6.2 Conjunctuurcyclus

Hegel: De mens leert uit de geschiedenis dat de mens niets leert uit de geschiedenis.
Pas in de schemering ontplooien de uilen van Minerva hun vlucht.
Das Wahre ist das Ganze.
Federalist Papers (1788/1961:322):
If angels were to govern men, neither internal or external controls on government would be necessary.
H.J. Witteveen: Het gaat er dus om de spiegel van ons bewustzijn om te draaien: van buiten naar binnen, zodat wij bewust kunnen worden van ons ware wezen dat een uitstraling is van het Goddelijke licht dat door de hele schepping schijnt (PRANA december 2008/januari 2009).
Onno Ruding: Het vlees is nu eenmaal zwak.
Dr. C. (Kees) le Pair: Why be a scientist if you can be his boss?
Marcel van Dam: Alles moest worden Ďhervormdí. Maar het grappige is, met het woord Ďhervormingí is de verzorgingsstaat opgebouwd, en onder het mom van hetzelfde woord wordt diezelfde verzorgingsstaat afgebroken.
Er wordt ons verteld dat naar mate de collectieve uitgaven groter zijn de economische groei minder wordt.
Het is moeilijk een stelsel van waarden en normen op te schrijven waarvan iedereen zegt: dŠt is het. Ik praat liever over humanisering.
De technocratie heeft het pleit gewonnen. Bezieling is vervangen door pragmatisme.
Zou het kunnen zijn dat de val van de Muur en het superioriteitsgevoel dat daar het gevolg van was een rol heeft gespeeld?
Bart Walle: Het is een lange weg om de reeds heilig verklaarde Peerke Donders zalig verklaard te krijgen. In het huidige tijdperk tonen managers juist aan dat je juist niet heilig moet zijn om zalig te kunnen leven.
Jules Muis: We hebben er een lege maatschappij van gemaakt waarin zin en onzin niet meer tellen. We leven in een levensgevaarlijk niemandsland. (Volkskrant 20 februari 2010)

Zaaien en Oogsten (Wederkerigheid, 'Brein en Intelligent design', 'Wetenschap en Politiek')

Maak u niets wijs: God laat niet met zich spotten. Wat een mens zaait zal hij ook oogsten. Wie zaait op de akker van zijn zondige natuur, zal van die natuur verderf oogsten; wie zaait op de akker van de Geest, zal van de Geest eeuwig leven oogsten. (Galaten 6:7-8 WV í95)
Lucas 18:25, MatteŁs 19:24, Marcus 10:25 Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van de naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.
MattheŁs 6:1-34 Aalmoezen
1. Hebt acht, dat gij uw aalmoes niet doet voor de mensen, om van hen gezien te worden; anders zo hebt gij geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.
2. Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geŽerd mogen worden. Voorwaar zeg Ik u: Zij hebben hun loon weg.
3. Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linker hand niet weten, wat uw rechter doet;
4. Opdat uw aalmoes in het verborgen zij; en uw Vader, Die in het verborgen ziet, Die zal het u in het openbaar vergelden.
MattheŁs 7:3-5 En wat ziet gij den splinter, die in het oog uws broeders is, maar den balk, die in uw oog is, merkt gij niet?
Of, hoe zult gij tot uw broeder zeggen: Laat toe, dat ik den splinter uit uw oog uitdoe; en zie, er is een balk in uw oog?
Gij geveinsde! werp eerst den balk uit uw oog, en dan zult gij bezien, om den splinter uit uws broeders oog uit te doen.
MattheŁs 7:12-14 Alle dingen dan, die gij wilt, dat u de mensen zouden doen, doet gij hun ook alzo; want dat is de wet en de profeten.
MattheŁs XXI 12-13: En Jezus ging de tempel binnen en dreef allen uit, die verkochten en kochten in de tempel, en de tafels der wisselaars keerde Hij om en de stoelen van hen, die de duiven verkochten, 13 en Hij zeide tot hen: Er staat geschreven: Mijn huis zal een bedehuis heten, maar gij maakt het tot een rovershol.
Peter principle: In a hierarchy every employee tends to rise to his level of incompetence.
Dolf van den Brink: Toen ik de dealingroom van ABNAmro leidde, luidde het adagium dat de markt altijd gelijk had. Inmiddels heb ik geleerd dat de markt zelden gelijk heeft. (Volkskrant 1 mei 2010)
Ola Mafaalani: Dat vind ik dus interessant, dat je migratie niet alleen als probleem ziet maar ook als behoud van onze toekomst. (Hein Janssen interviewt Ola Mafaalani Volkskrant 7 oktober 2016)
Nassim Nicholas Taleb van de Black swan theory: Nog nooit in de geschiedenis van de mensheid zijn er zo veel posities met macht toegekend aan mensen die geen persoonlijke risicoís dragen. (Paul Frentrop In de 16 eeuw liepen politici nog zelf ook risico Volkskrant 30 november 2012)
Ferdinand Grapperhaus: Als gevolg van een egoÔstische bovenklasse (die nog steeds de neoliberale lijn van de VVD bepaalt) scheurt de samenleving uiteen. (Thomas von der Dunk Volkskrant 27 maart 2017 p. 18)
Mirra Alfassa: De voorwaarde die vervuld moest worden om de macht over het geld te krijgen was: meester te worden over de sexuele impuls in de mensheid. (Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) p. 150)
Stelling: Door het neoliberalisme, het monetaire medicijn, de eurostabiliteitscultuur van vrijwel onbeperkt scheppen van geld, het wanbeleid van macro-economen wordt het echte ondernemerschap in de micro-economie vernietigd.

Euro als splijtzwam Besluit nu over het lot van de euro (Frank Ankersmit Volkskrant 5 juni 2018 p. 22):
Spanje en ItaliŽ laten juist nu zien dat het Europese project een principiŽle ¨revisie moet ondergaan.
Zo heeft de geschiedenis de voorstanders van het bestaande Europa de afgelopen week naar de Rhodus gevoerd en zij daagt hen nu uit met het Ďhic Rhodus, hic salta!í Laten we hopen dat het ogenschijnlijk onmogelijke hen toch zal lukken. En ťťn ding staat daarbij vast: na zestig jaar van voortmodderen zal nu toch een ĎprincipiŽle sprong over de Rhodusí gemaakt moeten worden! Zonder die verdrinken we allen in de Rhodus.

Griekse feiten (Dirk Bezemer De Groene Amsterdammer 8 februari 2018 p. 9):
Vorige week was de derde verjaardag van de Griekse Syriza-coalitieregering. Dat werpt een vraag op die ons allemaal aangaat. Varoufakis en Tsipras hielden de Grieken voor dat er maar twee alternatieven waren: toegeven aan de eisen van Dijsselbloem en de rest van de trojka, gevolgd door stijgende schuld en eindeloze stagnatie. Of draconische bezuinigingen afwijzen, zinvoller hervormen en een betere maatschappij opbouwen. Geen hemel op aarde, wel uitzicht op een eind aan massawerkloosheid en -armoede. Het is een kwestie van tijd voordat nieuwe bezuinigingen zullen volgen, want de trojka vraagt altijd meer van hetzelfde.
Onlangs las ik dat Jeroen Dijsselbloem ook een boek gaat schrijven over zijn tijd in de politiek. Ik kijk ernaar uit. Wat wordt zijn antwoord op mijn vraag?

Follow de money wint grote prijs (Volkskrant 9 februari 2018 p. 14):
Eric Smit en Kim van Keken van Follow the Money zijn uitgeroepen tot Journalist van het Jaar 2017.
Follow the Money is een platform voor onderzoeksjournalistiek. De twee toonden aan de hand van een serie verhalen dat de inmiddels afgetreden VVD-voorzitter Henry Keizer zichzelf verrijkte bij de overname van een begrafenisonderneming. Volgens de jury leggen Smit en Van Keken "op gedetailleerde wijze het gebrek aan de integriteit van een politicus bloot."

Ewald Engelen met zijn boek Follow the money en het onderzoeksbureau Follow the Money van Eric Smit vullen elkaar aan en bieden een uitstekend tegenwicht aan de financiŽle sector.
'Elke financiŽle instelling in Nederland kent Follow the Money' (Volkskrant 22 mei 2015 katern Vonk p. 14-15):
Met onderzoeksbureau Follow the Money volgt journalist Eric Smit geldstromen om de waarheid boven tafel te krijgen. Het bureau is succesvol en toch moet Smit sappelen om rond te komen. Waar wringt het?
Geloof je in twee kanten van een verhaal?
'Ja, die zijn er wel. Daarvoor moet je openstaan, maar je moet ook overtuigd zijn van je eigen feiten. Op het moment dat je het pijnpunt ontwaart, en je kunt dat feitelijk vaststellen, moet je er onverschrokken op blijven doorhakken.'

Brave jongetjes duurder uit (Wigo Vonkeman Volkskrant 9 februari 2018 p. 25):
Het artikel van Bolkestein en Hoogervorst is mij uit het hart gegrepen. Het stelt de voorwaarde dat de lidstaten zelf eerst hun risico's moeten verkleinen, alvorens de verdieping kan plaatsvinden.
Hier zit 'm nu juist de culturele bottleneck: begrotingsdiscipline.
Al voordat de euro van kracht werd, kampten vooral de zuidelijke lidstaten met een ruimhartig begrotingsbeleid, waardoor eens in de zoveel jaar een devaluatie van de eigen munt noodzakelijk was om de staatsschuld weer 'in het gareel te krijgen'. Door de euro is die mogelijkheid verdwenen, maar de cultuur is nog steeds dezelfde. De euro zal alleen in stand gehouden kunnen worden door blijvende kunstgrepen vanuit de ECB, waardoor de risico's voor de brave jongetjes uit de klas alleen nog maar verder zullen toenemen.

Weersta risicodeling in eurozone (Frits Bolkestein, Hans Hoogervorst Volkskrant 8 februari 2018 p. 22):
Voordat we verdergaan met risicodeling in de eurozone, moeten de bestaande risico's door elke lidstaat worden verkleind, betogen Frits Bolkestein en Hans Hoogervorst.
Alvorens nieuwe voorstellen tot risicodeling te ontplooien, moeten de bestaande risico's binnen Europa worden verkleind. Het meeste van dit werk zal door nationale regeringen en nationale parlementen moeten gebeuren. Europa zal dit onplezierige werk niet van ze over kunnen nemen. Alleen de lidstaten zelf kunnen de muntunie echt gezond maken.

Er moet een gelijk speelveld komen met China (Robert Giebels interviewt Maarten Camps Volkskrant 18 januari 2018 p. 7):
Openheid is dť succesfactor van onze economie. Om die te behouden, zijn drempels nodig, stelt Maarten Camps.
Een Nederlands bedrijf kan bijvoorbeeld nooit een Chinees bedrijf helemaal inlijven, want de meerderheid van de aandelen moet altijd in Chinese handen zijn. Zo'n drempel bestaat in Europa in de verste verte niet.
Integendeel: de Europese Unie is zeer toegankelijk voor investeringen van buiten, zegt Maarten Camps. Maar de EU heeft geen standpunt over de wederkerigheid daarvan. De hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat waarschuwt daarom in zijn jaarlijkse nieuwjaarsartikel in economenblad ESB. 'Landsgrenzen en economische grenzen vervagen en het klimaat trekt zich van grenzen niets aan. Daardoor kan de succesfactor van de Nederlandse economie - onze openheid - onder druk komen te staan.'
Maar een Amerikaanse bedrijf dat hier Akzo wil overnemen, kan niet namens de hele VS die wederkerigheid toezeggen.
'Daarom moet dit op Europees niveau geregeld worden. Europa is de grootste markt ter wereld en Nederland is daarin ingebed. Omdat we deel uitmaken van dat grotere geheel doen wij het zo goed. De Europese Commissie kan eisen stellen aan overnames als sprake is van staatssteun door bijvoorbeeld China. In handelsakkoorden kan die eis tot
wederkerigheid worden vastgelegd. Frankrijk, ItaliŽ en Duitsland hebben er al aandacht voor gevraagd.'

'Draghi moet uit mysterieuze praatclub G30' (Koen Haegens Volkskrant 18 januari 2018 p. 20):
ECB-president Mario Draghi dient zijn lidmaatschap van de 'Groep van 30' op te zeggen. Zijn betrokkenheid bij deze 'mysterieuze' praatclub van hoge bankiers, beleidsmakers en bekende economen schaadt volgens de Europese Ombudsman de onafhankelijke reputatie van de centrale bank.
Draghi's lidmaatschap van de G30 was ter discussie gesteld door Corporate Europe Observatory. Lobby-onderzoeker Olivier Hoedeman laat namens de Brusselse actiegroep weten blij te zijn met het oordeel van de Ombudsman. 'Dit is heel belangrijk. De ECB denkt helaas veel te weinig na over potentiŽle belangenconflicten.'\\ De G30 heeft daarentegen meer het karakter van een lobbygroep, meent Olivier Hoedeman. 'De G30 publiceert bijvoorbeeld rapporten met aanbevelingen voor financiŽle regelgeving. De conclusies daarvan passen vervolgens opmerkelijk goed in het straatje van de grote banken, die natuurlijk ook lid zijn van deze praatclub.'

Sleeptas (Sheila Sitalsing Volkskrant 5 januari 2018 p. 2):
Wiebe Draijer, hoogste man bij de Rabobank en nummer 17 op de Volkskrant-lijst van invloedrijkste mensen in het land, sleept een tas met spullen van vroeger mee. Daarin, zo legde hij afgelopen november uit in een vraaggesprek met de Volkskrant, zitten schandalen en misstappen - uiteraard allemaal van vroeger, zei hij erbij, toen de huidige verantwoordelijken er nog niet werkten.
Deze week kwam uit de sleeptas van Draijer een bedrag van 310 miljoen euro - wat best veel geld is - dat de Rabobank volgens een eigen verklaring reserveert voor een schikking van een dochteronderneming in CaliforniŽ met de Amerikaanse autoriteiten. Het betreft de beschuldiging dat bij een inmiddels opgeheven Rabobankvestiging in Calexico, bij de Mexicaanse grens, jarenlang geld is witgewassen van Mexicaanse drugskartels. Of zoals Latijns-Amerika-correspondent Marjolein van de Water vorig jaar in de Volkskrant schreef: 'Gepantserde trucks reden er af en aan met contanten.' Bankieren is linke soep geworden. Alles waarmee vroeger goudgeld werd verdiend, is inmiddels verboden, verdacht of verguisd. Via trustkantoren de rode loper uitleggen naar belastingvrije oorden, klanten riskante financiele producten aansmeren, crimineel geld helpen verstoppen, terreur financieren.
Nu moeten ze 'samen een betere wereld maken', terend op de vermogentjes van brave particulieren en toch winst maken: ik geef het de Rabobank te doen.
En Wiebe Draijer maar slepen met die tas.

Moet iedere bankier een engelbewaarder krijgen? (Peter de Waard bankier Volkskrant 5 januari 2018 p. 28):
Achter iedere bankier schaart zich een persoonlijke engelbewaarder die hem behoedt voor zonden.
Na de crisis en een lange reeks van schandalen, zoals die rond Libor, rommelhypotheken, witwassen en valutamanipulatie, proberen de autoriteiten elk risico uit te sluiten dat bankiers opnieuw in de fout gaan.
Op Wall Street worden compliance-officers al de nieuwe koningen of koninginnen (want er werken relatief meer vrouwen in) genoemd. Zij moeten het testosterongehalte beteugelen van de big swinging dicks, zoals de wolven van de haute finance zich graag noemen. En ze kunnen een stokje steken voor hun big deals.
Deze week kregen de banken een nieuwe bak van toezichthoudende regelgeving over zich uitgestort onder de namen PRIIP en GDPR. Het meest complex zijn de MIFID 2- regels (Markets in Financial Instrument Directive) die beleggers beter moeten beschermen. Het is een enorm pakket van 7.000 pagina's aan regels die banken verplicht allerlei details over de kosten van transacties te melden.

Werken aan herstel van vertrouwen Koen Haegens Volkskrant 12 december 2017 p. 26-27):
Ooit was vertrouwen tussen het midden- en kleinbedrijf en de Rabobank een vanzelfsprekendheid. Maar sinds de bank het mkb dubieuze rentederivaten verkocht, is het danig mis. Zal het vertrouwen tussen bank en mkb ooit weer worden zoals het was?
Vrijdag moest de AFM in haar tweede voortgangsrapportage opnieuw constateren dat de banken hun voorgenomen deadlines niet halen. Hoe dat kan? Het antwoord is te vinden op een bedrijventerrein aan de rand van Hilversum. Hier is de 'derivatenfabriek' van de Rabobank gevestigd. Zo'n 300 speciaal opgeleide medewerkers houden er op dit moment een miljoen documenten tegen het licht. Daarbij worden zij op de vingers gekeken door nog eens 200 onafhankelijke specialisten van Deloitte. Die op hun beurt weer in de gaten worden gehouden door de AFM. Zover is het gekomen met het mkb-fiasco: controle op de controleurs, en dat in het kwadraat.

Duwend en trekkend naar het compromis (Marc Peeperkorn Volkskrant 5 december 2017 p. 10-11):
Jeroen Dijsselbloem wordt als Eurogroepvoorzitter opgevolgd door de Portugees MŠrio Centeno, werd maandag bekend. Wat staat hem te wachten? En hoe blikken (oud-)collega's terug op vijf jaar Dijsselbloem?
Euclides Tsakalotos, Griekse minister van FinanciŽn
'Dat hij een eerlijke bemiddelaar was, niet in de laatste plaats voor Griekenland. Daarnaast deinsde hij er niet voor terug het economische en financiŽle bouwwerk van de eurozone te hervormen.'

Solidariteit van arm met rijk (Martin Sommer Volkskrant 7 oktober 2017 Opinie p. 5):
CDA-Kamerlid Agnes Mulder vond tijdens een debat de scherpste woorden: hoe kan het dat de grootste liefhebbers van windmolens daar het minst aan meebetalen?
We hebben het over een parel van een pervers effect, waar je wel even voor moet gaan zitten. Over de gas- en lichtrekening worden drie belastingen geheven. Energiebelasting, btw en de Opslag Duurzame Energie (ODE), die eigenlijk geen belasting mag heten. Die laatste is de boosdoener. De transitie naar een duurzame samenleving wordt zwaar gesubsidieerd.
De PVV noemde in een debat met Kamp de ODE een sluipmoordenaar. De honden blaffen, maar de karavaan trekt verder, zei hij. Zo kennen wij de minister. We hebben het zo afgesproken, zo gaan we het doen. Kamp ziet heus het probleem wel. In een brief aan de Kamer schrijft hij 'dat bijkomend effect is dat ODE en energiebelasting bij een steeds kleinere groep moet worden opgehaald. Dit zou (...) op termijn mogelijk een risico kunnen vormen voor draagvlak en solidariteit voor de energietransitie.' Let wel, solidariteit van arm met rijk.

Macron lost Merkel af als belangrijkste marionet van de financiŽle globalisten (6 oktober 2017):
Emmanuel Macron: de marionet met de reageerbuispartij is de uitvoerder van de financiŽle globalisten
Macron is voor Frankrijk en de EU datgene wat Barack Obama voor de VS was, een marionet van het establishment, met de opdracht een missie te vervullen. Macronīs missie is: financiŽle EU. Het gaat om een eurozone begroting, een minister van FinanciŽn van de EU, een euro-belasting, een Openbaar Ministerie van de EU, het uniform maken van de EU-markt en tenslotte om het EU-leger. Frankrijk en ItaliŽ zijn aangeslagen en hebben enorme schulden. Hen zou een eurozone begroting heel goed van pas komen.

Macron's imago als rijkeluisvriend (Peter Giesen Volkskrant 6 oktober 2017 p. 15):
Met zijn plan de vermogensbelasting niet meer toe te passen op zaken als renpaarden en Maserati's hoopt de Franse president rechtse sympathie te wekken. Of schiet hij zich in de voet met dit 'cadeautje voor de rijken'?
Ex-zakenbankier
De radicaal-linkse afgevaardigde Eric Coquerel sprak van 'de laatdunkendheid' van een 'president die geboren is met een gouden lepel in de mond', de briljante golden boy, afgestudeerd aan de eliteschool ENA, ex-zakenbankier bij De Rothschild. Olivier Faure, voorzitter van de socialistische fractie in de Assemblťe Nationale, contrasteerde de uitlatingen van Macron met diens voornemen de belasting op vermogens boven de 1,3 miljoen euro af te schaffen.
Belangrijker lijkt de symboliek en het principe van rechtvaardigheid. Luxejachten, Ferrari's en Maserati's, renpaarden en doeken van oude meesters - straks zijn ze onbelast. Een 'cadeau aan de rijken' dat de staat jaarlijks 4 miljard euro kost, terwijl de gewone Fransman wordt geconfronteerd met bezuinigingen en de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Macrons partij, La Rťpublique En Marche, probeert nu de schade te beperken. Zij werkt aan een voorstel om 'ostentatieve' luxegoederen als jachten en dikke auto's extra te belasten. Premier Philippe heeft gezegd hiervoor open te staan.

Om inzicht en gelijk te krijgen is meer nodig dan de rede (Christien Brinkgreve Volkskrant 7 oktober 2017 Opinie p. 8):
Het kantelpunt
'Twee uitspraken van goede bekenden deden mij rond mijn dertigste inzien dat er meer nodig is dan de rede om inzicht en gelijk te krijgen. Schrijfster Nelleke Noordervliet zei tijdens een gesprek over een politiek besluit waarvan ik de logica niet kon inzien: 'Gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen.' En psychiater Coen van Emde Boas deed mij de schellen van de ogen vallen met zijn uitspraak dat een mens zo intelligent is als zijn emoties toelaten. Naast de feiten, de rede, is er nog iets als de dynamiek van macht en belangen, ťn van emoties die keuzes en ontwikkelingen beÔnvloeden.'
Nieuwe opvatting
'Cijfers en statistieken geven het gemiddelde aan. Zij laten de uitzonderingen en nuances niet zien, noch de emoties, de belevingswereld van mensen. Emoties kunnen een grote invloed hebben op ons denken en handelen. En spelen een grote rol bij overtuigingskracht. Je kunt op basis van kennis gelijk hebben en tůch doen mensen vaak iets anders dan je op basis van die kennis zou verwachten.
Het effect
In mijn afscheidsrede drie jaar geleden als hoogleraar aan de Universiteit Utrecht heb ik een krachtig pleidooi gehouden voor een sociologie waarin de verhalen van mensen een grotere rol spelen.
Er kwamen veel instemmende reacties op van collega-wetenschappers uit de psychiatrie, pedagogiek, filosofie en organisatiekunde.
'Met een groep wetenschappers komen we regelmatig bij elkaar om van gedachten te wisselen over andere manieren van denken, onderzoeken, oplossen van vraagstukken. Het is een nieuwe beweging, die we Babel noemen. Begin dit jaar hebben we in het boek Weten vraagt meer dan meten onze opvattingen uiteengezet. Door deze beweging van zielsverwanten voel ik mij minder alleen in de wetenschap en maak ik weer een bloeitijd door. Ik ben altijd vrij verlegen geweest, maar er blijkt nu ook een soort leider in mij te zitten. Zelfs een activistische wetenschapper.'

Terechte twijfel (Pieter Klok Volkskrant 6 oktober 2017 p. 21):
De grote gangmakers achter de verkoop zijn de D66'ers Adriaan Visser, wethouder te Rotterdam (31,7 procent van de aandelen) en Tom de Bruijn, wethouder te Den Haag (16,6 procent). Het was ook een D66'er, Laurens Jan Brinkhorst, die in 2009 de verkoop van Nuon en Essent bewerkstelligde. Hij drukte als minister van Economische Zaken de splitsing van de energiebedrijven Nuon en Essent erdoor, waarna deze een gemakkelijke overnameprooi werden voor het Zweedse Vattenfall en het Duitse RWE.

Waarom alleen Šndere mensen hypocriet zijn (Roos Vonk Leeropdracht: Sociale psychologie, in het bijzonder zelfkennis en zelfbedrog)
Mensen worden extra hypocriet als ze veel macht hebben (of veel geld, dat verschaft immers ook macht). Enerzijds zorgt macht ervoor dat mensen zich gerechtigd voelen om Šnderen te beoordelen, ze moeten immers zorgen dat iedereen zich aan de regels houdt; anderzijds lijken ze ook te vinden dat zijzelf die regels wat mogen buigen. Quod licet Iovi non licet bovi: Wat Jupiter mag, mag het vee nog niet. Maar soms heeft het 'vee' wel de macht zich tegen zo'n leider te keren en hem te herinneren aan zijn vergankelijkheid.

Inkomensverschillen nemen steeds sneller toe (Heleen Mees Volkskrant 4 oktober 2017 p. 26):
De ironie is dat linkse politieke partijen doorgaans goed scoren op het moment dat de positie van arbeid toch al sterk is omdat arbeid schaars is. Het omgekeerde geldt ook. De PvdA had in de jaren zeventig maar liefst 53 zetels in de Tweede Kamer. Nu de factor arbeid uitgeteld in de ringen hangt, zijn de linkse partijen vrijwel overal weggevaagd, met de 9 Kamerzetels voor de PvdA als voorlopig dieptepunt.
Xenofobie lijkt de ontbrekende schakel. Als het mensen niet voor de wind gaat, is het niet ongebruikelijk om daarvan de ander, zeg maar nieuwkomers, de schuld te geven. En de partijen op rechts staan nou eenmaal een meer stringent immigratiebeleid voor.
Dat je met een stem op rechts juist de mond voedt die je bijt, lijken de meeste kiezers zich niet te realiseren.

CBS: inkomensverschillen deze eeuw nauwelijks veranderd (Wilco Dekker Volkskrant 15 september 2017 p. 15):
De inkomensverschillen zijn deze eeuw volgens het CBS nauwelijks veranderd. De ongelijkheid tussen lage en hoge inkomens werd zelfs lager doordat meer vrouwen gingen werken. De vermogensongelijkheid - wťťr meer miljonairs! - blijft groot.
De inkomensverschillen zijn relatief klein en stabiel, maar de vermogensongelijkheid in Nederland is groot. Uit andere cijfers van het CBS eerder deze week over de miljonairs bleek dat de 1,4 procent miljonairshuishoudens in Nederland 44 procent van het totale vermogen bezit. Daarbij is de eigen woning buiten beschouwing gelaten. De hoogste 10 procent inkomens krijgt in Nederland 27 procent van het totale inkomen, de hoogste 10 procent vermogenden bezit 79 procent van het totale vermogen.

Hebben topbestuurders meer stress dan het voetvolk? (Peter de Waard Volkskrant 21 juli 2017 p. 23):
Hoe meer controle mensen hebben over hun werk hoe lager de stress en het ziekteverzuim is en hoe langer ze leven. The American Scientist noemde het executive-stresssyndroom drie jaar geleden zelfs een mythe. Mensen die de meeste controle hebben over hun werk en het gemakkelijkst taken kunnen delegeren hebben de minste stress.
De minzame Ton BŁchner is de uitzondering die de regel bevestigt.

Kan de 13.000.000.000.000 dollar worden kwijtgescholden? (Peter de Waard Volkskrant 19 juli 2017 p. 25):
De lage rente op obligaties heeft bedrijven en woningbouwfinanciers verlokt goedkoop te lenen. Het aandeel bedrijfsobligaties in de Europese bedrijfsfinanciering is verdubbeld van 6 naar 12 procent. Bij een wekelijkse uitstroom van 1 procent zullen bedrijfsobligaties binnen drie weken onverkoopbaar zijn en zal de financiŽle stabiliteit in gevaar komen, aldus de Bank of England. Het medicijn is net zo erg, zo niet erger dan de kwaal.
Het is vloeken in de Bundesbankkerk. Maar als taper tantrum onwenselijk is, zullen de centrale banken onder het mom van vestzak-broekzak 13 biljoen dollar moeten kwijtschelden.

'Brexit biedt kansen die ik liever niet had gehad' (Robert Giebels interviewt Henk Kamp Volkskrant 1 juli 2017 p. 6):
In tegenstelling tot Brussel en veel andere EU-landen, is Nederland voor een softe Brexit, zegt minister Kamp. Het is voor het eerst dat Nederland zo expliciet dat standpunt inneemt.
Werkgeversorganisatie VNO-NCW klaagde deze week over de strenge bonusregels in Nederland. Vormen die inderdaad een belemmering bij het werven?
'Het bonusplafond is een reŽel probleem voor bedrijven. Een grote bank overweegt naar een andere plek te gaan en denkt zijn topmensen aan zich te binden met een hoge bonus. De bank ziet dat hij in op ťťn na alle EU-landen tot 100 procent van het jaarsalaris kan gaan, maar in Nederland tot maximaal 20 procent. Dat is, tussen een lijst met pluspunten, een minpunt. Dat beperkt ons.'
Het lijkt of er een kentering in het denken over de bonussen is gekomen...'''
'Ja, het is altijd verstandig om op actuele ontwikkelingen te reflecteren'

Verloochening Hans Akveld Volkskrant 30 juni 2017 p. 25):
Betrouwbaar. Een politiek modewoord. Maar actueel voor de ChristenUnie. Voordat de haan drie maal gekraaid heeft, verloochende de partij al twee keer haar beginselen. Eerst door te stemmen tegen een door haarzelf aanvankelijk medeondertekende motie over de hoogte van bonussen. Verder ook door te stemmen tegen een nota bene in het eigen verkiezingsprogramma opgenomen voorstel om het eigen risico in de zorg te verlagen.
Kennelijk geldt dat bij wie men aan tafel zit (wiens brood men eet) bepaalt welk woord men spreekt. Een nieuw politiek beginsel voor de ChristenUnie.

EU zit niet in de lift , het is de stilte in de storm (Arnout Brouwers Volkskrant 1 juli 2017 Bijlage Opinie p. 4):
Met de komst van president Macron lijkt de Europese integratie weer de wind in de rug te krijgen. Maar Adriaan Schout, Europa-expert van Instituut Clingendael, heeft zijn feestmuts nog niet uit de kast gehaald.
De 'storm', is dat de euro die smeekt om nieuwe stappen?
Draghi heeft veel geld in het systeem geÔnjecteerd, maar die Italiaanse banken hebben dat weer geÔnvesteerd in Italiaans overheidspapier. Die giftige cocktail is alleen maar groter geworden. En als de rente stijgt, heeft ItaliŽ een probleem - en Macron ook.
'Wat er moet gebeuren, is schulden herstructureren. Van landen met onacceptabel hoge schulden zullen we moeten zeggen: spelers die daarin belegd hebben, inclusief centrale banken, moeten hun verliezen nemen. Ik zie weinig alternatieven. Dat moet samengaan met duidelijke afspraken: ItaliŽ, we gaan de schulden herstructureren, maar jullie zullen tijdens dat proces geen stemrecht binnen de ECB kunnen hebben, een pakket maatregelen moeten doorvoeren, inclusief Europees toezicht, en binnen zes jaar opnieuw volwaardig euro-lidmaatschap aanvragen. Want de dood voor het Europese integratieproject zou zijn als we schulden afschrijven maar bijvoorbeeld ItaliŽ over tien jaar weer in dezelfde problemen zit.'

Wees wijs en verlicht de schulden van de Grieken (Paul Tang Volkskrant 14 juni 2017 p. 23):
Griekse crisis
Scheld de schulden van de Grieken deels kwijt op voorwaarde dat ze de overheidsinstellingen hervormen.
Griekenland zal op eigen kracht nooit van de explosieve schuldenberg afkomen, en alleen kwijtschelding kan verlossing brengen. Politici-schuldeisers, die tot nu toe iedere vorm van schuldverlichting verworpen hebben, moeten dat onder ogen zien. Tijd voor een realistisch en optimistisch verhaal over Griekenland.
De uitzichtloze situatie kan alleen worden doorbroken als politici-schuldeisers de moed hebben om met een nieuw verhaal te komen. Een realistisch en optimistisch verhaal, waarbij de kiezers niet voor dom worden gehouden maar zij de naakte waarheid krijgen. Hoe zou zo'n verhaal eruitzien?
Het derde element van een optimistisch verhaal voor Griekenland is: eerlijk duurt het langst. Politici-schuldeisers moeten durven toegeven dat ze Griekenland in de eerste plaats hebben 'gered' om de belangen van hun eigen banken en pensioenfondsen te beschermen.
Keynes begreep dat een wrede schuldeiser in het eigen zwaard valt. Marshall begreep dat als je een noodlijdende bondgenoot te hulp schiet, de kost voor de baat uit gaat. En Drees begreep dat gezond financieel beleid en een sterke verzorgingsstaat hand in hand kunnen gaan. Daarom is nu de vraag voor deze generatie politici: hoe wilt u de geschiedenis in gaan?

'Er wůrdt toch belasting betaald?' (Tom Kreling Volkskrant 10 juni 2017 p. 9):
De CuraÁaose trustadviseur Gregory Elias is een echte praktijkman en kan de Kamerleden dus goed vertellen hoe het werkt, al dat black%van geld. Zijn conclusie is eenvoudig: als het van de regels mag, dan is er niets mis mee.
Elias haalt zijn kennis over het
rondpompen van geld niet uit boeken, evenmin heeft hij zijn werk gemaakt van het bestrijden ervan. Hij is iemand die mensen helpt met, zoals dat heet, het 'optimaliseren van belasting'.
Morele toer
Elias was er gauw klaar mee. Hij vond er niet zoveel van. Want hij kijkt nou eenmaal zoals de meeste praktijkmensen kijken: wat zijn de regels? En die regels maakt hij niet. Hij kijkt alleen hoe hij er handig gebruik van kan maken. 'Als iemand in Nederland 25 procent betaalt, maar volgens de regels en wetten in Luxemburg 15 procent betaalt, dan mag hij daar gebruik van maken.'

Geldschepping door banken is geen valsemunterij (reactie Marla Singer 21 december 2016):
Door verregaande deregularisaties wereldwijd is het financiŽle systeem een soort 'free for all' systeem geworden waarbij je af kan vragen welke financiŽle instanties nog een intrinsieke waardetoevoeging aan de samenleving hebben en welk instanties parasiteren op het rondpompen van fictief geld.
Politiek kan hier weinig tot niets aan doen omdat het financiŽle systeem als een tumor is uitgezaaid over de hele samenleving. Om dit aan te pakken is nodig dat de samenleving de harde en naakte waarheid door krijgt en de moed en visie ontwikkeld om dit structureel aan te pakken.
Te beginnen om bij het klappen van financiŽle bubbels de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen en schuldigen voor het gerecht te brengen waarbij wetgeving is gericht op het voorkomen van nieuwe financiŽle bubbels.

Toets overnames op maatschappelijke effecten (Adrian de Groot Ruiz en Dirk Schoenmaker Volkskrant 24 mei 2017 p. 25):
Wanneer een vijandige overname leidt tot milieuschade, verlies van banen of prijsverhogingen, draait de gemeenschap daarvoor op, niet de aandeelhouders. Een maatschappelijke toets door bijvoorbeeld de Ondernemingskamer is dan ook noodzakelijk.
Als maatschappij moeten we zeker geen netto miljardenverliezen meer accepteren enkel ten bate van een aantal financiŽle partijen. Het is hoogste tijd dat de samenleving het laatste woord neemt en overnames verplicht worden getoetst op hun maatschappelijke kosten.

Financial transaction tax
Amerika
On 13 December 2009, Paul Volcker, chairman of the US Economic Recovery Advisory Board under President Barack Obama, said he "instinctively opposed" any tax on financial transactions. "But it may be worthwhile to look into the current proposals as long as the result is not predetermined. That would at least end all this renewed talk about the idea, but overall I am skeptical about these ideas."[155] By 2011, Volcker was more open to the idea of a transaction tax as a means to slow down trading.[156] According to Ron Suskind, the author of "Confidence Men", a book based on 700 hours of interviews with high-level staff of the US administration, President Obama supported a FTT on trades of stocks, derivatives, and other financial instruments, but it was blocked by Obama's former director of the National Economic Council Larry Summers.[157]
Other opposers
Most hedge funds managers fiercely oppose FTT.[138] So does the economist and former member of Bank of England Charles Goodhart.[158] The Financial Times,[159] the Asia-Pacific Economic Cooperation Business Advisory Council, the Confederation of British Industry, and the Adam Smith Institute have also spoken out against a global financial transaction tax.[160]
IMF
Challenging the IMF's belittling of the financial transaction tax, Stephan Schulmeister of the Austrian Institute of Economic Research found that, "the assertion of the IMF paper, that a financial transaction tax 'is not focused on the core sources of financial instability', does not seem to have a solid foundation in the empirical evidence."[163] Additionally, the IMF's watchdog group, the Independent Evaluation Office (IEO), released a report in 2011 which questioned the quality and level of bias in the IMF's research between 1999 and 2008. The report indicated that "there is a widely held perception that IMF research is message driven. About half of the authorities held this view, and more than half of the staff indicated that they felt pressure to align their conclusions with IMF policies and positions."[164]

Tien landen praten al jaren over de financiŽle transactietaks (Trouw 22 mei 2017):
Vanavond hopen hun ministers een knoop door te hakken, maar BelgiŽ wil de kwestie op het hoogste niveau bespreken.
Het idee was zo simpel: laat de financiŽle sector meebetalen aan het puinruimen na de wereldwijde financiŽle crisis, die tien jaar geleden begon. Met een belasting op financiŽle transacties ontmoedig je bovendien het roekeloze speculatieve gedrag dat de crisis mede veroorzaakte. De financiŽle transactietaks (FTT) is er echter nog steeds niet in Europa. De tien EU-landen die er al jaren over praten, beginnen vanavond (of morgenochtend) aan een vergadering die weleens doorslaggevend kan zijn voor het hele project.
BelgiŽ speelt daarin de hoofdrol. De regering van premier Charles Michel is tot op het bot verdeeld over deelname aan de FTT, ook wel Tobin-taks of Robin Hood-taks genoemd. De andere negen landen willen nu duidelijkheid: gaat BelgiŽ wel of niet akkoord met het laatste compromis-voorstel? Nederland doet niet mee aan de taks, net zo min als financiŽle grootmachten zoals het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg. De FTT-groep bestaat uit BelgiŽ, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, ItaliŽ, Oostenrijk, Portugal, SloveniŽ, Slowakije en Spanje.
"Dit is geen antwoord op de crisis", zei minister Dijsselbloem daar een paar jaar geleden al over.

Onbeperkte EU-transferunie vereist referendum (Derk Jan Eppink Volkskrant 7 juni 2017 p. 25):
Zodra Merkel overstag gaat, kan Nederland zich niet meer verstoppen achter Duitsland. De beurs van de Nederlandse burger wordt pinautomaat. De Staten-Generaal zijn al gebalkaniseerd. De nieuwe regering wordt gefragmenteerd. Zodra wetgeving tot 'verdieping van de eurozone' vanuit Brussel arriveert, moet de Nederlandse burger de kans krijgen te beslissen over eigen beurs. Via een referendum.

Hebzucht, eigenbelang en de crisis: obstakels voor een Europees begrotingsakkoord (redactie Volkskrant 22 november 20):
Eigenbelang en hebzucht Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken zei het gisteren onomwonden in de Tweede Kamer. Bij de onderhandelingen over het EU-budget 'denken de lidstaten even alleen aan hun eigenbelang en is het van koppen tegen elkaar'. 'Dat geldt ook voor Nederland', voegde hij eraan toe. Als vanouds is het doel van landen bij de onderhandelingen over het Europese budget: hoe kan ik maximaal profijt halen van de Europese subsidies tegen een minimale betaling.
Europese belasting
De Europese Commissie heeft voorgesteld om een EU-belasting in te voeren, om zo het EU-budget mee te financieren. Met een substantiŽle eigen inkomstenbron hoopt de Commissie de verlammende discussie tussen de lidstaten over hun EU-afdrachten voor eens en voor altijd de kop in te drukken. De Commissie koos voor de financiŽle transactietaks (FTT), een heffing op het kapitaalverkeer van banken, pensioenfondsen, verzekeraars en andere grote financiŽle instellingen. Geraamde opbrengst: 57 miljard euro per jaar, bijna de helft van de jaarlijkse EU-uitgaven. Spijtig genoeg voor de Commissie is de transactietaks gegijzeld door een elftal landen. Die willen haar wel invoeren, maar louter voor de eigen schatkist.

