| Deze filognostische presentatie is in aanbouw |
8. Ethiek
(Corinthiërs, 13: Statenvertaling)
De liefde is lankmoedig,
de liefde is goedertieren,
zij is niet afgunstig,
de liefde praalt niet,
zij is niet opgeblazen,
zij kwetst niemands gevoel,
zij zoekt zichzelf niet,
zij wordt niet verbitterd,
zij rekent het kwade niet toe.
Zij is niet blijde over ongerechtigheid,
maar zij is blijde met de waarheid.
Alles bedekt zij,
alles gelooft zij,
alles hoopt zij,
alles verdraagt zij.
(Corinthiërs 13:4-8a)
Vraag je nooit af voor wie de klok luidt; hij luidt voor jou. (Uit: For Whom the Bell Tolls, Ernest Hemingway)
Winst of Verlies
Ter Braak maakte met een verwijzing naar het boek Prometheus, dat heel dit proces van zelfbevrijding voor hem had ingeluid, de balans op en hij noteerde met één enkele regel in zijn agenda deze Heraclitische gedachte:
Want alle verlies is winst, alle nedergang opgang.
Susan Neiman ‘De eerste levensbehoefte van de mens’, Volkskrant 4 juni 2005: ‘Waarachtige godsdienst en ethiek zijn één in hun vastbeslotenheid om aan te blijven dringen op iets beters dan de wereld zoals we die kennen – of ons misschien zelfs voor kunnen stellen. Dit is de messianistische impuls, maar het is een impuls die vasthoudt aan een messias die nooit komt… We moeten dus ophouden de wereld te verdelen langs de scheidslijn seculier-religieus.’ Maar stellen dat de bijbel, ondanks de schijn van het tegendeel, alleen maar over de rede gaat is net zo vruchteloos als stellen dat de bijbel, ondanks de schijn van het tegendeel , alleen maar over geloof gaat. Het is veel beter te erkennen dat een deel van de grootheid van het boek schuilt in de manier waarop het kan spreken tot beide neigingen die zo diep verankerd zijn in de mensheid. Wij zijn allemaal verscheurd tussen de neiging de belangrijkste zaken aan de rede over te laten en de neiging om ze aan het geloof over te laten. Bij het denken over rationele religie haalt Neiman een fragment uit Candide van Voltaire aan. Het is de enige plek waar Voltaire ophoudt met klagen over alles in de echte wereld en zich een betere wereld probeert voor te stellen. Zijn held komt aan in het legendarische Eldorado, een land waar het leven zo volmaakt is dat alles wat de koning zegt grappig is. In die volmaakte wereld is religie gezuiverd, maar verre van afgeschaft. Etc.
Candide wilde weten wat de mensen in Eldorado van God afsmeken.
Wij smeken God niets af, zei de goede eerbiedwaardige wijze. Wij hebben hem niets te vragen. Hij heeft ons alles gegeven dat wij nodig hebben.
Wij danken hem onophoudelijk.
Hemingway The old man and the sea:
Een oude visser, wiens geluk lijkt te zijn uitgedoofd na vierentachtig dagen zonder vangst, vaart de volgende dag in alle vroegte toch weer uit. Na weer een lange ochtend van nutteloos wachten, keert aan het begin van de middag plotseling het tij. Op een van de lijnen die oude man heeft uitgezet, blijkt een vis te hebben toegehapt. Hoewel hij geen idee heeft om wat voor vis het gaat, beseft hij dat het dier enorm moet zijn, want het sleept zijn boot mee over zee. Een paar dagen en nachten blijft de strijd tussen de twee onbekende tegenstanders onbeslist. Dan verschijnt de uitgeputte vis aan de oceaanoppervlakte. Het blijkt groter dan enig ander die de oude man ooit heeft gevangen. Groter zelfs dan zijn boot. Door listig met de lijn te manoeuvreren weet hij de vis tenslotte zo dicht in de buurt van de boot te halen, dat hij het dier met een enkel schot uit zijn harpoengeweer kan doden. Omdat in de boot laden onmogelijk is, besluit hij de dode vis, als ware het een drijver, tegen de bood aan te binden, het zeil te hijsen en terug te varen naar de kust. Op die terugtocht gaan zijn gedachten regelmatig naar het ontzag en het geld dat zijn grootste vangst ooit hem op zal leveren. Maar de afstand is aanzienlijk, de vis heeft hem ver de zee opgesleept. Haaien pikken het bloedspoor van de dode vis op en halen de boot in. Als de oude man zijn thuishaven bereikt, rest van de enorme buit slechts een meterslang geraamte en een vissenkop.
De grootste vangst blijkt het grootste verlies, de grootste overwinning de grootste nederlaag. Wat de oude man uiteindelijk mee aan land neemt, is slechts een onuitwisbaar gevoel van schaamte. Schaamte over zoveel vernietiging uit ambitie en hebzucht. Want, zo beseft hij, wat hij daar op zee heeft gedaan was niet ondanks zichzelf, niet tegen heug en meug. Maar dankzij zichzelf. Hij heeft gedaan wat hij, zijn natuur volgend, moest doen. En geen instantie ter wereld die hem voor zijn daad zal straffen.
