6.2 Rechts en Links

Zaaien en Oogsten

Jaap Dronkers schrijft in deVolkskrant van 15 januari 2005:
‘Het noodzakelijke evenwicht tussen de drie tradities 'Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap' is sinds de jaren zestig teloor gegaan. Het motto van het kabinet-DenUyl (1973 – 1977), spreiding van geld, kennis en macht, ging alleen over ongelijkheid. Het gaat vooral om het herstel van individuele en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van samenleving, buurt, school en gezin.Sinds de jaren zeventig is de ongelijkheid gegroeid, de gemeenschapszin verzwakt en is er dus voor links weer een wereld te winnen.’

De PvdA plaatst in het nieuwe beginselprogramma vrijheid boven gelijkheid en solidariteit. Een typisch liberaal beginsel is de vrijheid van het individu. Daarentegen verklaart links zich van oorsprong solidair met de zwakkere groepen in de samenleving. Gelijkheid, emancipatie vaak via spreiding van geld, kennis en macht brengt de relatie, het spanningsveld tussen het individuele en het collectieve tot uitdrukking. Door vrijheid boven gelijkheid en solidariteit te stellen positioneert de PvdA zich als centrum rechtse middenpartij.

Marcel van Dam schrijft in zijn column ‘1991 – 2007’ in de Volkskrant van 18 oktober 2007: Tot mijn verdriet zag ik vanaf de jaren tachtig mijn partij wegzinken in een moeras van beginselloosheid. Onder Kok ging de PvdA door de knieën, onder Bos door zijn rug.

De relatie tussen psychologie en sociologie verdient meer aandacht. Op het snijvlak van beide disciplines gaat het echter niet primair om individu versus collectief, maar eerder om de samenhang en wisselwerking daartussen. Psychologie en sociologie kunnen wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden. Het zijn twee verschillende, maar complementaire domeinen. Door beide als complementair te beschouwen ontstaat een completer zicht op de complexe werkelijkheid.

Winst of Verlies

Naomi Klein, ‘De Shockdoctrine’, Volkskrant 15 oktober 2007:
Naomi Klein gaat in haar nieuwe boek ouderwets te keer tegen wat ze ‘rampenkapitalisme’ noemt; telkens opnieuw is sprake van een frontale botsing tussen markthervormingen en de wensen van het volk. In tijden van chaos en crisis werden in de afgelopen dertig jaar over de hele wereld door de machthebbers aangegrepen om privatiseringen en andere markthervormingen door te drukken.

Na de Falkland-oorlog zei Margaret Thatcher: We hebben de oorlog tegen de vijand van buiten gewonnen, nu moeten we de strijd aanbinden met de vijand die al binnen is.
Kort daarna liet zij de massale stakingen van de Britse mijnwerkers met harde hand neerslaan. ‘En twee jaar geleden, tijdens de chaos na de oorkaan Katrina, stelde Milton Friedman voor meteen maar het onderwijsysteem naar de markt te brengen.’ In geen enkel land is de politieke elite zo bot in het toepassen van de shockdoctrine als in de VS.’ ‘Wat er in de tweede helft van de 20ste eeuw is gebeurd, kun je zien als een contrarevolutie van de elite tegen de arbeidersklasse en de verzorgingsmaatschappij.’ ‘Vergeleken met de jaren negentig verkeert het neoliberale gedachtengoed in crisis. Je kunt het neoliberalisme nog niet afschrijven. In zijn val kan het nog veel schade veroorzaken. Bovendien moet ‘links’ inzien dat het nog niet met alternatieven is gekomen. Zij zijn niet creatief genoeg om het publieke domein naar zich toe te trekken en nieuw leven in te blazen.

Politici willen niet dat de politiek of de staat wordt gedegradeerd tot een reparatiewerkplaats waarin zij nog slechts de slachtoffers van het kapitalisme mogen oplappen. Het schrikbeeld dat democratisch gekozen regeringen er straks minder toe doen dan de gezamenlijke macht van bankiers, institutionele beleggers en multinationals. Als investeerders beschikken zij over kapitalen die het nationaal inkomen van grote landen verre overstijgen. Door de wereldwijde schaal waarop zij opereren, zijn zij maar weinig gevoelig voor nationale sentimenten. De angst voor die spijkerharde opstelling van naamloze buitenlandse investeerders is de sleutel tot alle emoties die de mondialisering oproept. Burgers voelen zich machteloos tegenover een kapitalisme dat de aandeelhouders boven de werknemer stelt en dat mensen onzeker maakt over hun baan omdat beslissingen daarover worden genomen door topmanagers in verre hoofdsteden die geen enkele binding met hen hebben.

Samenvatting

Volgens een in de systeemleer bekende regel ‘Garbage in - garbage out’, voor de secularisatie ‘Zaaien en Oogsten’, is het voor het verkrijgen van de gewenste uitvoer nodig eerst de invoer te veranderen.

Net als voor ‘Zaaien en Oogsten’ geldt voor 'Winst en Verlies' dat de kost gaat voor de baat uit.

Anne-Marie Rakhorst: Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans
Het is voor onze samenleving te hopen dat de vonk, die van haar teksten af spat veel lezers zal doen ontvlammen. Zoals Naomi Klein in haar boeken No Logo en De shockdoctrine aantoont, is een te klein deel van onze bevolking zich bewust van de noodzaak om het algemeen belang te plaatsen boven het eigenbelang. Van het welslagen van deze mentaliteitsomslag hangt echter wel het voortbestaan van de mensheid af. Vereist is dan ook zeker een groei van ethisch bewustzijn. Hier ligt ook voor kerken wereldwijd vanwege hun massale bereik een duidelijke taak. Construire la terre - Bouwen aan onze aarde, was al het devies van Teilhard de Chardin. Anne-Marie Rakhorst onderschrijft dat met haar werk en met dit boek.

Zie ook:

Boeken:

• Naomi Klein ‘De Shockdoctrine’
• Naomi Klein: De shockdoctrine: de opkomst van rampenkapitalisme

Externe Links

<< vorige | volgende >>

Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 205 keer bekeken.