Kamer wil fors korten op begroting EU (Klaas Broekhuizen 21 november 2012):
VVD, PvdA, D66, CDA, PVV en SP willen dat de Europese begroting voor de komende zeven jaar met zeker 10% of Ä100 mrd wordt gekort.
Waarschuwing transactietaks
In het regeerakkoord tussen VVD en PvdA is vastgelegd dat het kabinet de invoering van de FTT steunt. Volgens VVD-Kamerlid Mark Verheijen mag het kabinet echter niet instemmen als de opbrengst naar Brussel vloeit in plaats van naar Den Haag. Het mag de banken ook niet te zeer onder druk zetten, in combinatie met de bankenbelasting die al wordt ingevoerd. PvdA-Kamerlid Michiel Servaes sloot zich hierbij aan. Er is momenteel een voorhoede van elf lidstaten die de FTT wil invoeren. Het CDA waarschuwde nog eens voor het effect van de FTT op de Nederlandse pensioenen.
Rondpompen
Alexander Pechtold van D66 hekelde het rondpompen van geld. Waarom moet er Brussels geld naar rotondes in Bordeaux en fietspaden in Lelystad. Dat kunnen de landen zelf beter, stelde Pechtold. Ook de typisch Nederlandse kritiek op de tweede vestigingsplaats van het Europarlement in Straatsburg kwam weer terug.

De hamvraag is dan natuurlijk hoe weet Jeroen Dijsselbloem zo zeker dat de geldpers wel en FTT om het rondpompen van geld fiscaal te belasten niet een antwoord op de financiŽle crisis is? Coen Teulings heeft inmiddels (2 december 2016) zijn oude standpunt herzien. Met de blinde vlek waarmee Jeroen Dijsselbloem c.s. de PvdA naar de afgrond heeft geleid beoogt hij nu het Europese Stabiliteitsmechanisme te 'redden'. Jeroen Dijsselbloem committeert zich aan het grootkapitaal, hij verstopt zich niet achter Duitsland maar is bezig Schauble rechts in te halen.

De geldpers aan en weg zijn alle schulden (Jonathan Witteman Volkskrant 13 mei 2017 Bijlage Opinie p. 6-8):
De crisis is voorbij, klinkt het. Toch komen we niet goed uit de startblokken. Dat lukt ook pas, zegt de econoom Steve Keen, als we alle schulden kwijtschelden.
Nederland is een schoolvoorbeeld van wat Keen de walking dead of debt noemt, levende schuldendoden: landen waarin de schuldenlast zo hoog is dat de economie in een soort zombie-staat verkeert, ergens tussen leven en dood in.
Economische modellen zonder schulden, banken en geld, dat klinkt als voortplanting zonder seks.
In zijn pas verschenen boek Can we avoid another financial crisis? verdeelt Keen de schuldenlasten van de geÔndustrialiseerde landen in drie categorieŽn. Er is een select gezelschap van landen waar geen vuiltje aan de lucht is: de schulden blijven er binnen de perken en de economische groei is niet al te zeer afhankelijk van leningen. In de eurozone voldoen in Keens ogen alleen Duitsland en Oostenrijk aan dit profiel, plus landen als Polen, IsraŽl, TsjechiŽ en Zuid-Afrika.
Dan zijn er de
walking dead of debt, waaronder Keen behalve Nederland ook Japan, de VS, Denemarken, Ierland, Nieuw-Zeeland, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk schaart. Deze landen hebben al een zware crisis achter de rug - Japan in 1990, de rest in 2008 - maar worstelen met de schuldenerfenis van de crisis.
U schrijft dat China en de andere toekomstige 'schuldenzombies' voor het dilemma van de junkie staan: nu afkicken, of je blijven volspuiten met krediet en dan later een nog grotere ontwenningskater.
De markt alleen kan ons niet uit de klauwen van de schulden redden, zegt Keen. Dat komt door een
paradox waarop de Amerikaanse econoom Irving Fisher tijdens de Grote Depressie wees: hoe meer schulden we afbetalen, hoe meer schulden we hebben.
Tegelijkertijd schrijft u over uw eigen ideeŽn: dit gaan de politiek en de banken helemaal niet doen.
'De politieke weerstand is enorm. De financiŽle sector zou erop achteruitgaan en zij hebben het oor van de politiek. Dat maakt de uitvoering van mijn ideeŽn onwaarschijnlijk.'
Toch ziet Keen voor Nederland en de andere zombies geen andere manier om aan hun schuldenverslaving te ontsnappen. 'Het grootste gevaar voor het kapitalisme komt niet van revolutionairen die het systeem omver willen werpen. Het grootste gevaar komt van binnenuit, van mensen die vast willen houden aan de vastgeroeste ideeŽn.'

Kamer krijgt geen deuk in Draghi (Robert Giebels Volkskrant 11 mei 2017 p 13):
De baas van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, heeft met zijn monotone stem gedurende anderhalf uur vragen van Tweede Kamerleden over zijn beleid beleefd beantwoord, als hij opeens afgemeten, staccato en hard gaat spreken.
Dus, vat Kamerlid Carola Schouten van de ChristenUnie samen: 'Alles wat goed gaat is uw verdienste en alles wat fout gaat is de schuld van de afzonderlijke landen?'
We zetten ons beleid voort, reageert Draghi. Want de inflatie kan zomaar dalen als we daarmee stoppen. De arbeidsmarkt loopt immers achter bij de economische groei. Zo zou het moeten gaan, doceert de ECB-president: de lonen gaan omhoog, waarna de inflatie op niveau blijft, waarna de ECB de geldpers stilzet waarop de rente omhoog gaat. 'We zijn gebonden aan regels', besluit Draghi, 'en we houden ons daaraan.'

Kansarme, de stiefkinderen van de moderne democratie (Sytze Faber Volkskrant 3 mei 2017 p. 25):
De politiek richt zich louter op kansrijken. Zo baart de democratie zelf het (verkeerde) populisme, betoogt Sytze Faber.
Naast het klimaat is er het gigaprobleem hoe het groeiend aantal mensen zonder vast werk in de toekomst een fatsoenlijk inkomen krijgt en een gevoel van eigenwaarde kan behouden. Er zal een deltaplan moeten komen, waarvan een basisinkomen een hoofdbestanddeel is.
In de politiek is dat (nog?) voor dovemansoren gesproken. Een levenslang arbeidsloos inkomen voor erfgenamen van superrijken is okť, een basisinkomen voor 'onderwallers' een schande. Beleid en taalgebruik van de politiek zijn afgestemd op kansrijken, op de 50 procent van de bevolking met een IQ boven de 100. Kansarmen en die andere 50 procent worden behandeld als stiefkinderen. Zo baart de democratie zelf het (verkeerde) populisme. Als de bakens niet snel in sociale richting worden verzet, zal ze er binnen afzienbare tijd door verslonden worden.

Macron is juist de achilleshiel van de EU (Vincent Thepass Volkskrant 1 mei 2017 p. 18):
Macron belichaamt de oude politieke bubbel die een voedingsbodem is voor het rechtspopulisme.
Deze pro-Europese presidentskandidaat durft de wereld buiten de Franse grenzen te omarmen en loopt niet weg voor de globale veranderingen die hoe dan ook plaats gaan vinden. Macron belichaamt echter de oude politieke bubbel die de opkomst van het rechtspopulisme in de westerse wereld juist mogelijk heeft gemaakt.
Een groot deel van het potentiŽle rechts-populistisch electoraat heeft al decennia te maken met een vicieuze cirkel van flexibilisering, automatisering, loonmatiging en een constante dreiging van wegtrekkende werkgelegenheid naar lageloonlanden. Wanneer deze mensen vervolgens voor zichzelf op proberen te komen, krijgen ze van de architecten van die onzekerheid te horen dat ze zich onrealistisch en emotioneel opstellen: vrijhandel en liberalisering zijn de rationele oplossing die het algemeen belang verder zullen brengen.
Deze sussende verhalen zijn afkomstig van technocratische EU-instituties en traditionele politieke machtspartijen, groepen die intiem verbonden zijn met het multinationale bedrijfsleven dat juist profiteert van de neoliberale globaliseringstrend.
De rest van Europa kan hier echter van leren door verder te kijken dan simplistische tegenstellingen als pro-EU versus anti-EU, tekort. Laten we die problemen ook fundamenteel oplossen met een sociale, progressieve en democratische politiek.globalistisch versus xenofoob of rationeel versus emotioneel.
Trump, Wilders en Le Pen zijn symptomen van fundamentelere problemen, zoals economische onzekerheid en een democratisch tekort. Laten we die problemen ook fundamenteel oplossen met een sociale, progressieve en democratische politiek.

Thomas Frank wordt geÔnterviewd in (Buitenhof 30 april 2017).
Thomas Frank signaleert dat de Democratic Party in verval is. De kern van het probleem is dat zij fouten niet bij zichzelf zoeken, maar eerder aan de Russen toeschrijven. In de hele wereld weten de sociaal-democratische partijen niet meer wat hun bestaansrecht is. De opinie van Thomas Frank sluit op het boek Shattered inside Hillary Clinton's Doomed Campaign (Stieven Ramdharie Volkskrant 15 april 2017) van de twee Witte Huis-correspondenten Jonathan Allen (Politico) en Amie Parnes (The Hill) aan.

Hillary Clinton heeft met haar uitspraak 'Ik ben de laatste tussen jullie en de apocalyps.' (Mark Leibovich interviewt Hillary Clinton Volkskrant 16 oktober 2016) in zoverre gelijk dat door Trump c.s. de chaos in de wereld wordt versterkt. Het verkiezingsteam van Donald Trump heeft alles uit de kast gehaald om de publieke opinie te manipuleren. Net als George Bush schiet hij daarmee in eigen voet. Sheila Sitalsing heeft gelijk de oppertrol in het Witte Huis heeft de weg gewezen. Het oude vraagstuk dat Jan Zijderveld aanhaalt dat de taart alleen eerlijker kan worden verdeeld wanneer de economie groeit is een gotspe. Globalisering van kapitaalmarkten heeft niet geleid tot een verbetering van de risicodiversificatie van kapitaalverschaffers (L. Bovenberg en C.N. Teulings hebben met hun CPB Discussion Paper Rhineland exit ongelijk gekregen).

Blijf uitwassen van het kapitalisme bestrijden (Carel Zuil was voormalig gemeenteraadslid en wethouder voor de PvdA Volkskrant 28 april 2017 p. 23):
De traditionele band tussen de arbeidersklasse en hogeropgeleiden is doorbroken. Belangrijkste oorzaak is het meedeinen van de sociaal-democratie met het marktdenken en het neoliberalisme, al vanaf de jaren negentig. Overheidsgrip op belangrijke terreinen als zorg, onderwijs, volkshuisvesting, openbaar vervoer en, niet te vergeten, het bankwezen, is grotendeels prijsgegeven.
Dat paste in de tijdgeest, zoals die in de praktijk werd gebracht door Reagan en Thatcher. Met de val van de Muur en daarmee van het communisme in 1989 leek de triomf van het kapitalisme en de vrije markt compleet. Maar sinds 2008 weten we waartoe het casino-kapitalisme en het neoliberalisme leiden: een economische crisis, werkloosheid, permanente bestaansonzekerheid en miljardenverliezen van pensioenfondsen en particulieren, een snel stijgende staatsschuld. De geminachte staat moest ingrijpen om faillissementen van banken te voorkomen. 'Wie met de tijdgeest trouwt, wordt snel weduwe.'
Hoever we nu verwijderd zijn van de naoorlogse periode van vooruitgang, maatschappelijke kansen en gelijkheid blijkt onder andere uit Thomas Piketty's Kapitaal in de 21ste eeuw en het onlangs verschenen Oxfamrapport: de inkomens- en vermogensongelijkheid neemt wereldwijd toe. De 80 rijkste mensen van de wereld bezitten nu evenveel als de armste 3,5 miljard! Meer dan ooit is een tegenwicht tegen deze maatschappelijke ontwikkeling noodzakelijk. Het is de historische taak van de sociaal-democratie deze uitwassen van het kapitalisme fel te bestrijden!

Hoezo zelfredzaam? (Hans Wansink Volkskrant 26 april 2017 p. 21):
Onmacht plaagt burgers in hun omgang met een overheid die van hen te hoge verwachtingen heeft.
Ook goed opgeleide mensen kunnen in de knel komen vanwege vermijdingsgedrag, stressvolle situaties of onvermogen in actie te komen, het hoofd koel te houden en door te zetten bij tegenslag. De WRR introduceert het begrip 'doenvermogen': de vaardigheid om te kunnen plannen, het initiatief te nemen tot de juiste actie en niet toe te geven aan verleidingen. Omdat lang niet iedereen over dit pakket van vaardigheden beschikt, concludeert de WRR dat 'de lat in de participatiesamenleving hoog ligt'.
Het doorprikken van de mythe van de assertieve, goed geÔnformeerde, digitaal vaardige burger is de grote verdienste van dit WRR-rapport. Origineel is de aanbeveling aan de overheid om keuzestress tegen te gaan door het aantal keuzemogelijkheden drastisch in te perken.
Zo heeft een meerderheid geen behoefte aan keuzevrijheid bij pensioenopbouw.

Maakt Macron Frankrijk (weer) haantje de voorste? (Jan Eppink Volkskrant 26 april 2017 p. 25):
President Sarkozy lanceerde ook economische hervormingen die stukliepen op stakingen. Premier Valls zag zijn populariteit verdampen toen hij de economische ommekeer predikte. Economische hervormingen mislukken zonder 'verworven rechten' te raken. Dat geldt ook voor Macron.
In de Franse politiek staan retoriek en strategie omgekeerd evenredig tot elkaar. In ruil voor Franse instemming met de Duitse eenheid eiste president Mitterrand invoering van een Europese eenheidsmunt. De euro zou Frankrijk greep bieden op het Duitse financieel-economisch beleid.
Het omgekeerde gebeurde. Duitsland dicteert de begrotingsregels tot in alle uithoeken van de eurozone. Toen de euro 15 jaar geleden werd ingevoerd, scheidden de wegen. Frankrijk had de 35-urige werkweek afgekondigd. Overwerken werd fiscaal zwaar bestraft. Dat zou extra werk opleveren. Maar werken leidt tot meer werk; niet werken tot minder. De Franse concurrentiepositie erodeerde en een hoge structurele werkloosheid verrees. Duitsland voerde 'Agenda 2010' in: het mes ging in de sociale zekerheid. De concurrentiepositie versterkte en Duitsland brak olympische exportrecords. Duitsland zeilde door de recessie na 2008; Frankrijk bleef erin steken.

Winst in Nederland vanaf 1968
Laat je niet misleiden: het financieringswezen heeft er naar 2008 toe gezamenlijk een zooitje van gemaakt. Gezien de zeer sterke winstgroei in voorgaande jaren, was er absoluut geen sprake van een rampzalige economische ontwikkeling. Hooguit een rimpeling. (58. kredietchaos)
De economie draaide gewoon door.
Licht schommelende omzet en geen gegarandeerd hoge winst. Dat is nu eenmaal het ondernemersrisico. Dat risico is vrijwillig aangegaan in de verwachting veel over te houden door de bedrijfsopbrengst niet met het personeel te delen. (14. hoe winstgevend is de Nederlandse economie) Er is de laatste halve eeuw steeds steviger winst gedraaid. Ondernemers, banken en aandeelhouders doen alsof ze daar recht op hebben. Dat is natuurlijk onzin. Zij zijn niet armlastig en komen echt niet in maatschappelijke uitzichtloosheid terecht. Het door hen gedumpte personeel wel. Daarom is overheidssteun als compensatie voor hun lagere winsten ten koste van het levenspeil van de bevolking een grove aanval op werkenden en uitkeringsgerechtigden.
conclusie:
Ondernemers en aandeelhouders moet nodig aan het verstand worden gepeuterd dat hun eigen belang strijdig is met het belang van de bevolking van Nederland.

'Wij hebben de grootste offers gebracht' (Maartje Bakker Volkskrant 29 maart 2017 p. 23):
Het is de 'triomf van de mentaliteit van de populist Geert Wilders', meende de Spaanse europarlementariŽr Javier Lůpez. Ook JoaquŪn EstefanŪa, journalist van El PaŪs, zag overspringend populisme. 'Het gevaarlijkste van deze tijd is niet dat Trump, Wilders, Le Pen, Alternative fŁr Deutschland en Gouden Dageraad winnen, maar dat ze met hun racistische, machistische en onsolidaire ideeŽn de politieke partijen besmetten die het hart vormen van het democratisch systeem. De sociaal-democraat Dijsselbloem is het beste voorbeeld van deze besmetting.'
Bovendien: waar is de tijd gebleven dat Europees stond voor stijlvol? Uit het hoofdredactioneel commentaar van Pķblico: 'De uitspraken van Dijsselbloem laten zien dat we een grens over zijn gegaan sinds de tijd van Mitterrand en Kohl: die van het fatsoen.'

Soeverein in al zijn vezels (Jaap Stam Volkskrant 28 maart 2017 p. 12-13):
Klaas Knot er als president in 2011 aantrad, had zelfs De Nederlandsche Bank enige averij opgelopen van de financiŽle crisis. Knot, die deze week zijn zesde jaarverslag uitbrengt, kwam als geroepen: geen jongen uit het old boys network maar een gewone man, die autonoom en ongebonden zijn oordeel bepaalt. In zijn hart is hij geen bankier, zegt een studievriend, maar een leraar.
Het toezicht mag dan zijn verscherpt, van de bankencrisis hebben we te weinig geleerd, vindt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciŽn aan de Erasmus School of Economics. Ook onder Knot kiest De Nederlandsche Bank te vaak de kant van de banken, vindt hij. 'De kapitaaleisen zijn weliswaar iets verhoogd, maar ze zijn nog steeds belachelijk laag. Als het onverhoopt weer eens mis zou gaan met onze banken is de belastingbetaler nog steeds grandioos het haasje.'
De financiŽle architectuur is onvoldoende hersteld, zegt Jacobs. 'Een doordachte visie op de Nederlandse financiele sector ontbreekt. Hoe groot mag de financiŽle sector zijn? Zijn onze banken niet nog altijd veel te groot, te weinig transparant en te complex om te falen? Is het goed dat Nederlandse systeembanken daarom altijd zullen worden gered? Willen we ons tegen een volgende bankencrisis beter verweren, hadden we veel harder moeten ingrijpen.'

Hoe vind je het midden zonder polarisatie (Menno Klopper en Menno Muller Volkskrant 16 maart 2017 p. 24):
Door het bestaan van de Noordpool en de Zuidpool kunnen wij ons eenvoudig met een kompas oriŽnteren. Hierdoor konden wij vele eeuwen geleden al de wereldzeeŽn bevaren en raakten onze continenten verbonden. Dat bood ons vooruitgang.
Vandaag de dag gebruiken we onze polen meer dan ooit tevoren. Navigatiesystemen in onze auto's, Google Maps op onze telefoons en gps-trackers voor sporters; allemaal gebruiken ze de tegenstelling van de Zuidpool en Noordpool als basis. Zonder deze uitersten geen oriŽntatie en vooruitgang!
Zo kunnen we de polarisatie in onze maatschappij ook beschouwen. We moeten een verzameling standpunten zien als een pool. Juist door hun bestaan kunnen we bepalen waar wij staan tussen de uitersten. Ze bieden een kans ons te oriŽnteren. Vervolgens kunnen we zelf kiezen of we ons dichter bij de pool vestigen of meer rond het midden. Tegelijkertijd moeten we begrijpen dat het onmogelijk is om het er lang uit te houden. Daarvoor is het leefklimaat er te hard.
Gebruik de polen dus enkel als referentiepunt in het debat en blijf niet hangen bij het uiterste.

Schandalig hoe weinig debat er over de invoering van de euro was (Renť Cuperus Volkskrant 2 februari 2017 p. 25):
Thierry Baudet meent dat opeenvolgende regeringen en parlementariŽrs de kiezers ten onrechte hebben voorgespiegeld dat de invoering van de euro geen overdracht van soevereiniteit en welvaart met zich mee zou brengen.
PvdA-ideoloog en Volkskrant-columnist Renť Cuperus juicht het initiatief voor een parlementaire enquÍte toe. In de eerste plaats vanwege wat hij noemt Ďdemocratische hygiŽneí. Omdat deelname van Nederland aan de euro de meest ingrijpende beslissing is geweest van de afgelopen decennia, moet daarover alsnog verantwoording worden afgelegd.
ĎHet was schandalig hoe weinig debat erover was. Ook in de PvdA was er sprake van tunneldenken: men had totaal geen aandacht voor de argumenten van de tegenstanders. Er was veel te weinig kennisoverdracht naar de burgers over de gevolgen van de euro. Die kregen alleen maar te horen dat het zo makkelijk was dat je aan de grens geen geld meer hoefde te wisselen.í
Referenda en parlementaire enquÍtes zijn hele belangrijke instrumenten om het falen van politici in de kennisoverdracht aan de burger te compenseren.í
Een tweede reden voor het houden van een parlementaire enquÍte ziet Cuperus in de geopolitieke dimensie van de invoering van de euro. Die was immers bedoeld om een verenigd Duitsland in Europa te integreren. Cuperus: ĎIndertijd waren met name de Britse premier Thatcher en onze premier Lubbers helemaal geen voorstander van een Duitse eenwording. En was de prijs voor die eenwording, namelijk verregaande economische en politieke integratie, niet te hoog?í
In de derde plaats wil Cuperus het parlementaire onderzoek niet alleen laten gaan over het verleden, maar ook over de Ďtoekomstbestendigheidí van de euro. Cuperus: ĎWat zijn de toekomstscenarioís? Kunnen we de euro alleen handhaven bij een nog diepere politieke integratie van de EU? Is het mogelijk om disfunctionerende landen als ItaliŽ en Griekenland te dwingen tot de nodige hervormingen? Wat gaat er met onze pensioenen gebeuren? Of is de euro op termijn onhoudbaar vanwege de verschillen tussen Noord en Zuid? Ook daarover zou het moeten gaan in een parlementaire enquÍte over de euro.í

Klaas Knot (Buitenhof 29 januari):
De kersverse president Trump drukt in zijn eerste week als president een stevig stempel op de toekomst van economisch beleid in Amerika. America First, aldus Trump. Wat betekent die nieuwe wereldorde voor de financiŽle stabiliteit van Europa Ė en Nederland? En wat zijn eigenlijk de vooruitzichten van onze economie?
Op de vraag wat zijn de nadeligste bijverschijnselen van het toegediende medicijn (quantitative easing) antwoordt Klaas Knot (na ca. 18 minuten): 'Het belangrijkste bijverschijnsel is dat de financiŽle markten hun risicokompas kwijt zijn.'

Brief of Het Hollandse belastingparadijs kan nůg paradijselijker (Bert Wagendorp Volkskrant 30 augustus 2016 p. 2):
Premier Mark Rutte ontving op 16 mei een schrijven van de Silicon Valley Tax Directors Group, een club die voor 85 bedrijven in Silicon Valley de wereldwijde belastinglobby regelt. Het Financieele Dagblad had de brief boven water gehaald en publiceerde er gisteren over. De SVTDG streeft naar algehele belastingvrijstelling voor Apple, Facebook, Google, Amazon, Microsoft en de andere technologiereuzen. Zo lang dat hoogste ideaal niet is gerealiseerd is het de bedoeling nationale belastingdiensten met een fooi af te schepen. De SVTDG is behoorlijk succesvol.
Ze zouden bij de SVTDG heel graag zien dat er elke week een regeringsleider langskomt voor een gratis belastingadvies. Maar niet alle regeringsleiders voelen Mark Ruttes ongelooflijke drive om het multinationals zo goed mogelijk naar de zin te maken.
Deze week komt de Europese Commissie naar buiten met haar besluit in de kwestie 'Apple in Ierland'.
De Ieren zijn minstens zulke pleasers als Mark Rutte; dankzij een paar zeer gunstige tax rulings betaalde Apple over de in Ierland geparkeerde internationale winsten jarenlang twee procent belasting. Volgens de EC is dat geen belasting betalen maar staatssteun. De schattingen over de naheffing variŽren van honderd miljoen tot miljarden euro's.

De doodlopende weg van het 'compromisme' (Ewald Engelen, Marianne Thieme Volkskrant 4 januari 2017 p. 27):
Wie compromissen sluit oogst steevast lof, maar wat hebben al die akkoorden opgeleverd? Op de valreep van 2016 riep een aantal leden van PvdA, D66 en CDA de 'fatsoenlijke' middenpartijen op om 'het landsbelang' tot een 'verbindend ideaal te verheffen'. Verzoening en samenwerking: als de tekenen niet bedriegen zijn dat de thema's waarmee de middenpartijen zich de uitdagers van het lijf willen houden.
Zie Samsoms afscheidsbrief die de lof zingt op 'de kracht van het compromis'. En die in een adem het lenteakkoord van 2012 als schoolvoorbeeld ervan noemt. Zie Pechtold die dat in Buitenhof dunnetjes over deed. Of neem MariŽtte Hamer die de vitaliteit van de polder afmeet aan het feit dat het Energieakkoord door 47 partijen is ondertekend.
Wat ooit middel was - compromissen sluiten, coalities smeden - om politieke doelen te realiseren, is doel op zichzelf geworden. Het doet er niet toe waar we heen gaan, zolang we het maar samen doen en we het kunnen verkopen als 'landsbelang'.
Dat het lenteakkoord de Nederlandse economie in een recessie stortte waar zij eind 2015 pas weer uitkwam; dat 355 duizend mensen er nodeloos hun baan door zijn kwijtgeraakt; dat er tienduizenden bedrijven door op de fles zijn gegaan; dat de kosten voor levensonderhoud er voor steeds meer Nederlanders onbetaalbaar door zijn geworden, is door de betrokkenen allang weer vergeten.
Het is je reinste demagogie. Op alle duurzaamheidstabellen staat Nederland stijf onderaan. En het Energieakkoord verandert daar niets aan. Datzelfde geldt voor de ecologische voetafdruk van Nederland, die mede door zijn industriŽle vlees- en voedselindustrie drie keer het oppervlak bedraagt. Zoals Esther Ouwehand over het Energieakkoord opmerkte: 'Polderen is gebrek aan politiek leiderschap.' En biedt fossiele bedrijven te veel mogelijkheden om de noodzakelijke verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op grondstoffen te blokkeren.
Steeds vaker bereiken ons berichten dat men het cynisme van de politieke leiders spuugzat is en dat men liever de stem geeft aan authentieke, idealistische politici die radicale systeemverandering tot inzet van hun politieke ambitie hebben gemaakt.
Daarom werpen wij het pleidooi tot verzoening en samenwerking van de middenpartijen verre van ons. Wat is er in hemelsnaam 'fatsoenlijk' aan begrotingsbeleid dat de korte termijn belangen van de staat zwaarder laat wegen dan de duurzame sociaal-economische kansen van toekomstige generaties?

Dijsselbloem: bankensector veroorzaakt populisme (Eric van den Outenaar Volkskrant 12 december 2016 p. 14):
Volgens Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciŽn aan de Erasmus School of Economics, zijn de uitspraken van Dijsselbloem ongepast: 'Het ergste vind ik dat hij de rol van de politiek in het bestrijden van de crisis volledig uit oog lijkt te zijn verloren. Het bezuinigingsbeleid kostte ongeveer 6 procent aan groei van het bruto binnenlands product. De overheid zelf veroorzaakte daarmee een derde van de Grote Recessie. En de werkgelegenheid nam daardoor met een paar honderd duizend banen af.' Politici hadden juist moeten investeren in de economie toen er als gevolg van die financiŽle crisis een recessie ontstond, vindt Jacobs. De crisis zou dan minder diep, lang en hard zijn geweest.

Riskant avontuur (Pieter Klok Volkskrant 12 december 2016 p. 17):
Geldinjecties ECB-president Draghi bereiken niet de mensen die de economie kunnen aanjagen.
Belangrijker nog is dat het ECB-geld niet doordruppelt naar alle uithoeken van de economie. Het blijft ergens halverwege hangen. De geldinjecties van de ECB doen vooral de prijzen van huizen, obligaties en aandelen stijgen. Het zijn de bezitters hiervan die van het monetaire beleid profiteren. De schulden van iemand met een laag inkomen worden niet door de ECB gefinancierd. Door Draghi's beleid worden dus niet alleen nieuwe zeepbellen opgeblazen, maar ook de kloof tussen rijk en arm vergroot.

Is kunstmatige intelligentie onze vijand of bondgenoot? (Peter de Waard Volkskrant 14 juni 2017 p. 29):
Kasparov denkt dat de mens de computer de baas kan blijven. Hierbij grijpt hij terug op de Paradox van Moravec, die zegt dat machines slecht zijn in dingen die voor de mens eenvoudig zijn. Computers kunnen weliswaar briljante zetten uitdenken, maar de stukken zelf niet verplaatsen op een bord. Ze missen de zintuiglijke en motorische vaardigheden van de mens. Het duurt nog lang voordat er een robot is die een einde maakt aan de zegereeks van Nadal op gravel. Ook qua strategisch inzicht en analytisch vermogen blijft de mens superieur, verwacht Kasparov. Topschakers met een gewone computer verslaan nog steeds schaakcomputers.
De mens moet er alleen voor waken de resultaten van computermodellen klakkeloos over te nemen. Dat gebeurde tijdens de kredietcrisis, toen financiŽle handelaren zich bij hun beleggingen uitleverden aan computermodellen.
Als de mensheid zijn kritische geest behoudt, is zij de computer nog enige decennia te slim af.

Topeconomen: 'Economie voorspellen is zinloze exercitie' (Peter de Waard Volkskrant 25 januari 2016 p. 21):
Topeconomen zijn uitermate sceptisch over het gebruik van economische modellen voor het voorspellen van de toekomst. Maar ze willen ook niet af van die modellen, zoals die worden opgesteld door onder meer het Centraal Planbureau (CPB).
Secretaris-generaal Maarten Camps van het ministerie van Economische Zaken stelde onlangs in zijn nieuwjaarsartikel in het economenvakblad ESB dat CPB-modellen maar van zeer beperkte waarde zijn om over de verre toekomst na te denken.
Achtergrondmuziek
Veel politici trekken zich ook niets meer van de modellen aan en vertrouwen op hun eigen natte vinger. Econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman keerde zich onlangs nog fel tegen politici die hun instinct laten prevaleren boven het inzicht dat de modellen geven. Hij denkt dat populisten hiermee in de kaart worden gespeeld. Of zoals Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit zegt: 'Partijen met de beste economische programma's krijgen de minste stemmen.'
Me Judice heeft 59 economen geŽnquÍteerd die zij tot het neusje van de zalm van het Nederlandse economenkorps rekent. Daarvan hebben er 41 gereageerd. Nogal wat economen vinden dat politici de uitslagen van modellen alleen gebruiken - of misbruiken - als het in hun kraam van pas komt. Ze halen ze aan als ze hun standpunt ondersteunen en noemen ze onzinnig als ze daartegen indruisen. Sylvester Eijffinger van de universiteit van Tilburg noemt het 'achtergrondmuziek'. 'Je zet het aan als je ervan houdt en weer af als het niet zo is.' Roel Beetsma van de Universiteit van Amsterdam beaamt dat: 'Politici laten zich in de regel leiden door hun eigen ideologie en proberen eventueel ondersteunend bewijs in de voorspellingen te vinden. Dat is iets anders dan zich laten overtuigen door onafhankelijk bewijs.'

In Buitenhof 13 september 2015 gaat Jesse Klaver in debat met econoom Bas Jacobs. Jacobs pleit in zijn boek de Prijs van gelijkheid niet zozeer voor minder economisme, maar juist voor bťter economisch beleid.
Weg met kosten-baten analyses, sommige dingen zijn niet in geld uit te drukken, aldus GroenLinks leider Jesse Klaver, die deze week het politieke debat domineert met zijn boek de Mythe van het economisme. Om een einde te maken aan ongelijkheid hebben we idealen nodig en geen rekensommen, vindt Klaver.

IMF: meer schulden dan ooit (Koen Haegens Volkskrant 6 oktober 2016 p. 30):
Nooit eerder zaten huishoudens, bedrijven en overheden zo diep in de schulden als nu.
De totale wereldwijde schuldenlast is opgelopen tot zo'n 135.000 miljard euro. Dat stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een rapport dat zij woensdag publiceerde. Volgens de onderzoekers is de wereldwijde schuldenproblematiek niet eerder zo gedetailleerd in kaart gebracht.
Een op de drie Europese banken zou nog altijd uitzonderlijk wankel zijn. Zelfs als de economie aantrekt en de rente stijgt zullen hun problemen niet verdwijnen. De beu rskoersen van de Europese banken staan de laatste maanden sterk onder druk.
Eťn bank werd met name genoemd door het IMF: Deutsche Bank. De belangrijkste bank van Europa ligt onder vuur, mede door een dreigende Amerikaanse miljardenboete. De probleembank moet beleggers ervan overtuigen dat zijn verdienmodel levensvatbaar is en dat risico's voldoende worden aangepakt.

Zo diep zit dit bijgeloof in de ziel verankerd (Michel Maas Volkskrant 6 oktober 2016 p. 23):
Media in IndonesiŽ
Al dagen staat de zelfbenoemde heilige en wonderdoener Dimas Kanjeng in IndonesiŽ bovenaan de lijstjes met 'meest gelezen' en 'meest bekeken', constateert onze correspondent Michel Maas.
Het meest verbijsterend is dat te midden van deze nieuwsstorm zijn volgelingen nog altijd in hem blijven geloven. En dat zijn niet de eersten de besten. Niemand minder dan Marwah Daud Ibrahim verdedigt hem tot het uiterste, en zij doet dat al jaren. Marwah is niet alleen voorzitter van Dimas' eigen heilsorganisatie, maar ook bestuurslid van de gerenommeerde Organisatie van Moslim Wetenschappers van IndonesiŽ (ICMI), lid van de hoge Raad van Islam Geleerden (MUI) en lid van het Indonesisch parlement. Marwah is dus de serieuze stem die de serieuze media willen horen.
In het serieuze discussieprogramma Lawyers Club krijgt zij dinsdag volop de gelegenheid zich belachelijk te maken. En dat doet ze met verve. 'Dit is geen quantum fysica', zegt zij met een glimlach die verraadt dat ze blij is dat ze die niet hoeft uit te leggen, 'dit is gewoon wat je ziet'. Zij neemt een aantal bankbiljetten in haar hand en houdt ze omhoog: 'Die horloges zijn misschien nep, souvenirs, maar dit is echt. Dit is geld.' De presentator staat met de mond vol tanden, en dat gebeurt hem anders nooit.
De volgende ochtend draait internet opnieuw op volle toeren. Weer is er nieuws. Marwah is opgestapt uit de MUI, en de vereniging van wetenschappers heeft haar gevraagd ook daar maar te vertrekken. Het blijft smullen.

Duitse zwakte is serieus Europees probleem (Ton Nijhuis Volkskrant 6 oktober 2016 p. 23):
In financieel en economisch opzicht is het Duitsland overduidelijk niet gelukt om vooral de mediterrane landen inclusief Frankrijk te overtuigen van de wenselijkheid van een strikte monetaire politiek, of deze via de Europese commissie te laten afdwingen. En omdat er geen overeenstemming is over een alternatief economisch model, blijft het een eindeloos doormodderen met een hoog risico op nieuwe crises en zonder uitzicht op een betere toekomst in de zuidelijke landen.
En Moskou is vooralsnog ook niet bijzonder zenuwachtig over de druk die Nederland en Europa kunnen uitoefenen om de verantwoordelijken voor het afschieten van de MH17 voor de rechter te brengen. Kortom, Europa wordt meer en meer een speelbal van zijn omgeving dan dat het in staat is de omgeving zo veel mogelijk naar Europees model vorm te geven.

Brexit voelt in Brussel als verraad (Dirk-Jan van Baar Volkskrant 6 oktober 2016 p. 22):
Waar de EU voor Duitsland en Frankrijk van existentiŽle betekenis is, was zij voor de Britten een marktplaats waarmee je het contract ook kunt opzeggen.
Niemand heeft belang bij een vechtscheiding en de Britten speculeren daar ook op. Zij hopen dat het na hun vertrek weer snel business as usual zal zijn, maar dan zonder Brusselse inmenging. Zij zijn uit op een vrijhandelsdeal met de EU, waarbij scenario's als het Zwitserse of Noorse model de ronde doen. Ook Liechtenstein, kleiner dan het Luxemburg van dwingeland Jean-Claude Juncker, is als optie genoemd.
... Marktplaats'''
Die sprong over hun eigen schaduw hebben de Britten nooit gemaakt. Waar de EU voor Duitsland en Frankrijk van existentiŽle betekenis is, was zij voor de Britten een marktplaats om handel te drijven. Zoiets kan ook weer worden opgezegd.
Van schuldgevoel hebben de Britten geen last, in hogere idealen geloven ze niet, en met al hun scepsis denken ze dat de Duitsers niet eeuwig aan de nukken van de Fransen overgeleverd willen zijn.
Voor de Britten is het opzeggen van contracten de normaalste zaak van de wereld, voor de EU is het een doodzonde. Waar de architecten van de euro alles hebben gedaan om de eurolanden onomkeerbaar aan elkaar vast te klinken, bleven de Britten daarbuiten. Daardoor is er voor hen een exit die er voor de rest niet is en voelt de Brexit die de magie van Europa doorbreekt in Brussel als een verraad dat het voor de Britten niet is.
Daarom vergissen de Britten zich als ze denken dat er nog over een deal te onderhandelen valt. Niet alleen hebben zij elk krediet verspeeld, maar als club in nood is de EU ook extra inflexibel en niet tot een compromis in staat. Brexit is verraad en dat zullen de Britten nog gaan merken.

Te veel valse beloften in de publieke sector (Sjors Overman Volkskrant 6 oktober 2016 p. 22):
Deze week is het tijd voor de algemene financiŽle beschouwingen. De Tweede Kamer buigt zich over de Rijksbegroting. Maar meer dan de helft van de uitgaven, zo'n 130 miljard euro, wordt gespendeerd door organisaties op afstand van de ministeries, zoals de SVB die verantwoordelijk is voor de persoonsgebonden budgetten (pgb's). Het is daarom goed om stil te staan bij de negatieve effecten die zulke organisaties hebben op de publieke sector.
Ik bepleit niet dat alle taken terug moeten naar de ministeries. Wel is het zinvol om goed na te denken over een betere inrichting van de publieke sector, opdat grootse verwachtingen wel kunnen worden bewaarheid. De huidige vorm is immers aantoonbaar gebaseerd op valse verwachtingen en beloftes.

Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz (Buitenhof 2 oktober 2016):
Europa is ongelijker, instabieler en ontevredener dan ooit. En dat is voornamelijk de schuld van ťťn en dezelfde dader: de euro. In zijn boek ‘De euro: hoe de gemeenschappelijke munt Europa bedreigt’ fileert Nobelprijswinnaar en Amerikaans econoom Joseph Stiglitz de introductie van de munt en het catastrofale beleid van de Trojka.
Grote veranderingen komen volgens Herman Wijffels van onderaf en niet vanuit de politiek. Om een duurzame samenleving te bevorderen houdt Herman Wijffels een pleidooi voor het opnieuw oprichten van een Nationale Investeringsbank.

De overstap van Barroso naar Goldman Sachs illustreert dat het niet eenvoudig is de eenzijdige top down focus van carriŤrepolitici te doorbreken. Politicals worden vaak niet gekozen om hun inhoudelijke kennis, maar om hun netwerk. Het gaat dus in de eerste plaats om de kwaliteit van professionals die in staat zijn om complexe vraagstukken op te lossen.

Red Europa, vernietig de euro (Koen Haegens Volkskrant 1 oktober 2016 katern Vonk p. 14-15):
Muntunie: een vechthuwelijk van negentien partners
Straks kijken we op de euro terug als op een huwelijk dat niet kůn standhouden. Aldus Joseph Stiglitz, econoom en Nobelprijswinnaar.
Ter gelegenheid van uw boek treedt u in discussie met onze minister van FinanciŽn, Jeroen Dijsselbloem. Hij noemt zich sociaal-democraat. Hij is intelligent. Als de europolitiek zo dom is, waarom volharden mensen als hij er dan in?
'Ik vind dat raadselachtig. In de jaren negentig adviseerde ik de Amerikaanse regering. Daarna werd ik hoofdeconoom bij de Wereldbank. Overal kwam ik mensen tegen die jullie in Europa sociaal-democratisch zouden noemen. Het gekke was dat dat alleen hun eigen land betrof. Ging het om andere landen, dan veranderden ze in rechtse hardliners. Hoe kan dat? President Clinton vroeg me eens iets soortgelijks: waarom doet het IMF zulke slechte dingen? Ik moest hem uitleggen dat zijn eigen ministerie van FinanciŽn dit beleid propageerde.
'Volgens mij heeft het te maken met democratische verantwoording. Of bestuurders die wel of niet moeten afleggen. De gewone mensen in je eigen land, dat zijn je kiezers. Die kunnen jouw beleid afstraffen. In het buitenland geldt dat niet.'