Interview met Simon Vinkenoog:
Watch out for fanatics! Doorschouw illusies en hoed je voor valse profeten, doemdenkers en andere slachtoffers van het dualisme, de tunnelvisie van WIJ tegen ZIJ! ZIJ bestaan niet: Wij zijn het zelf.
De sigma-gedachte van Alexander Trocchi is een coup du monde, een spiritueel anarchistische greep – niet om macht, maar om het bewustzijn. Voorbij Scientology, voorbij het virus van de taal, elkaar vrijuit ontmoeten in ons meest creatieve zelf, dat spel om leven en dood, waarvan iedereen de uitkomst kent, niemand wint of verliest, en wij allen gelijken zijn; ware dat zo in de boze mensen – buiten – maatschappij. Als iedereen, ook de zogenaamde 'machthebbers', daarvan bewust zou zijn, was er geen oorlog, armoede, honger en uitbuiting. Wat wij eraan kunnen doen?
In de doos van Pandora bleef de hoop achter. Hoop doet leven.
Samenvatting
Het rapport ‘E i V’ gaat uit van de natuurwet van zaaien en oogsten,
Grace F. Knoche:
En omdat we één mensheid zijn en niet los van elkaar staan, beïnvloeden we niet alleen het lot van degenen met wie we omgaan, maar ook van duizenden anderen die op onze golflengte zitten. Als onze motieven altruïstisch zijn, zaaien we in de gebieden van de geest; dienen we onszelf, dan zaaien we op de akker van ons persoonlijke zelf. We oogsten zoals we zaaien, want de natuur reageert onpersoonlijk zonder rekening te houden met wat voor de zaaier aangenaam of onaangenaam zou zijn. De oogst zal zich automatisch aanpassen aan het zaaisel, omdat ieder mens zijn eigen oogster en optekenaar is die op de geheugencellen van zijn karakter, en in feite op elk niveau van zijn wezen, afdrukt wat hij is.
Voor de burger geldt nog steeds verbeter de wereld begin bij jezelf. Het schiet echter niet op zolang de overheid niet onderkend dat ze zowel onderdeel uitmaakt van de oplossing, maar ook van het probleem. Op dit moment krijgen onbenullen als Wilders onevenredig veel aandacht. Grote leraren als Erasmus en Spinoza hebben inhoudelijk wel iets meer te zeggen. Ligt daar niet voor met name het onderwijs een deel van de oplossing?
Op basis van de vijf persoonlijkheidsdimensies kunnen we zeggen: Jezus was een mystieke intellectueel, een rechtvaardige wijze, die met hart en ziel, met moed en bedachtzaamheid koos voor welzijn en welvaart van de mensheid.
In de geglobaliseerde politieke werkelijkheid blijft een ‘vijand’, het normen en waarden mechanisme, op de loer liggen. Op de vrije markt regeren vraag en aanbod, koper en verkoper. Wanneer er knollen voor citroenen worden verkocht, het vertrouwen wordt beschaamd spreken we van slachtoffer en dader. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden, het gedrag wordt amoreel. De beide uiterste kwantum en exuberatie liggen op de kwantitatieve as. De synthese ligt in het centrum, op het snijpunt van de kwalitatieve en kwantitatieve as.
Mensen obsessief stimuleren door alleen een worst voor te houden leidt uiteindelijk tot een grote eenheidsworst. Het is nog niet zo lang geleden dat nonnen alleen voor hun zielenheil in de gezondheidszorg werkten. Klanten die zich geen dure aanvullende verzekeringen kunnen veroorloven dreigen op termijn juist overgeleverd te worden aan een communistische zorgwinkel die uiteindelijk alleen eenheidsworst in de aanbieding heeft.
Het loopt mis wanneer te eenzijdig aan een kant van de medaille aandacht wordt besteed. De welvaartelite, die alleen door het voorhouden van een worst wordt aangestuurd. De tegenstelling tussen de elites en de bevolking is schrijnend. Alleen het Old boys network zal de wereld niet redden.
Door het medium internet is de drempel om hardop iets van elkaar te vinden ontzettend laag geworden. E-learning heeft vooralsnog niet echt aan een dikker laagje vernis van de beschaving bijgedragen. Het is wenselijk dat de kwintessens van het rapport 'E i V', het Meta-leren op bredere schaal toepassing vindt.
Zie ook:
Boeken:
- Kishore Mahbubani ‘The New Asian Hemisphere’ (‘Seven pillars of Western wisdom’)
- Klara Adalena Leven in geluk, de inwijdingsweg uit de oude godinnenculturen
- Pascal Bloum MENS, Zo binnen, zo buiten
Externe Links
- Jordy Noom Modern Chao$iety
- Interview Dossier X met Simon Vinkenoog
- Club of Rome/Erasmus Liga Wereldethiek en duurzaamheid
- Dirk Verhofstadt Recensie Susan Neiman, Het kwaad denken, Boom, 2004.
- Dirk Verhofstadt Recensie Susan Neiman, In het zicht van de galg, Damon, 2006
- Susan Neiman Het kwaad denken. Een andere geschiedenis van de filosofie.
- Boekverslag Voltaire
- Pascal Ploum Queeste van de ethiek en moraal
- Een Hemel op Aarde
- Arjo Klamer Dean, Academia Vitae
- Rudi Jansma De Anugita
Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof
Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 431 keer bekeken.