Beperking salaris topmanagers is slecht voor de bedrijvigheid (Jan Bouwens Volkskrant 13 september 2016 p. 20):
Als we een rem op topbeloningen zetten, zullen grote bedrijven bij gebrek aan goede managers de concurrentie verliezen.
Waarde ontstaat als een manager voor het bedrijf oplossingen bedenkt die voordeel geven aan zo veel mogelijk bedrijfsonderdelen. Naarmate het aantal bedrijfsonderdelen oploopt, kunnen meer bedrijfsonderdelen profiteren van slimme oplossingen.

De reacties in de Volkskrant van 14 september 2016 (p. 26) op het artikel Beperking salaris topmanagers is slecht voor de bedrijvigheid van Jan Bouwens spreken voor zich. Wanneer er echt een relatie zou bestaan tussen de toegevoegde waarde van topbestuurders en hun topbeloningen waarom staat de economie er dan zo beroerd voor? Jan Bouwens heeft de discussie aangeslingerd. De hamvraag is nu of hij in staat is zijn verhaal echt te onderbouwen?

Realtyshow Amerika (Heleen Mees Volkskrant 14 juni 2017 p. 24):
De Duitse filosoof Theodor Adorno schreef in de jaren vijftig al dat het grootste risico voor de Amerikaanse democratie in de massamedia schuilt. Die opereren op een dictatoriale manier, ook als er geen sprake is van een dictatuur, door conformisme af te dwingen, afwijkende meningen het zwijgen op te leggen en mensen te desensitiseren. Het gevaar ligt op de loer dat we verslaafd raken aan 'Ik, Donald J. Trump'.

Apple verdient geen belasting douceurtje (Heleen Mees Volkskrant 7 september 2016 p. 26):
De hoeveelheid geld die Apple in kas heeft, 1.600 miljard dollar oftewel 10 procent van het Amerikaanse bbp, is illustratief voor wat er mis is met de wereldeconomie. Bedrijven zien onvoldoende mogelijkheden te investeren omdat de consumenten te weinig geld hebben om uit te geven. Dat is de belangrijkste reden dat de economische groei sinds de financiŽle crisis zo traag is. Daarom is een herverdeling van kapitaal naar arbeid geboden. Immers, als werknemers geen hogere lonen kunnen eisen, is het aan de overheid de herverdeling tot stand te brengen. Belastingdeals zoals die van Ierland met Apple ondermijnen het vermogen van de overheid aan herverdeling te doen.
Het instrument dat de Europese autoriteiten hebben gebruikt om Apples fiscale douceurtje aan te pakken, is verre van ideaal. Maar het is beter dan nietsdoen.

Het begin van een belastingoorlog (Buitenhof 4 september 2016):
In Buitenhof een gesprek met VVD-EuroparlementariŽr Cora van Nieuwenhuizen, Marjolein Moorman, PvdA-fractieleider te Amsterdam, en fiscalist en filosoof Christiaan Vos.
Apple is ziedend na de historisch hoge belastingboete die het deze week aan de broek kreeg. Commissaris Margrethe Vestager wil 13 miljard euro terugzien van de techgigant. 13 miljard euro aan illegale staatssteun, is het oordeel. Ondertussen ligt Amerika op ramkoers: Europa is onbetrouwbaar, oneerlijk en de activistische belastingaanpak zal het investeringsklimaat schaden, stellen politici. Dreigt een belastingoorlog? En waar eindigt die?

Straks betalen multinaltionals dankzij Brussel nog minder belasting (Christiaan Vos Volkskrant 3 september 2016 katern Vonk p. 8-9):
Het ziet er ferm uit, de aanpak van belastingontwijkers als Apple. Maar de Brusselse bemoeienis kan juist gunstig uitpakken voor multinationals, vreest Christiaan Vos.
Maar is Europa wel klaar voor zo'n centrale belasting? Het grootste probleem van een CCCTB is hoe de centrale belastingopbrengst dan door Brussel over de lidstaten verdeeld wordt. Praktisch is dat heel complex. Naar inwonersaantal? Naar oppervlakte? Naar economische activiteit? Dat wordt een heel getouwtrek. En principieel ligt het nog lastiger. Gaat de Unie met een eigen belasting niet te veel op een echte staat lijken? Bent u er al aan toe dat belasting aan Brussel wordt betaald en dat Brussel het voor ons gaat uitgeven? Nou, ik nog niet. Dan nog liever 'oneerlijke belastingen'.

Apple's 13 miljard lijkt voor de Ieren een vergiftigde vrucht of Apples miljarden: godsgeschenk of giftige vrucht? (Patrick van IJzendoorn Volkskrant 2 september 2016 p. 8):
Het is genoeg geld om een jaar lang de gezondheidszorg mee te financieren. Of om een flink deel van de staatsschuld mee af te betalen. Of om duizenden huizen te bouwen. De dertien miljard euro aan achterstallig belastinggeld van Apple, waar Ierland volgen Europese commissie recht op heeft, lijkt een geschenk uit de hemel.
Wat nu op het spel staat is wat voor een land Ierland wil zijn. Een belastingparadijs met een gapend gat tussen rijk en arm? Of een iets armer land, drijvend op landbouw en toerisme, met een socialer profiel? Linkse politici, zoals die van Sinn Fein, willen dat laatste en vinden dat Dublin zich moet neerleggen bij de uitspraak. Ierlands succesvolste ondernemer, Ryanairs Michael O'Leary, heeft de regering daarentegen middels een vierletterwoord geadviseerd om Brussel te laten weten dat het naar de hel kan lopen.

Neelie Kroes uit kritiek over aanpakken Apple (Volkskrant 2 september 2016 p. 25):
Oud-eurocommissaris Neelie Kroes heeft kritiek op de aanpak van Apple door de huidige bewindvoerders in Brussel. Kroes vindt het argument van oneerlijke staatssteun niet de juiste manier om belastingontwijking aan te pakken, zei ze donderdag in een interview met de Britse krant The Guardian.
,,In plaats van een handjevol landen en bedrijven na te jagen omwille van het verleden, zouden we ons nu moeten focussen op het creŽren van een eerlijk belastingsysteem voor de toekomst'', aldus Kroes, die zelf van 2004 tot 2010 verantwoordelijk was voor de post mededinging.
Eurocommissaris Margrethe Vestager, die nu over mededinging gaat, eiste dinsdag dat de Ierse fiscus 13 miljard euro plus rente van Apple terugvordert. De Amerikaanse technologiegigant zou jarenlang veel te weinig belasting hebben betaald.
Volgens Kroes gaat de Europese Commissie met die redenering echter lijnrecht in tegen een fundamenteel principe uit het belastingrecht, namelijk dat belastingregels nooit met terugwerkende kracht gewijzigd mogen worden. Net als burgers moeten bedrijven van tevoren weten hoeveel belasting zij moeten betalen, aldus de oud-politica.

Voetnoot (Bekeringsdrift of Waarom die bekeringsdrift bij atheÔsten? (Arnon Grunberg Volkskrant 25 augustus 2016):
Een lezer liet me per e-mail weten dat mensen die in God geloven minder intelligent zijn dan mensen die dat niet doen. Nu geloofde Kurt GŲdel, een geniaal wiskundige, in spoken. Het verband tussen geloof, welk geloof dan ook - laten we zeggen, het koesteren van illusies - en intelligentie lijkt me onbewezen.
Daarnaast kan monotheÔsme als een afwijzing van afgodendienst worden beschouwd. Zo bezien is een atheÔst iemand die, allicht zonder dat te beseffen, afgoden dient. Overigens heb ik niets tegen afgoden.
Wel verbaast het me dat veel atheÔsten menen andere mensen te moeten beroven van hun illusies, en dat ook nog op selectieve wijze.
Vanwaar toch die bekeringsdrift?
De e-mail van de lezer wierp licht op de zaak. Het reŽel bestaande atheÔsme is het verlangen om je verheven te voelen boven anderen zonder daar iets voor gepresteerd te hebben.
Zodat je bijvoorbeeld op Kurt GŲdel kunt neerkijken.

Een gisting van nieuwe ideeŽn of Explosie van creativiteit onder economen (Hans Wansink Volkskrant 6 augustus 2016 p. 26):
De crisis heeft onder economen tot een explosie van creativiteit geleid. Liberale economen kwamen tot bezinning, kritische economen kregen de wind in de zeilen.
Op 17 november 2010 hield de socioloog Abram de Swaan een opmerkelijke Thomas More Lezing in de Amsterdamse Rode Hoed, onder de titel 'Het financiŽle regime: over de gevolgen van een moderne dwaalleer'. Het was zijn afrekening met het 'vrijemarktfundamentalisme' (superkapitalisten), het mensbeeld van de econoom en de ondernemer waarin het streven van talloze winstzoekende enkelingen resulteert in een optimale maatschappelijke orde: de vrijemarkteconomie.
Het 'in deze tijd welhaast universele paradigma van de markt', betoogde De Swaan, 'werkt als een allesbepalende zwaartekracht in de mensenmechanica'. Wat met 'de 'onzichtbare hand' van Adam Smith in de achttiende eeuw begon als een 'baanbrekend inzicht dat in een chaotisch schijnende wereld een sterke samenhang onthulde', woekerde 'in wilde groei tot een alomvattende, allesbeheersende ideologie, zonodig opgelegd met drang en dwang aan ieder die het niet geloven wilde'.
Afpersingspraktijk
Vervolgens evolueerde het vrijemarktmechanisme van een ideeŽnleer tot wat De Swaan typeert als een 'afpersingspraktijk'. Grote ondernemingen chanteren de regering van het ene land door te dreigen met het vertrek naar 'het land dat hun de minste regelingen oplegt, dat geen belastingen int, maar vestigingspremies uitkeert, dat geen milieuregels instelt maar ontheffingen afgeeft, dat geen grenzen aan de bonussen stelt, maar ze uitzondert van de inkomensheffing'.
En waartoe heeft de 'marktistische waanidee' geleid? Tot een kredietcrisis die 'talloze miljoenen hun baan heeft gekost, en ongeteld miljoenen beleggers hun spaargeld'. En tot een driedubbele vertrouwenscrisis: het publiek is het vertrouwen verloren in de financiŽle instellingen, die instellingen vertrouwen elkaar ook niet meer en - wat De Swaan betreft - is de economische wetenschap als dwaalleer voorgoed door de mand gevallen.
Piketty hekelt, net als De Swaan, de arrogantie van de mainstream economische wetenschapsbeoefening, profileert zich als 'politiek econoom' en vat zijn werkterrein op als een brede sociale wetenschap die moet bijdragen aan het tegengaan van de groeiende ongelijkheid.
Die ongelijkheid is het resultaat van het feit dat vanaf de jaren tachtig het rendement op kapitaal groter is dan de groei van de nationale economieŽn. Door de studie van Piketty zijn belastingontwijking door multinationale bedrijven en het progressief belasten van kapitaal wereldwijd op de politieke agenda's gekomen.
'Ademende muntunie'
Al mijn gesprekspartners deden meewarig over de belabberde prestaties van de eurozone, maar de beste studie naar het moeras waarin de eurolanden verzeild zijn geraakt is van Hans-Werner Sinn, tot voor kort president van de denktank Ifo in MŁnchen. 'Een gebouw dat je alleen kunt binnengaan en niet kunt verlaten is een val', schrijft Sinn in The Euro Trap. 'Voor de Zuid-Europese landen is de euro zo'n val gebleken, die hen heeft beroofd van hun concurrentievermogen.'
Vandaar dat Sinn pleit voor een 'ademende muntunie', met als mogelijkheid voor landen als Griekenland om de euro tijdelijk te verlaten, vervolgens te devalueren en weer terug te keren in de eurozone wanneer het concurrentievermogen is hersteld.

Kan Amsterdam iets van Rio leren? (Peter de Waard Volkskrant 4 augustus 2016 p. 23):
De Noord-Zuidlijn (de nog geen tien kilometer lange metrolijn tussen het centrum van Amsterdam en het Buikerslootmeerplein in Amsterdam-Noord) zou 1.46 miljard kosten en in 2011 worden opgeleverd. De lijn kost inmiddels 3,1 miljard en wordt nu 22 juli 2018 opgeleverd - zeven jaar over tijd.
De nieuwe metrolijn van Rio zal na de Spelen dagelijks 300 duizend mensen langs 6 stations vervoeren. De Noord-Zuidlijn zal dagelijks worden gebruikt door 120 duizend passagiers - veel minder dan de 200 duizend die eerder werden geraamd.
Nederland heeft geen Spelen georganiseerd, maar wel een hogesnelheidslijn aangelegd die 7,8 miljard kostte in plaats van de voorziene 3,5 miljard. En een Betuwelijn die 4,7 miljard vergde in plaats van 2,5 miljard. Hoogleraar Bert van Wee berekende dat Nederland sinds 1980 liefst 100 miljard euro meer aan infrastructurele projecten heeft uitgegeven dan was begroot.
Het is maar hoe een bananenrepubliek wordt gedefinieerd.

De beperkte waarde van de stresstest voor banken (Eric van den Outenaar Volkskrant 1 augustus 2016 p. 14-15):
FinanciŽle modellen en financiŽle sprookjes
Dat was een hele opluchting, dat de meeste Europese banken slaagden voor hun stresstest. Of biedt dit herexamen hoofdzakelijk schijnzekerheid?
Banken worstelen in Europa bovendien met een grote erfenis uit het verleden. Terwijl in de Verenigde Staten na de crisis een rigoureuze sanering van de balansen heeft plaatsgevonden, hebben banken in Europa die actie voor zich uitgeschoven. Dit is niet alleen een Italiaans probleem, getuige de om en nabij 1.000 miljard aan slechte leningen bij banken. Benink: 'Ooit moeten die worden afgeschreven.'
Ook om een andere reden moeten de Nederlandse banken binnenkort opnieuw kapitaal ophalen. Ze hebben veel hypotheekleningen in de boeken staan waarvan de waarde hoog is ten opzichte van de waarde van het huis. Hier kunnen consumenten 102 procent van de woningprijs lenen, terwijl dat in Duitsland bijvoorbeeld 80 procent is. De ECB ziet de Nederlandse uitzonderingspositie als risico en wil dat de financiŽle instellingen voor deze leningen meer eigen vermogen aanhouden.
De Amsterdamse econoom Arnoud Boot wijst op nog een ander probleem. Door te suggereren dat alles onder controle is, heeft de test een averechts effect. Volgens hem gedragen de Europese toezichthouders zich alsof ze de financiŽle sector begrijpen en in de hand hebben. 'Dit is een serieus probleem dat de complexiteit van de sector miskent.'
Banken en toezichthoudrs
geloven heilig in modellen, zegt Boot. Ze zijn daarmee een belangrijke les uit de vorige crisis vergeten, dat uiteindelijk geen enkel model bleek te kloppen. Boot: 'Ze vormen alleen een hulpmiddel. Die realiteit is bij de Europese toezichthouders niet doorgedrongen.'

Kapitaal wint of Brexit zal niemand blij maken, zelfs arbeiders niet (Heleen Mees Volkskrant 13 juli 2016 p. 26):
Toen ik op het ministerie van FinanciŽn werkte, moest ik ooit een speech schrijven over kapitaal dat vloeibaar was. Net als water zoekt kapitaal het laagste punt en daarom moesten destijds allerhande belastingvoordelen worden geÔntroduceerd. Op die manier zou kapitaal vanzelf naar Nederland stromen en, net zoals een rivier voor afzetting zorgt, arbeidsplaatsen met zich meebrengen. De belastingvoordelen voor het grootkapitaal zouden zichzelf terugverdienen.
Het is het klassieke prisoner's dilemma. Als ťťn land de andere landen te slim af is, gaat die er met de buit vandoor en zijn de anderen slechter af. Als alle landen elkaar te slim af proberen te zijn, zijn zij per saldo allemaal slechter af. Alleen door coŲrdinatie kan de beste uitkomst worden bereikt. Daarom is internationale samenwerking zo belangrijk. Dat geldt des te meer nu, door het wereldwijde overschot aan arbeid, het rendement op kapitaal (na belastingen) al vele jaren hoger is dan de economische groei.
Zoals Thomas Piketty schreef in Kapitaal in de 21ste eeuw (2013) worden de rijken steeds rijker en de armen steeds armer. Piketty wees met name op het gevaar dat een paar rijke dynastieŽn in de toekomst de dienst zullen uitmaken en zo het democratisch bestel ondermijnen. In die zin is de uitslag van het Brexit-referendum een opluchting: de democratie is nog springlevend. Meer urgent is dat de verschuiving van arbeid naar kapitaal de economische groei ondermijnt. De kapitalisten investeren te weinig (oftewel: ze sparen te veel) omdat de arbeiders te weinig te spenderen hebben.
Ironisch genoeg is het door de Brexit ook minder waarschijnlijk geworden dat de FinanciŽle Transactie Tax in de EU er komt. Tot nu toe was het VK de belangrijkste tegenstander van zo'n belasting vanwege het effect op de City. Nu Parijs, Frankfurt en Dublin strijden om de gunst van de banken, een strijd die niet vandaag of morgen beslist is, zal het enthousiasme bij die landen voor de FTT een stuk minder groot zijn.
Op die manier zal de Brexit niemand blij maken, zelfs niet de arbeidersklasse voor wie het volkomen rationeel was om voor te stemmen. Kop of munt, kapitaal wint.

Wie saneert de Italiaanse banken? ( Peter de Waard Volkskrant 12 juli 2016 p. 23):
In ItaliŽ beheersen twee groepen het financiŽle stelsel: de een is de maffia, de ander charitas en de kerk. Het bankwezen is daar een weerslag van. Italiaanse banken zijn geen financieel-economische instellingen, maar politieke en sociale. Het bankwezen in ItaliŽ is daarom een stuk moeilijker te hervormen, saneren of herkapitaliseren dan dat in Ierland of zelfs Spanje en Portugal.
ItaliŽ koestert de Franciscaanse erfenis het meest. Er zijn meer dan 600 banken, waarvan meer dan 90 procent een gemoderniseerde vorm zijn van de mons pietatis. Zij hebben 75 procent van de markt in handen; grote nationale beursgenoteerde banken zoals Unicredit maar een kwart. Veel heeft dat te maken met het feit dat het midden- en kleinbedrijf (zonder rekening te houden met de ondergrondse economie) goed is voor 70 procent van het bbp. Zij steken het geld van de voor hun pensioen sparende Italianen in staatsobligaties en leningen aan het midden- en kleinbedrijf. Ze hebben net als de oude boerenleen- en raiffeisenbanken in Nederland nauwe banden met het lokale establishment, zoals de kerk en de politiek.
Renzi riep de banken al in 2014 op een consolidatieslag te maken door te fuseren tot grotere eenheden, maar daar is niets van terechtgekomen. En Renzi gaat daar ook niet over, net zo min als de ECB of de EU.
De enige twee die het Italiaanse bankwezen kunnen hervormen zijn de maffia en de paus, die niet toevallig Franciscus heet en oog heeft voor het lot van de arme Italianen.

'Bankencrisis ItaliŽ explosief voor EU' (Peter de Waard interview Harald Benink Volkskrant 11 juli 2016 p. 21):
Als ItaliŽ zijn noodlijdende banken zelf mag steunen, slaat dat een enorme deuk in de geloofwaardigheid van de EU-bankenunie, aldus hoogleraar Benink.
'De bankenncrisis is explosiever voor de eurozone dan de Griekse schuldencrisis of de ruzie met Spanje en Portugal.' Hoogleraar banking en finance Harald Benink (1964) van de Universiteit van Tilburg zegt dat de eurozone nu voor de grote uitdaging staat. Als de Italiaanse regering haar zin krijgt en met belastinggeld zijn banken mag steunen, betekent dat een enorme deuk in de geloofwaardigheid van de bankenunie, terwijl die met zoveel pijn en moeite tot stand is gekomen. Dat Jeroen Dijsselbloem zich hier als voorzitter van de Eurogroep tot het laatste toe tegen verzet, is meer dan begrijpelijk, aldus Benink.
Noodpakket
Niet alleen de Italiaanse banken hebben steun nodig, maar de hele Europese bankensector kan steun gebruiken. Een noodpakket van de Europese Unie van 150 miljard euro moet de banken eindelijk verlossen van hun onderkapitalisatie. Dat zegt de hoofd econoom van Deutsche Bank, David Folkerts-Landau, tegen Welt am Sonntag. Alleen al de Italiaanse banken zouden minstens 40 miljard euro nodig hebben, zegt hij.
Is een bankencrisis in ItaliŽ een groter probleem dan de schuldencrisis in Griekenland?
'Ja. ItaliŽ is een veel grotere economie. En voor Griekenland ligt al een derde steunpakket klaar.'

Kapitalisme loopt op laatste benen (Peter de Waard interviewt Bas van Bavel Volkskrant 5 juli 2016 p. 23):
De Utrechtse hoogleraar Bas van Bavel herkent vaste patronen in opkomst, bloei en neergang van markteconomieŽn. Als zijn analyse klopt, ziet het er niet best uit voor het huidige systeem.
'Het huidige kapitalistische stelsel loopt op zijn laatste benen. Net als markteconomieŽn eerder in de geschiedenis is het al bezig in verval te raken. Symptomen daarvan zijn de toenemende vermogensongelijkheid, economische stagnatie en het uiteenspatten van speculatiebubbels. 'In de geschiedenis leidden deze symptomen telkens tot het einde van de markteconomie. Daar is geen enkele uitzondering op.' Goed, de geschiedenis herhaalt zich dus. Maar 2016 is toch wel een heel andere tijd dan de vroege Middeleeuwen. Kun je die perioden wel zo naast elkaar zetten?
'Niet in alle opzichten. De technologie heeft zich veel meer ontwikkeld. De schaal is groter en de interactie is mondiaal. Toch zijn de fundamentele mechanismen hetzelfde.' Waaraan ziet u dat de neergang is ingezet?
'Omdat de bezitsongelijkheid nu nieuwe hoogten bereikt en financiŽle markten en speculatie en steeds groter gewicht krijgen. Maar vooral omdat de marktelite begint haar geld te gebruiken om politieke invloed uit te oefenen. In Amerika zie je dit bijvoorbeeld in de financiering van verkiezingscampagnes en in de invloed van mediatycoons op de publieke opinie.'

Mooi afgesproken maar gaat dit wel werken? (Gerard Reijn Volkskrant 5 juli 2016 p. 12):
Minister Ploumen heeft het convenant Duurzame Kleding en Textiel gesloten met de kledingindustrie om misstanden aan te pakken.
Wie gaat die afspraken in het convenant controleren?
Daarvoor moet nog een secretariaat worden opgezet door de deelnemende partijen. Deelnemende bedrijven moeten elk jaar een plan van aanpak indienen dat door dit secretariaat zal worden gecontroleerd. De vraag is natuurlijk hoe zij de sweatshops in Bangladesh kunnen controleren.
Daar staat tegenover dat er zonder poging zeker geen resultaat zal zijn.

Eerlijke kleding of Een T-shirt van een paar euro kan niet worden geproduceerd voor een redelijk loon (Carlijne Vos Volkskrant 5 juli 2016 p. 19):
Het textielconvenant is een stap vooruit, maar de consument moet ook zijn verantwoordelijkheid nemen.
Toch biedt ook dit convenant nog geen garantie op het uitbannen van kinderarbeid, uitbuiting, milieuschade of andere misstanden in de textielindustrie. Maatschappelijke organisaties voeren terecht aan dat naleving van de regels een probleem blijft. In bepaalde landen stellen arbeids- of milieu-inspectie nu eenmaal weinig voor en worden vakbonden de mond gesnoerd.
Bedrijven zullen dus echt zelf aan de slag moeten met het controleren van elke stap in de keten van het productieproces. Dit vergt tijd en geld en vraagt ook van de consument enige behulpzaamheid ťn intelligentie. Een T-shirt van een paar euro kan niet worden geproduceerd voor een redelijk loon en zonder regels aan de laars te lappen.

Verrassende column (Peter Schoelitsz Volkskrant 30 juni 2016 p. 24):
Wat een verrassende column van Heleen Mees over de relatie tussen de Brexit en de economie (O&D, 29 juni).
Verrassend omdat ik deze stellingname niet van haar had verwacht. Verrassend, omdat ze de spijker op de kop slaat: de globalisering leidt niet tot een toenemende welvaart voor iedereen. Het zijn juist de elitaire pleitbezorgers van de globalisering die daarvan profiteren, terwijl de 'gewone' burger er juist financieel op achteruit gaat.
Het is goed dat Mees dat in een korte en kernachtige column analyseert en aangeeft hoe het anders zou moeten en zou kunnen. Nu maar hopen dat al het nadenken over de gevolgen van de Brexit zal leiden tot bezinning over de consequenties van de globalisering zoals die nu zich ontwikkelt.
Serieus werk maken van de herverdeling van de welvaart, bedrijven die druk bezig zijn met het vermijden van belastingbetalingen stevig aanpakken en het geld dat daarmee vrijkomt daar te gebruiken waar het nodig is.
Onvrede onder burgers (Peter van den Belt Volkskrant 30 juni 2016 p. 24):
Peter de Waard slaat de spijker op de kop met zijn verhaal over het Rijnlandse model (Economie, 28 juni). Het is zeer terecht de onvrede onder burgers in de westerse economieŽn, waarvan de huidige Brexit getuigt, te wijten aan het huidige neoliberale model.
Met een Europees wettelijk minimumloon en premies voor werkgevers die dit betalen, zou al veel gewonnen zijn.
Over de financiering hoeven we ons geen zorgen te maken. De jacht op de ontdoken belastingen levert voldoende op.

Het draait wel degelijk om de economie (Heleen Mees Volkskrant 29 juni 2016 p. 26):
De Brexit kon gebeuren doordat de winnaars van globalisering in Groot-BrittanniŽ, zeg maar de bankiers, systematisch hebben geweigerd de verliezers van globalisering, de arbeidersklasse, te compenseren. Sterker nog, de rekening van de wanprestaties van de financiŽle sector is voor een groot deel bij de arbeidersklasse neergelegd. Vindt u het gek dat die nu in opstand is gekomen?
Volgens de voormalige Amerikaanse minister van FinanciŽn en CEO van Goldman Sachs, Henry Paulson, moeten we internationale handel omarmen omdat dankzij de naoorlogse handel het gemiddelde huishoudensinkomen in de VS met 10.000 dollar per jaar is gestegen. Paulson vergeet er echter bij te vertellen dat het inkomen van het gemiddelde huishouden in de VS, het mediane huishoudensinkomen, sinds 2000 juist met 10 procent is gedaald. Het verschil tussen de twee wordt verklaard doordat voornamelijk de elite, en dan met name de top 0,1 procent, haar inkomen en vermogen flink zag stijgen. Paulson zou dat moeten weten - hij behoort namelijk tot die top 0,1 procent met een geschat netto vermogen van 700 miljoen dollar.

Die euro, zo gek nog niet Cees de Groot Volkskrant 29 juni 2016 p. 26):
Jort Kelder beweert dat geld schuift van Noord-Europa naar Zuid-Europa. (O&D, 28 juni) en dat Nederland 1 ŗ 2 procent van zijn welvaart inlevert dankzij de euro. Dat is een volstrekt onbewijsbare stelling omdat we geen idee hebben wat het welvaartsniveau zou zijn als we geen euro zouden hebben.
Wel keihard bewijsbaar is het cijfer van het handelsoverschot van ons land. Dat handelsoverschot is sinds de invoering van de euro verdubbeld. Voor een niet onbelangrijk deel veroorzaakt door de export naar de landen in Zuid-Europa die dat moeten betalen met flinke tekorten op hun handelsbalansen. Vorig jaar bedroeg ons overschot liefst 10 procent van het bnp, dat gaat in de richting van 90 miljard euro. We verdienen ons scheel aan de euro.
Zelfs de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, vindt dat te veel van het goede en pleit voor loonsverhogingen. Met andere woorden: er is ruimte voor een welvaartsverbetering. Dank zij de euro.

EU zonder Britten 'te katholiek' (Derk Jan Eppink Volkskrant 22 juni 2016 p. 26):
De gevolgen voor de EU zijn veel ingrijpender. Er ontstaat een causaliteitsketen die haar naar een breekpunt duwt. Oorzaak is het verschijnsel dat Dijsselbloem tegenover de Europese pers, waaronder de Volkskrant, aanduidt: grotere integratiedruk op alle fronten. De EU-instellingen zien zich als kathedralenbouwers. De plannen reiken tot in de hemel. Maar elke keer als het bouwwerk stagneert door povere uitvoering opent ze een nieuwe bouwplaats. De bankenunie staat nog niet in de steigers of de roep om een 'Europees Ministerie van FinanciŽn' wordt luider. De EU probeert met symboliek en vlagvertoon burgers te overtuigen, maar hoe meer bouwprojecten, hoe kritischer de burgers. Beeldenstormers zullen EU-symbolen aanvallen per referendum. Als de EU een Brexit wil overleven moet ze zich beperken tot hoofdtaken, minder symboliek en betere praktische uitvoering. Hopelijk leidt het missiewerk van minister Dijsselbloem tot inkeer in katholiek Europa.

Wie ontmantelt de plutonomie (Peter de Waard Volkskrant 22 juni 2016 p. 29):
De plutonomie, zo formuleerde de analist Ajay Kapur van Citigroup in 2006, is een economie die wordt gecontroleerd door de superrijken.
Tien jaar later is de plutonomie een feit. Van al het geld dat in de wereld wordt rondgepompt belandt maar 15 procent in de reŽle economie. De resterende 85 procent zit in een bedrijfstak die maar 7 procent van de mondiale economie uitmaakt en 4 procent van de werkgelegenheid: de financiŽle sector.
In het net verschenen boek Makers and Takers, The Rise of Finance and the Fall of American Business luidt Rana Foroohar, lid van de hoofdredactie van het toch behoudende Amerikaanse weekblad Time, de noodklok.
'De financiŽle sector is niet meer dienstbaar aan de reŽle economie, maar dient alleen nog voor zelfverrijking', stelt ze. Het geld is een rem geworden op de economische groei, terwijl het juist de motor zou moeten zijn, concludeert ze.
De ongeremde 'financialisering' leidt tot economische stagnatie, teruglopende productiviteit, het onvermogen van regeringen nog problemen op te lossen en vooral toenemende ongelijkheid en onvrede.
Het is niet gemakkelijk om de plutonomie te ontmantelen in een mondiaal financieel systeem. Maar het is wel bittere noodzaak.

Gegarandeerd pensioen bestaat echt niet (Robert Giebels interviewt Frank Elderson en Job Swank Volkskrant 21 juni 2016 p. 25):
De Nederlandsche Bank vindt dat er snel een nieuw pensioenstelstel moet komen. Een stelsel zonder beloften en zekerheden, maar transparant voor elke deelnemer. 'Nu wringt het aan alle kanten.'
Maar de polder komt er niet uit. De vakbonden dienen vooral de belangen van hun veelal oude leden en werkgevers willen zo min mogelijk premie betalen. Moet dit besluit niet eenzijdig bij de politiek worden gelegd?
Swank: 'De politiek maakt de spelregels waarbinnen het stelsel functioneert. Tegelijk zijn de pensioenen van de werkgevers en werknemers. Bovendien 'de politiek' is ook niet ťťn partij, maar bestaat uit heel veel verschillende opvattingen. Ik denk dat het nu net zo moeilijk is politieke overeenstemming over een nieuw stelsel te bereiken als tussen werkgevers en werknemers.'

Ingesnoerd of De belastingadviseur zal dankbaar zijn: eindelijk ingesnoerd (Sheila Sitalsing Volkskrant 22 juni 2016 p. 2):
Zet een stel belastingadviseurs, fiscaal deskundigen en andere specialisten die hun geld met taxplanning verdienen bij elkaar, leg ze de vraag voor hoe belangrijk zij fiscale ethiek vinden, en ze zullen over elkaar buitelend en eenstemmig 'heel belangrijk!' antwoorden. Ethiek in belastingzaken wordt meestal aldus gedefinieerd: 'zolang ik mezelf nog in de spiegel kan aankijken'.
Dan worden de rechtvaardigingen opgelepeld, voor de Panamaroute, de Double Irish with a Dutch Sandwich en de brievenbus op de Zuidas. Ten eerste: als nergens staat dat het niet mag, dan mag het. Bovendien: iederťťn doet het, we zouden er misschien liever niet aan meedoen, maar als we dat deden zouden we onszelf tekortdoen en we zijn toch verdorie gekke Henkie niet. Even tussendoor in praktische zin: fatsoenlijk gedrag heeft alleen zin als de hele wereld meedoet, alsof dat ooit geregeld kan worden.
Na jaren van gepalaver, getraineer, vooruitgeschuif en gejamaar komt de EU tegemoet aan de groeiende onvrede over Starbucks, Amazon, Luxleaks, Panama.
Jeroen Dijsselbloem sprak van 'een omslag' en 'een doorbraak' - begrijpelijkwijs, want je moet je eigen prestaties nooit bagatelliseren. Al valt op de woorden het een en ander af te dingen. In de beste EU-traditie is de overeenkomst een compromis van een compromis, het zal sommige belangengroeperingen niet goed genoeg zijn - en anderen zal het nooit goed genoeg zijn. Maar het is een begin, en alle begin is moeilijk, maar het is meer dan een paar jaar geleden nog voorzien was.

EU gaat belastingontwijking grote concerns aanpakken (Marc Peeperkorn Volkskrant 18 juni 2016 p. 14):
De EU maakt een einde aan veelvuldig door multinationals gebruikte manieren om belasting te ontwijken. Het is de eerste keer sinds alle ophef over de Panama Papers en Luxleaks dat de EU met bindende maatregelen komt. Alleen BelgiŽ lag vrijdag nog dwars, maar naar verwachting gaat het land onder druk van andere lidstaten maandag alsnog akkoord.
Dijsselbloem noemde de maatregelen een 'stevige, eerste stap' op weg naar een rechtvaardiger belastingdruk voor bedrijven. Hij liet zich niet uit over hoeveel extra belastinggeld dit naar de nationale schatkisten brengt. 'Dat zal per land verschillen: de ene lidstaat krijgt misschien wat meer, de ander minder.'

De overheid heeft sinds de tachtiger jaren daadkrachtig aan het stimuleren van een schijnmarkt meegewerkt. De overheid is blijkbaar niet op de hoogte dat een manager iets anders is dan een ondernemer. Een manager past hooguit op het winkeltje. Een ondernemer anticipeert en innoveert om zijn markpositie te verbeteren. De vraag is dan natuurlijk wanneer neemt de overheid haar collectieve taken weer echt serieus? Alleen door het volk daadwerkelijk bij de plannen van de politieke elite te betrekken zijn veranderingen mogelijk. In de sectoren waar de overheid een duidelijke vinger in de pap heeft zoals het onderwijs en de zorg zou daarmee een begin kunnen worden gemaakt. Uiteindelijk draait het om de herkenbaarheid van de kleur van de ideologische veren. In plaats van een passieve overheid is het wenselijk dat de overheid actief bij maatschappelijke veranderingen betrokken is. Er zijn te veel carriŤrepolitici (of banencarroussel, de blinde vlek van Rutte Martin Sommer Volkskrant 4 juni 2016 p. 17) die zich met gebakken lucht, met schijnoplossingen bezig houden. De zelfgenoegzaamheid bij de politieke elite heeft zoín vlucht genomen dat Geert Wilders die zich niet aan de versleten politieke spelletjes conformeert direct de handen op elkaar krijgt.

Mensen obsessief stimuleren door alleen een worst voor te houden leidt uiteindelijk tot een grote eenheidsworst. Het is nog niet zo lang geleden dat nonnen alleen voor hun zielenheil in de gezondheidszorg werkten. Klanten die zich geen dure aanvullende verzekeringen kunnen veroorloven dreigen op termijn juist overgeleverd te worden aan een communistische zorgwinkel die uiteindelijk alleen eenheidsworst in de aanbieding heeft. De VVD is een voorstander van profitziekenhuizen. Het verzet van de Amerikaanse artsen tegen ‘corporate medicine’ heeft de groei van ‘ziekenhuiskapitalisme’ wel vertraagd maar zeker niet tegengehouden.1 De groei van profitziekenhuizen gaat door. Vandaag de dag is ťťn op de zes ziekenhuizen in de VS in bezit van aandeelhouders. De grote HCA-keten van Amerikaanse ziekenhuizen is onlangs door grote investeerders van de beurs gehaald voor 33 miljard euro.
Optimisten menen dat competitie de ziekenhuizen efficiŽnter maakt. Pessimisten vrezen dat deze ontwikkeling slecht uitpakt voor de zorg voor onverzekerde mensen en de charitasmissie van ziekenhuizen.

Kent u het sprookje van gratis geld? (Peter de Waard Volkskrant 9 juni 2016 p. 27):
Het lijkt een sprookjeswereld, waar wegen geplaveid zijn met goud: geld lenen en daarop geld toe krijgen. Maar het is de realiteit van 2016, en voorlopig is er geen signaal dat erop wijst dat het voorbij zal gaan. Wie zich in deze tijd in de schulden steekt, wordt beloond. Wie spaart, wordt gestraft.

Verhuurderheffing is een 'onding' (John Wanders Volkskrant 9 juni 2016 p. 31):
Is de verhuurderheffing een gedrocht? Woningcorporaties roepen dit al jaren. Zij voelen nu zich gesterkt door een wetenschappelijke onderbouwing van hun klacht over de in 2013 ingevoerde belasting voor bezitters van sociale huurwoningen. Drie Groningse wetenschappers, onder wie twee hoogleraren, concluderen in een rapport dat vandaag verschijnt dat de heffing inderdaad een onding is.
Elke euro die een corporatie kwijt is aan de verhuurderheffing, betekent een extra huurverhoging van 0,26 euro per woongelegenheid, stelt het COELO. Het zijn de laagste inkomens die de prijs betalen, betogen Aedes, Woonbond en VNG. 'Zij betalen zo extra voor het gezond maken van de overheidsfinanciŽn, terwijl hogere inkomens hypotheekrenteaftrek ontvangen.'

Parlementaire enquÍte Woningcorporaties (Vergaderjaar 2014Ė2015):
9: De casus Vestia kan, net zoals de overige casussen, niet los worden gezien van de politieke besluitvorming in het tijdsgewricht waarin de problematiek ontstond. Bij Vestia was bijvoorbeeld de regelgeving over het gebruik van derivaten en overige financiŽle producten van invloed. Deze regelgeving is beschreven in het deelrapport Politieke besluitvorming.
71: Volgens internationale normen (IFRS) moet je steeds in de boeken opnemen wat het op dat moment ook echt waard is. Voor Vestia zou dit betekend hebben dat iedereen direct had gezien dat de portefeuille honderden miljoenen in de min stond in plaats van op nul euro. Vestia kiest voor kostprijshedge-accounting, waardoor de negatieve marktwaarde buiten de winst- en verliesrekening blijft en niet wordt gezien door mensen die niet op de hoogte zijn van deze regels.
4.3 Ingrijpen in de organisatie
114: Zodra de omvang van de derivatenportefeuille bekend is, formuleren de Minister, het CFV en het WSW de maatregelen die genomen moeten worden. Gezien de gevoeligheid op de financiŽle markten is hierbij echter de medewerking van Vestia nodig. De toezichtbelemmerende bepalingen zijn op dat moment nog niet bekend.
Mevrouw Spies: Er was een aantal mensen bij Vestia dat naar mijn stellige overtuiging gruwelijk verkeerde dingen heeft gedaan. De heer Staal was daarvoor verantwoordelijk. Ik vond dus dat het uitbreiden van de raad van bestuur de hoogste prioriteit had. Ik zag ook graag dat de heer Staal vertrok. Dat zal geen verbazing wekken, maar daarvoor gold – dat hebben we heel dringend bij de raad van commissarissen neergelegd Ė dat dit volgens de clausules in de derivaten niet als een change of control gezien moest kunnen worden.

Moet Rutte nu gaan somberen? (Peter de Waard Volkskrant 7 juni 2016 p. 25):
In april 2013 zei premier Rutte tegen de natie dat er niet zo moet worden gesomberd en gemopperd. 'We moeten een nieuwe auto kopen, of een nieuw huis. Dan kunnen we met elkaar het CPB verslaan', zo zei hij.
Uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de extra bestedingen vooral gaan naar zaken die direct met de hausse op de huizenmarkt hebben te maken, zoals meubels, gordijnen, badkamers en andere zaken. De modebranche merkt er bijvoorbeeld niets van. Misschien wordt het tijd de rollen om te draaien en moet Rutte gaan somberen.
Regeren is tenslotte vooruit zien.

Vestia of OM moet bankiers Vestia-debacle alsnog vervolgen (Pieter Klok Volkskrant 7 juni 2016 p. 19):
Een corporatie als Vestia heeft in de eerste plaats een publieke taak. Daarbij hoort een risicomijdend karakter. Een bankier moet zich dat realiseren en daarnaar handelen. Dat hoort bij zijn zorgplicht.
Bij Vestia deden bankiers het omgekeerde. Ze maakten gebruik van de onnozelheid en hebzucht van de financiŽle baas Marcel de Vries. Als ze moeilijk te verkopen, risicovolle derivaten wilden slijten, zochten ze Vestia juist op.
Gewone bankiers hebben een belang om voorzichtig te zijn. Als klanten hun lening later niet kunnen terugbetalen, lijdt de bank een strop. Bij zakenbankiers ontbreekt die prikkel veelal. Ze worden afgerekend per transactie.
Zolang er geen financiŽle prikkel is om voorzichtig te zijn, moeten de bankiers op andere manieren bij de les worden gehouden. Het zou daarom goed zijn als justitie alsnog een poging doet de betrokken bankiers voor het gerecht te dagen.

Justitie wil geen bankiers in Vesta-zaak of Bankiers Vestia-zaak ondanks aanwijzingen niet vervolgd (Tjerk Gualthťrie van Weezel Volkskrant 7 juni 2016 p. 6):
Er is justitie veel aan gelegen geen Londense bankiers te laten getuigen in de Vestiafraudezaak. Om de kans te verkleinen dat de rechtbank dat toch zal doen, trok het Openbaar Ministerie maandag tijdens de regiezitting zelfs een deel van de tenlastelegging aan de hoofdverdachten in.
Geen concrete verdenkingen
Zowel Marcel de Vries als Arjan Greeven ziet in de Londense verhoren juist aanleiding die bankiers zelf aan de tand te voelen. Liefst in Nederland, verzuchtte Greeven. Via een Nederlandse FIOD-rechercheur hoorde hij namelijk hoe de verhoren in Londen eraan toe zijn gegaan: 'Die bankiers zijn daar gehoord, hun verklaring is op schrift gesteld en vervolgens volledig herschreven door advocaten van bankmedewerkers. De verklaringen moet je dus met een redelijke korrel zout nemen. Vragen zijn niet beantwoord, weggelaten of niet gesteld.'
Maar de officieren houden voet bij stuk. Om vertraging te voorkomen, schrapten zij dus zelfs een feit uit de tenlastelegging.
De advocaat van Greeven riep naast bankiers nog tientallen getuigen op: boekhouders, bestuurders van Vestia, een officier van justitie, zijn psychotherapeut en enkele topambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij wil zelfs oud-minister Liesbeth Spies horen over haar kennis van de afspraken die er in 2012 zijn gemaakt tussen Greeven en Vestia, dat op dat moment feitelijk werd gerund door de overheid.
De rechtbank beslist volgende week maandag welke getuigen Greeven en de Vries nog mogen horen voordat de strafzaak inhoudelijk verder wordt behandeld.

Stabiliteitspact (Hans Wansink Volkskrant 6 juni 2016 p. 19):
De kritiek van Dijsselbloem op de Europese Commissie is terecht, maar komt op een ongelukkig moment.
Frankrijk heeft maar liefst 11 keer de regels van het pact overtreden in de 16 jaar dat de euro bestaat. De observatie van Dijsselbloem dat er van gemeenschappelijke financiŽle discipline in de eurozone eigenlijk niet meer kan worden gesproken is maar al te juist.
Herstel van de begrotingsdiscipline in de eurozone vergt nieuwe afspraken, maar die moeten dan wťl worden nageleefd - ook door Juncker en zijn Europese Commissie.

Carrousel Den Haag of Baantjescarrousel Den Haag (Eline Huisman en Ariejan Korteweg Volkskrant 6 februari 2016 katern Vonk p. 8-11):
Wie toegang wil hebben tot de beslissers in Den Haag, moet weten waar de sleutel ligt. En wie weet dat nou beter dan een gewezen politicus? Daarom draaien zoveel ex-Kamerleden en -ministers hun rondje mee.
Hoe zit het met belangenverstrengeling? Bart de Liefde kwam vijf jaar lang het Kamergebouw binnen als VVD-parlementariŽr. Straks doet hij hetzelfde, maar dan namens taxibedrijf Uber. Zijn belofte zich beschikbaar te houden voor toelichting op die overstap verdampte binnen een dag. Een ideale draaideurpoliticus komt binnen als fractiemedewerker, leert zo de olifantspaadjes kennen, wordt Kamerlid en gaat dan cashen in de lobbysector. Dat is wat Bart de Liefde doet, maar ook zij het noodgedwongen partijgenoot Renť Leegte. Ze staan daarin niet alleen. Feenstra is tegenwoordig lobbyist voor de Rotterdamse havens. Oud-politici als Bert Bakker, Frits Huffnagel en Robin Linschoten vervullen lobbyfuncties, net als Ben Bot (bij Meines Holla) en Jack de Vries (bij Hill & Knowlton).
Omgekeerd
Ook het grensverkeer in omgekeerde richting is frequent, vooral in de VVD-fractie. Kamerlid Jeroen van Wijngaarden is afkomstig uit de lobbybranche (PwC), net als Han ten Broeke (Weber Shadwick), Mark Harbers (DrŲge & Van Drimmelen), Ingrid de Caluwť (Burson Marsteller) en Anne Mulder (Pauw Sanders Zeilstra). Partijgenoten Arno Rutte, Ton Elias en Bas van 't Wout hebben een verleden in strategische communicatie, een van de vele schuilnamen waarvan de lobbysector zich kan bedienen.
In het lobbyvak wordt een onderscheid gemaakt tussen professionals voltijds lobbyisten en practitioners, die uit hoofde van hun functie aan belangenbehartiging doen. Wie in het lobbyistenregister van de beroepsvereniging voor Public Affairs zoekt (BVPA), komt de meeste ex-politici niet tegen. Die vindt geen Jan Peter Balkenende (Ernst & Young) of Jan Kees de Jager (KPN), Wouter Bos (eerst KPMG, nu VUmc), Maxime Verhagen (Bouwend Nederland), Camiel Eurlings (eerst KLM, nu Internationaal Olympisch Comitť), Gerard Schouw (Nefarma) en Gerdi Verbeet (o.a. commissaris bij Siemens).

De man die de rijken en machtigen laat sidderen of Het verhaal achter de Panama Papers: 'Het werkt verslavend' (Menno van Dongen Volkskrant 6 juni 2016 p. 16):
Denk niet te klein
De Duitse onderzoeksjournalist Bastian Obermayer is een van de drijvende krachten achter de onthullingen over belastingontwijking. Nu is er het boek over de Panama Papers.
'Als je dit bekijkt vanuit het perspectief van een krantenlezer in West-Europa, zeg je misschien: er was wat opwinding, maar er zal weinig veranderen. Er is geen schokgolf door Duitsland gegaan, en volgens mij ook niet door Nederland. Maar je moet dit breder zien. De minister-president van IJsland is afgetreden, andere toppolitici zijn in opspraak geraakt. Er komen nog steeds onthullingen bij. Overal is verontwaardigd gereageerd op offshore-constructies. Panama is nu bereid informatie te delen met anderen, de OESO past de regels aan, de Europese Unie doet onderzoek, president Obama wil strengere wetten. Ik heb goede hoop dat er echt iets zal verbeteren.'

Steekpenningen? Die e-mail was maar een grapje (Tjerk Gualthťrie van Weezel Volkskrant 6 juni 2016 p. 14):
Na ruim vier jaar onderzoek vindt vandaag in Rotterdam de regiezitting plaats in de Vestia-fraudezaak, het grootste schandaal uit de geschiedenis van de Nederlandse volkshuisvesting. Een vraag daarbij is of de Londense zakenbankiers die de woningcorporatie een giftige cocktail van derivaten verkochten zullen moeten getuigen. Een reconstructie van de handel in de City.
Frustratie
Greeven leest de verhoren van de bankiers in Londen met de nodige frustratie. Omdat het zo lang duurt voordat ze plaatsvinden. Maar vooral omdat hij er niet bij aanwezig mocht zijn. En dus niet heeft kunnen doorvragen als de bankiers met 'gekunstelde verklaringen' proberen hun onwetendheid te bewijzen.
Op de regiezitting van vandaag zal Greeven daarom proberen de betrokken Londense bankiers toch voor de Nederlandse rechter te laten verschijnen. Hij wil ze als getuigen onder ede laten verhoren, en zelf ook vragen stellen. Hij wil onder meer van hen weten waarom zij altijd, tot en met de crisis in 2012, tegenover Vestia verzwijgen dat ze hem als tussenschakel gebruiken naar De Vries.
Mocht de rechter de verzoeken van Greeven honoreren, dan zullen de bankiers dus 'slechts' gehoord worden als getuigen, niet als verdachten. Toch verwacht Greeven dat die verhoren uiteindelijk consequenties hebben voor de Londense zakenbanken. Doordat er 'leugens' naar boven komen die Vestia kan gebruiken om in Londen corporatiegeld terug te eisen. Greeven: 'Daar valt nog echt wat te halen voor Vestia.'
Woningcorporatie Vestia wil hierover alleen kwijt dat er nog geen banken aansprakelijk zijn gesteld en dat ze de strafzaak met grote belangstelling volgt.

Wie maakt de investeringslijst? of Goede schatkistbewaarders hebben goed tegenspel nodig (Frank Kalshoven Volkskrant 4 juni 2016 p. 25):
Tel je alle mogelijke maatregelen op - wat helemaal niet mag trouwens - dan is de totale bezuiniging op de collectieve uitgaven 50 miljard euro. Door de Volkskrant is deze week de Concept ombuigingslijst mei 2016 openbaar geworden. Een ambtelijk stuk, gemaakt door het ministerie van FinanciŽn, afgestemd met de vakdepartementen, waarin punt voor punt bezuinigingsmaatregelen worden geÔdentificeerd die een nieuw kabinet zou kunnen doorvoeren.
De plunderende horden zijn in het gareel gebracht. Met begrotingsregels, meerjarenramingen bij coalitieakkoorden, uitzwermende FIN-mensen, opleidingen en dienstverlening aan politici, zoals de ombuigingslijst. Men kan als aspirant-plunderaar dezer dagen met de pet in de hand beleefd om drie grijpstuivers komen vragen, mits, uiteraard, voor budgettaire dekking is gezorgd. Zo zijn de spelregels.
Deze omslag, de machtsverschuiving van de plunderaars naar de verdedigers van de schatkist, is een zegen. Misschien is het beter om te zeggen: wŠs een zegen. Of: is een zegen, maar het is tijd voor de volgende stap. Wie maakt de lijst met kansrijke publieke investeringen? Wie verzint de beleidsmaatregelen die de schatkist misschien geld kosten, maar de samenleving welvaart opleveren? Wie relativeert het belang van de schatkist? En dan bedoel ik niet een individuele ambtenaar, maar institutioneel? Het antwoord is: niemand. Die institutie is er niet.
Er zijn twee wegen voorwaarts. De ene is: FinanciŽn ondergaat andermaal een transformatie en smeedt de helft van het wapentuig om in ploegscharen. De 'directeur ploegscharen' maakt voortaan de tweede lijst die als service naar de politiek wordt gestuurd, de Concept intensiveringenlijst mei 2016.
De andere weg voorwaarts is een nieuwe institutie maken of een bestaande ombouwen tot het Instituut voor Beleidsinnovatie, Publieke Investeringen en Goede IdeeŽn in het Algemeen. Verzin vooral een betere naam.
Het punt is: goede schatkistbewaarders hebben goed tegenspel nodig.

VVD, pas op voor deze liberaal Robin Fransman is een echte liberaal. Maar wel ťťn die met macro-economische logica pleit voor meer belasting op vermogen ťn hogere lonen. Met zijn provocerende boek 'Sparen is geen deugd' legt hij bloot wat er mis is met onze economie. Rechts moet gaan kiezen.
Protest tegen TTIP
TTIP, het betwiste vrijhandelsverdrag, komt steeds verder onder vuur te liggen. De onderhandelingen tussen Europa en de Verenigde Staten verlopen moeizaam, en ondertussen zwellen de protesten aan onder burgers van beide continenten. Wat is eigenlijk de toegevoegde waarde van TTIP? Is de kritiek terecht? Een debat: tussen Philippe Lamberts (10%), leider van de Groenen in het Europarlement, en Robin Fransman (50-90%), hoofd FinanciŽle sector van de Argumentenfabriek.
Maar Robin Fransman van de De argumentenfabriek vertegenwoordigt ook de belangen van het grootkapitaal.

Met de beste wensen (Volkskrant 27 mei 2016 p. 21):
De olieprijs heeft de weg omhoog weer gevonden, maar niettemin heeft de Russische economie het nog heel moeilijk. En vooral de burgers voelen de pijn. Een van de manieren om die te verzachten is satire op Twitter.
De grap van de week is premier Medvedevs bezoek aan de Krim, het OekraÔense schiereiland dat in 2014 door Rusland werd geannexeerd. Medvedev werd er aangesproken door een oudere vrouw die hem vroeg waarom de pensioenen nog niet waren aangepast aan de inflatie (vorig jaar 15,5 procent).
Medvedev sprak daarop de inmiddels beroemde woorden : 'Er is geen geld. Als we het geld vinden, zullen we het doen. Hou vol, alle goeds en goede gezondheid!'
Deze woorden werden een grote hit op Twitter, waar het citaat in talloze nieuwe gedaanten opdook. The Moscow Times, die alle reacties op een rij zette, toonde een prachtig uitziend officieel regeringsbesluit, inclusief stempel: '1. Er is geen geld. 2. Hou vol. 3. Alle goeds, een goed humeur en goede gezondheid!'

Premier Medvedevs zit met zijn beste wensen vanuit Moskou waarschijnlijk dichter bij de waarheid dan de retoriek van Jeroen Dijssselbloem vanuit Brussel. Dirk-Jan van Baar heeft gelijk dat het probleem in de kern schuilt in het 'neoliberale' keurslijf, het marktfundamentalisme uit Brussel.

Met hun domme arrogantie bewijzen de Grieken Europa een dienst (Dirk-Jan van Baar Volkskrant 15 maart 2015):
Hoe dom kun je zijn? Hťťl dom als je de nieuwe Griekse regering ziet. Die domheid zit vooral in de arrogantie waarmee de Grieken de rest van Europa een lesje denken te leren en hun waardigheid menen te herwinnen. Eigenlijk een belediging van de intelligentie van het Griekse volk, dat in zijn mythische geschiedenis wel vaker door eigen overmoed op de klippen is gestuurd. Daarbij ontbrak het de Grieken niet eens aan sympathie in de rest van Europa, dat ook genoeg heeft van de door de Duitsers opgelegde spaarkoers en het 'neoliberale' keurslijf uit Brussel.

Grieken wantrouwen Griekenland (Chris Stemerdink Athene Volkskrant 27 mei 2016 p. 22):
Er is werkelijk niemand die kan uitleggen hoe dit de economie vlot moet trekken. Belastingontduiking zal er enkel door toenemen en dat was toch al het probleem, niet de hoogte van de tarieven.
Ondertussen bladdert in ziekenhuizen het pleisterwerk van de muren, terwijl patiŽnten in roestige bedden liggen. In Athene staat de helft van de bussen zonder banden in het depot. Schoolkinderen zitten in kale lokalen op stoeltjes die in Nederland begin jaren tachtig al te oud werden bevonden.
Wat Griekenland nodig heeft, zijn echte veranderingen. Een totale hervorming van het vastgeroeste overheidsapparaat en de invoering van een sociaal vangnet dat niet afhankelijk is van de pensioenen van oudere familieleden. Geen politicus hier die weet hoe daar aan te beginnen. Fijn dat de krant weet te melden dat er weer vertrouwen in Athene is (Ten eerste, 26 mei). In Griekenland zelf wordt dit vertrouwen niet gedeeld.

Eenzam fietser Samson blijft geloven in eigen kunnen of Samsoms geloof in eigen kunnen is ongebroken (Raoul du Prť Volkskrant 29 augustus 2016 p. 7):
Samsom hoopt en vermoedt dat de waardering nog zal komen voor 4 jaar drastisch hervormen en toch stabiel regeren. Maar hij is kwetsbaar. Van het stempel 'bedrijfsleider van het kabinet' (dixit Felix Rottenberg) komt hij niet snel meer af. 'Diederik heeft zich zo druk moeten bezighouden met saneren dat niemand hem nog ziet als representant van de toekomst', zei ook zijn politieke vriend en oud-fractiegenoot Staf Depla eerder dit jaar. Bovendien: nu de vruchten van de economische opleving geplukt kunnen worden, associŽren veel mensen die meer met de VVD-agenda van financiŽle soberheid dan met Samsoms eigen linkse, ideologisch gedreven profiel.

Kritische PvdA'ers zien niets in duel Samson-Asscher (Frank Hendrickx Volkskrant 2 september 2016 p. 4):
Een tweestrijd tussen fractievoorzitter Diederik Samsom en vicepremier Lodewijk Asscher om het partijleiderschap zal volgens kritische PvdA'ers uitmonden in 'een toneelstukje' tussen twee gelijkgezinden. Ze willen een linksere kandidaat die rigoureus breekt met het kabinetsbeleid. Paul Tang, PvdA-leider in het Europees Parlement, is in de race.
Ex-staatssecretaris Rick van der Ploeg zal een kandidatuur van Tang steunen.
'Een debat tussen Lodewijk en Diederik is achterkamertjespolitiek. Je schaamt je toch rot als het zo'n tweestrijd wordt, hoe goed ze ook zijn. Het is een teken van armoede.'
Volgens Van der Ploeg hebben Samsom, Asscher en Jeroen Dijsselbloem 'het beleid van Rutte uitgevoerd'.
'Dat zullen ze gaan uitleggen, maar de achterban, of wat daar nog van over is, heeft er genoeg van. Er is een enorme behoefte aan een linkser verhaal. Dat is ook reden voor. Ik was de rechtse man van de PvdA, de liberale rakker, en nu kijk ik om me heen en sta ik opeens ver aan de linkerzijde. Dat geeft toch te denken.'

Een voorbeeld van de paradox geeft Paul Tang van de PvdA. Laten we ons slechten verleden goedmaken (Paul Tang Volkskrant 9 oktober 2015 p. 20):
Belast geldstromen naar belastingparadijzen en eis belastingtransparantie van bedrijven.
OESO-afspraken
Oktober 2015 pakte de Europese Raad, met Eric Wiebes aan tafel, niet door bij de uitwisseling van belastingafspraken. Belastingdeals uit het verleden worden niet meegenomen in de uitwisseling van informatie. Hierdoor wordt geen schoon schip gemaakt en zijn er bedrijven die nog jaren kunnen genieten van oneigenlijke belastingvoordelen, zonder dat we er ooit achter komen. Nederland neemt het Europees voorzitterschap over van de Luxemburgers. Zij pogen hun berouw over de Luxleaks-schandalen om te zetten in dadendrang. Dat er nu wetgeving komt die paal en perk stelt aan belastingdeals is mede op hun conto te schrijven. Onszelf op de borst kloppen, is zeker niet de juiste houding.
Nederland moet zich bewust tonen van haar kwalijke rol in belastingontwijking. Het Europese voorzitterschap van Nederland is, in combinatie met de OESO-voorstellen, een unieke kans om het verleden uit te wissen. Laten we deze kans niet verkwanselen en het aanpakken van belastingontwijkingsmaatregelen hoog op de Europese agenda plaatsen.

PvdAťr Tang Griekse schuld kwijtschelden (Marc Peeperkorn Volkskrant 27 mei 2016 p. 5):
Minister Dijsselbloem wijst voorstel af'
De PvdA-fractie in het Europees Parlement wil dat de eurolanden een flink deel van hun noodleningen aan Griekenland afschrijven. Ze bepleit een 'nieuwe start' voor Griekenland met een staatsschuld van maximaal 100 procent, wat neerkomt op de kwijtschelding van circa 140 miljard euro aan openstaande Griekse schulden.
Tang vindt niet dat het afboeken van de schuld opeenvolgende Griekse regeringen beloont voor het niet nakomen van bezuinigings- en hervormingsafspraken. 'Het idee dat de Grieken niets hebben gedaan, is echt onzin. We belonen geen Griekse luiheid, kwijtschelding is de prijs die we betalen voor het redden van onze banken en pensioenfondsen die zwaar in Griekenland hadden geÔnvesteerd. Een groot deel van de noodleningen is gebruikt om de schulden aan buitenlandse investeerders af te betalen.'

Tsipras krijgt slechte cijfers van liberalen (Fokke Obbema Volkskrant 26 mei 2016 p. 14):
'Een huwelijk waarin beide partners elkaar bedriegen', zo omschrijft de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt de verhouding tussen Griekenland en zijn westerse schuldeisers. Enkele uren nadat die partijen een akkoord hebben gesloten dat Griekenland weer enkele maanden respijt geeft, belegt Verhofstadt, voorzitter van de liberale fractie in het Europees Parlement waartoe ook de VVD behoort, een persconferentie. Om niets minder dan 'de waarheid over Griekenland' uit de doeken te doen.
Opmerkelijk aan de liberale analyse is dat niet alleen de linkse regering-Tsipras ervan langs krijgt, maar ook het gezaghebbende IMF. Verhofstadt stelt dat 'er geen groot verschil zit tussen deze regering en de vorige regeringen'. Zowel onwil als onvermogen speelt op als structurele probleem. Onwil om te strijden tegen het 'cliŽntelisme', oftewel het geven van gunsten aan politieke vrienden, waar ook de regering-Tsipras volgens Verhofstadt aan doet. Ook toont die zich een vijand van onafhankelijk toezicht op hervormingsplannen: 'Bij vier van de negen onafhankelijke toezichthouders is er momenteel geen president, ze worden simpelweg niet vervangen. En van tweederde van de leden van die instellingen is het mandaat verlopen'.
Ook speelt bij de benoeming van topambtenaren en hoge rechters hun politieke kleur een belangrijke rol. Onkunde frustreert de goede uitvoering van de belastingwetgeving: 'De wet op de inkomstenbelasting is in 17 maanden achttien keer veranderd. Dan wordt de inning wel erg moeilijk'.

Het getuigt van hypocrisie van Guy Verhofstadt om Griekenland van cliŽntelisme te betichten. Het cliŽntelisme viert in BelgiŽ hoogtij. De burgemeester kan geen feestje missen (Leonoor Kuijk Trouw 9 oktober 2012):
De Belgische politiek is net een familiebedrijf. Zo gaat de prominente politicus Louis Tobback (74) op voor een nieuwe termijn als burgemeester van Leuven, maar iedereen gaat ervan uit dat zoon Bruno hem halverwege vervangt. Politieke dynastieŽn,
cliŽntelisme en geheime voorakkoorden zijn vaste onderdelen van de Belgische politiek. "Het wordt wel minder, maar zolang ik leef zal dit niet veranderen", denkt journalist Erik Raspoet (46). Hij schreef een boek over burgemeesters, dat vorige week in Mechelen werd gepresenteerd.

ECB wil 'geen gezeik, iedereen rijk' of Helikoptergeld van ECB is sluipend gif (Derk Jan Eppink Volkskrant 11 mei 2016 p. 26):
Het grenst aan het ongelooflijke. Ruim 35 jaar na komisch duo Jacobse en Van Es doemt de slogan van hun Tegenpartij, 'geen gezeik, iedereen rijk', op in de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB broedt op plannen om burgers duizenden euro's over te maken op hun bankrekening. In vakkringen: 'helikoptergeld'. Veel echte tegenpartijen die Europa intussen rijk is, juichen monetaire manna uit de hemel toe; evenals grote banken en politici in mediterrane landen. Helikoptergeld is echter opium voor het volk.
Mario Draghi, voorzitter van de ECB, is de grootste gelddrukker uit de Europese geschiedenis. In het Europees Parlement was ik vijf jaar lid van de 'Monetaire Dialoog' met de ECB-voorzitter. Tijdens een bijeenkomst omschreef ik hem als de 'James Bond van de eurozone'. Bond heeft een 'licence to kill'; Draghi een 'licence to print'. Hij kon de vergelijking niet waarderen.
Aan voorstanders geen gebrek. Willem Buiter, hoofdeconoom van Citigroup, is zelfverklaard profeet van helikoptergeld. De Deutsche Bank omschrijft het als 'mooiste geschenk voor Europa'. Scepsis is gepast. Grote banken zijn altijd voor gelddrukken. Zij beleggen het om vlak voordat de bubbel barst het hazenpad te kiezen. Belastingbetalers draaien op voor de verliezen. De leider van de Britse Labour Party, Jeremy Corbyn, is ook voor. Hij spreekt over 'geld voor het volk'. Marine Le Pen, leider van het Nationaal Front in Frankrijk, eist eveneens een drukpers in hoogste versnelling.
Helikoptergeld is sluipend gif. Welvaartcreatie ontstaat uit werk gebaseerd op goed onderwijs, innovatie, ondernemerschap, open markten en prikkels tot prestatie. Gelddrukken brengt geen welvaart. Helikoptergeld is verslavend als ooit het opium in China. Waarom niet 10 duizend euro voor iedereen of een basisinkomen? Otmar Issing, ex-hoofdeconoom van de ECB, waarschuwt in Die Welt: 'Als deze zondeval eenmaal is opgetreden, is er geen houden meer aan'.

Krijgen we Wilders - Klaver? (Martin Sommer Volkskrant 29 april 2016 p. 19):
Stagnatie van inkomensgroei betekent tegenwoordig succes voor rechtse politiek.
Wat Oostenrijk en TTIPgemeen hebben: de onttakeling van de globalisering als symbool van het goede, het ware en het schone. Dit schrijft commentator Wolfgang MŁnchau nota bene in de Financial Times. Een omineus stuk, dat begint met de vaststelling dat het besteedbare inkomen twintig jaar nauwelijks is gegroeid. Globalisering beloofde gouden bergen maar bracht, aldus MŁnchau, de eeuwigdurende hervormingen, lagere lonen, flexibelere arbeidsomstandigheden, pensioenaanpassingen. Alles om mee te kunnen in de wereldwijde ratrace.
Het artikel sloot wonderwel aan bij mijn stukje van vorige week, toen ik aanliep tegen het bbp als onbetrouwbare maat voor de nationale welvaart. De afgelopen decennia is het bruto binnenlands product fors gegroeid, hoe kon de ontevredenheid zo groot zijn? Dat was de vraag. Slechts een klein deel van die groei bleek bij de burgers terecht te zijn gekomen. Sinds 1997 is de koopkracht in Nederland nauwelijks toegenomen. Dat mag je stagnatie noemen, stiekeme stagnatie, aangezien je er niets van terugvindt in de groeicijfers. In Amerika, waar hetzelfde speelt, spreekt men van 'the dirty little lie'. Trump wijst op die leugen en dat verklaart zijn succes: it's the economy, stupid!
Maar ook de overheid roomt een groter deel af van het inkomen dat voorheen naar de huishoudens ging. DNB noemt de gezondheidszorg, die sinds de eeuwwisseling fors duurder is geworden, en de verdubbeling van de pensioenpremies. Maar net als in het bedrijfsleven is ook hier een verschuiving van laag naar hoog zichtbaar. Aan de onderkant hebben gemeenten het eenvoudige werk afgestoten of afgeschaft; aan de bovenkant zitten nog evenveel beleidsambtenaren als voorheen. Bovendien profiteren hogere inkomens aanzienlijk meer van overheidsregelingen en subsidies (Profijt van de overheid, SCP 2011).

VPRO Tegenlicht Volk Macht en Varoufakis (24 april 2016):
Hoe zou een nieuw, werkelijk democratisch bestuurd Europa eruit gaan zien? Als minister merkte Varoufakis dat een politicus helemaal geen macht heeft. Die ligt bij degenen die de economie beheersen. Bij de presentatie van zijn nieuwe beweging DiEM25 (Democracy in Europe Movement 25) bindt hij de strijd aan met de financiŽle sector en grote bedrijven die volgens hem de politiek kannibaliseren.
In de City of London vinden we een Ďstaat binnen de Britse staatí, die model staat voor het einde van de democratie en de macht van corporate Europe. Een situatie die volgens de Duitse socioloog Wolfgang Streeck onhoudbaar dreigt te worden. Hij legt haarfijn bloot hoe we met steeds nieuwe financiŽle kunstgrepen een politieke crisis in Europa hebben afgekocht en de Ďdag des oordeelsí uitgesteld.

Huizen alle gekken in Athene? (Peter de Waard Volkskrant 30 juni 2015 p. 25):
Soms moeten de samenzweringstheorieŽn van Krugman met een korreltje zout worden genomen, maar dit keer heeft hij een punt. De indruk wordt gevestigd dat de Grieken telkens hun kont tegen de krib gooien, als de Eurogroep een zoveelste vergaande tegemoetkoming doet. In werkelijkheid was het de trojka van IMF, ECB en EU die vorige week de Griekse voorstellen afwees. De regering van premier Tsipras toonde met die voorstellen durf door een enorme aanvaring met de achterban te riskeren, maar kreeg stank voor dank.
En dat zou heel goed kunnen passen in de Brusselse strategie de Griekse regering te verketteren. Het minste verwijt is nog dat van bestuurlijke onervarenheid bij de huidige Griekse regering. De andere verwijten zijn onbekwaamheid, ongeschiktheid en zelfs complete gekte. Elke keer dat een akkoord dichtbij lijkt, zouden Tsipras en zijn minister van FinanciŽn Varoufakis als een olifant door de porseleinkast stappen. Dijsselbloem valt niets te verwijten, net als IMF-directeur Christine Lagarde en Commissievoorzitter Juncker. 'Dijsselbloem heeft het goed gedaan', aldus Het Financieele Dagblad na gesprekken met de betrokkenen bij de onderhandelingen. Dat Varoufakis vrijdag uit de onderhandelingen liep en premier Tsipras 's avonds laat een referendum uitriep, is blijkbaar niet Dijsselbloem kwalijk te nemen.
Bij zijn aantreden twee jaar geleden kreeg Dijsselbloem terecht complimenten voor de wijze waarop hij het Cypriotische conflict oploste. Maar in de voortslepende en nu mislukt lijkende onderhandelingen met de Grieken heeft ook hij gefaald.
Waar twee kijven hebben twee schuld, zeker in een geval waar de een (de Grieken) veel meer heeft te verliezen dan de ander (EU). Maar Brussel weigert ook maar een klein deel van die schuld bij zichzelf te zoeken.

EUrocrisis (Jan Willem Jongejans 5 december 2011): Geldsector is gebaat bij een permanente crisis vanwege het nieuwe verschijnsel van de Ďfinancialisering’
De financiŽle sector groeide de afgelopen 30 jaar vier keer sneller dan de echte economie.
In een zeer opvallende opiniebijdrage van promovendus Raymond van de Wiel (de Volkskrant, 5 december 2011) aan de University of London, biedt een nieuwe kijk op de huidige financiŽle markten. Hij is de uitvinder van de term Ďfinancialiseringí, een geheel nieuw begrip binnen de economische wetenschap. En dit begrip heeft direct met de huidige schuldencrisis te maken, die voortvloeit uit de kredietcrisis van 2007.
De huidige crisis is onderdeel van een recente cyclus van economische crises (Mexico 1994, Zuid-Oost AziŽ 1997, Rusland 1998 en ArgentiniŽ 2001) die uitmondde in het instorten van de huizenmarkt in de VS, die de westerse economieŽn hebben bereikt.

Welvaart is meer dan geld, vindt Kamer of Kamer: ook brede welvaart jaarlijks meten (Ariejan Korteweg Volkskrant 21 april 2016 p. 16):
Welvaart is meer dan geld alleen. Het omvat ook fijne buren, vrienden, een goed leven voor je kinderen en je ouders, geen angst voor terrorisme of ouderdomskwalen. Intussen beperkt het bbp (bruto binnenlands product) waaraan wij onze welvaart afmeten, zich tot economische factoren. Daarom moet het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) elk jaar een Monitor Brede Welvaart publiceren. Over de stand van die brede welvaart moet de Tweede Kamer elk voorjaar in debat met de regering.
Breed welvaartsbegrip
Een breed welvaartsbegrip strekt zich uit over alle ministeries. Een jaarlijks debat zou dan ook niet alleen met de minister van Economische Zaken moeten worden gevoerd, vindt Grashoff. Met wie wel, daar wil hij nog niet op ingaan.
Of de geesten rijp zijn voor een breed welvaartsbegrip? Grashoff wijst op de kamerbrede steun: een commissie waarin zowel VVD als SP vertegenwoordigd zijn, kan zich in deze aanbevelingen vinden. 'De eerste voorlopers van het bbp dateren van het begin van de vorige eeuw. Dat het decennia kost om een instrumentarium te ontwikkelen dat naast dat bbp bruikbaar is, vind ik zo vreemd nog niet.

Het onderzoeksrapport 'E i V' geeft een antwoord op de vraag hoe het welzijn in de wereld te bevorderen?

Ook een fiscalist heeft zijn ethiek of Heeft de fiscalist een geweten? (Christiaan Vos Volkskrant 15 april 2016 katern Vonk p. 8-9):
Wat bezielt de adviseurs die belastingontwijking mogelijk maken? Christiaan Vos vindt dat je van zijn beroepsgroep best morele keuzes mag verwachten.
De banaliteit van het kwaad
Zijn fiscalisten die hier aan meewerken - gelukkig uitzonderingen in Nederland - dan slechte mensen? Die conclusie is ook weer te makkelijk, want fiscalisten werken niet in een isolement. Om een complexe internationale structuur op te tuigen, moeten advocaten, bankiers, juristen en fiscalisten samenwerken. Een fiscalist kan wel de vraag stellen of iets moreel in de haak is, maar dan moet er bij klanten ook iemand zijn die daarop aanslaat. Uit de dubieuze constructies die nu openbaar worden, kun je afleiden dat die er vaak niet zijn.
Bovendien gaat het doorgaans sluipenderwijs. Zeker bij langlopende projecten dreigt bijvoorbeeld het gevaar van 'backward engineering'. Daar liep ik vorig jaar weer eens tegenaan. Het begint bij een product dat interessant en goed is voor consumenten. Dan blijkt dat investeerders er niet mee uit de voeten kunnen, bijvoorbeeld vanwege te weinig winst of te veel risico. Dan wordt het zo aangepast dat het wel goed is voor de investeerders, maar veel minder goed voor de consument. Ergens onderweg gaat het moreel wringen, maar stoppen is lastig.
Het doet denken aan de banaliteit van het kwaad van Hannah Arendt. Als we allemaal maar een schakeltje zijn, ieder slechts verantwoordelijk voor een deel van het geheel, dan kan het gevolg zijn dat het denken stopt. Arendt kwam tot haar stelling toen ze het proces volgde tegen de nazi Adolf Eichmann voor zijn rol in de Holocaust. Ik vergelijk de fiscalist niet met Eichmann - die vergelijking gaat op alle fronten mank - maar het door Arendt beschreven mechanisme kan ons wel helpen te begrijpen hoe het werkt. Joris Luyendijk signaleerde het ook in de financiŽle sector: een mechanisme dat tot immoreel handelen leidt, doordat mensen tot amorele werknemers worden gemaakt.

IMF: bankensysteem in gevaar (Peter de Waard Volkskrant 14 april 2016 p. 30):
De stabiliteit van het financiŽle systeem staat onder steeds grotere druk. Met name in de eurozone is een grote schoonmaakoperatie nodig onder slecht renderende banken.
Vooral in ItaliŽ, Oostenrijk, Spanje en Duitsland moet het versplinterde bankensysteem worden aangepakt. Als dat niet gebeurt, dreigt een herhaling van de crisis van 2008-2009. Tegelijkertijd zou het bbp hierdoor met 4 procent kunnen dalen.
Dit schrijft het IMF in het woensdag gepresenteerde Global Financial Stability Report, dat bij de voorjaarsvergadering werd gepresenteerd. IMF-directeur Josť ViŮals stelde vast dat de risico's voor een crisis in het financiŽle systeem voor het eerst sinds 2011 weer flink zijn toegenomen. Een van de oorzaken is dat er te veel banken zijn. 'De overcapaciteit aan banken moet worden opgelost', zei hij. Als dat gebeurt, zullen de resterende banken meer speelruimte krijgen, hetgeen beter is voor de economie.

Pleidooi voor fiscaal fatsoen (interview Jasper Rietman met Christiaan Vos Volkskrant 9 april 2016 katern Vonk p. 6-7):
Panama Papers: belastingontwijking is legaal Niemand betaalt graag veel belasting. Maar de manier waarop de allerrijksten hun fiscale zaakjes regelen, bijvoorbeeld via Panama, is immoreel. Hoog tijd dat de staat ons daartegen beschermt, zegt Christiaan Vos.
Andere regels
In zekere zin is er niets nieuws onder de zon. De Panama Papers laten zien wat al vele decennia aan de hand is. Iedereen weet dat Zwitserland lang aan een absoluut bankgeheim heeft vast kunnen houden, net als Liechtenstein en Luxemburg. Dat had vroeger ook een zweem van romantiek: hebzucht en Zwitserse franken. Maar er is ook iets veranderd: 'Greed is good', zei Gordon Gekko in Wall Street uit 1987. Toch belandt hij aan het eind van die beroemde film in de cel. DrieŽntwintig jaar later, in Wall Street deel II, is dezelfde Gordon Gekko net terug uit de gevangenis en herinnert hij zich zijn uitspraak, maar laat daar, ogenschijnlijk verrast, op volgen: 'Nowadays, greed is legal.'
Hebzucht
Onder invloed van het neoliberale denken mochten hebzucht en deregulering de laatste decennia hand in hand gaan. BeÔnvloed door de Amerikaanse schrijfster Ayn Rand, die egoÔsme als hoogste deugd presenteert, is de moraal van zakendoen zichtbaar gewijzigd. Behalve de kredietcrisis van 2008 - die grote economische schade heeft aangericht, waar we allemaal nog steeds de prijs voor betalen - heeft dit ook geresulteerd in de meeste miljardairs aller tijden.
Informatie-uitwisseling
Dat helpt superrijken, dictatoriale regimes, multinationals, criminele organisaties en internationaal werkende adviseurs om zaken
diep verborgen te houden. Gesteund door landen waar het geheimhouden van vermogen nog steeds mogelijk is, zoals Zwitserland, Panama en een hele trits andere belastingparadijzen, vertoeven ze het liefst in een afgezonderde schil rondom onze aarde. In deze op geheimen gebouwde schil, waarbinnen een eigen moraal lijkt te gelden, kunnen ze hun maatschappelijke verantwoordelijkheid ontlopen en hoeft niemand fiscaal kleur te bekennen. Dat is moreel verwerpelijk en we moeten hen daar op aanspreken. Maar het is ook beangstigend, want het versluiert de ware macht in de wereld. Zijn het dan toch de miljardairs en de multinationals die de wereld runnen? De schaal waarop dit alles gebeurt, laat vooral het falen zien van de terugtrekkende overheid, waarbij de prioriteit van politici ligt bij de individuele vrijheid, ten koste van het gemeenschappelijk belang. Het wordt tijd dat staten daar een eind aan maken en hun kerntaak serieus nemen. De maatschappij moet worden beschermd.

Nout Wellink: ECB is kamikazepiloot (FD 11 maart 2016):
De Europese Centrale Bank (ECB) gedraagt zich als een kamikazepiloot en gaat veel te ver bij het verruimen van het monetair beleid. Dat zei Nout Wellink, tussen 1997 en 2011 president van De Nederlandsche Bank, donderdagavond in Nieuwsuur. Hij reageerde daarmee op het pakket maatregelen van de Europese Centrale Bank om het monetair beleid verder te verruimen.
Volgens Wellink is de diagnose die ECB-president Mario Draghi stelt dat deflatie dreigt in de eurozone fout. 'Er is geen sprake van dalende lonen en prijzen op dit moment. Dokter Draghi blijft maar injecties geven en de dosis van het medicijn verhogen, terwijl hij zich af moet vragen of de diagnose juist is'.
Ook belemmert de ECB in de ogen van Wellink de noodzakelijke aanpassingsprocessen bij banken en bedrijven.
'Zij krijgen gratis geld en kunnen hun ondeugden continueren', zei Wellink. Hij wees er in dit verband op dat de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) waarschuwt dat de lage rente de productiviteitsgroei in westerse landen heeft gehalveerd. Op de vraag hoe bezorgd hij is op een schaal van 1 tot 10 zei Wellink: 'negen'.

Belastingontwijking is diefstal (Ewald Engelen 26 oktober 2016):
Ewald Engelen over het nieuwe boek van econoom GabriŽl Zucman, die berekent dat honderden misgelopen miljarden zich ophopen in belastingparadijzen en zich verbijsterd afvraagt waarom de EU de ex-baas van zo'n 'rovershol' tot president van de Europese Commissie koos.
Belastingontwijking is een plaag. Dat stelt de Franse econoom GabriŽl Zucman in zijn zojuist verschenen Hidden Wealth of Nations: The Scourge of Tax Havens. Ik ben het hartgrondig met hem eens. Het holt de belastinggrondslag uit; het herverdeelt de kosten van het onderhoud van onze infrastructuur van rijk naar arm; het ondermijnt fiscale solidariteit; het voedt politiek wantrouwen; het creŽert een ongelijk speelveld voor al die bedrijven die hun activiteiten niet achter brievenbusmaatschappijen kunnen verstoppen of blikken bespottelijk dure advocaten en fiscalisten kunnen opentrekken. Het is diefstal.

De corrigerende werking van de overheid, in de rol van 'dominee', is door de kamerbreed ingevoerde marktwerking door diezelfde overheid, in de rol van 'koopman', voor een belangrijk deel verloren gegaan. Of met andere woorden de individuele 'u vraagt, wij draaien' (lobbyisten) belangen prevaleren boven de collectieve belangen.

ECB maakt pensioenen nog onzekerder of Pensioenen kraken in hun voegen door rentebesluit ECB (Yvonne Hofs Volkskrant 11 maart 2016 p. 1):
De renteverlaging door de Europese Centrale Bank kan desastreus uitpakken voor de pensioenfondsen. De kans dat zij hun beloften niet kunnen nakomen, is flink gestegen.
De pensioenfondsen pleiten ervoor dat de hoogte van hun pensioen volledig afhankelijk wordt van het beleggingsrendement dat het fonds behaalt. Het pensioen dat de fondsen te bieden hebben verschilt dan kwalitatief nauwelijks meer van de zogenoemde 'beschikbare premiepensioenen' die verzekeraars verkopen.
Als de pensioenfondsen hun zin krijgen, zijn Nederlandse pensioenen in slechts vijftien jaar tijd afgetakeld van gegarandeerde, welvaartsvaste uitkeringen naar 'kanspensioenen' die geen zekerheid meer bieden. Een verslechtering die het gevolg is van twee ernstige beurscrises, een snel stijgende levensverwachting, te optimistische ramingen en last but not least het rentebeleid van de ECB.

De chronische crisis of (Rens van Tilburg Volkskrant 9 maart 2016 p. 22):
Mijn eerste column verscheen op het dieptepunt van de eurocrisis (, 15 februari 2012). Een half jaar voordat ECB-president Draghi de markten kalmeerde door whatever it takes te beloven om de euro te behouden.
De column was 'een oefening in optimisme'. Ik bepleitte een deal tussen Noord- en Zuid-Europa, een uitruil van hervormingen, schuldkwijtschelding en hogere begrotingstekorten.
Voor Nederland bepleitte ik minder hypotheekrenteaftrek en een hogere pensioenleeftijd. Politieke taboes waarmee inmiddels een begin is gemaakt. Alleen schuldkwijtschelding blijft onbespreekbaar. Wat vooral hielp, was de ongekende monetaire stimulering: een rente van bijna 0 en de belofte van 1.460 miljard nieuwe euro's.
Dit monetaire medicijn bleek niet enkel een zegen. Met de ergste economische pijn nam het bij overheden ook de bereidheid weg om hun bijdrage te leveren. Door de verdoving kan de kwaal ongemerkt verergeren. Wereldwijd is de schuldenberg na 2008 versneld verder gegroeid. In Amsterdam en Utrecht steeg, met de huizenprijs, de hypotheekschuld weer met percentages in de dubbele cijfers.
Deze ongekende schuldniveaus belemmeren een terugkeer naar normale renteniveaus.
We zijn verslaafd aan goedkoop geld. Een gevaarlijke verslaving, omdat die verdere financiŽle instabiliteit voedt.
De crisis is zo verworden tot een chronische kwaal. Ondanks de ongekende monetaire stimulering en een historisch lage olieprijs groeit de euro-economie maar mondjesmaat. De werkloosheid blijft hoog.

Rijksbegroting Minder schuld, meer groei (2014):
In dit hoofdstuk worden de macro-economische ontwikkelingen van Nederland behandeld in internationaal perspectief om een antwoord te kunnen formuleren op de beleidsuitdagingen voor de lange termijn. Hoofdstuk 1 stond in het teken van het actuele economische beeld en de kabinetsplannen. Nu komen de structurele ontwikkelingen aan bod: de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen.

Onderzoek experimenteel economen deugt vaak niet (Martijn van Calmthout Volkskrant 4 maart 2016 p. 4):
Na de psychologen hebben nu ook de experimenteel economen een probleem: uit een nieuwe studie in Science blijkt dat ruwweg eenderde van hun gepubliceerde onderzoeksresultaten niet klopt als het onderzoek wordt overgedaan. Uitkomsten die wel kloppen, blijken bij herhaling gewoonlijk ook flink minder hard dan in het origineel.

Vernieuwend (Thomas de Boer econoom Volkskrant 4 maart 2016 p. 22):
Job van Exel, Erasmusuniversiteit, gaat de economische wetenschap vernieuwen. 'We combineren economie ook met geesteswetenschappen zoals filosofie en theologie. [...] En dat is vernieuwend.'
Job moet zijn klassieken eens gaan lezen. Adam Smith, de grondlegger van de 'moderne' economie, was moraalfilosoof en schreef, naast het standaardwerk Wealth of Nations, onder andere over de ethiek van het economisch handelen. Dat wiel is al uitgevonden.

Leve het kapitalisme? (Ton van Rietbergen, economisch geograaf aan de Universiteit Utrecht Volkskrant 2 maart 2016 p. 26):
Arnon Grunberg kon het weer niet laten om het kapitalisme te prijzen en alle studies die op de enorme ongelijkheid wijzen als een vorm van geloof te zien (Voetnoot, 27 februari). Hij meent, met econoom Deidre McClosky aan zijn zijde, dat deze ongelijkheid geen nadelige economische gevolgen heeft.
Toch ken ik geen enkele andere econoom die de huidige ongelijkheid in de VS waarbij 50 procent van het nationale inkomen bij de befaamde bovenste 1 procent terecht komt, als zinnig ziet. Tenslotte spendeert deze rijke groep maar een beperkt deel van inkomen aan consumptie, toch het stokpaadje van Grunberg. Of zoals een rijke producent van kussens in de prachtige VPRO documentaire Inequality for all rondom hoogleraar economie Robert Reich het zegt: die rijken kopen ook maar op zijn hoogst twee kussens.
In diezelfde documentaire laat Reich zien dat het toptarief in de VS ooit 91 procent was en de economische groei ruim boven de 4 procent. Daar steekt het huidige topbelastingtarief van 30 procent en de economische groei (minder dan 2 procent) schril bij af.
En als zelfs top-belegger Warren Buffet zich afvraagt waarom hij minder belasting betaalt dan zijn secretaresse, zou ook Grunberg moeten zien dat het hier geen geloof maar feiten betreft.

Professor Robert Reich toont aan dat vergaande inkomensongelijkheid de Amerikaanse droom onmogelijk maakt. (4 december 2014):
Toen Bill Clinton hem presenteerde aan de pers als minister van Werkgelegenheid kwam hij nauwelijks boven de microfoons op de katheder uit. Maar wat Robert Reich ontbeert in lengte Ė hij meet slechts 1.50 meter – compenseert hij met bevlogenheid en humor. Als hij zich voorstelt aan een nieuwe lichting studenten die zijn college over inkomensongelijkheid aan de toonaangevende universiteit van Berkeley komen volgen, vraagt hij of ze zich de tijd van Carter kunnen herinneren, voor wie hij nog werkte. De zaal, overduidelijk te jong, blijft stil. ĎEn daarvoor werkte ik nog als speciaal gezant voor president Lincoln,í vervolgt Reich op droge toon maar met perfect gevoel voor komische timing.
Centraal staat de opvatting dat inkomensongelijkheid slecht is voor iedereen. Niet alleen voor mensen met de laagste inkomens en de middenklasse, maar ook voor de rijkste ťťn procent. Het is de middenklasse die de economie draaiende houdt, en in de VS zit inmiddels genoeg zand in de motor om hem piepend en krakend tot stilstand te krijgen. Reich presenteert een pak maatregelen om die motor weer aan te zwengelen. ‘Bah, een gortdroog onderwerp en dat op de late avond. Ook nog met statistiek zeker?’ Nou, om eerlijk te zijn, ja. Maar met archiefbeelden en gestileerdegraphics en Reichs subtiele humor weet Kornbluth een boeiende documentaire met artistieke flair neer te zetten.

'EconomieŽn EU en VS tonen tekenen herstel' (ANP 29 feb 2016)
De Europese en Amerikaanse economie laten tekenen van herstel zien. Dat heeft minister van FinanciŽn en eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem gezegd tegen de Duitse zakenkrant Handelsblatt na een conferentie met zijn ambtgenoten van de G20, een overlegorgaan van negentien grote landen en de EU.
,,We verkeren niet in een crisis-modus, benadrukte de bewindsman, die ook in China nog een groot groeipotentieel ziet. Hij reageerde daarmee op de roep van ,,sommige deelnemers van de top om als G20 meer actie te ondernemen. Volgens Dijsselbloem is het wel belangrijk dat er structurele hervormingen worden doorgevoerd om verdere economische groei te bewerkstelligen.

1,25 miljoen armen in Nederland of Treurig beeld: langdurige armoede in Nederland hardnekkig (Peter de Waard Volkskrant 1 maart 2016 p. 8):
Het aantal Nederlanders dat in langdurige armoede verkeert, is door de economische crisis snel gestegen. Dit blijkt uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) naar hardnekkige armoede in Nederland.
Voor mensen met een ontoereikend pensioen (meestal alleen AOW) is de kans om uit de armoede te geraken helemaal gering. 'Bij bijna 60 procent van de arme gepensioneerden is sprake van langdurige armoede', stelt Hoff. Gepensioneerden zijn relatief gezien niet zo vaak arm, maar als ze het zijn, dan vaak langdurig.
Een andere bevolkingsgroep die een hoog percentage armen telt, zijn niet-westerse immigranten met minderjarige kinderen. Van de armen onder hen is 66 procent langdurig arm.

Donderwolk boven de wereldeconomie of Kapitaalvlucht is donderwolk boven de wereldeconomie (Peter de Waard Volkskrant 1 maart 2016 p. 29):
Enorme hoeveelheden geld vliegen onbeperkt de wereld over - naar plaatsen waar het rendement het hoogst is. Zwakkere economieŽn delven het onderspit.
Joseph Stiglitz stelt dat de opkomende- en ontwikkelingslanden te weinig hebben geleerd van vorige crises. Zo zijn er te weinig beperkingen ingevoerd voor met buitenlandse valuta gefinancierde investeringen. Hij pleit ervoor deze schulden om te zetten in indexobligaties die worden gelinkt aan het bbp. Daarnaast kunnen opkomende landen een daling van hun valutakoers benutten door hun staatsschuld op te kopen indien ze daar, zoals China, tenminste voldoende reserves voor hebben. Maar hij is ook zeker niet afkerig van kapitaalcontroles.
Vrij kapitaalverkeer vergroot ongelijkheid
Maatregelen die tot doel hebben het kapitaalverkeer te liberaliseren, zijn vooral goed voor de kapitaalbezitters. Het leidt tot een daling van het loonbestanddeel in het bbp en toenemende ongelijkheid.
Davide Furnerci' en Prakash Loungani hebben de effecten van alle liberaliseringsmaatregelen nu bestudeerd. Dat waren er in de jaren negentig 23 in de rijke westerse landen en 58 in de opkomende landen. In het eerste decennium van deze eeuw waren het er iets minder. 'Maar in al die gevallen zijn de effecten op toenemende inkomensongelijkheid significant', stellen zij vast.

G20: renteverlaging en geldpers zijn als oppeppers uitgewerkt (Peter de Waard Volkskrant 28 februari 2016 p. 21):
Het probleem is dat er geen overeenstemming is over er dan wat wel moet worden gedaan als het monetaire wapen niet meer werkt. De regering-Obama wil de overheidsuitgaven opvoeren, maar krijgt daarvoor geen steun van de Republikeinen. De Britse minister van FinanciŽn Osborne wil juist verder bezuinigen. En de Duitsers zijn ervan overtuigd dat budgettaire stimulering de crisis juist zal verergeren, omdat daardoor de al hoge schulden nog verder toenemen. Alleen China is bereid het tekort weer op te voeren. Voor hervormingen (lees: flexibeler arbeidsmarkten en lagere pensioenen) is al helemaal weinig steun.
De G20 verklaarde verder dat een Brexit (het uittreden van Groot-BrittanniŽ uit de Europese Unie) een schok zou kunnen zijn voor de wereldeconomie.

Vernietiging of Onze argumenten voor oorlog en vernietiging (Arnon Grunberg Volkskrant 29 februari 2016):
'Je zou kunnen zeggen dat oorlog een pretpakket is voor voornamelijk jonge mannen', aldus Johan van der Dennen, senior onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen, in een boeiend artikel van Cor Speksnijder over het ontstaan van oorlog, zaterdag in de Volkskrant.
Een andere mooie uitspraak in datzelfde artikel van archeoloog David Fontijn: 'Sociaal gedrag heeft twee kanten: samenwerken en elkaar tegenwerken.'
Toch betwijfel ik dat oorlog 'van nature' in mensen zit. Mensen kan vrijwel alles worden aan- en afgeleerd.
In Vuur en beschaving koppelt socioloog J. Goudsblom het civilisatieproces en daarmee ook oorlog aan ons vermogen om het vuur te beheersen. Hij spreekt over 'het toegenomen vermogen van mensen om het vuur in te zetten tegen alles waarvan zij vinden dat het voor vernietiging in aanmerking komt.'
Dat is de interessantere vraag: welke argumenten gebruiken mensen om te verklaren dat een ander voor vernietiging in aanmerking komt? Veranderen die argumenten?

Inkomensongelijkheid of Inkomensongelijkheid als religie (Arnon Grunberg Volkskrant 27 februari 2016):
'Om redenen die ik nooit helemaal begrepen heb, vinden mensen het fijn om te horen dat de wereld naar de verdoemenis gaat', schreef Deirdre McCloskey, een econoom die ik bewonder.
Ja steeds weer vind je mensen die geloven dat je pas een moreel hoogstaand wezen bent als je er in de openbaarheid van getuigt dat de wereld naar de klote gaat.
Neem inkomensongelijkheid. Sommigen denken dat inkomensongelijkheid al eeuwenlang alleen maar aan het toenemen is. McCloskey stelt echter dat inkomensongelijkheid alleen maar iets toeneemt vanaf 1980, en dan ook uitsluitend in een aantal landen, te weten de VS, het VK en Canada.
Bovendien stelt ze de terechte vraag of inkomensongelijkheid an sich iets slechts is. Dat is inderdaad onduidelijk.
Elke samenleving zal inkomensongelijkheid kennen, maar inkomensongelijkheid tussen landen neemt af. Ach, het geloof dat de armen alleen maar armer worden, is troostrijker dan het geloof in God.

Zelfbewust en trots ten onder of Met begrotingsregels Jeroen Dijsselbloem win je geen verkiezingen (Rens van Tilburg Volkskrant 24 februari 2016 p. 26):
Over een jaar mogen we weer naar de stembus voor een nieuw parlement. De kans dat u uw stem kunt uitbrengen op Diederik Samsom acht ik klein. De PvdA gokte op een aantrekkende economie. Bezuinig in het begin van je regeerperiode en stimuleer tegen het einde. Het is een veelgebruikt recept dat doorgaans goed uitpakt. De kiezer leeft nu eenmaal in het hier en nu.
In Het Parool van 19 decemberstelde Jeroen Dijsselbloem nog tevreden vast: 'Toen we begonnen was het crisis, die hebben we mooi onder controle gekregen.' De immer bescheiden PvdA-minister van FinanciŽn en voorzitter van de eurogroep rekende overigens op weinig waardering: 'Mensen zullen eerder zeggen dat het drie jaar eerder had moeten gebeuren.'
Het optimisme van de PvdA-top is net zo hardnekkig als het werkloosheidsprobleem. Het is hopen met de moed der wanhoop. Nadat de PvdA was aangetreden, knalde de werkloosheid omhoog. Ook volgend jaar zullen er nog steeds veel meer arbeiders werkloos langs de kant staan dan toen de PvdA aantrad. Het blijft zo tegenvallen doordat de sociaal-democraten het echte probleem van de eurozone steevast hebben genegeerd.
Wat is er aan de hand? Terwijl Samsom zijn partijgenoten moed insprak verscheen een interview met de econoom Richard Koo in NRC Handelsblad. Koo bestudeert sinds de jaren tachtig de Japanse economie. Voor de problemen daar muntte hij de term 'balansrecessie'. Kern van het probleem is namelijk dat als iedereen tegelijk zijn financiŽle balans gaat herstellen, als iedereen tegelijk zijn schulden afbetaalt, de economie onvermijdelijk tot stilstand komt.
Het is dan aan de overheid om de economie aan de praat te houden. Hameren op begrotingsdiscipline, zoals in de eurozone nu al jaren gebeurt, is dan contraproductief. Koo: 'Het is absoluut angstaanjagend hoe dicht we bij een
Grote Depressie zijn. Als Duitsland zijn zin krijgt, als uw minister van FinanciŽn zijn zin krijgt, dan kunnen we daar nog terechtkomen ook.'
Ik ben vooral benieuwd naar het oordeel van deze nieuwe leider over de eurovoorzitter. Dat zal iets zeggen over zijn of haar beloftes. Beloftes die ongetwijfeld prachtig zullen klinken, net als in 2012.

Grunberg versus Terlouw (Dini Hogenelst Volkskrant 23 februari 2016 p. 22):
Ook ik las als kind alle boeken van Jan Terlouw. Wel geen vijf tot tien keer, zoals Arnon Grunberg, maar wel twee of drie keer - maar wij hadden dan ook televisie, en Grunberg niet.
Grunberg vindt Terlouw een vriendelijke man (Voorpagina, 22 februari), en dat lijkt mij ook, ook al heb ik Terlouw nooit ontmoet. Ook Grunberg lijkt mij trouwens de vriendelijkheid zelve. Maar ik vind het nogal onvriendelijk om, zoals Grunberg doet, Terlouw 'zelfgenoegzame nostalgie en tot niets verplichtend populistisch idealisme' te verwijten.
En zeer onterecht bovendien. Terlouw is 84 jaar en spreekt zich nog steeds uit over politiek en samenleving. Een gefundeerde mening geven zoals Terlouw hier doet (Sir Edmund, 20 februari), is ůůk een waardevolle bijdrage. Grunberg zelf doet trouwens weinig anders dan gefundeerde en soms, zoals hier, ongefundeerde meningen geven, en wordt daar alom (ook door mij) voor gewaardeerd.
We moeten nog maar afwachten wat Grunberg zelf, als hij het mag beleven, nog te melden heeft op zijn 84ste.
Laten we bovendien niet vergeten dat Terlouw zich drie decennia lang, in de jaren zeventig, tachtig en negentig, met hart en ziel heeft ingezet voor de Nederlandse samenleving. Als Kamerlid, vice-premier, minister, secretaris-generaal en als commissaris van de koningin. En dan schreef hij ook nog een aantal prachtige kinderboeken, die ongetwijfeld hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van moreel besef van talloze kinderen.
Zo iemand zelfgenoegzaamheid en tot niets verplichtend populisme verwijten, slaat echt nergens op.

Economisch herstel is ook een erezaak (Rens van Tilburg Volkskrant 27 januari 2016 p. 26):
In het tv-programma Nieuwsuur1(8 januari 2016) toonden de bestuursvoorzitters van de vier grootbanken zich onlangs weer eens aan het volk. Zij beloofden dienstbaarheid aan de klant en bedankten de belastingbetaler nogmaals voor het door de crisis helpen van hun instelling. Twitter vond het allemaal maar saai en nietszeggend.
Eerst doen de eigenaren van Microsoft en Facebook er alles aan om geen belasting te betalen, om vervolgens zelf te bepalen welke publieke doelen op welke manier te dienen. De essentie van publieke doelen is nu juist dat het publiek deze vaststelt.
Privaat en publiek schuren helemaal zodra de rijken zich storten op de politiek.
Berucht zijn de Amerikaanse gebroeders Koch die met hun oliemiljarden denktanks en politici steunen die klimaatverandering ontkennen. De Hongaarse belegger George Soros heeft zojuist twee ton overgemaakt aan de ja-campagne bij het Nederlandse OekraÔne-referendum. Een land waarin hij aanzienlijke investeringen heeft. Vast allemaal goed bedoeld. Maar met het democratische principe van 'een man, een stem' heeft het niets te maken, het is meer 'een dollar, een stem'.
En dan remt de ongelijkheid ook nog eens de economie.
In Davos herhaalde de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz het nog maar eens: de rijken potten het geld op waardoor de werkloosheid toeneemt. Het reŽle inkomen van de meeste Amerikanen is nu lager dan dertig jaar geleden. Ook in Nederland daalt gestaag het deel van de economische koek dat aan de arbeiders toevalt. Het CBS onthulde vorige week dat in Nederland bijna 300 duizend huishoudens door geldgebrek uitgaven voor verwarming of kleding uitstellen of achterwege laten.
Naast de bezuinigingen, die de armsten het hardste raken, is de belangrijkste crisismaatregel het massaal bijdrukken van dollars, ponden, yennen en euro's. Hierdoor stijgen de prijzen van bestaande bezittingen. De rijken profiteren. De Bank of England berekende dat 40 procent van de winsten van haar monetaire verruiming terechtkwam bij de top 5 procent Britse huishoudens.
Ondertussen laten we de meest effectieve crisismaatregelen onbenut. Schrijf onhoudbare schulden af, ten koste van de vermogende schuldeisers. Verhoog de lonen en verschuif de belastinggrondslag van arbeid naar kapitaal. Verminder de ongelijkheid en iedereen zal er eer in kunnen scheppen dat de wereldeconomie eindelijk weer duurzaam herstelt.

Wat is Draghi's inflatie-obsessie? (Peter de Waard Volkskrant 27 januari 2016 p. 29):
Gelukkig is er in deze tijd van klaagzangen ook een die wat minder luid klinkt: 'Wat is alles toch vreselijk duur geworden.' In de jaren zeventig en tachtig schoten de prijzen van levensmiddelen en ook veel andere producten jaarlijks met 5 tot 10 procent omhoog.
Het enige echte nadeel van deflatie is dat schulden zwaarder gaan wegen. Geleende euro's van nu moeten later worden afgelost met in waarde gestegen euro's. Voor mensen met een hypothecaire schuld is dat een probleem. Maar omdat de overheid juist wil dat die mensen hun schuld sneller aflossen, komt deflatie eigenlijk heel goed uit.
Alleen de overheid heeft last van deflatie. Zij kampt met de allerhoogste schuld. Nederland heeft een schuld van 458 miljard euro, 67 procent van het bbp. ItaliŽ 2,1 biljoen euro: 132 procent van het bbp.
Begrijpelijk dat de Italiaan Draghi geobsedeerd is door inflatie.

62 rijken of Nieuwe mijlpaal voor de ultrarijken (Bert Wagendorp Volkskrant 19 januari 2016 p. 2):
Het zijn mooie tijden voor de allerrijksten. Volgens een rapport van de internationale ontwikkelingsorganisatie Oxfam was het vermogen van de rijkste 62 mensen ter wereld in 2015 even groot als dat van de armste helft van de wereldbevolking, 3,6 miljard personen. Vijf jaar geleden moest je nog de vermogens van de 388 rijksten van de Forbes-miljardairslijst bij elkaar optellen om de miljarden armoedzaaiers te passeren.

De wereldeconomie is er alleen voor de rijkste 1 procent (Peter de Waard Volkskrant 18 januari 2016 p. 21):
62 mensen in de wereld zijn samen net zo rijk als 3,6 miljard andere wereldburgers. Dat waren er in 2014 nog 80. Dat blijkt uit het rapport Wealth - having it all and wanting more, dat vandaag aan de vooravond van het World Economic Forum in Davos is gepubliceerd.
'Groeiende ongelijkheid is slecht voor ons allemaal', meent Oxfam Novib. 'Die ondermijnt groei en de sociale cohesie van de samenleving. Er zijn critici die denken dat de bezorgdheid over ongelijkheid wordt gedreven door afgunst en jaloezie. Zij wijzen erop dat er minder mensen in extreme armoede leven en stellen dat het daarom ook geen groot probleem is. Ook Oxfam verwelkomt het feit dat het aantal mensen dat in extreme armoede leeft tussen 1990 en 2010 is gehalveerd. Maar als de ongelijkheid niet was gegroeid, zouden nog eens 200 miljoen mensen uit armoede zijn gekomen. Dat zouden er dus 700 miljoen zijn geweest als niet alleen het rijkste deel van de mensheid had geprofiteerd van economische groei.'

Neoliberalisme heeft extremistisch-nationalisme opgeroepen (Thomas von der Dunk cultuurhistoricus Volkskrant 29 mei 2016):
Om die reden wordt dat hele leugenachtige neoliberale win-win-verhaal over de zegeningen van de globalisering gewoon niet meer geloofd - noch in Europa, noch in Amerika. Trump en Sanders kunnen, zoals Michael Persson zaterdag 14 mei in Vonk uiteenzette, daarom dingen zeggen, die tot voor kort ondenkbaar waren, want de Amerikaanse droom is voor veel Amerikaanse burgers uiteengespat.
Die speelden inderdaad een rol, maar veel belangrijker - en dat toont Bushs feitelijke onnozelheid - is zijn eigen onvermogen om in te zien dat zijn neoliberale fundamentalisme de kernoorzaak vormt, omdat het geen antwoord op de problemen van veel kiezers biedt.

Elite lokt opstand van kiezers uit (Thomas von der Dunk Volkskrant 14 januari 2016 p.22):
Het gaat straks slechter
De politieke boodschap van boven, zoals die beneden wordt verstaan, kort samengevat: het gaat straks slechter met u, en dat is goed voor u. Die boodschap wordt daarbij steeds technocratisch-financieel beargumenteerd, zonder oog voor welke andere dimensie ook. Zoals GabriŽl van den Brink 28 november in Vonk constateerde: 'Het vermogen van politici om publiekelijk in te gaan op morele en sociale vragen, ontbreekt totaal.'
Daarbij komt de toegenomen individualisering, gepaard aan een bewust gepropageerde ieder-voor-zich-mentaliteit. Zij ligt ten grondslag aan de vermarkting van collectieve voorzieningen, een 'sanering' die door het minder hoogopgeleide, minder verdienende en minder weerbare deel van de kiezers als afbraak wordt ervaren; zie de huidige implosie van de thuiszorg.
Tegen die achtergrond kijken velen wantrouwend naar politici die komen verkondigen dat zij het vanwege de vele asielzoekers met minder moeten doen, temeer daar de prijs ervan niet in de villawijken, maar in de volkswijken wordt betaald - denk aan de oplopende wachtlijsten voor goedkope huurwoningen. Het chique Haagse Benoordenhout wist een azc buiten de poorten te houden, het eenvoudige Oranje wist dat met de autoritair afgedwongen noodopvang niet.
Niet los te zien van eigen aard
Die zelfzuchtige mentaliteit komt men inmiddels in de hele bestuurlijke bovenlaag vaker tegen, waarbij het bedrijfsleven de norm geworden is, inclusief de bijbehorende bonus- en beloningscultuur. Het onvermogen van de bankensector om te leren bleek nog dit voorjaar, toen het bestuur van het met geld van de modale burger geredde ABN Amro zichzelf, nu de markt weer in zicht was, een wonderbaarlijke salarisvermenigvuldiging toedacht, omdat in deze kring niet meer de nationale samenleving, maar de internationale geldelite de norm geworden is.
De met grootheidswaan en graaizucht gepaard gaande ontsporingen op het terrein van zorg, woningbouw en onderwijs heeft het aanzien van de hele elite inmiddels zodanig aangetast dat haar boodschap dat de tijden nu even iets minder zijn, niet meer wordt geslikt. Eens temeer zolang diezelfde elite - met een beroep op de 'globalisering' die haar eigen exorbitante inkomens zou rechtvaardigen - zichzelf bij het brengen van offers zorgvuldig buiten schot weet te houden.
Neoliberale ideologie
De oplossing zou deels van Europa kunnen komen, ware het niet dat Brussel om precies dezelfde reden te veel aan gezag heeft ingeboet om de bevolking van de noodzaak van impopulaire maatregelen te kunnen overtuigen. Ook Europa is de afgelopen decennia ten prooi gevallen aan de neoliberale ideologie van flexibilisering en privatisering, waardoor de belangen van het grote bedrijfsleven het steevast wonnen van die van kleine burgers.

Nout Wellink, president van de Nederlandse Bank (DNB) blijkt reeds vanaf 2005 lid te zijn van de Trilateral Commission (TLC), de door David Rockefeller van de Chase Manhattan Bank (thans JP Morgan Chase) opgerichte belangengroep waarin de mondiale bankierslobby samen met andere leden van de 'elite of finance and industry' bouwt aan een nieuwe wereldorde.
Dit lidmaatschap werpt een alarmerend licht op de rol van Wellink in de huidige kreditcrisis, daar het geen geheim is dat de TRC als voornaamste doelstelling heeft: het dienen van de belangen van de banken. Wij voegen daar in een adem aan toe: ten koste van de burger. Bailout with Nout!
De FED vervult thans een leidende rol bij de 'bailout' van de grootste Amerikaanse banken: het -zonder enige restrictie- opendraaien van alle geldkranen voor de banken ten koste van de burger. Nout Wellink is thans leidend in een 'Nederlandse bailout' waarbij ook honderden miljarden aan geld van de belastingbetaler in de kassen van de banken wordt gepomt. Net als in de VS wordt bij deze 'Nederlanse bailout' ook niet de democratische weg van besluitvorming bewandeld. Hiermee handelt Wellink dus in direct lijn met de belangen van de global banking lobby en de TLC.
Het bouwen aan een 'nieuwe wereldorde' onder leiding van een 'nieuwe elite' viz. 'world government' is reeds vanaf de oprichting van de TLC een van de main objectives geweest. Een van de middelen daartoe is het vernietigen van het huidige monetaire systeem en dit te vervangen door een new monetary system. Dit is letterlijk terug te vinden in het boek Between Two Ages van Zbigniew Brezinski, een van de grondleggers van de TLC. Wikipedia: Brzezinski was the author of the book Between Two Ages, which was published in 1970, in which he called for a new international monetary system, and it was considered to be the 'Bible' of the Trilateralists.

De Nederlandsche Bank opereert deels als zelfstandig bestuursorgaan en maakt ook deel uit van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB). DNB is verantwoordelijk voor het bewaken van de financiŽle stabiliteit in Nederland. Het zwakke punt in het betoog van Han de Jong is dat sinds de invoering van de euro een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid van de Nederlandse Bank naar Brussel is verschoven.

In het rapport 'E i V' komt naar voren dat door de wereldwijde valutaoorlog onder centrale banken het paard achter de wagen is gespannen. Olav Velthuis & Noordegraaf De economische wetenschap in crisis De markt is niet perfect
Economen hebben de kredietcrisis niet voorspeld, laat staan voorkomen. Toch houden ze hardnekkig vol dat hen niets te verwijten valt. Het wordt tijd dat de wetenschap haar deuren opengooit.
De dereguleringsdoctrine uit Chicago vatte ook in de rest van de wereld post. In het Verenigd Koninkrijk onder Gordon Brown, toen nog minister van FinanciŽn, liet men de teugels vieren. En in Nederland beklaagde Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, zich dit voorjaar in Vrij Nederland dat er Ďde afgelopen jaren vanuit de politiek een gigantische druk [is] geweest om de financiŽle regelgeving te verminderen.

Piet Ransijn waarom we niet eenvoudig leven: overconsumptie en productie als desastreus probleem (Civis Mundi 4 augustus 2015)
De verstrengeling van cultuur, sociale structuur en macht
Niet lang na Veblen stelt Sorokin in onder meer de hedonistische consumptie van de materialistische ĎSensate Ageí aan de kaak in Social and Cultural Dynamics (1937-41) en The Crisis of Our Age in 1941. Hij legt meer nadruk op sociaal-culturele dynamiek dan op machtsfactoren, die meer nadruk krijgen bij Wright Mills, een kritisch bewonderaar van Veblen.
De beslissende rol van de machtselite
In The Power Elite benadrukt Mills al in 1956 de rol van multinationals, zoals ook De Geus herhaaldelijk doet. Mills gebruikt niet de term Ďruling class’ omdat het geen klasse is van politieke leiders, maar een verstrengeling van de politieke, militaire en economische elite. ďNergens in Amerika is zoín sterk klasse-bewustzijn als onder de elite en nergens is het zo effectief georganiseerdĒ (p 283).
De industriŽle elite heeft de meeste macht gekregen, zoals blijkt in het WTE complex van techniek, wetenschap, economie, waarbij de industrie de politiek bepaalt. President Eisenhower waarschuwde reeds voor het Militair IndustriŽle Complex. Het gaat nu meer om het Financieel IndustriŽle Complex, volgens C Freeland, Plutocrats: The New Global Super-Rich en Joris Luyendijk, Dit kan niet waar zijn.

Europese garantie op spaargeld is te vroeg (Rens van Tilburg Volkskrant 2 december 2015 p. 26):
Hoe hebben we ooit aan zo'n halfbakken munt kunnen beginnen?
Hogere belastingen en pijnlijke bezuinigingen hier, opdat ze daar niets van hun spaargeld verliezen. Geen populaire boodschap voor een Nederlandse politicus. Toch kan dat de consequentie zijn van wat de Europese Commissie, met steun van Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem, nu voorstelt.
Het verband tussen de financiŽle gezondheid van banken en die van overheden bleek de achilleshiel van de eurozone.
Verliezen bij Spaanse banken voedden de vrees voor nieuwe bankreddingen. Hierdoor daalde het vertrouwen in de Spaanse overheid. Spaanse banken kregen hierdoor nog lastiger financiering, hun achtervang leek immers minder solide. Ook namen de verliezen toe doordat de Spaanse staatsobligaties op de bankbalans in waarde daalden.
Aan deze vicieuze cirkel maakten de euroleiders in de zomer van 2012 een eind met hun besluit een bankenunie op te richten, inclusief een gedeelde garantie op het spaargeld. Sindsdien is het bankentoezicht gecentraliseerd bij de ECB in Frankfurt. Een gemeenschappelijke resolutie-autoriteit in Brussel moet failliete banken op ordentelijke wijze uiteenrafelen, zodat de essentiŽle en gezonde delen van de bank door kunnen en de verliezen terechtkomen bij de vermogensverschaffers van de bank. Etc.
De ECB ontdekte een jaar geleden bijna 900 miljard euro aan probleemleningen op de balansen van de eurobanken, waarvan alleen al zo'n 300 miljard in ItaliŽ. Juist de zuidelijke banken hebben nu nog relatief veel eigen vermogen, aanzienlijk meer dan de vereiste 3 procent. De financiŽle markt dwong hogere buffers af. Die vond de Italiaanse en Griekse overheidsgarantie altijd al minder betrouwbaar dan die van Nederland of Duitsland. Dat onderscheid tussen de eurolanden verdwijnt met ťťn garantiestelsel. Hierdoor kan het eigen vermogen van Zuid-Europese banken zelfs gaan dalen.
Helemaal veilig zal de bankensector nooit worden. Maar het kan en moet zeker nog een stuk robuuster.
Het structureel veiliger maken van de bankensector verdient daarom prioriteit. Maak banken kleiner, eenvoudiger en verhoog het eigen vermogen. Geef de toezichthouder instrumenten om bubbels te voorkomen. En maak de bankbalansen gezond. Ook dat hoort bij een volledige bankenunie. Het is daarom nu nog te vroeg om garanties af te geven.

'Als dit zo doorgaat, blazen we de welvaartsstaat op' (Rik Winkel FinanciŽel Dagblad 27 november 2015):
Laat er geen onduidelijkheid over bestaan: Europa moet hoe dan ook een oplossing vinden voor de vluchtelingencrisis. Anders zijn de gevolgen desastreus, aldus minister Dijsselbloem.
Denkt Nederland aan een mini-Schengen?
'Problemen moeten we samen aanpakken. Maar landen die zeggen dat het niet hun probleem is, wens ik veel geluk. Als het niet met 28 gaat, vallen we terug op Schengen of zelfs mini-Schengen. In Nederland bieden we vluchtelingen fatsoenlijke opvang, we gunnen ze rechten die we zelf gewend zijn. Maar dat veroorzaakt grote problemen. We hebben niet genoeg woningen en middelen. Dat geeft sociale spanningen. Als dit zo doorgaat, blazen we bij deze instroom de welvaartsstaat op.'

Verhofstadt en Van Baalen bewijzen in Kiev het gelijk van Moskou (Robbert de Witt Elsevier 22 feb 2014):
Rusland zegt al weken dat OekraÔne wordt opgehitst door Europa. Uitgerekend twee liberale europarlementariŽrs toonden op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev het gelijk van Rusland.
Visumplicht afschaffen?
Guy Verhofstadt en Hans van Baalen schreeuwden donderdag de betogers op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev toe dat Europa hen niet in de steek zal laten. Verhofstadt hield de betogers voor dat hun land financiŽle hulp moet krijgen en dat de visumplicht moet worden afgeschaft. Nou, daar zullen de meeste EU-burgers heel anders over denken.

Van Baalen: volk in OekraÔne zal zegevieren (Volkskrant 21 februari 2014):
'Dictators zullen uiteindelijk nooit winnen. Het volk zal zegevieren.' Dat zei VVD-EuroparlementariŽr Hans van Baalen donderdagavond tijdens zijn bliksembezoek aan OekraÔne.
Samen met enkele andere liberale afgevaardigden uit het EU-parlement, onder wie de Belg Guy Verhofstadt, was hij in het centrum van Kiev, waar tegenstanders van de regering al maanden demonstreren. Daar sprak Van Baalen onder anderen met leden van de oppositie.
De liberale delegatie wilde de vreedzame oppositie op het Maidan-plein een hart onder de riem steken en verder bemiddelen tussen gematigde leden van de Partij van de Regio's van president Viktor Janoekovitsj en de oppositie.

Meindert Fennema en Eelke Heemskerk Nieuwe netwerken De elite en de ondergang van de nv Nederland (maart 2008)
15: In de afgelopen vijftien jaar is de aandelenmarkt van toenemend belang geworden voor grotere bedrijven. In 1983 werd in Nederland de beursgraadmeter European Options Exchange ingevoerd, die vanaf 1994 onder de naam Amsterdam Exchange Index (aex) bekendstaat. In 1995 werd hier een beursgraadmeter voor kleinere fondsen aan toegevoegd, de Amsterdam Midcap Index. De waarde van beursgenoteerde bedrijven in Nederland groeide in deze periode spectaculair. In 1990 waren deze bedrijven gezamenlijk goed voor iets minder dan de waarde van de totale jaarlijkse productie in Nederland (het Bruto Nationaal Product). Tien jaar later, net voor de beurskrach van 2001, waren de bedrijven tweemaal zoveel waard als de nationale productie.
99: De stijging van de inkomens van de topbestuurders hangt maar in beperkte mate met de aandelenkoers samen. Onderzoekers van de Harvard Business School hebben de inkomensstijgingen over de periode 1993 tot 1996 vergeleken met de stijging van de waarde van de aandelen. In die periode bleek het gemiddelde inkomen van de Amerikaanse bestuursvoorzitters met 166 procent te zijn toegenomen. Maar slechts 40 procent van deze stijging kon worden verklaard door betere prestaties van het bedrijf op de beurs. 60 procent van de stijging van de topinkomens had dus niets te maken met de waardestijging van de aandelen. Ook de beurskrach in 2001 had geen negatief effect op de inkomens van de bestuurders. De koersafhankelijke optieplannen werden ingeruild voor aandelenpakketten. Er is dus blijkbaar meer aan de hand dan een functioneel systeem van prikkels. Het Harvard-onderzoek naar topinkomens laat zien dat de relatie tussen bedrijfsprestatie en topinkomen helemaal niet eenduidig is. De groei van topinkomens, zo menen anderen, kan dan ook een teken zijn van een grotere machtspositie van de topmanagers ten opzichte van de commissarissen en de aandeelhouders.
Stijgende topinkomens
In 2006 verdienden de topbestuurders 300 procent meer dan tien jaar daarvoor. Vooral sinds 2002 is de groei spectaculair. Die groei zit hem vooral in de kleine groep van bestbetaalde ceoís. De beloning van de allerduurste bestuurders is de afgelopen jaren extra gestegen. Figuur 5.1 geeft de relatieve stijging weer.

Wie helpt de gewone man? De elite redt ons niet (Koen Haegens 13 januari 2010)
Verguisd door Wilders, omarmd door progressieve denkers en politici: de elite staat weer in het middelpunt van het publieke debat. Wie meent dat een select gezelschap van weldenkenden Nederland kan verlossen van het populisme komt bedrogen uit. Of heeft een dubbele agenda.
HIJ IS EEN DIRECTEURSZOONTJE dat als Tweede-Kamerlid al meer dan een decennium tot de Haagse kliek behoort. Toch is geen toespraak van Geert Wilders compleet zonder er ten minste ťťn keer op te hebben afgegeven: de 'multiculturele', 'weldenkende', 'linkse', 'Haagse', 'politieke', 'klimaat-' of gewoon de 'vette volgevreten links-liberale grachtengordelelite'.
Opvallend genoeg kunnen steeds meer van zijn tegenstanders zich wel vinden in dat predikaat. In een interview met Vrij Nederland afgelopen zomer zei PVDA-minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken ernaar te snakken dat 'de intellectuele elite van Nederland in opstand komt'.

Joseph Vogl Het spook van het kapitaal
In het laatste hoofdstuk van Het spook van het kapitaal fileert Vogl de economische wetenschap en haar oikodicee genadeloos. De economische wetenschap is een wetenschap die achter het scherm van haar eigen wetenschappelijkheid een normatief kader oplegt aan die economische werkelijkheid. Ze is met andere woorden performatief van aard. De politieke economie heeft zelf de gegevenheden geschapen waarvan ze de wetenschap claimt te zijn. Het produceert de werkelijkheid die het analyseert en doet die werkelijkheid als norm gelden.
Maar de praktijk ziet er volgens Vogl helemaal anders uit. Economische keuzes en oordelen zijn nooit rationele keuzes of kennisoordelen, maar in de eerste plaats esthetische oordelen. FinanciŽle markten bijvoorbeeld zijn bovenal gebaseerd op conventies die zelf geen verdere grond hebben. Het is doxa en geen epistŤmŤ. Vandaar ook dat de schijnbaar rationele besluitvorming van marktactoren in de praktijk leidt tot systematische dwaasheid.

Kost failliet Meavita Loek Hermans de kop? (Wilco Dekker Volkskrant 2 november 2015 p. 14):
Zes jaar geleden ging de thuiszorgmoloch failliet, onder de ogen van VVD-coryfee Loek Hermans. Vandaag oordeelt de Ondernemingskamer over mogelijk wanbeleid.
De ondergang van Meavita staat symbool voor andere semipublieke debacles: in de zorg, het onderwijs (Amarantis) en bij woningcorporaties (Vestia). De ingrediŽnten zijn dezelfde: ijdele bestuurders, megalomane projecten en slapende toezichthouders. De gevolgen ook: financiŽle problemen, ontslagen en gedupeerde 'cliŽnten' (patiŽnten, studenten, huurders). Daarom stapte Abvakabo FNV in 2009 direct naar de rechter. De bond wilde een voorbeeld stellen om herhaling te voorkomen. Elf bestuurders werden hoofdelijk aansprakelijk gesteld, zodat de schade op hen verhaald kon worden als wanbeleid officieel zou worden vastgesteld. Daarover komt vanmiddag duidelijkheid.
Dat klinkt niet best voor president-commissaris Loek Hermans.
Hij zal in elk geval blij zijn dat hij een aansprakelijkheidsverzekering heeft, zoals gebruikelijk bij toezichthouders. Maar de VVD-prominent is niet schuldig, zeggen zijn advocaten. Bij de rechtszaak over mogelijk wanbeleid vorig jaar juni betoogde 'team-Hermans' dat het onderzoek rammelde. Het beeld dat er niet of slecht werd bestuurd, was onterecht.
De problemen waren vooral te wijten aan het complexe zorgbeleid, niet aan falend toezicht. Bovendien werd er op de man gespeeld, vond men, toen de Abvakabo FNV-advocaat stelde dat Hermans 'slapend rijk' werd van zijn falende toezicht, omdat hij 30 mille per jaar kreeg bij Meavita (het bleek de helft te zijn). De boosheid was des te groter omdat Hermans zich niet kon verdedigen (hij was afwezig omdat zijn vrouw plotseling was overleden) en omdat de bond er andere affaires bijhaalde, zoals het Centraal Orgaan opvang asielzoekers waar directeur Nurten Albayra vanwege een 'angstcultuur' was ontslagen.

BBP, weg er mee (Arriejan Korteweg Volkskrant 22 oktober 2015 p. 21):
Hoe een parlementaire commissie vrije tijd, geluk en veiligheid wil meten.
Al decennia staan er vraagtekens achter het Bruto Binnenlands Product (BBP) als alleenzaligmakend instrument om te bepalen hoe we er voor staan. Dat BBP doet alsof welvaart hetzelfde is als centen tellen. Robert Kennedy zei het al in 1968: het BBP meet de productie van napalm en sigarettenreclame. Maar het meet niet de gezondheid van onze kinderen of de kwaliteit van onze poŽzie. Niet onze wijsheid, onze kennis en ons mededogen. Koning Wangchuk van Bhutan voerde in 1972 Bruto Nationaal Geluk in als belangrijkste indicator voor de stand van het land.
Vaak zijn het rechtse regeringsleiders die dergelijk onderzoek in gang zetten. David Cameron toonde zich ontvankelijk, in Frankrijk zette Nicolas Sarkozy in 2009 de Nobelprijswinnaars Amartya Sen en Joseph Stiglitz aan het werk, samen met de Franse econoom Jean-Paul Fitoussi - wetenschappers van linkse snit.
Toen ik Fitoussi indertijd vroeg waarom rechts zijn inzichten bij links haalt, had hij een bondig antwoord. 'De simpele feiten geven rechts ongelijk en links gelijk. Dit is niet het moment om te adviseren de markt zijn gang te laten gaan.'
Het lijvige rapport van Fitoussi c.s werd welwillend onthaald bij de OESO, de EU en op de G20 van Pittsburgh, maar belandde daarna in een la. Het was crisis, economen en regeringsleiders hadden andere dingen aan hun hoofd.
Elke schijn dat deze commissie het gelijk van Jesse Klaver en diens economisme gaat aantonen, moet worden vermeden. Daarom is Groen Linkser Grashoff uiterst behoedzaam als hij over 'zijn' commissie spreekt. 'Ik zie geen waterscheiding links-rechts. We moeten af van een technocratische benadering, dat wordt breed gedeeld.

Ten strijde! Maar waartegen? of Politici trekken geen lessen uit het verleden (Rens van Tilburg Volkskrant 21 oktober 2015 p. 26):
Mede door de voortdurende economische stagnatie ligt ook nu de wereldvrede onder vuur.
In 1937 dachten de Amerikanen dat de economie voldoende was hersteld voor een belastingverhoging. Een nieuwe recessie volgde. Nu, eveneens zeven jaar na de ineenstorting van het financiŽle systeem, dreigt een Amerikaanse renteverhoging. Het IMF waarschuwt voor de gevolgen hiervan voor in schulden gedrenkte 'opkomende' landen als China, BraziliŽ en Turkije. Etc.
Eťn beroepsgroep is de laatste tachtig jaar helaas met hele andere dingen bezig geweest dan lessen te trekken uit het verleden: onze politici en hun adviseurs. Destijds jaagde de zuinige Colijn de werkloosheid verder op. Hij heeft nog steeds trouwe volgelingen. Het uitmergelbeleid van de euroleiders heeft de economie ernstig beschadigd en de sociale buffers tot een minimum teruggebracht.
De stimulering moest vooral bij de centrale banken vandaan komen. Die drukten ongekende hoeveelheden nieuwe dollars, ponden en euro's. Dat nieuwe geld is helaas, bij gebrek aan vraag in de reŽle economie, vooral terechtgekomen in vermogensmarkten: huizen, aandelen en staatsobligaties. Meeliften op prijsstijgingen in vermogensmarkten is weliswaar snel en gemakkelijk geld verdienen, het is ook een improductieve aanwending van middelen en daarmee niet houdbaar. Opkomende markten worden zo ook weer neergaande markten. Etc.
Een kleine tachtig jaar geleden eindigde de crisis toen vele overheden gelijktijdig een ongekend 'stimuleringsprogramma' in gang zetten. Dat elimineerde de werkloosheid, deed schulden verdwijnen en leverde de economie tal van nieuwe technologieŽn op. Dit is weliswaar feitelijk correct, het is ook een te rooskleurige voorstelling van zaken. Want de dramatisch toegenomen overheidsuitgaven deden weliswaar wonderen voor de economie, de aldus gefinancierde Tweede Wereldoorlog kostte ook 72 miljoen mensen het leven.
Nu kan het allemaal best nog met een sisser aflopen. Het kan echter ook weer heel lelijk misgaan. De kans daarop neemt nu al jaren toe. Het laten voortmodderen van de economie is een onverantwoord risico. Te veel mensen staan te lang aan de kant. Dat voedt de ontevredenheid, de vechtlust. Het is aan de politiek om deze energie te kanaliseren. Benut de financiŽle ruimte die er is.
De Nederlandse overheid kan gratis geld ophalen. Investeer in de economie. Help zo mensen aan het werk. Zet daarbij in op investeringen die de economie minder afhankelijk maken van fossiele energie en eindige grondstoffen. Dat betaalt zich dubbel en dwars terug. De inspanning die nodig is voor het ecologisch duurzaam maken van de wereldeconomie is wel vergeleken met die van een oorlogseconomie. Als we dan toch ten strijde moeten trekken, laten we dan vooral de juiste strijd aangaan. Laten we inzetten op een economische stimulering die mensenlevens redt in plaats van kost.

De Nederlandse overheid kan gratis geld ophalen van Rens van Tilburg klinkt sympathiek maar er is veel meer nodig. Het hangt met ons vermogen dat we naar believen kunnen scheppen en vernietigen samen. Het leerproces op aarde was al bekend bij Socrates en Plato, maar ook al bij Zarathoustra en Vy‚sadeva (Vyasa), auteur van de Bhagavad Gita (Tegenstellingen, 5D-concept en Ethisch reveil). Zonder te streven naar waarheid en rechtvaardigheid is een duurzame vrede niet mogelijk. Dus door waarheid en rechtvaardigheid centraal te plaatsen is een betere risicobeheersing mogelijk. De Bhagavad Gita beschrijft al de contouren van de unificatietheorie. Of met andere woorden de Bhagavad Gita laat al zien dat, de ĎGrondtoon van de waarheidí, de verborgen 5e dimensie, die aan de schepping, de …ne werkelijkheid ten grondslag ligt al millennia bekend is. Om in het universum de …ne werkelijkheid te illustreren wordt van de Hoofdroute gebruik gemaakt.

Vervang geldstelsel niet door iets wat slechter is (Han de Jong Volkskrant 10 oktober 2015):
Vertrouwen in ECB
Sinds het uitbreken van de crisis worden allerlei maatregelen genomen om de excessen die tot de crisis hebben geleid onmogelijk te maken. Daarbij worden forse stappen gezet, al onttrekt het grootste deel daarvan zich aan de waarneming van de mees- te mensen. En uiteraard kun je altijd twisten over de vraag of de veranderingen voldoende zijn, tekort schieten of misschien juist wel teveel zijn. De wens van de initiatiefnemers om geldcreatie en schuldcreatie los te koppelen roept de fundamentele vraag op waaraan geld zijn waarde ontleent. Ik denk dat het burgerinitiatief hier de plank gevaarlijk mis slaat. Op een eurobiljet staat de handtekening van de president van de ECB. Zo'n biljet is een schuldverklaring van de ECB aan de houder. Ik heb vertrouwen in de ECB en ben daarom bereid zo'n biljet in betaling te aanvaarden.

De onderliggende oorzaken van de financieel economische crisis hangen samen met een absolute en eeuwige wet, de law of one Zaaien en Oogsten (KARMA, carbage in carbage out).

Na de aanslag op het World Trade Center 11 september 2001 is de Amerikaanse staatsschuld ruim $10.000 miljard gestegen en is begin 2013 meer dan $16.000 miljard.

Het beleid van Georg W. Bush is gebaseerd op het principe van Ďwie niet voor ons is, is tegen onsí. De regering Bush verdeelt de wereld in vrienden en mensen die geen vrienden zijn van Amerika. Door een conflict al vanuit de zwart-wit, 'of-of' optiek te benaderen kom je niet dichter bij een oplossing. Te vaak hoor je de doctrine ‘Wat goed is voor Amerika is goed voor de rest van de wereldí. Amerika is bevangen door de Ďas van het kwaadí en schiet daarmee in de eigen voet. Machteloosheid komt naar voren door de angst voor het gevaar van massavernietigingswapens in Irak, die achteraf nog steeds niet zijn gevonden. Opnieuw blijkt dat de angst voor gevaar gevaarlijker is dan het gevaar zelf.

Na de val van het communisme in Oost-Europa in 1989 is ook in Westers georiŽnteerde landen het kapitalisme in een vrije val terecht gekomen. Alle zeilen moeten worden bijgezet om te voorkomen dat geen grote Westerse mogendheden in de afgrond (fiscal cliff) worden meegetrokken.
Bart Tromp: Waar een suÔcidaal kapitalisme er inderdaad in lijkt te slagen de banden met de staat te slaken, daar blijft de staat onmisbaar om dat kapitalisme in te tomen, voor de bestwil van de burgers maar ook voor die van het kapitalisme zelf (Volkskrant 31 december 2009).

Voor het Westen geldt dat het bevorderen van de wederzijdse handelsbetrekkingen tussen landen enerzijds niet automatisch leidt tot het versterken van de democratische instituties in die landen anderzijds. In elk politiek stelsel zit een fundamentele ambiguÔteit besloten.

Economie is een sociale wetenschap (Nederland) of een gedragswetenschap (Vlaanderen) die zich bezighoudt met de voortbrenging en verdeling van schaarse goederen en diensten.
De kredietcrisis leert dat de kwantitatieve modellen van het CPB geen rekening houden dat een mens meer is dan een koel en calculerend wezen, maar zich vooral door emoties en angsten laat leiden. De basis van de economische ordening is op eenvoudige rekensommen gebaseerd. Wereldwijd is de invoer van alle landen gelijk aan de uitvoer van allen. ArtificiŽle intelligentie leert dat het veel lastiger is om met kwalitatieve, niet-rationele parameters van de economie rekening te houden.

Niet de bank maar de staat hoort het geld te scheppen De crisis was het gevolg van geldcreatie door private banken. Maak dat tot het ultieme recht van de overheid. Dat voorkomt Ďbubblesí, menen Klaas van Egmond (Volkskrant 27 juli 2013) en Bert de Vries (mei 2015).
Kunstenaars, wetenschappers en journalisten hebben de wezenlijke taak maatschappij en politiek een spiegel voor te houden. De acteurs van de toneelgroep De Verleiders leggen iedere avond aan een volle zaal uit dat het onnodig en onwenselijk is dat private banken geld scheppen; dat kunnen we zelf wel.
Zeven jaar na de financiŽle crisis willen ze via het burgerinitiatief ĎOns Geldí de Tweede Kamer dwingen het probleem meer fundamenteel aan de orde te stellen. Journalist Joris Luyendijk rapporteert vanuit Londen over een amoreel geworden financieel systeem dat zo ingewikkeld is gemaakt dat niemand het meer kan overzien.
Vierde macht
Ook de huidige crisis laat zien hoe geldschepping door private banken uit de hand kan lopen. De hoeveelheid geld die in omloop is in Nederland, is de afgelopen 25 jaar ruim vijf keer zo groot geworden, terwijl het nationaal inkomen 'maar' drie keer zo groot werd. Het teveel aan geld heeft geleid tot prijsstijgingen. Maar die zijn nauwelijks zichtbaar, omdat het geld vooral is gaan zitten in de schijnbare waardestijging van huizen, terwijl de huizenprijzen merkwaardig genoeg niet in de inflatie-index worden meegenomen. Het gevolg kennen we: banken kwamen in de problemen, overheden moesten te hulp schieten, huishoudens kampen met een hoge schuldenlast en de economie zit in een langdurige recessie.
Stichting Ons Geld streeft ernaar dat er een geld- en banksysteem komt, dat vůůr de maatschappij werkt, in plaats van tegen. Geldschepping dient te worden gebruikt in het algemeen belang. En wel op een transparante wijze, die democratisch te verantwoorden is. Nu wordt het uitsluitend ingezet om het korte termijn winstbejag van banken te dienen.

'Hoge werkeloosheid is niet te tolereren' (Jonathan Witteman interviewt Tony Atkinson Volkskrant 19 september 2015 p. 30-31):
Maar voor we aan de medicijnen beginnen eerst de diagnose: waarom acht Atkinson de huidige economische ongelijkheid in veel westerse landen schadelijk? Want dat de een meer geld verdient of rijker is dan de ander is natuurlijk niet per se schadelijk, integendeel. In discussies over het thema blijft vaak buiten beschouwing wanneer ongelijkheid doorslaat van gezond naar ongezond.
'Ongeacht hun politieke opvattingen zijn de meeste mensen voorstander van gelijkheid van kansen', zegt Atkinson. 'In Amerika hoor je de Republikeinse kandidaten daar voortdurend op hameren: het gaat niet om economische gelijkheid, het gaat erom dat iedereen een eerlijke kans krijgt.' Maar dit onderscheid tussen uitkomsten en kansen is nogal kunstmatig, vindt Atkinson. 'Want als de inkomens- en vermogensongelijkheid een bepaald niveau bereiken, beginnen ze het startpunt van de volgende generatie te schaden.' Hoe groter de kloof tussen rijk en arm, hoe meer het uitmaakt voor iemands levenskansen of hij als kind van arme of rijke ouders ter wereld komt. 'Het huidige ongelijkheidsniveau in het Verenigd Koninkrijk, Amerika en een aantal andere OESO-landen vormt nu een barriŤre voor de gelijkheid van kansen. Bovendien ondermijnt de huidige ongelijkheid de solidariteit: vooral in Amerika hebben de meeste mensen helemaal niet geprofiteerd van de economische groei van de laatste vijftien jaar.' Etc.
'Kijk naar de onderhandelingen over TTIP: het gaat puur om de belangen van het mondiale bedrijfsleven en van regeringen. Consumenten en werknemers zijn daarbij op geen enkele manier vertegenwoordigd. Bezien vanaf de overkant van de Noordzee lijkt het alsof er in Nederland meer publieke discussie is over de arbeidsmarkt. In het Verenigd Koninkrijk kondigde de regering eerder dit jaar de invoering van een leefbaar loon aan, een van mijn voorstellen. Maar de discussie over het voorstel kwam pas na de aankondiging. Andersom had mij een betere volgorde geleken.' Etc.
Een van Atkinsons belangrijkste voorstellen is dat overheden zich veel meer moeten bemoeien met de richting van technologische vooruitgang. Het verdwijnen van banen door zulke vooruitgang lijkt iets waartegen beleidsmakers machteloos staan, maar dat is niet waar, zegt Atkinson. Veel van de belangrijkste uitvindingen van nu - bestuurderloze auto's, de iPhone, internet - zijn juist ontstaan dankzij investeringen van overheden. Regeringen kunnen er dus ook voor kiezen om geld te steken in technologische vooruitgang die de werkgelegenheid juist ten goede komt in plaats van afbreekt, zegt Atkinson.

Ict heeft valse hoop gewekt of De computer moet een middel worden, geen oplossing (Aleid Truijens Volkskrant 19 september 2015 p. 12):
De zegeningen van ict in het onderwijs, het is een gevoelig onderwerp. Alle kinderen een iPad, waarop ze hun individuele leerroute volgen? Zal dat de nieuwe generatie wapenen met nieuwe vaardigheden, broodnodig deze eeuw van snelle technologische veranderingen? Geeft dat kinderen die in het huidige onderwijssysteem vastlopen nieuwe kansen? Etc.
Toch fijn dat onderzoekers van PISA, de organisatie die voor de OESO wereldwijd onderwijsresultaten toetst en vergelijkt, nu eens gekeken hebben hoe het echt zit. PISA onderzocht het gebruik van ict in de afgelopen tien jaar in zeventig landen en bekeek de samenhang met leerresultaten. De onderzoekers hebben slecht nieuws: leerlingen die veel gebruikmaken van computers op school zijn niet beter gaan presteren in taal, rekenen/wiskunde en natuurkunde. Eerder slechter. De enorme investeringen in ict in het westerse onderwijs betalen zich vooralsnog nergens uit (Students, Computers and Learning: - (Whereís the connection?).

Steeds duidelijker wordt het dat de voorstellen, die Ervin Laszlo voor het oplossen van de wereldvraagstukken heeft aangereikt door de politiek vrijwel volledig zijn genegeerd. Dat Ervin Laszlo geen gehoor vindt hangt volgens Bernard Lietaer met het gebruik van conventioneel geld dat tot onduurzaam gedrag leidt samen. Hierbij een recensie van het boek Geld en duurzaamheid Van een falend geldsysteem naar een monetair ecosysteem van Bernard Lietaer:
Geldsysteem
Dennis Meadows, bekend van roemruchte boek Limits to Growth (1972), schrijft in zijn voorwoord dat hij lang niet heeft nagedacht over het geldsysteem. Hij nam het als een neutraal en onvermijdelijk aspect van de menselijke samenleving aan. Meadows is zeker niet de enige die zo over geld denkt. De schrijvers merken op:
ďStreven naar duurzaamheid zonder ons geldsysteem te herstructureren is een naÔeve benadering en is gedoemd te mislukken.Ē
In Geld en duurzaamheid wordt aangetoond dat conventioneel geld geen gedragsmatig en passief ruilmiddel is, maar juist leidt tot onduurzaam gedrag. Meadows zegt na het lezen van dit rapport te begrijpen dat het heersende financiŽle systeem op vijf manieren niet verenigbaar is met duurzaamheid:
* het veroorzaakt op- en neergaande cycli in de economie;
* het produceert kortetermijndenken;
* het vereist eindeloze groei;
* het concentreert rijkdom;
* het vernietigt sociaal kapitaal.

De 5 dingen die ze je volgens de Triodos Bank niet vertellen over de economie spreken voor zich.
1. Een kikker laat zich niet koken. Je bent tot veel meer in staat dan je denkt.
2. Je bent geen machine. De economie dood lang leven de economie.
3. Je bent niet in je eentje. Je bent een miljoen.
4. Bazen zijn uit. De economie dat zijn wij.
5. Laat je geld niet aan een bankier over. Het nieuwe bankieren is al lang begonnen.

Het vraagstuk waar het primair om draait wordt door de onderwijssocioloog Jaap Dronkers onderkent (Volkskrant 9 juni 2015 p. 21).
'Op de lange termijn is sponsoring echter zeer gevaarlijk. Als sponsoring gewoon wordt zal dat onvermijdelijk ten koste gaan van publieke financiering door de overheid. Bovendien zal sponsorgeld altijd bij de meest aantrekkelijke partijen terecht komen, het zogenaamde MattheŁs-principe: hij die heeft, krijgt; hij niet heeft, wordt afgenomen. Dit gebeurt nu al in de kunstsector. Iedereen wil het concertgebouw sponseren, maar niemand de kleinere reisopera's.

Met zijn talenten woekeren: komt uit MattheŁs 25, waarin het verhaal verteld wordt van een heer die op reis gaat en zijn geld verdeelt onder zijn knechten. Twee knechten besteden het geld goed; de derde doet er echter niets mee en ontvangt de toorn van de heer wanneer deze terugkomt. Een talent was in die tijd een muntsoort; met woekeren wordt bedoeld maximaal benutten, zonder negatieve bijklank.

Het is de mens, de weerspiegeling, die de microkosmos en macrokosmos met elkaar verbindt. Tussen mens en aarde is er onieuw van de relatie microkosmos en macrokosmos sprake. Analoog aan de vier seizoenen geldt voor de mens de levenscyclus, het natuurlijke ritme van de goddelijke geboorte, de adolescentie, volwassenheid (geestelijke groei) en de ouderdom (overgang). Meta-leren, een helicopterview, dus door boven de gebeurtenissen, de problemen te gaan staan, afstand te nemen verander je het perspectief. Om de schepping te vervolmaken wijzigt afhankelijk van de tijdgeest de perceptie. De maatregelingen, die door de overheid in de tachtiger - en negentiger jaren zijn genomen, werkten eerst in het voordeel van de banken. Om het evenwicht te herstellen werken de maatregelingen, die nu hard nodig zijn in het nadeel van de banken. Eerder heeft Herman Wijffels laten zien dat het nog niet zo eenvoudig is om het tij te keren.

Het financiŽle overgewicht van Nederland (Rens van Tilburg Volkskrant 17 juni 2015 p. 26):
Hoewel Bezemer's bevindingen in lijn liggen met eerder onderzoek is deze wetenschap zeker nog geen gemeengoed onder de financiŽle elite van dit land, getuige de reacties van de bankeconomen (Ten Eerste, 10 juni).
Dat begint met de feiten. Han de Jong, hoofdeconoom van ABN Amro, wijst op 'onze reusachtige pensioenfondsen, waardoor spaargeld maar zeer ten dele vrijelijk beschikbaar is'. En ja, de Nederlandse pensioenpotten zijn internationaal gezien enorm. Maar naast hun pensioen sparen Nederlanders ook nog eens net zoveel als andere Europeanen bij de bank. Geheel los van de pensioenen behoort de Nederlandse bankensector tot de grootste van de wereld afgezet tegen het nationaal inkomen, met een omvang van maar liefst vier maal het bruto binnenlands product. Doordat de hypotheekverlening hier ontspoorde zijn 'we' nu uiterst afhankelijk van de grillige internationale financiŽle markten.

'We lenen heel veel, maar wat levert het op?' (interview Dirk Bezemer Volkskrant 10 juni 2015 p. 30-31):
De economie zou erbij gebaat zijn als bedrijven veel meer geld zouden investeren in innovatie. Maar banken verstrekken vooral hypotheken.
'Op zich een goed voorstel'
Bezemer vindt het 'op zich een goed voorstel' van DNB-president Klaas Knot om de maximale hypotheek die huizenkopers kunnen krijgen verder te laten dalen naar 90 procent van de koopsom. 'Maar het is vreemd dat DNB hier nu pas mee komt, want nu doet zo'n maatregel veel pijn. Dit had gezegd moeten worden in 2004.'
Wat moet er dan gebeuren aan de grote financiŽle sector en dito schuldenberg? Bezemer zegt eerst beter te willen begrijpen hoe schadelijk de schulden in de Nederlandse situatie nu eigenlijk zijn. 'Pas dan kunnen we uitzoeken wat de effecten zijn van potentiŽle oplossingen.
Het is heel vreemd dat hierover zo weinig bekend is. Voor de crisis waren er alleen maar positieve verhalen over de financiŽle sector, sinds de crisis is er juist veel kritiek, maar op een oppervlakkige manier - het gaat alleen maar over bonussen. Laten we eerst goed uitzoeken wat het effect is van de financiŽle sector op de economie - ten goede en ten kwade. In Nederland, want wij hebben een gevaarlijk grote financiŽle sector.'

Verhaal (MatteŁs 25: 14 - 30)
Ik was bang en ben daarom uw geld in de grond gaan verstoppen. Hier hebt u het weer terug. Jij slechte, luie dienaar! Antwoordde zijn heer hem. Je wist dus dat ik maai waar ik niet gezaaid heb, en oogst waar ik niet heb uitgezet. Waarom heb je mijn geld dan niet op de bank gezet? Dan had ik het bij mijn thuiskomst met rente kunnen opvragen. Neem hem die duizend goudstukken af en geef ze aan hem die er al tienduizend heeft! Want iedereen die iets heeft, krijgt nog meer en heeft overvloed. Maar wie niets heeft, hem zal wat hij heeft nog worden afgenomen. En gooi die nutteloze dienaar eruit, de duisternis in! Daar zal hij huilen en knarsetanden!"

Na crisis oogst Keynes meeste lof (Peter de Waard Volkskrant 29 mei 2015):
Bij het vorige onderzoek in 1995 vierden marktwerking en deregulering hoogtij. Maar de hoge verwachtingen daarvan zijn niet ingelost. 'Zelfregulering is een mooi theoretisch principe maar in de praktijk is het een recept voor uitvretersgedrag', aldus de samenstellers van de lijst. Nu geven economen toe dat 'het op afstand plaatsen van publieke organisaties van de rijksoverheid is mislukt, net als marktwerking in de bancaire sector'.
Deze beleidsmislukkingen en het misplaatste vertrouwen in zelfregulering hebben ertoe geleid dat economen de hoogmoed van zich hebben afgeschud en nu vooral deemoed tonen - 'als we dan degenen met de grote mond op de televisie even vergeten', aldus Van Dalen.
Keynes kan men toch beschouwen als de laatste politieke econoom van formaat. Hij pleitte met veel overtuigingskracht voor een meer activistische houding van de overheid om uit een crisis te geraken.' Maar de hernieuwde waardering voor de persoon Keynes betekent volgens hem niet dat de Nederlandse economen zich ook keynesiaans gedragen.
Keynes en ook iemand als Jan Tinbergen stelden de wetenschap in dienst van verhoging van de welvaart voor alle burgers: het landsbelang.
Daarvoor zijn geen grote nieuwe ideeŽn, al hebben economen wel duidelijke visies op deelgebieden, zoals Lans Bovenberg op pensioenen.
Moderne universiteit
De moderne universiteit is volgens de samenstellers van de lijst vooral een bolwerk dat zich richt op het applaus van de eigen collega's. 'Om dat te bereiken richt men zich op het eigen subspecialisme omdat daar, net als in de speldenfabriek van Smith, de arbeidsproductiviteit kan worden verhoogd', aldus Van Dalen.
Als illustratie daarvoor wordt een uitspraak van Geert Mak geciteerd:
'Wat nu telt, zijn vooral de zogenaamd ťŪgen keuzen en prestaties, de eigen show, ook al bouwt men in werkelijkheid eindeloos voort op de inspanningen van anderen.'
Opvallende verschijningen
Opvallende verschijningen in de toptien zijn de namen van de IsraŽlische psycholoog en gedragseconoom Daniel Kahneman (bekend van het boek Thinking, Fast and Slow) en de Turks-Amerikaanse econoom Daron Acemoglu (bekend van Why Nations Fail).

Willem Mastenbroek Grenzen aan beter organiseren, Zelforganisatie en besturing als civilisatieprocessen:
En er is nog meer: Geert Mak ziet bepaalde uitwassen. Mak is historisch goed onderlegd en zijn feitenkennis in combinatie met enige journalistieke flair brengt hem tot de volgende diagnose (Mak, 2004): ďWe hebben nu te maken met een ‘new boys netwerkí. Het Ďold boys netwerkí is aan het uiteenvallen. In dit netwerk ging misschien van alles mis maar exorbitante zelfverrijking uit de bedrijfskas was volstrekt not done. Niemand wilde doorgaan voor een graaiende parvenuĒ. Dat is volgens Mak snel aan het veranderen; hij schrijft: ďEr is de afgelopen decennia binnen sommige leidinggevende kringen in de private en semi-publieke sector een mentaliteit ontstaan die sterk doet lijken aan de regenteske uitwassen van de achttiende eeuw. De beloning staat in geen enkele verhouding meer tot de feitelijke werkzaamheden en de bereikte resultaten. Falen wordt zelden of nooit meer gestraft. Met marktwerking heeft dit alle niets meer van doen. Bijna dagelijks maken de kranten melding van bestuurders die ondanks hun evidente mislukking wegkomen met handen vol goud.Ē
Waar gaat dit heen? Mak stelt: ďWe zien, voor onze ogen, zich een historische cultuurbreuk voltrekken, een Ďhigh trust societyí die in snel tempo bezig is te veranderen in een Ďlow trust societyí.

Willem Mastenbroek: Ondanks alle recente uitingen van hebzucht, machtsdenken, onverschilligheid, arrogantie en holle retoriek, is de drijfkracht van poen en prestige in ons deel van de wereld vergeleken met vroegere tijden stevig getemperd. Ruwe uitbuiting in droefgeestige fabriekshallen, corruptie, kinderarbeid tot in de mijnen toe, monopolistische wurging van klant en leverancier zijn bij ons teruggedrongen. Dit proces van economische civilisatie is al eeuwen aan de gang. Maar het is nooit rechtlijnig en eenduidig. De krachten naar bedenkelijke vormen van economische exploitatie, wanbeheer en zakkenvullerij blijven altijd onder ons.
De onderlinge concurrentie versterkt deze neiging. De onderlinge druk kan leiden tot het nemen van steeds grotere risicoís, tot lompe vormen van besturing en tot een onverschillige houding t.o.v. de werkvloer. ďWe moeten wel gegeven de concurrentie. Anderen doen het ook.Ē ďEn als het dan ook nog heel goed betaalt dan zijn we toch wel hardstikke gek als we niet meedoen.Ē
Zo ontstaan verschijnselen van decivilisatie, van graaierij, hebzucht en onverschilligheid. Ikonen van bestuurlijk gezag als commissaris Kok, Van der Hoeven, de Numico topman Bennink, bestuursvoorzitter Groenink en de RvC van ABNAmro hebben opvallend weinig gedaan om deze indruk te vermijden.
Organisaties worden in de tang genomen door twee processen die zich het duidelijkst afspelen aan de uiteinden van het maatschappelijk spectrum. Aan beide kanten spelen de krachten van verhuftering en spelbederf. Bij de extremen van het spectrum zijn zelfs sterke overeenkomsten te zien: Een grote voorliefde voor 'bling bling', opzichtig vertoon en gepats, graaien wat er te graaien valt. En een houding van ďblame the other”: Wij kunnen er niets aan doen, het is de discriminatie, foute buren, iedereen doet er aan mee, de concurrentie, domme pech, de globalisering, de druk van de aandeelhouders.
Kortom: de verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag wordt stevig afgewezen. Het kenmerk bij uitstek van de ware hufter!
De huidige crisis bestempelen we als een economische. Ik vind het ook een maatschappelijke- en sociale crisis; het betreft immers de manier waarop we met anderen om denken te kunnen gaan, niet alleen binnen organisaties maar net zo goed op straat, in het verkeer, in de buurt, overal. We zitten dichter op elkaar en we zijn afhankelijker van elkaar dan ooit maar ons gedrag laat daar vaak weinig van zien.

We hebben een dure les geleerd. Of toch niet? (Rens van Tilburg Volkskrant 3 juni 2015 p. 26):
Want toen lanceerde Klaas Knot als voorzitter van het Financieel Stabiliteitscomitť het plan om na 2018 de LTV in stapjes van 1 procent verder terug te brengen tot 90 procent. Een nadere invulling van een inmiddels breed gedragen streven, dacht ik.
Maar nee. Politiek en bankiers bleken het net als twee jaar terug weer roerend met elkaar eens, maar nu in hun afwijzing van het voorstel. Vanwaar deze draai? Er is al zoveel gebeurd, klinkt het. Dat klopt, maar niets wat niet al in 2013 bekend was. Nederland heeft met Denemarken nog steeds de hoogste hypotheekschuld van de wereld, vrijwel nergens is de hypotheekrenteaftrek zo ruim en de LTV nog altijd zo hoog.
Nu kun je denken dat de afwijzing van dit kabinet en deze Kamer er niet toe doen. In 2018 zit er weer een nieuw kabinet. Maar of dat kabinet de lessen van de crisis beter in de praktijk zal brengen, waag ik, met Minsky in de hand, te betwijfelen.

Voorstel hypotheeklimiet komt te snel, eerst even uitblazen (Yvonne Hofs Volkskrant 29 mei 2015 p. 24-25):
Nuchtere afweging
Er is ťťn partij die wel een nuchtere afweging heeft gemaakt van de argumenten die DNB en AFM aandragen. Dat is het Centraal Planbureau (CPB). Opmerkelijk genoeg komt het CPB op basis van min of meer dezelfde gegevens en berekeningen tot de tegenovergestelde conclusie. Op basis van een eigen analyse raadt het CPB de verdere verlaging van de loan-tovalue-limiet (ltv) van 100 naar 90 procent juist af. Het CPB schijnt achter de schermen stevige discussies met AFM en DNB te hebben gevoerd over het uit te brengen advies, maar verloor die strijd.
Wie heeft gelijk? Het antwoord is grotendeels subjectief.
Het hangt af van de inschatting van onzekerheden en risico's en van welk argument je het zwaarste weegt. Het eerste meningsverschil betreft de potentiŽle ernst van de restschuldenproblematiek als de ltv niet verder wordt verlaagd dan 100 procent. Dat gaat over het risico dat grote groepen huizenbezitters na een huizenprijsdaling komen vast te zitten in hun woning, omdat die minder waard is geworden dan de hypotheek die erop rust.

Verduurzaam het financieel onderwijs (Richard Kooloos, hoofd Duurzame Ontwikkeling ABN AMRO & Bas RŁter, directeur Duurzaamheid, Rabobank) - Volkskrant 24 november 2014 p. 22:
De bancaire sector beleeft roerige tijden. Wat daarbij onderbelicht blijft, is dat banken zichzelf ook op het gebied van duurzaamheid aan het heruitvinden zijn. Het besef dat de financiŽle sector een cruciale rol speelt bij de transitie naar de 'nieuwe economie' is inmiddels breed doorgedrongen. Er wordt geŽxperimenteerd met nieuwe instrumenten zoals Social Impact Bonds en Energiebespaarleningen, beleggingsportefeuilles worden kritisch doorgelicht op duurzaamheidsaspecten en banken zijn actief partij in projecten gericht op bijvoorbeeld verduurzaming van voedselketens.
We staan nog maar aan het begin van een ontwikkeling en het kost veel moeite om wat Herman Wijffels noemt de 'oude financiŽle software' te updaten. Wij vinden dat we op korte termijn moeten toewerken naar een nieuw financieel curriculum. Het is een gezamenlijke opgave van de hogere onderwijsinstellingen, de bancaire sector ťn het bedrijfsleven om de veranderende behoeften in de praktijk te vertalen naar veranderingen in de opleidingen. Dit geldt voor het opleiden van toekomstige financiŽle experts, en voor het bijscholen van de huidige. Wij nodigen het onderwijsveld en de duurzame bedrijvensector uit om deze handschoen samen met ons op te pakken.

Meta-leren, een helicopterview, dus door boven de gebeurtenissen te gaan staan, afstand te nemen verander je het perspectief. Om de schepping te vervolmaken wijzigt afhankelijk van de tijdgeest de perceptie. Meta-leren maakt het mogelijk 'Marktfalen en Overheidsfalen', de twee kanten van een medaille, te doorbreken.

De boerenapostel: Pater Gerlacus (Godefridus van den Elsen) (1853-1925)
Godefridus van den Elsen werd geboren in Gemert, als zoon van Cornelis van den Elsen, landbouwer, en Helena Jansen. Wij kennen deze emancipator van de Noordbrabantse boerenstand vooral onder zijn kloosternaam Gerlacus.

De priester Gerlacus van den Elsen zette zich bijzonder in voor de belangen van de noodlijdende boeren (God in de Lage landen Ė God en geld sept. 2014). De Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (NCB), het huidige ZLTO, heeft zijn bestaan onder andere aan Van den Elsen te danken. Van den Elsen was de organisatorische en ideologische basis waarop de Boerenbond kon ontstaan. Ook de Rabobank ontstond dankzij de inspanningen van Van den Elsen: hij was de oprichter van de Boerenleenbank, die later opgegaan is in de Rabobank.
De Rabobank heeft dinsdag een schikking van 774 miljoen euro met toezichthouders getroffen voor de manipulatie van de zogeheten Libor-rente.
Bodemloze putten Ė De drie grootste bouwfiascoís van Rabobank (Volkskrant 1 november 2014 p. 18-19):
De droom van Hans ten Cate om marktleider vastgoed te zijn won het van een prudent risicobeleid. Het eindresultaat is dat de vastgoedtak van Rabobank een verlies lijdt van 817 miljoen euro. De huidige positie van de Rabobank (Koen Haegens Volkskrant 14 september 2017) is een illustratie van de malaise in de financiŽle sector en is een gevolg dat de financiŽle sector ontbeert moraal (Jelle Brandsma en Jan Kleinnijenhuis Trouw 5 juli 2017). Belastingadviseurs, trustkantoren en hun klanten creŽren een papieren werkelijkheid, bedoeld om het toezicht op belastingconstructies zo moeilijk mogelijk te maken.

Maarten van Rossem Kapitalisme zonder remmen Opkomst en ondergang van het marktfundamentalisme (superkapitalisten)
De waarde van dit boek zit echter vooral in de meesterlijke beschrijving van de financieel-economische geschiedenis sinds de Tweede Wereldoorlog en van de paradigmawissel die daarop in de jaren 1970 gevolgd is. Want wanneer men het over het neoliberalisme heeft, verwijst iedereen graag naar Ronald Reagan, waarbij meestal veronachtzaamd wordt dat de wortels ervan al in de Carter-jaren te zoeken zijn. Reagan en Thatcher hebben voor de ontplooiing ervan gezorgd en voor de ongeremde doorbraak van het vrije marktfundamentalisme. Ook Bill Clinton heeft ertoe bijgedragen door de afschaffing van de Glass-Steagal Act (1933), die de scheiding verplicht stelde tussen depositobanken en zakenbanken. Daardoor kreeg de Amerikaanse kapitaalmarkt vrij baan voor de ontwikkeling van een echt wildwestkapitalisme. De Amerikaanse economist Michael Hudson spreekt in dit verband over Cannibal Capitalism, omdat het leidt tot het kannibalisme van de reŽle economie. Niet alleen de VS maar ook de EU en de rest van de wereld betalen een zware prijs voor het ideologisch gedreven wanbeheer, waar het neoliberalisme toe geleid heeft. Dat er geen perspectief op is dat aan deze spectaculaire scheefgroei een einde komt, maakt van Rossem duidelijk in dit meeslepende boek. Zijn thesis is klaar, zijn pleidooi transparant, zijn logica onweerlegbaar.
De moraal van het verhaal was dat de uitwassen van het marktfundamentalisme moesten opgevangen worden door zuivere overheidsinterventies. Hiermee werd het funeste effect van het marktfundamentalisme duidelijk: winsten werden geprivatiseerd, en verliezen werden gesocialiseerd, zeg maar betaald door alle belastingbetalers. De hele kwestie maakt alvast duidelijk dat het neoliberale dogma van het afbouwen van de overheid in de VS geleid heeft tot een weinig rooskleurige situatie voor de lagere en middeninkomens.

Het geloof in de effectiviteit van ongebreidelde marktwerking is strijdig met wetenschappelijke inzichten. Ondanks het evidente falen ervan houdt onze politieke elite verbeten vast aan die ongebreidelde marktwerking Daardoor krijgt dat geloof het karakter van een fundamentalistische en niet voor redelijke argumenten vatbare godsdienst, gebaseerd op dogmaís in plaats van op axiomaís.

Zowel de 32ste Van der Leeuwlezing De alwetende god van de markt bestaat niet (p. 30-31) van Tomas Sedlacek als het interview Je kunt niet alles oplossen met meer marktwerking (p. 20-21) met Thomas Piketty in de Volkskrant van 8 november 2014 hebben op hetzelfde hoofdthema, namelijk het ontstaan van een grotere tweedeling in de maatschappij betrekking.

De alwetende god van de markt bestaat niet Tomas Sedlacek (Volkskrant van 8 november 2014):
En doet deze marktdialectiek van these, antithese en synthese (vraag, aanbod, prijs) niet sterk denken aan Zeitgeist? En zijn die eigenschappen niet ook door de onzichtbare hand van de markten geprivatiseerd? Zijn de markten niet het element dat ons verder zal voeren naar de toekomst van de geschiedenis? Wat zeggen de markten? (We hebben een hele priesterorde van analisten om de deels rationele, deels emotionele bewegingen van de markten te duiden; analisten die tegelijkertijd de spreekbuis van die markten worden). Wat leeft er in de markten? Hoe is de stemming? Hoe voelen de markten zich vandaag? Wat willen de markten (van ons)? Op welke manier zijn ze de maat geworden voor ons, voor onze stemmingen, zienswijzen, ons optimisme en pessimisme? Wat kunnen we voor de markten doen? Wat krijgen we ervoor terug? Waar brengen ze ons heen?
Zo zijn de markten de ongeorkestreerde orkestrator geworden. Ze leiden ons naar de toekomst, ze coŲrdineren ons, ze verbinden ons. Wij mogen hen niet orkestreren, zij orkestreren ons. Laissez-passer, laissez-faire, laat het gaan, laat het zijn werk doen. Stel geen vragen, je hoeft niet in te grijpen! Wij economen weten hoe het zit, wij begrijpen het. Wij zien de toekomst, wij weten wat goed is (voor de markt) en wat goed is voor de markt is goed voor iedereen.
Mensenwerk
Tot het moment waarop het gebed van de blinden die de blinden leiden in 2008 opeens veranderde in: grijp alsjeblieft in! Los het alsjeblieft op (wij kunnen het niet)! Doe iets. We hebben geen idee wat er loos is. Maar het is nog erger. Wanneer de blinden de blinden leiden, weten de blinden tenminste dat ze blind zijn, en handelen daarnaar. Wij leven in een wereld waarin de blinden die de blinden leiden, denken dat ze kunnen zien.
Markten zijn niet van God gegeven, zoals we tot voor kort dachten. Het is allemaal mensenwerk. Er zijn geen onzichtbare handen, alleen maar onze eigen handen, en die kunnen zowel goed doen als kwaad.
Onze mythische godheid, de alwetende, buitenrationele en alomtegenwoordige markt, de God van onze geglobaliseerde wereld, onze goddelijke ongeorkestreerde orkestrator - die bestaat niet.

Je kunt niet alles oplossen met meer marktwerking Thomas Piketty (Volkskrant van 8 november 2014):
De totale belastingopbrengst in Europa is hoger dan die in de Verenigde Staten. Dat betekent dat we in Europa een veel te zware belasting heffen op arbeidsinkomsten en consumptie ter compensatie van de lage belasting op bedrijfswinsten. De huidige praktijk, waarin sommige multinationals niet of nauwelijks belasting betalen is onaanvaardbaar. De enige oplossing is een grotere politieke gemeenschap te creŽren die echt een vuist kan maken tegenover grote ondernemingen.

Het onbehagen in de maatschappij is vooral een gevolg van de eenzijdige focus van de overheid op marktwerking, het model van Milton Friedman. Incompetente politici en hun spindoctors hebben het model van Keynes volledig verziekt. Griekenland mocht als eerste land aan de schandpaal. Door het faciliteren van het ongebreidelde kapitalisme, het grootkapitaal, de neoliberale wereldorde is door politici de factor arbeid in de knel gekomen en hebben ze aan een grotere tweedeling in de maatschappij bijgedragen.
Het multipliereffect Ďmacro-economie en staatsinterventieí was in 1990 al vrijwel volledig uitgemolken. Het is niet uit te leggen. Hoe is het mogelijk dat economen het model van Keynes zo verkeerd hebben begrepen. Het lijkt niet waarschijnlijk dat de 21ste eeuw een econoom van het kaliber van Keynes zal voortbrengen.
Voor een rechtvaardige en duurzame samenleving is het belangrijk de mens centraal te plaatsen. De uitdaging voor de 21ste eeuw is om in de micro-economie zowel de vierde productiefactor ondernemerschap als de factor arbeid weer de plaats te geven die het verdient. Voor een Ďtopeconoom’ valt daarmee weinig eer te behalen.

Olav Velthuis & Noordegraaf De economische wetenschap in crisis De markt is niet perfect
Economen hebben de kredietcrisis niet voorspeld, laat staan voorkomen. Toch houden ze hardnekkig vol dat hen niets te verwijten valt. Het wordt tijd dat de wetenschap haar deuren opengooit.
Toen de Britse koningin Elizabeth II vorig jaar de prestigieuze London School of Economics bezocht om een nieuw gebouw te openen, vroeg zij zich tussen neus en lippen door af waarom geen enkele econoom de kredietcrisis had zien aankomen. Haar hooggeleerde publiek wist niet wat het moest antwoorden. ĎIedereen vertrouwde op iemand anders, en iedereen dacht dat hij het bij het juiste eind hadí, stamelde een van hen. Deze zomer belegde de British Academy, de nationale academie voor de humaniora en de sociale wetenschappen, een conferentie om de vraag beter te beantwoorden. Uit de brief die de economen na afloop aan de koningin stuurden: er was sprake geweest van Ďfalende collectieve verbeelding van vele slimme mensení. En: ĎHet is moeilijk een groter voorbeeld van wishful thinking gecombineerd met hubris te vinden.í
De notie bijvoorbeeld dat bonussen de juiste manier zijn om managers te motiveren, komt uit de zogeheten principaal-agenttheorie. Kern van deze theorie, sinds de jaren zeventig populair binnen de economische wetenschap, is dat aandeelhouders (de principaal) niet zelf de bedrijven waarvan zij mede-eigenaar zijn kunnen managen. Zij laten dit dus, zoals gebruikelijk is in het moderne bedrijfsleven, aan professionele managers (de agent) over.
In de financiŽle wereld werd de Chicago-doctrine het duidelijkst Ďgeperformeerdí door Alan Greenspan, tot januari 2006 de voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve. Hij was ervan overtuigd dat zelfregulering beter was voor de financiŽle wereld dan regulering.
De dereguleringsdoctrine uit Chicago vatte ook in de rest van de wereld post. In het Verenigd Koninkrijk onder Gordon Brown, toen nog minister van FinanciŽn, liet men de teugels vieren. En in Nederland beklaagde Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, zich dit voorjaar in Vrij Nederland dat er Ďde afgelopen jaren vanuit de politiek een gigantische druk [is] geweest om de financiŽle regelgeving te verminderen. Dit kabinet heeft ons een paar jaar geleden opgedrongen om de toezichtkosten met acht procent te drukken. Daar zijn we nog steeds mee bezig. Ik zei toen dat ik daar grote problemen mee had, omdat de financiŽle wereld steeds gecompliceerder aan het worden was. Maar het was een wereldwijde tendens: toezichthouders zouden zich met te veel dingen bemoeien.í
Dat de dereguleringsdoctrine zo sterk postvatte in de financiŽle wereld en daarbuiten kan niet alleen op het academische conto van Chicago worden geschreven Ė ook politieke krachten, historische gebeurtenissen zoals de val van de Muur, of de banale wens van nationale regeringen om beter te kunnen concurreren met financiŽle centra in het buitenland speelden daarbij een rol. Maar de kredietcrisis noopt er wel toe de oorsprong van de Chicago-doctrine tegen het licht te houden. Friedman en Stigler zijn inmiddels overleden, maar Greenspan moest in het najaar van 2008 erkennen dat er een Ďweeffoutí zat in zijn model van de wereld. ĎA critical pillar to market competition and free markets did break downí, zei hij in een hoorzitting voor het Amerikaanse Congres. ĎI still do not fully understand why it happened.í

Peter de Waard heeft gelijk voor onze toppolitici in Den Haag en Brussel is Friedman de profeet. Het marktmechanisme belicht slechts een kant en is niet zaligmakend. We voelden ons zo rijk dat het de vraag is wat we allemaal terugkrijgen van het geld dat de banken aan het buitenland hebben uitgeleend. Politici twijfelen steeds meer of al het heil wel uit Brussel komt. Het gaat om de relatie tussen het Oosterse en Westerse denken te leren begrijpen.

Rutger Bregman & Jesse Frederik - Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers (recensie - Het wordt tijd voor een salarisherziening Sir Edmund 4 april 2015)
Voor De Correspondent-journalisten Rutger Bregman en Jesse Frederik reden om de vraag te stellen wat handelaren, financieel specialisten, adviseurs en marketeers nu helemaal bijdragen aan de economie. 'Het zijn stuk voor stuk mensen die geen welvaart creŽren, maar vooral verplaatsen.' Waarop ze verzuchten: 'hoe is het toch mogelijk dat al die scheppers van welvaart waar we overduidelijk niet zonder kunnen - schoonmakers, politieagenten, verplegers - zo slecht verdienen, terwijl onbelangrijke, overbodige of zelfs schadelijke verplaatsers veel beter boeren?' Een verklaring geven ze ook in dit verrassend diepgravende korte essay dat ze schreven voor de Maand van de Filosofie. Dat is mogelijk omdat 'waarde' en 'prijs' in onze economie van elkaar zijn losgezongen.
Eeuwenlang was economie de tak van de moraalfilosofie die analyseerde hoe maatschappelijke waarde tot stand kwam - waarde die publiekelijk wordt uitgedrukt in een neutrale maat: geld. Neoklassieke economen hebben de koppeling tussen waarde en geld echter doorgeknipt. Als een markt echt vrij is, zo redeneerden ze, valt de prijs die op die vrije markt ontstaat precies samen met de waarde van het ding of de dienst. Een politicus die zich ten doel stelt de markt vrij te maken, is daarmee dus bevrijd van moeilijke discussies over de relatie tussen geld en maatschappelijke verdienste. Eventuele ongelijkheid in beloning is dan per definitie verdiend.
In de bovenstaande zin is 'verdienen' een neutrale beschrijving; verdiend geld is geld dat je niet gekregen of gestolen hebt. Maar heb je dat geld daarmee ook in meer normatieve zin 'verdiend'? Drukt het een maatschappelijke verdienste uit? Neoklassieke economen (die in ons land politiek onderdak vinden bij 'het lege liberalisme' van de VVD) kunnen het verschil tussen de twee betekenissen van 'verdienen' conceptueel niet meer maken. Maar de maatschappij kan dat nog wel, getuige de woede die opstak nadat de ABN Amro-top een salarisverhoging wilde incasseren.

Peter de Waard column Dient staatshoofd publiek belang? in de Volkskrant 22 juli 2014 (p. 19) Pas onder Ronald Reagon, die de vrije markt als oplossing beschouwde voor alle problemen, werden de belastingen voor de hoogste schijven teruggebracht naar uiteindelijk 28 procent. Andere landen volgden. Het gevolg was een fiscale race to the bottom. Wie veel geld verdiende, ging op papier emigreren. Landen konden belastingvlucht alleen pareren door de tarieven voor topinkomens telkens verder te verlagen.

Wim Couwenberg CDA een confessionele partij? Nostalgia! (13 januari 2014)
Er is iets raars aan de hand met het paradijs dat Nederland volgens internationale ranglijstjes zou moeten zijn. Ondanks alle vooruitgang woekert hier meer dan ooit het verlangen naar vroeger. Die nostalgie doet alle vooruitgang vergeten, zo begint de jonge historicus Rutger Bregman zijn prachtige boek De geschiedenis van de vooruitgang. Bij Radio Nostalgia weten ze het, nostalgie heeft de toekomst, noteert hij. Ik moest daar onwillekeurig aan denken, toen ik in het dagblad Trouw las dat volgens recent onderzoek het CDA door 50 procent van de kiezers nog al confessionele partij wordt gezien en dat CDA leider Buma tv-kijkers in een reclame filmpje oproept met kerstmis naar de kerk te gaan.

Rutger Bregman: 'Ik zoek slechts naar een remedie tegen de verlammende angst om fouten te maken' (Volkskrant 4 november 2012)
De tirannie van NWO
Talloze historici ergeren zich dood aan de wens van NWO om met bizarre redeneringen de maatschappelijk relevantie van hun onderzoek te staven. Van tevoren moet nu zelfs worden verteld welke conclusies de subsidievragers willen gaan trekken - een wetenschappelijk gotspe natuurlijk. Historici moeten hun eigen keuzes kunnen maken, zonder daarbij onderhevig te zijn aan ijdele richtlijnen van overtollige bestuurders. NWO werkt op dit moment slechts de fantasie, zoals Stronks die ten toon spreidt, in de hand.
Academische vrijheid?
Flohr geeft een aantal voorbeelden van briljante wetenschappers die schijnbare trivialiteit met grote maatschappelijke relevantie wisten te verbinden: Michel Foucault, Edward Said en Clifford Geertz. Het zijn inderdaad rolmodellen die zich niet verloren in hun specialisme, maar hun expertise gebruikten als opstap naar een kritische maatschappijanalyse.
Om met Francis Bacon te spreken: er zijn te veel specialistische mieren en te weinig generalistische spinnen. Maar het ideaal is de historicus die zoemt als een bij. De bij haalt zijn materiaal uit de bloemen van de wetenschap en transformeert deze tot honing waar de maatschappij geen genoeg van kan krijgen.

WAT IS DE BODEM VAN DE PIRAMIDE? BESCHRIJVING
De bodem van de (economische) piramide bestaat uit de 4 miljard mensen die van minder dan $2 per dag leven. Al meer dan 50 jaar doen de Wereldbank, donornaties, diverse hulporganisaties, nationale overheden, en onlangs ook maatschappelijke organisaties allemaal hun best, maar zij waren niet in staat de armoede uit te roeien.
Bewust van dit frustrerende feit, begint C. K. Prahalad & Stuart L. Hart met hun boek: The fortune at the bottom of the pyramid met een eenvoudig maar toch revolutionair voorstel: Als wij stoppen met te denken aan de armen als slachtoffers of als een last, en beginnen hen als veerkrachtige en creatieve ondernemers en waarde-bewuste consumenten te zien, zal een gehele nieuwe wereld van kansen zich openen.
Prahalad stelt voor dat vier miljard armen de motor van de volgende ronde van globale handel en welvaart kunnen zijn, en een bron van innovaties. Het bedienen van de klanten aan de Onderkant van de Piramide vereist dat grote firma's gezamenlijk met maatschappelijke organisaties en lokale regeringen werken. Voorts zal ontwikkeling van de markt van de Onderkant van de Piramide ook miljoenen nieuwe ondernemers creŽren op een basisniveau.

In de geglobaliseerde politieke werkelijkheid blijft een ‘vijandí, het normen en waarden mechanisme, op de loer liggen. Op de vrije markt regeren vraag en aanbod, koper en verkoper. Wanneer er knollen voor citroenen worden verkocht, het vertrouwen wordt beschaamd spreken we van slachtoffer en dader. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden, het gedrag wordt amoreel. De beide uiterste kwantum en exuberatie liggen op de kwantitatieve as. De synthese ligt in het centrum, op het snijpunt van de kwalitatieve en kwantitatieve as.

De huidige tijdgeest vraagt om een nieuwe invulling van de getallenleer van Pythagoras. Er is behoefte aan een nieuw paradigma in de wetenschap in de geest van The Advancement of Learning van Francis Bacon.

De tijdgeest wordt door het individuele consumentengedrag (consumentisme. ongebreidelde behoeftebevrediging), 'zelfexpressie door consumptie' en het collectieve stemgedrag tot uitdrukking gebracht. Zo hangen ook de kredietcrisis en de schuldencrisis met de moraal van het verhaal samen. In plaats van dat we de kloof tussen armen en rijken vergroten, dienen we deze kloof te verkleinen.

Anna Lemkow boek Het Heelheid Principe
Hoofdstuk 18 Naar een meer holistische economie (p. 347):
Het zal niet gemakkelijk zijn om de wereld in het gareel te krijgen, gegeven de slechte staat van het milieu en de economische verwarring die nu voorkomt. Het rapport uit 1988 van het in Washington gevestigde Worldwatch Institute State of the World (door Brown en Wolf) merkt op dat het inslaan van een begaanbare weg afhangt van een herziening van prioriteiten, een herstructurering van de wereldeconomie, en een quantumsprong op het gebied van de internationale samenwerking van de orde die plaatsvond na de Tweede Wereldoorlog. Tenzij een dergelijk doel de centrale zorg wordt van nationale regeringen zal de voortdurende verslechtering van het natuurlijke systeem, dat ten grondslag ligt aan de economie, op den duur de inspanningen om de menselijke situatie te verbeteren teniet doen.*
*) Voor bijzonderheden met betrekking tot de besparing van energie en hulpbronnen, het tegengaan van de verslechtering van het milieu, vraagstukken van gelijkheid, het hervormen van economieŽn, enzovoort, zie de hiervoor genoemde rapporten van het Worldwatch Institute.
348: Volgens de futuristen Hazel Henderson, Alvin Toffler en John Naisbitt hebben ontwikkelde industriŽle economieŽn een logisch punt in hun evolutie bereikt waarop een fundamentele verandering onontkoombaar wordt.
Deze bestaat uit een verschuiving van een economie die streeft naar een maximalisatie van materiŽle produktie, massaconsumptie en geplande veroudering van goederen die gebaseerd zijn op niet vernieuwbare energiebronnen, naar een economie die verspilling tegengaat, materialen opnieuw gebruikt, vernieuwbare hulpbronnen en vormen van energie gebruikt en streeft naar een verantwoorde produktiviteit op de lange termijn.
350: Ik heb het over de nieuwe `vraagstukken-politiekí, die in de plaats komt van de geografische politiek, niet in zijn bekrompen, wraakzuchtige vorm maar in de brede vraagstukken: de politiek van het planetaire bewustzijn en ecologische inzicht, en de nieuwe eisen die daaruit voortvloeien: mondiale wetgeving met betrekking tot het gelijkwaardig gebruik van hulpbronnen, nieuwe mechanismen van conflictoplossing, universele mensenrechten, vrijheid van informatie en toegang tot de media, een Nieuwe Internationale Economische Orde, en een mondiaal kader voor aansprakelijkheid voor multinationale ondernemingen en de invloed van wetenschap en technologie. Hazel Henderson7

Rens van Tilburg Treuzelende politici vertragen de trein (Volkskrant 11 februari 2015 p. 26):
De eerste paarse coalities tilde marktwerking en deregulering naar ongekende hoogten. Nederland liep voorop met marktwerking in het openbaar vervoer, de energie-, telecom- en financiŽle sector. In 1995 werd, tegen het advies van de commissie Verzelfstandiging Spoorwegen in, spoorvervoerder NS afgescheiden van spoorbeheerder ProRail. Zo'n scheiding zou binnenkort verplicht worden in heel Europa, zo was de verwachting. De NS moest naar de beurs en de concurrentie aangaan met buitenlandse vervoerders.
Het vertrouwen dat 'de markt' alles beter en goedkoper zou maken, was eindeloos. Ten grondslag aan dit geloof ligt de notie van de 'survival of the fittest', de samenvatting die de Brit Herbert Spencer muntte van Darwins evolutietheorie. De vrije markt is volgens hem het strijdperk waarop de evolutionaire vooruitgang het hardst gaat, waar soortgenoten elkaar vrijelijk de maat nemen en de zwakke broeders elimineren.
Dit geloof in de zegeningen van de markt is inmiddels flink aangetast door een weerbarstige praktijk. De grootse beloftes uit de paarse jaren zijn veelal niet waargemaakt. De financiŽle crisis had de laatste twijfelaars moeten overtuigen.
In veel sectoren moet de wissel weer om. Niet omdat concurrentie slecht is, wel omdat je erin kunt doorslaan. Het is zoeken naar de juiste balans tussen concurrentie en samenwerking. Beide hebben zo hun merites, elk tijdvak vereist een eigen mix.
Tegenover Spencers interpretatie van Darwin zette de Russische 'wetenschapper-prins-activist' Peter Kropotkin de notie dat soorten juist succesvol zijn doordat soortgenoten elkaar helpen (Social Darwinism).
Niet de meest egoÔstische, maar de meest effectief samenwerkende soorten overleven. Kropotkin kreeg dit idee toen hij in 1882 in het aquarium van Brighton zag hoe verschillende krabben uren bezig waren een ongelukkig op zijn rug terechtgekomen soortgenoot overeind te helpen. Wederzijdse hulp verklaarde volgens Kropotkin het succes van veel soorten: krabben, mieren, bijen, papegaaien, wolven, apen en mensen.

Thomas von der Dunk Overheid beschaamt vertrouwen - Futiele formaliteiten tellen zwaarder dan fundamenteel fatsoen (Volkskrant 5 februari 2015):
Dan is er nog het beleidsmatige dieventaaltje van Teeven en Van Rijn, waarin verslechteringen plots verbeteringen heten, het handelsverdrag met Amerika, waarbij de consumentenbelangen van gewone burgers aan de winst van grote bedrijven zullen worden opgeofferd, en de zorgwet van Schippers, waartoe, om deze er maar doorheen te krijgen, desnoods het staatsrecht moet worden verkracht. Stuk voor stuk zaken die het idee dat de overheid niet allereerst de belangen van haar burgers dient steeds verder voeden.

TomŠö SedlŠcek schrijft: ‘Dit boek (De economie van goed en kwaad p. 373) is een poging om een tegenwicht te bieden aan de reductionistische, analytische en op wiskundige modellen gestoelde benadering van de economie. Ook wordt er een bescheiden poging in ondernomen om een dieper verband, en meer raakvlakken met andere terreinen te laten zien - filosofie, theologie, antropologie, geschiedenis, cultuur, psychologie, sociologie en andere.'
p. 20/21: De heersende stroming in de economische wetenschap van vandaag, die beweert af te stammen van Adam Smith, heeft geen oog voor ethiek. De vraag over goed en kwaad overheerste in vroeger tijden in het debat, maar tegenwoordig is het bijna ketters om het thema zelfs maar te noemen.
p. 239: Met enige overdrijving kan worden gezegd, dat de discussie tot op de dag van vandaag doorgaat en tot verschillende stromingen leidt in het hedendaagse denken over de economie. Zo kan de discussie over methodologisch individualisme versus collectivisme tot op zekere hoogte worden teruggevoerd op het probleem van de Ďtwee Smithsí.
p. 241: 'In Moral Sentiments kijkt hij naar de sympathieke kant van de menselijke natuur; in Wealth of Nations naar de egoÔstische kant van de mens.' En later: 'In Moral Sentiments schrijft hij ons handelen toe aan genegenheid, in Wealth of Nations aan egoÔsme.'
p. 342: De normatieve economie is onderdrukt door de positivistische (beschrijvende) economie.

Dit boek sluit naadloos aan op het boek Waardenloos (banking on ethics) van George MŲller. Het gaat om het interdisciplinaire, het complementaire Ďen-enídenken, ĎEconomie en Ethiekí.

Slavoj Žiěek: een gebruiksaanwijzing (Hans Achterhuis - Volkskrant 23 mei 2015 bijlage Sir Edmund p. 18-19):
De Sloveense filosoof Slavoj éiěek is misschien wel de populairste denker van deze tijd. Maar of dat door zijn boeken komt? Collega-filosoof Hans Achterhuis verdiepte zich in éiěek nieuwste, 'Event', en legt uit hoe je hem moet lezen: geniet, maar bewaar uw scepsis.
FILOSOFIE VAN DE GEBEURTENIS
Zo ook in Event, éiěek jongste boek, dat komende week onder dezelfde titel in het Nederlands uitkomt. Hierin is hij op zoek naar een filosofie van de gebeurtenis. Dit begrip slaat niet op alles wat nu eenmaal gebeurt, maar verwijst naar iets dat zonder afdoende reden plaats vindt en dat heden, verleden en toekomst beslissend verandert. Volgens Heidegger, op wie éiěek is gepromoveerd, gaat het om 'de onthulling van het zijn'. Er ontstaat iets nieuws, dat de heersende orde beslissend verandert. Op het niveau van het individu kun je hier aan verliefdheid denken. De wereld ziet er ineens totaal anders uit, het verleden krijgt een nieuwe betekenis, een verrassende toekomst opent zich.
In Event onderzoekt éiěek de betekenis van de gebeurtenis in christendom en boeddhisme, in filosofie en psychoanalyse. Dat loopt uit op een uit zijn vorige boeken bekende problematiek. Žiěek meent dat de gebeurtenis van de Franse Revolutie met zijn afkondiging van vrijheid en gelijkheid, die de moderne wereld zijn vorm heeft gegeven, het gevaar loopt ongedaan te worden gemaakt. De moderne mens heeft zijn waarden verloochend, alleen een revolutie kan hem redden. Daarop baseert éiěek zijn oproepen tot een nieuwe gebeurtenis die op een ongedachte manier tot een betere wereld kan leiden.

'Heige dwaas' schrijft met 'kameraad' (Olaf Tempelman - Volkskrant 23 mei 2015 bijlage Sir Edmund p. 20-21):
Vanuit de gevangenis correspondeerde activiste Tolokonnikova van Pussy Riot met de Sloveense filosoof Žiěek. Beiden noemen zich ordeverstoorders, maar de een strijdt tegen Poetin, de ander tegen 'de markt'.
CURIEUS
éiěek gaat onverstoorbaar door met uiteenzettingen over het mondiale kapitalisme dat democratieŽn uitholt, privacy schendt, controle teniet doet en sociale voorzieningen ontmantelt. Het probleem is niet dat dit discours geen hout snijdt - het zijn ontwikkelingen die onmiskenbaar zichtbaar zijn in Europa en de VS -, maar dat het curieus is in een dialoog met iemand in een Russisch strafkamp.
Als het gaat om de vraag hůť hij de neoliberale vijand aan banden wil leggen, is éiěek cryptisch en onduidelijk als in eerder werk. Verdienen ouderwetse sociaal-democratieŽn als die in ScandinaviŽ een herkansing? Nee, speelballen van het grootkapitaal. De markt, vindt éiěek, moet worden afgeschaft, maar dan wel zonder te vallen voor 'de totalitaire verleiding'. Vůůr je de markt afschaft, moet 'de juiste vorm van Communistische organisatie van productie en uitwisseling' klaar staan om de markt te vervangen. Hoe je dat voor elkaar krijgt, mag Pussy Riot zelf uitzoeken.

'Terwijl Aleid Wolfsen Rennies slikt' (Nausicaa Marbe Volkskrant 16 september 2011):
De Utrechtse rel rond burgemeester Aleid Wolfsen, veelpleger van politieke fouten, lijkt een hopeloze herhaling van zetten. Het is al zo vaak gezien. En gezegd: dat het wijkenbeleid mislukt, dat het schoelje niet effectief wordt aangepakt, dat pamperen niet werkt. En jawel: dat het alweer om een PvdA-regent gaat die het geweldsmonopolie van de staat verkwanselt, maar ongehinderd de macht behoudt. Onvermijdelijke dťjŗ vu's.
De Sloveense filosoof en socioloog Slavoj éiěek rekende onlangs in een beschouwing over de Londonse rellen af met linkse en rechtse clichťs over de redenen van deze gewelddadigheid. De steriele focus op leefomstandigheden levert wellicht een objectief referentiekader, meent éiěek, maar zegt niets over wat de persoonlijke morele chaos van een geweldpleger voor diegene betekent, wat hij er zelf mee moet, en hoe we de behoefte aan zo'n zelfdestructieve revolte moeten plaatsen. Het mag duidelijk zijn dat de Hegeliaans analyserende éiěek het somber inziet met dit in feite antirevolutionaire geweld.
Goed, éiěek mijmert niet specifiek over onze 'krachtwijken'. Toch valt te leren van zijn focus op de persoonlijke morele chaos.

Henk van Tuinen Reduceer ons niet tot homo economicus (Volkskrant 11 november 2014 p. 27)
Van der Leeuwlezing - De economie legt ons haar waarden op, zegt Sedlacek terecht. Baarsma's antwoord schiet te kort.
Nut economie beperkt
Mijn conclusie is dat er twee oorzaken zijn waardoor onze samenleving steeds commerciŽler en onbehaaglijker wordt. Enerzijds veroorzaakt de lawine aan marketing en reclame, die onze media doordrenkt, een geleidelijke commercialisering van de hele cultuur van onze samenleving.
Anderzijds leidt de dominantie van het meest gangbare economisch denken in de praktijk tot het opleggen van waarden die ons steeds verder reduceren tot een homo economicus. Deze oorzaken versterken elkaar. Het wordt hoog tijd dat we mechanismen vinden die ons weer kunnen brengen tot een gezonde relativering van de economie.
We moeten minder naar economen gaan luisteren. Misschien met als uitzondering die eminente welvaartseconoom, Stephen Marglin van Harvard University, die enkele jaren geleden een knap boek schreef: The Dismal Science. How Thinking Like an Economist Undermines Community.

In het Filosofisch Kwintet van 7 juli 2013 dat over Economie en identiteit gaat wordt de dubbele theorie van Adam Smith door Haroon Sheikh aangehaald. Irene van Staveren heeft het vervolgens over dommigheid om alles aan de markt over te laten.

‘Goed en Kwaad’ en ĎZaaien en Oogstení zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Adam Smith heeft dit ook onderkend. De valkuil van wensdenken en maakbaarheidsideologie, die zowel ter linkerzijde als ter rechterzijde in Nederland speelt, kunnen het ĎGoed en Kwaad’ dilemma niet oplossen.

Vergeleken met de financieel economische crisis is wat zich bij Hoogovens heeft voorgedaan klein bier. Wel laat het zien dat verschijnselen in de microkosmos zich in de macrokosmos weerspiegelen. In het onderzoeksrapport ĎE i Ví fungeert Hoogovens als decor voor een groter verhaal in de macrokosmos. Het zijn de fundamentele asymmetrieŽn (gebroken symmetrie) in de natuur waardoor we het lot niet altijd in eigen hand hebben. Het collectief onbewuste van Carl Jung geeft de feedback om bij te leren. Er is zeker een overeenkomst tussen Sven Kramer (wisselfout 2010) en het neoliberalisme, beide denken voor goud te gaan, maar plotseling staan ze met lege handen.

Onze levensweg, het leerproces op aarde heeft op het emancipatieproces, burgerschapsonderwijs (begeleidingskunde), de íHoofdrouteí (waarheidsvinding) betrekking, de Gulden middenweg van balancerend - en authentiek leiderschap, op het Rechterpad. Het biedt een oplossing voor het menselijk tekort. De levenskiem, het beginsel van de enantiodromie van Carl Jung is nog steeds werkzaam.

Het verschijnsel dat Erasmus in zijn boek Lof der zotheid signaleert lijkt verdacht veel op problemen die zich nu in de publieke marktsector (gezondheidzorg, onderwijs en sociale woningbouw) voordoen. Of met andere woorden was het eerder de geestelijkheid, nu is het de bestuurlijke elite die het laat afweten. De zogenaamde marktwerking in het onderwijs is nutteloos geweest en heeft niet tot produktiviteitsverbetering geleid (Volkskrant 21 juni 2012). De politiek is geen deel meer van de oplossing, maar de kern van het probleem geworden. De hamvraag is nu of je voor het 'oplossen of doorschuiven' van problemen riant wordt beloond?

Thomas Piketty auteur van het boek Capital in the Twenty-First Century stelt in de Vokskrant van 19 april 2014: ĎDe toenemende ongelijkheid is geen gevolg van ijzeren economische wetten, maar van politieke keuzen. Hans Wansink vestigt in zijn artikel Kapitalistisch idealisme in de Vokskrant van 17 mei (p. 56-59) opnieuw de aandacht op het boek Capital in the Twenty-First Century van Thomas Piketty:
ĎDe enige manier voor de democratie om de controle over het mondiale financiŽle kapitalisme te heroveren, is volgens de Franse econoom een wereldwijde
progressieve belasting op kapitaal. Etc.
ĎOm uit de crisis te komen, zit er voor de eurolanden niks anders op dan de gezamenlijke staatsschulden ook gezamenlijk te saneren.í

Volgens Thomas Piketty is het versterken van de samenleving wel degelijk mogelijk door een rechtvaardiger belastingstelsel zowel binnen als buiten Nederland - voor burgers en bedrijven - te helpen bevorderen.

De voorspelling van Jeffrey Sachs in augustus 1999 is aardig uitgekomen. Het probleem is dat er Nederlandse politici zijn, die ook tot de groep van de wereldspelers willen behoren en belastingontwijking, Nederland als belastingparadijs in het buitenland, promoten. Als uitvloeisel van het 'belastingparadijs' Nederland heeft men bij de belastingdienst nieuwe achterkamertjes gecreŽerd. ĎMet horizontaal toezicht ontstaat het risico van allemaal kleine rechtssysteempjes in achterkamertjesí. In plaats van 'horizontaal toezicht' te promoten, dient innerlijk leiderschap centraal te staan. Het selling point voor de VVD is het economisme dat Jesse Klaver bestrijdt.
Of met andere woorden Frans Weekers had de lat voor het bedrijfsleven niet lager moeten leggen, maar innerlijk leiderschap moeten bevorderen. Wat organisaties echt nodig hebben, is een samenspel van bezieling en zakelijkheid. De paradox is dat het economism van de VVD, het staatskapitalisme propageert.

Jo Horn Aandacht gewenst voor integriteitsbeleid
Het aantal onderzoeken naar integriteitschendingen, zoals ongewenste omgangsvormen, misbruik van middelen en het overschrijden van regels bedroeg in 2010 ruim 1300 gevallen.
Afgezet tegenover het totaal aantal mensen dat in de publieke sector werkzaam is Ė 520.000 Ė lijkt dat misschien een gering aantal. Het aantal onderzoeken van rijksrecherche naar corruptie neemt wel gestaag toe. Van 135 rond 2003 naar 301 per jaar in 2010.
Het probleem van corruptie, fraude, omkoping, ambtsmisbruik bij de overheid is heel lang ontkend. De meeste overheidsorganisaties kijken met een blinddoek naar het probleem Het is nog vaak een taboe om toe te geven dat bij een gemeente of een woningbouwcoŲperatie fraude of corruptie voorkomt.

Sturen op zin in excellent onderwijs De kruistocht van Marja van Bijsterveldt om topprestaties te leveren Hans van der Loo (16 september 2011)
Sturen op zin betekent vier dingen:
- In de eerste plaats moet je mensen meenemen in je visie en laten zien dat het belangrijk is en loont om op een andere manier te denken en te werken. Van Bijsterveldt doet dat met verve. Zij is ervan overtuigd dat de in het Nederlandse onderwijssysteem ingebouwde middelmatigheid (Ďzesjescultuurí) op lange termijn funest is voor het land. ĎWe zijní, zo zegt ze, Ďeen hoogvlakte zonder piekení. Het niveau is goed in de breedte, maar om op te gaan in de vaart der volkeren, moet je ook kunnen pieken. Om dat te kunnen doen, moeten we veeleisender worden voor elkaar. Dat is niet alleen goed voor de economie, maar ook voor de vorming van mensen zelf. Excellent onderwijs is immers de toegang tot andere werelden. En die toegang moet je wel verdienen.
- De tweede factor die bepalend is voor sturen op zin betreft het feit dat mensen op positieve wijze geraakt worden en dat van daaruit nieuwe verbindingen tot stand komen. Om mensen mee te nemen in haar visie maakt zij niet de fout om slechts vanuit een rampenscenario (Ďals wij niet verbeteren, danÖí) te redeneren. Rampen maken negatieve emoties los en daar is niemand bij gediend. Van Bijsterveldt valt niet in de valkuil van de Ďburning platformí en gaat nadrukkelijk met de betrokkenen in het onderwijsveld in dialoog. Ook wijst zij bij voorkeur op positieve voorbeelden. Een daarvan is de instrumentenmakersschool in Leiden, die enkele jaren geleden nog op sterven na dood was. Omdat zowel schoolbestuur als bedrijfsleven het belang van de school inzagen, hebben ze de handen ineengeslagen en is de school er inmiddels op eigen kracht weer bovenop gekomen. ĎEcht klasseí, aldus de minister.
- De derde dimensie van sturen op zin is het hebben van hoge ambities. Die staan in het geval van deze minister buiten kijf. In de toekomst moet het volgens haar vooral draaien om Ďexcellerení, Ďpiekení en Ďpresterení. We moeten daartoe Ďveeleisenderí naar elkaar toe worden. We moeten kiezen voor Ďscholen met smoelí, die niet in het grotere geheel verdwijnen. De richting is duidelijk. Of de minister ook een helder beeld heeft hoe die excellente onderwijsomgeving van de toekomst er precies uit ziet, wordt in het interview niet duidelijk. Van Bijsterveldt beperkt zich tot het noemen van een aantal essentiŽle randvoorwaarden, zoals betere HR-praktijken (docenten die elkaar beoordelen, het houden van serieuze functioneringsgesprekken) en sterker sturen op motivatie (Ďleraren die er de kantjes vanaf lopen, kun je beter ontslaaní). Over de onderwijspraktijken van de toekomst, komen we niet echter weinig te weten. Het duidelijker visualiseren van de precieze eindbestemming is een belangrijk aandachtspunt voor haar, want zonder een inspirerend en wervend toekomstbeeld kom je er niet (zonder het beeld van het ĎBeloofde landí was Mozes er nooit in geslaagd om zijn mensen 40 jaar door de woestijn te laten trekken!).
- De vierde en laatste dimensie is dat je je zoveel mogelijk richt op de drijfveren en talenten van mensen zelf. Van Bijsterveldt is hier zeer duidelijk over. ĎElk talent hebben we nodig en elk talent verdient een kansí, zegt zij. En: Ďhet is onze dure plicht het beste uit alle leerlingen te halen, maar ook alles uit de beste leerlingení.

'Teloorgang VS gaat gepaard met verzwakking IsraŽl' (Marcel van Dam Volkskrant 15 september 2011)
Na 9/11 had Amerika de wereldwijde steun moeten gebruiken om zijn Midden-Oostenpolitiek ingrijpend te veranderen.
Ik deel de opvattingen daarover van Kishore Mabuhbani, zoals verwoord in het interview van Paul Brill in de krant van jongstleden zaterdag. De centrale stelling van deze gezaghebbende Aziatische politieke commentator, auteur van het boek The Irresistibly Shift of Global Power to the East is dat Amerika de wereldwijde steun na 9/11 had moeten gebruiken om zijn Midden-Oostenpolitiek ingrijpend te veranderen. Amerika had zich de vraag moeten stellen waarom het door de bevolking in die regio zo wordt gehaat. Volgens hem hebben de oorlogen in Irak en ten slotte ook in Afghanistan die alleen maar versterkt, terwijl 'de kern van de problemen met de islamitische wereld wordt gevormd door de onevenwichtige Amerikaanse stellingname in het IsraŽlisch -Palestijnse conflict'.

'Vrije wil meet je niet met een hersenscan' (Daan Evers en Niels van Miltenburg Volkskrant 15 september 2011)
Swaab mag best meningen geven over dingen die buiten zijn specialisme vallen. Wel is het jammer dat hij zo weinig kritisch is over onderzoek dat met zijn mening overeenstemt. Op Libet en Wegner valt heel wat af te dingen. Ook geldt voor al hun onderzoek dat er eerst filosofische interpretatie nodig is om het belang voor de vraag naar vrije wil te bepalen. Als Swaab het bestaan van de vrije wil weerlegd acht door de wetenschap, dan dringt zich de vraag op: waarvan is precies het bestaan weerlegd, en is dŠt wat we bedoelen met vrije wil? En dat blijft een filosofische vraag. Dat de vrije wil een illusie is, wordt niet aangetoond door hersenwetenschap.

De geschiedenis van de economie ofwel de geschiedenis van het economisch gedachtegoed betreft de ontwikkeling van de economie als wetenschappelijke discipline en gaat onder meer over de verschillende denkers en theorieŽn op het gebied van politieke economie en economie van de oudheid tot vandaag de dag.

Te veel focus op cijfers en te weinig op cultuur en gedrag Toezicht op publieke sector nog te braaf (Volkskrant 15 juni 2011)
De bevindingen van het adviesbureau PwC sluiten aan bij eerdere zorgelijke geluiden over het toezicht in de publieke sector. Zo waarschuwde Rienk Goodijk bij zijn aanstelling als bijzonder hoogleraar Governance in de (semi)publieke sector in Tilburg in maart dat nieuwe schandalen goed mogelijk zijn. Volgens Goodijk kunnen de toezichthouders in de zorg, het onderwijs en bij corporaties de ambitieuze bestuurders niet meer bijbenen. Hij pleitte voor meer controlemomenten, meer openheid en meer waarborgen tegen buitensporig gedrag van bestuurders.
Toezichthouders in de publieke sector sturen onvoldoende op cultuur en gedrag terwijl ze daarin wel een rol hebben. Ze kunnen beginnen met het stellen van goede en stevige vragen aan het management.
Woningcorporaties, onderwijs- en zorginstellingen, charitatieve organisaties en andere (semi-)publieke instellingen moeten voldoen aan steeds hogere maatschappelijke verwachtingen van een brede groep stakeholders. Publieke organisaties moeten voortdurend bewijzen dat ze het maatschappelijke vertrouwen waard zijn. Het succes van organisaties wordt groter naarmate zij beter in staat zijn hun maatschappelijke doelstellingen en kernwaarden te verankeren in hun cultuur. Een waardevolle cultuur zit immers niet alleen in een goed geformuleerde missie, maar vooral in het gedrag van managers en medewerkers. In de praktijk blijkt dat er nogal eens een kloof zit tussen de gewenste en de daadwerkelijke cultuur.

De energie -, klimaat - en kredietcrisis kunnen alleen effectief worden aangepakt wanneer van een sluitend model (hoofdroute) van de ťne werkelijkheid (bv. A.P. Fiske) wordt uitgegaan. De gesignaleerde crises vragen om een ruimere context. De cyclische evolutie biedt daarvoor een handvat. De kredietcrisis markeert een breuk in het traditionele marktdenken van Adam Smith. De maakbaarheidsgedachte, de overtuiging dat we alles onder controle kunnen hebben en regelen is mede debet aan deze wereldvraagstukken. De Derde Weg bestaat echt en heeft op de hoofdroute betrekking. De Derde Weg betekent niet dat we de wereld verbeteren door onze talenten te Ďvermarktení, maar in de eerste plaats door bij onszelf te beginnen.

Het rapport 'E i V' tracht door een tipje van de sluier, van de ťne, onveranderlijke werkelijkheid, op te lichten aan het creŽren van een duurzame samenleving en zonniger toekomst bij te dragen. De scheppingskracht zit in onszelf. Er geldt nog steeds verbeter de wereld begin bij jezelf. Het is wel degelijk mogelijk het lot enigszins in eigen hand te nemen, door je met de juiste dingen bezig te houden die goed bij je kwaliteiten aansluiten.

Benedictus XVI (Katholiek Nieuwsblad 10 oktober 2008): Alleen zij die bouwen op Gods woord bouwen op de rotsen en wie bouwt op succes, carriŤre en geld bouwt op zand. Met die woorden reageerde paus Benedictus XVI op de huidige economische crisis die de hele wereld in zijn greep heeft.

Antoine Jacobs: Paus Benedictus (Volkskrant 11 augustus 2009) schrijft in zijn nieuwe encycliek Caritas in Veritate (ĎLiefdadigheid in waarheidí) uitvoerig over de sociale noden in de wereld, noemt de kredietcrisis en de oorzaken ervan met naam en toenaam en schrikt er niet voor terug om het ongebreidelde marktdenken, onze energieverspilling en het ethisch relativisme ervan langs te geven. Hij analyseert dat we in een globaliserende wereld leven en trekt daaruit de gevolgtrekking dat de bijkomende problemen een solidaire aanpak vereisen. De paus laat niet na te beklemtonen hoezeer die twee zaken (progressief sociaal beleid en conservatieve ethiek) onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
ĎAls het gemeenschappelijke welzijn niet het uiteindelijke doel is, dreigt het streven naar winst rijkdom te vernietigen en armoede te creŽren.í De paus roept op tot spoedige hervorming van de Verenigde Naties tot Ďeen echte mondiale politieke autoriteití, zodat werk kan worden gemaakt van Ďhet idee van een familie van natiesí.
Nu echter liberalisme, socialisme en christen-democratie/conservatisme steeds vaker in identiteitscrisis belanden, wordt het toch spannend te zien of de controversiŽle combinatie van links en rechts (en niet het waterig compromis daartussen) in de katholieke maatschappijvisie de wereld nieuwe perspectieven kan bieden.

Met het 5D-concept en het Kompaskwadrant wordt beoogd aan het oplossen van de wereldvraagstukken een steentje bij te dragen. Om hoofdzaken van bijzaken te onderscheiden wordt in het rapport ĎE i Ví van kwadranten gebruik gemaakt. Het laat op eenvoudige wijze de rode draad zien die de esoterische stromingen gemeenschappelijk hebben. Deze draad begint met de tegenstellingen.

Aan elke crisis liggen tegenstellingen, zoals bijvoorbeeld tussen 'Politicals & Professionals', ten grondslag. Door de nauwe 'verstrengeling' tussen de 'eerste, tweede en derde macht' en de 'vierde, vijfde en zesde macht' verloopt de weg naar verbetering nu contraproductief omdat de brokkenpiloten elkaar de hand boven het hoofd houden en geen contact meer hebben met de werkvloer. Het zelfreinigend vermogen is verloren gegaan. De brokkenpiloten die de problemen hebben gecreŽerd moeten zich nu als een ware Baron von Munchhausen aan hun eigen haren uit het moeras trekken. Door het privatiseren van het onderwijs, de wooncorporaties en de zorg heeft de overheid het stuur uit handen gegeven en dreigt de cash cow Nederland volledig te worden uitgemolken.

Bij een compromis kan het wenselijk zijn de kool en de geit te sparen. Dat deze oplossing in het kleine Nederland werkt, wil nog niet per definitie zeggen dat het ook in relatie met het grote buitenland tot goede oplossingen leidt. Het gedoogbeleid laat zien dat daardoor de problemen eerder groter dan kleiner zijn geworden. Het tegenovergestelde van een gedoogbeleid is een zero-tolerance beleid. Gedogen leidt dus uiteindelijk tot een averechts effect. Het kiezen voor de gemakkelijkste korte termijn oplossing wil nog niet zeggen dat daarmee ook het beste resultaat op langere termijn wordt bereikt. Met name voor politici geldt penny wise and pound foolish. De naÔviteit komt met name in het ontbreken van een energiebeleid van de Nederlandse overheid tot uitdrukking. Terwijl iedereen weet dat de energieafhankelijkheid van het buitenland de komende decennia alleen maar sterk zal toenemen, verkopen we nu als voorbereiding daarop onze energiebedrijven alvast aan het buitenland. Een ding is zeker de onderhandelingspositie zal daardoor zeker niet sterker worden. Of met andere woorden we naaien onszelf een oor aan.

Van der Hoeven (Volkskrant 28 oktober 2009): Ik maak me zorgen over het korte termijn winstbejag dat hier en daar overheerst. Een gebrek aan ethisch en moreel handelen is mede oorzaak geweest van de economische crisis.
Haar opmerkingen zijn de werkgevers Bernard Wientjes, Loek Hermans en Albert Jan Maat in het verkeerde keelgat geschoten.
Van der Hoeven gaat met de onderwijswereld overleggen over cursussen ethiek bij managementopleidingen (Volkskrant 30 oktober 2009).
Door haar vrijwel kritiekloze en kleurloze politieke opstelling etaleert Van der Hoeven zich op ethisch terrein als een lege huls. Dit in tegenstelling tot wat je van een CDA politicus in het kader van goed rentmeesterschap zou mogen verwachten. Of met andere woorden wat is precies de toegevoegde waarde van deze minister? Van der Hoeven moet zelf voor haar falende overheidsbeleid verantwoordelijkheid nemen.

Pieter Winsemius (Volkskrant 30 oktober 2009): Werkgevers doen aan stemmingmakerij
Bernard Wientjes en Loek Hermans, voorzitters van VNO-NCW en MKB-Nederland, bepleiten een inperking van de in hun ogen bedenkelijke rol die natuur- en milieuorganisaties spelen bij procedures rond de aanleg van wegen en dergelijke. Het ontwerp voor de Crisis en herstelwet gaat hen niet ver genoeg. De natuur- en milieuorganisaties moeten gewoon hun mond houden als de politiek heeft gesproken.

MichaŽl Persson (Volkskrant 30 oktober 2009): Pas na zijn pensioen wordt wereldleider groen
Zo was de bijeenkomst van de beroemde milieuclub misschien wel typerend voor de huidige stand van zaken op weg naar Kopenhagen. Bijna iedereen is het erover eens dat we grotere offers moeten brengen om de klimaatverandering tegen te gaan. En bijna iedereen is het erover eens dat iemand anders daarmee moet beginnen.

Structurele problemen hebben primair een sociaal-psychologische dimensie en hebben met ons ego te maken. In een gezond bedrijf wordt het management dat verantwoordelijk is voor het ontstaan van problemen ontslagen. De schaduwzijde van de bonussencultuur zorgt er voor dat men elkaar gaat indekken. De egospelletjes optimaal meespeelt. Zaken worden onder de pet gehouden. De bonussencultuur berust op het sentiment ďVoor wat hoort watĒ (do-ut-des).

Alles gaat uiteindelijk om de bonus draaien, de klant of de loyaliteit aan het bedrijf speelt geen enkele rol meer. In organisaties waar het misgaat wordt vaak het spel van de 'dubbele’, de verborgen agenda gespeeld. Het betekent zoveel dat een persoon eerst voor zijn eigenbelang kiest, dan voor het belang van zijn collega's, vervolgens voor het echelon boven hem en pas tot slot voor het belang van het bedrijf. Het zijn de zwakke managers, de 'carriŤremanagers' met een groot ego, die dreigen en intimideren om hun gelijk te behalen. De 'carriŤremanagers' spelen echter weer in en zijn als het ware de marionet van het echelon boven hen. Veel managers zitten in een netwerk van corruptie.
Ethiek en morele verantwoordelijkheid
Over het algemeen houdt de maatschappij personen verantwoordelijk voor hun handelingen, en zal ze hiervoor complimenteren of veroordelen. Velen geloven echter dat morele verantwoordelijkheid, vrije wil vereist. Een ander belangrijk aspect in de discussie over de vrije wil is dus, of individuen ooit moreel verantwoordelijk kunnen zijn voor hun handelingen, en als dit zo is, in welk opzicht.
Managers met een sterk ego (sterke wil) staan wel open voor kritiek, een debat (Luisteren en Spreken). Als voorbeeld geldt het zelfstandige en onafhankelijke denken van Michel de Montaigne. Het hangt van de organisatiecultuur af of met tegenspraak iets wordt gedaan of dat een whistleblower volledig wordt genegeerd.

Vrijheid betekent voor veel entrepreneurs produceren wat de markt vraagt. Al behoeft het inspelen op de markt, een lange termijn visie niet in de weg te staan. De werkelijkheid is niet zwart versus wit. Het gaat er bij het zoeken naar een Midden Weg om de scherpe kanten van twee uitersten te onderkennen. Politici willen niet dat de politiek of de staat wordt gedegradeerd tot een reparatiewerkplaats waarin zij nog slechts de slachtoffers van het kapitalisme mogen oplappen. Het schrikbeeld dat democratisch gekozen regeringen er straks minder toe doen dan de gezamenlijke macht van bankiers, institutionele beleggers en multinationals. Als investeerders beschikken zij over kapitalen die het nationaal inkomen van grote landen verre overstijgen. Door de wereldwijde schaal waarop zij opereren, zijn zij maar weinig gevoelig voor nationale sentimenten. De angst voor die spijkerharde opstelling van naamloze buitenlandse investeerders is de sleutel tot alle emoties die de mondialisering oproept. Burgers voelen zich machteloos tegenover een kapitalisme dat de aandeelhouders boven de werknemer stelt en dat mensen onzeker maakt over hun baan omdat beslissingen daarover worden genomen door topmanagers in verre hoofdsteden die geen enkele binding met hen hebben.

De kern van het probleem is dat de financiŽle sector extreem complex is geworden. Het mechanisme van Checks & Balances (Evenwicht door Tegenwicht) is daardoor vrijwel een farce geworden. Volgens Arie van der Zwan (Volkskrant 5 maart 2009) vertrouwde de DNB te veel op zijn rekenmodellen. Maar als je dat doet, schakel je het gezonde verstand uit. Een kind kon zien dat het misging. De bankiers kwamen in het parlement ook op de proppen met hun risicomodellen die het allemaal niet hadden zien aankomen.

Tegenover de schuldencrisis staat de enorme liquiditeitsgroei. Het investeringsklimaat wordt door een lage rente bevorderd. Volgens John B. Taylor is het monetaire beleid om een lage rente te stimuleren juist de oorzaak van de schuldencrisis.

De kredietcrisis toont een ding de risicospreiding(beheersing) is volledig (vol en ledig/leeg). De cultuurfilosoof Peter Sloterdijk hanteert in zijn boek Sferen voortdurend het oxymoron. Een oxymoron is een speciaal geval van de paradox: daar is wel een zekere tegenspraak aanwezig, maar bij nadere beschouwing lost die tegenspraak zich op. Bij de oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil echter in stand.
De ťne werkelijheid biedt een referentiekader aan de boeken van Peter Sloterdijk.

In risk management, negentropy is the force that seeks to achieve effective organizational behavior and lead to a steady predictable state.

De kredietcrisis wordt tegen de achtergrond van de illusiecultuur geplaatst. Relatief staat tegenover absoluut. Uiteindelijk blijft het allemaal mensenwerk.

De kredietcrisis is mede een gevolg doordat de afgelopen decennia het publieke en het private domein volledig met elkaar verweven zijn geraakt. Om welvaart te creŽren werkt de onzichtbare hand van Adam Smith in het private domein goed, echter voor het creŽren van welzijn in het publieke domein slecht. De grote verwarring ontstaat wanneer onder het etiket van het algemeen publieke belang zaken worden verkocht die op het private eigenbelang betrekking hebben. Het publieke domein werd zo aan het private domein verkwanseld. De wolf in schaapskleren bestaat nog steeds. Er blijven handige kooplieden die knollen voor citroenen verkopen. Het gegoochel met financiŽle constructies mist elk houvast met de reŽle wereld. In de financiŽle sector is naar voren gekomen dat de managers de deugdelijkheid van hun producten zelf niet meer begrepen. Incompetentie wordt dan beloond. Eigenbelang versus algemeen belang zal altijd een dilemma blijven. Duidelijk is naar voren gekomen dat de fixatie op kortetermijnwinst ten koste gaat van continuÔteit op langere termijn. Aan het publieke domein dient weer een sleutelrol te worden toegekend.

Arnold Heertje (Volkskrant 25 april 2009): 'Nu suggereert de politiek, geÔnspireerd door instanties als het CPB, dat besluiten logisch voortvloeien uit een rekensom. Dit is de kosten-baten-analyse, dus dit moet de beslissing zijn.' Maar je kunt een goed besluit niet berekenen.
Het begrip Maya betekent ‘dat wat gemeten wordtí. De ťne werkelijkheid heeft twee complementaire kanten, 'Ruimte en Duur', 'Absoluut en Relatief', 'Fysica en Metafysica'.
Marcel van Dam (Volkskrant 30 april 2009): Het CPB heeft een volgend hoofdstuk toegevoegd aan de kruistocht tegen de naar de mening van daar werkende economen te riante positie van ouderen in onze samenleving.
Het gekke is dat ik geen rapport van het CPB ken waarin met een analoge redering wordt betoogd dat de meeste bankiers en andere ondernemers meer verdienen dan ze waard zijn. Als gevolg daarvan hebben die de grootste crisis sinds de jaren dertig geproduceerd. Productiviteit is niet ťťn op ťťn weer te geven in een bedrag. Een oudere werknemer met veel ervaring kan een jongere werknemer behoeden voor kostbare fouten en onbezonnen risicoís.
Het gaat er om welk deel van de economische groei wordt besteed aan particuliere inkomens en welk deel aan collectieve arrangementen. Dat is een keuze voor politici, maar die kruipen graag weg achter de rug van het CPB. De hele verzorgingsstaat zou je kunnen omschrijven als een mantel der liefde. Die is opgebouwd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, toen we ons nog met zijn allen verantwoordelijk voelden voor het welzijn van iedereen.

Marcel van Dam boek Niemands land (Volkskrant 20 november 2009): Het heeft lang geduurd voordat ik in volle omvang besefte wat de gevolgen zijn van de paradigmaverandering die de Nederlandse politiek vanaf begin jaren tachtig heeft ondergaan. Als socioloog weet ik dat je de maatschappelijke krachten moet kennen om te weten waar je de gevolgen ervan moet zoeken. Zoals astronomen pas zwarte gaten vonden nadat Einstein de betekenis van de zwaartekracht had doorgrond.
Ik ben geen Einstein en de menswetenschappen bestuderen een onderwerp dat nog complexer lijkt dan het uinversum. Het universum wordt bestuurd dor onveranderlijke natuurwetten, de samenleving door normen en waarden die constant veranderen. De toekomst kan niet worden uitgerekend door het Centraal Planbureau, de toekomst moet worden uitgeprobeerd door mensen. Omdat niemand de wijsheid in pacht heeft blijft dat behelpen, maar het helpt wel als niet succes de norm bepaalt maar de norm het succes.
Met het schrijven van Niemands land heb ik beoogd mensen die boeken lezen ervan te overtuigen dat zij door het lot zijn begiftigd met het vermogen zich aan te passen aan een complexe samenleving. Zij behoren om die reden de samenleving geschikt te maken voor mensen die dat niet kunnen.

L. Bovenberg en C.N. Teulings CPB Discussion Paper Rhineland exit:
Waar globalisering van productmarkten heeft geleid tot een verhoging van bedrijfsspecifieke risico's door een intensivering van competitie, daar heeft de globalisering van kapitaalmarkten geleid tot een verbetering van de risicodiversificatie van kapitaalverschaffers. Dit is een efficiŽnte vorm van sociale zekerheid.

Dit citaat staat lijnrecht tegenover de risicospreiding die door de globalisering van kapitaalmarkten werkelijk heeft plaatsgevonden. Door de globalisering zijn landen in economisch opzicht steeds sterker van elkaar afhankelijk geworden. In plaats van een verbetering is er sprake van een verslechtering van de risicodiversificatie. De belastingbetaler betaalt het gelag. Met name de sociaal zwakkere groepen zijn de klos. Het is dus een ineffectieve vorm van sociale zekerheid. In hoeverre is er van het peterprincipe of het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen c.q. de 4e macht sprake? Wie durft leiders nog de waarheid te vertellen?

Coen Teulings ĎVoorspellen van crises is een illusieí (interview Volkskrant 16 december 2009):
U gaat nog steeds uit van een V-vormig herstel, terwijl anderen uitgaan van een W-vorm.
Het alfabet heeft 26 letters met allemaal fantastische vormen. Uit deze discussie blijkt vooral dat nog veel onzeker is. De financiŽle sector is bijvoorbeeld nog fragiel. Of het een U, een V of een W wordt, weet niemand, wij ook niet.
Leiden de snel oplopende overheidsschulden ook niet tot brandgevaar?
‘Het overheidsbeleid is redelijk succesvol geweest , maar je kunt er niet eindeloos mee doorgaan. In die spagaat zitten we nu. Op de lange termijn ligt er een grote rekening voor de overheid. Ze zal op enig moment flink op de rem moeten trappen.

Het op de rem trappen is vermoedelijk eerder gekomen dan Coen Teulings heeft verwacht. De vraag komt naar voren hoe is het mogelijk dat een meerderheid van de politici alle kaarten op het managementdenken, het Westerse marktmodel hebben gezet, dus zich tot ťťn kant van de medaille hebben beperkt? De denkfout die economen hebben gemaakt is dat om de economie stabiel te houden en niet in te storten groei nodig is. Tim Jackson laat in zijn boek zien dat Prosperity Without Growth ook mogelijk is.

Economy Transformers heeft Ďzes dimensiesí gedefinieerd waarlangs verandering in de nieuwe economie plaatsvindt: Aarde, Waardebepaling, Eigendom, Organiseervormen, Dialoog en Ik ben.
1. Ik benópassie, Hoe ben je bezig?
2. Dialoogóuitstraling/aantrekking, Wat laat je zien?
3. Eigendomówie is eigenaar/verantwoordelijkheid, Hoe ga je met vermogen om?
4. Organiserenómanier van samenwerken, Hoe verbind je je aan elkaar?
5. Waarde bepaling ó samenwerken /prijsvorming, Hoe komen prestaties tot waarde?
6. Aardeódood en leven/cyclisch denken, Hoe ga je om met het milieu?

Het gaat er om de kloof tussen rijk en arm, zowel in als buiten Nederland te verkleinen. De technocraten, de 'topeconomen' in Den Haag en Brussel dienen voorstellen uit te werken om een grotere tweedeling in de maatschappij te vermijden. Binnen de traditionele hiŽrarchische structuren zijn de huidige complexe vraagstukken niet meer op te lossen. In plaats van dat we de systemen steeds complexer en ondoorzichtiger - Too big to fail - maken moeten we terug naar wat al in 1973 door de econoom E.F. Schumacher in zijn boek Small Is Beautiful, het spreiden van risico's is aangegeven. De strategie, die door C. K. Prahalad & Stuart L. Hart voor ontwikkelingslanden is uitgewerkt geldt ook voor Nederland.

De belangenverstrengeling tussen politici en bedrijfsleven en door mismanagement met de mantel der liefde te bedekken heeft tot gevolg gehad dat zowel bij toezichthouders, CEO's en politici nu het vermogen ontbreekt om meerwaarde te creŽren. De paradox is dat in plaats van politici en het bedrijfsleven systemen steeds complexer maken dient volgens E.F. Schumacher om het spreiden van risico's te bevorderen Small Is Beautiful centraal te staan.

Het gaat er dus niet om de complexiteit van organisaties te vergroten, maar om ze te verkleinen.
Het is nuttig meer bewust te worden van de achtergronden van noodzakelijke lange termijn veranderingen en niet alleen ad hoc korte termijn vraagstukken op te lossen. De begripsverwarring ontstaat hoofdzakelijk doordat we ons met halve waarheden bezig houden. Binnen de traditionele hiŽrarchische structuren zijn de huidige complexe vraagstukken niet meer op te lossen. In plaats van dat we de systemen steeds complexer en ondoorzichtiger - Too big to fail - maken moeten we terug naar wat al in 1973 door de econoom E.F. Schumacher in zijn boek Small Is Beautiful, het spreiden van risico's is aangegeven.

Rens van Tilburg Liberale kritiek op ongelijkheid (Vokskrant 22 april 2015):
Hoe ogenschijnlijk uiteenlopende werelden kunnen worden verenigd, mocht ik onlangs ervaren op het jaarlijkse samenzijn van het Institute for New Economic Thinking dat in Parijs wetenschappers en hedgefund-managers samenbracht. Een sterrencast verzorgde de aftrap: Thomas Piketty, de Franse econoom van dat vuistdikke boek over een eeuw ongelijkheid, en de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz .
Dat gelijkheid en groei prima samengaan, lieten de naoorlogse jaren al zien. Recent vonden onderzoekers van zowel IMF als OESO dat ook nu groeiende ongelijkheid de economie schaadt. De rijken potten hun geld op. De armen kunnen niet in zichzelf investeren. Talent gaat verloren. Inzichten die voeding geven aan een liberale kritiek op ongelijkheid en daarmee het fundament leggen voor een sociaal-liberaal belastingcompromis.
Dat de samenleving zich steeds meer sluit, zou juist liberalen moeten verontrusten. Een idee dat Amerikaanse hedgefund-managers omarmen, dat moet de VVD toch ook aanspreken?

Op dit moment wordt het steeds duidelijker dat het naÔeve geloof van politici in de mythe van de vrijemarktgedachte en het zelfregulerende vermogen van de financiŽle sector, onderwijs, zorg en woningcorporaties op illusies blijkt te berusten. Met behulp van het maskerkwadrant kunnen politieke machtsspelletjes worden verklaard. Te veel politici beperken zich tot het besturen van hun 'bv-Ego'. Mismanagement kan ook met het verschijnsel Ďschaap in wolfsklerení worden geduid.

In Nederland is de situatie gegroeid dat de hoogwaardigheidsbekleders die in de schaduw van de formele macht opereren, met al hun bijbanen aanzienlijk meer verdienen dan de verantwoordelijke bewindspersonen. Uiteindelijk is het de informele 'vierde, vijfde en zesde macht' die echt aan het roer zit. Michail Gorbatsjov heeft gelijk ĎWe hebben een perestrojka nodig.í Voor politci geldt ook de kwaliteitscirkel Plan Ė Do - Check Ė Act van Deming. Politici dienen zich op de checks and balances (Evenwicht door Tegenwicht) te concentreren.

Het korte termijn denken prevaleert bij politici en bedrijven. Bij marktdenken gaat het niet om collectieve, maar om deeloplossingen. Het op de korte termijn gefixeerde marktdenken bevordert de graaicultuur. Het wordt tijd om het dilemma markt versus moraal te doorbreken. Er is niets nieuws onder de zon. Door alle eeuwen heeft de ontkenning van de waarheid tot lijden en dood geleid. Het zijn in hoofdzaak de onschuldigen die van menselijk falen de prijs betalen. Zaken lopen mis wanneer in de politiek de moraliteit, de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden.

Het Holland Financial Centre is een Nederlandse stichting opgericht op 11 juli 2007. Het is een initiatief van 48 verschillende partijen uit de financiŽle sector (overheid en bedrijfsleven) die als doel heeft het ontwikkelen van initiatieven die bijdragen aan het in stand houden van een sterke, open en internationaal concurrerende financiŽle sector in Nederland. Medio 2010 heeft HFC onder voorzitterschap van Sjoerd van Keulen een kleine 70 deelnemers. Sjoerd van Keulen is ook bestuursvoorzitter van SNS-reaal en 'Topman van het Jaar'. Naar aanleiding van het SNS-debacle heeft de overheid op 6 februari 2013 besloten de samenwerking met het bedrijfsleven in het HFC niet langer wenselijk te achten.

De gehavende kerncentrale van Fukushima is mede een gevolg van de nauwe verstrengeling tussen het 'publieke en private' domein en de onvoldoende Ďchecks en balancesí. Door de eurocrisis is vooral een politieke crisis zichtbaar geworden. De aanpak op Europees niveau laat zien dat de politieke besluitvorming bijzonder moeizaam verloopt.

Banken hebben de risicobeheersing - de ideale combinatie wel de lusten en niet de lasten - uitstekend op orde. Het depositogarantiestelsel, de hypotheekrenteaftrek, aflossingsvrije hypotheek, beleggingshypotheek, securitisatie en de nationale hypotheek garantie voor woningen staan borg voor het afdekken van de risicoís van banken. De woningmarkt is nu volledig uit balans. Het fenomeen moral hazard spreekt voor zich. Hoe naÔef kan de overheid, lees de politiek zijn?

Plato heeft al onderkend dat nous, de relatie tussen ĎThumos en Epithumiaí, het bekende Lichaam-geestprobleem, ťťn medaille met twee kanten is.

De eerste op 23 september 1983 gehouden Van der Leeuw-Lezing Een onderzoek naar de koppige dwaasheid van regeerders door Barbara Tuchman:
Door Plato zijn er al voorzetten gedaan, een uitverkoren klasse tot beroepsbestuurders op te leiden. In een rechtvaardige maatschappij zouden dan mensen uit de heersende klasse bij de verstandigen en wijzen in de leer moeten om in de kunst van het regeren onderricht te krijgen.
Het Meta-leren heeft op survival of the fittest, de waarden en normen betrekking.
In de op 30 oktober 2009 gehouden Van der Leeuw-Lezing haalt Alain de Botton een oud paard van stal.

Dante Alighieri schreef De goddelijke komedie, Friedrich Nietzsche De vrolijke wetenschap en Peter Sloterdijk Kritiek van de cynische rede. In het rapport ĎE i Ví komt ook het mechanisme van de Eeuwige wederkeer naar voren, waar Friedrich Nietzsche in Also sprach Zarathustra over schrijft.

'Op de drift tot scoren volgt het bedrog' (Hermann von der Dunk Volkskrant 13 september 2011)
Cijfers, statistieken, grafieken zijn de iconen van de huidige wetenschap. Wie ermee aankomt, is bij voorbaat serieus te nemen. Een andere factor is de zuigkracht van de markt, die in de strategie van de universiteiten het wetenschappelijke ethos als hinderlijk obstakel heeft opgeruimd en, zoals in bedrijven, de bestuurders in directeuren met een bedrijfsmentaliteit heeft veranderd, die de wetenschappers met het 'publish or perish' tot concurrentie opjaagt.
In 1986 waarschuwde ik in NRC Handelsblad voor de koopmansgeest die toen de alma mater binnendrong en het wetenschappelijke ethos zou ondermijnen. Zolang voortdurend het nieuwe ethos met zijn marktgerichtheid en verwisseling van kwantiteit met kwaliteit luid wordt gepredikt, zal ook de neiging om wat te sjoemelen, die de meeste wetenschappers wel eens bespeuren, ernstige slachtoffers maken. Zeker als daar de verleiding bij komt om in de media met opzienbarende vondsten te gloriŽren.

5D-concepten tonen het Hoe. De polariteit van ĎGoed en Kwaadí, het Wat zal immer een mysterie blijven. In de kern draait de beschaving om ťťn medaille met twee kanten. Aan het ontcijferen van de ťne werkelijkheid worden vele miljarden uitgegeven. De hamvraag is of het niet effectiever is miljarden te investeren in onderzoek dat gericht is op het behoud van het leven op aarde, dus om te voorkomen dat de vernietiging van biodiversiteit ongehinderd doorgaat. ĎGeprofessionaliseerdí waar Plasterk het in het begin van zijn artikel 'De overheid kan niet elke grasspriet bijknippen' in de Volkskrant van 20 september 2013 over heeft is een eufemisme voor het immorele gedrag van bestuurders in de publieke sector (semioverheid en quartaire sector) volgens de commissie-Halsema. De Jan Salie mentaliteit, waar Plasterk het in zijn column zondag 8 oktober 2006 over heeft gehad, kun je effectief veranderen door ondernemerschap te bevorderen en niet door wat hij stelt in zijn artikel van 20 september. Het ĎGeprofessionaliseerdí van de darwinist Plasterk heeft meer met de tijdgeest en politiek opportunisme, dan met wetenschap van doen. De visie van de PvdA op ondernemerschap is desastreus voor Nederland.

De kredietcrisis is ontstaan door de eenzijdige focus van politici op het macro-economische model. De kredietcrisis is er primair de oorzaak van dat de schuldencrisis en de eurocrisis duidelijk zichtbaar zijn geworden en tot een begrotingstekort hebben geleid.

Een klassieke tegenstelling is dat de liberalen vinden dat de overheid het probleem is en de markt de oplossing en de socialisten vice versa. Door de kredietcrisis is deze controverse opnieuw aangezwendeld. Of zoals de discussie over dit thema tussen Jan Peter Balkenende en Wouter Bos laat zien ligt de oorzaak van de graaicultuur voor de een bij de menselijke hebzucht en voor de ander dat de financiŽle systemen niet deugen. De een denkt vanuit de markt, het individu, de ander vanuit de overheid het collectief. Vloeien de meeste maatschappelijke vraagstukken niet voort uit het onbegrip tussen de verhouding tussen het individuele geval en de algemene regel? De waarheid ligt ongetwijfeld ergens in het midden en heeft op het complementaire 'en-en' denken betrekking.

Marcel van Dam schrijft in zijn column Ď1991 Ė 2007í in de Volkskrant van 18 oktober 2007: Tot mijn verdriet zag ik vanaf de jaren tachtig mijn partij wegzinken in een moeras van beginselloosheid. Onder Kok ging de PvdA door de knieŽn, onder Bos door zijn rug.

Beschaving gaat over de geschiedenis van inferioriteit en superioriteit. Het emancipatieproces, draait niet primair om man versus vrouw, maar om een paradigmawisseling, een gedragsverandering. Of zoals Thomas Decreus het weergeeft in zijn boek Een paradijs waait uit de storm over democratie en verzet. Of de in de managementliteratuur gebruikte metafoor zonder wrijving geen glans. Het gaat er om dat we het natuurlijke evenwicht, het contact met onze spirituele bron, 'bron van harmonie', het rechterpad weer herstellen.

====

Samenvatting (Wederkerig, Positive - & Normative economics, Zelfregulering en Regulering)

Petrus: U zult in het verderf worden gestort, u met uw geld, omdat u denkt te kunnen kopen wat God geschonken heeft (Handelingen 8:18-22).
Top-down versus bottom-up:
- Wiens brood men eet, diens woord men spreekt (Psalm 41:10, Johannes 6:26).
- Bertolt Brech:
Erst kommt das Fressen, dann die Moral.
Emil Cioran: Het is echter een heldere, cionareske paradox dat de mens juist vanwege de wil tot slagen een eindeloze reeks catastrofen achter zich laat: je manifesteren betekent je door een of andere vorm van volmaaktheid laten verblinden. Denken leidt tot niet-handelen. De utopie houdt volkeren jong en vitaal. Wijsheid maakt hem oud en futloos. Dat zag je al bij de Romeinen. Toen ze ten langen leste door contact met de Grieken beschaafd werden, sloeg de vermoeidheid toe en waren ze een gemakkelijke prooi voor de utopisch gedreven barbaren.
James MacGregor Burns: Leadership is one of the most studied yet least understood phenomena on earth.
Kishore Mahbubani: We zien nu dat de onzichtbare hand van de markt in balans moet worden gehouden door de zichtbare hand van goed overheidsbestuur (Volkskrant 11 oktober 2008).
Kishore Mahbubani:
De fundamentele fout in het westerse denken is dat de westerlingen menen dat alle oplossingen in de wereld van hen moeten komen, terwijl zij in werkelijkheid de oorzaak zijn van veel van die problemen. De V.S. en Europa nemen niet de leiding bij zoiets belangrijks als de bestrijding van het broeikaseffect. Na 9/11 zijn de V.S. van Bush meer dan ooit als hypocriet te boek komen te staan.
Mirra Alfassa: De voorwaarde die vervuld moest worden om de macht over het geld te krijgen was: meester te worden over de sexuele impuls in de mensheid. (Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) p. 150)
Stelling: In bureaucratisch aangestuurde organisaties leert het management wel problemen door te schuiven, echter niet om problemen op te lossen. Het management 'wast zijn handen in onschuld'.

Volgens Mark Rutte zijn we op aarde om het CPB te verslaan. Moet Rutte nu gaan somberen? (Peter de Waard Volkskrant 7 juni 2016 p. 25):
In april 2013 zei premier Rutte tegen de natie dat er niet zo moet worden gesomberd en gemopperd. 'We moeten een nieuwe auto kopen, of een nieuw huis. Dan kunnen we met elkaar het CPB verslaan', zo zei hij.
Uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de extra bestedingen vooral gaan naar zaken die direct met de hausse op de huizenmarkt hebben te maken, zoals meubels, gordijnen, badkamers en andere zaken. De modebranche merkt er bijvoorbeeld niets van. Misschien wordt het tijd de rollen om te draaien en moet Rutte gaan somberen.
Regeren is tenslotte vooruit zien.

Links en rechts staan in de politieke besluitvorming als gelijkwaardig tegenover elkaar. Voor het introduceren van de marktwerking door de overheid hielden de socialistische krachten (these) en rechtse, liberale krachten (antithese) elkaar aardig in evenwicht. Het is aannemelijk dat de liberalisering van de financiŽle markten, lees deregulering en de hypothese van de great moderation ('grote matiging') de ernst van de kredietcrisis hebben versterkt. De klassieke controverse tussen John Maynard Keynes en Milton Friedman moet daardoor in een ander perspectief worden geplaatst. Door de introductie van de marktwerking heeft het corrigerende mechanisme van het keynesianisme sterk aan kracht ingeboet. Of met andere woorden nu de wal het schip heeft gekeerd zal het herstel middels het keynesianisme moeizamer verlopen.
De door de overheidsbureaucratie aangestuurde marktwerking heeft contraproductief gewerkt. Door de schaalvergroting is de bureaucratie bij zorginstellingen, woningcorporaties en het onderwijs sterk toegenomen. Het principe van Evenwicht door Tegenwicht (Checks and Balances) is danig verstoord. Het creatieve boekhouden is topsport geworden. Om de eigen incompetentie te verhullen zijn politici nu druk in de weer de Checks and Balances aan Europa uit te besteden. Volkskrant 8 februari 2013: Rekenkamer ziet geen verbetering Controle op noodfondsen EU ontbreekt.

De problem solving (Probleem en Oplossing) van het kabinet, lees van de departementen is vrijwel tot een nulpunt gedaald. Het probleem is dat de centrale overheid enthousiast heeft meegewerkt, in de semipublieke sector de kleilaag van managers en directeuren gigantisch te laten stijgen, zonder dat er bij de departementen ťťn ambtenaar is vertrokken. Politici voelen zich niet verantwoordelijk voor de consequenties van het beleid dat zij eerder hebben voorbereid en ingevoerd. Het gedrag van de overheid wordt amoreel. Het zijn juist de waarden en normen, die mensen met elkaar verbinden. Of anders gezegd de onzichtbare muren tussen 'Wij en Zij', waardoor we de ander uitsluiten, dienen we af te breken en kunnen we door de Ander als spiegel te gebruiken weer opbouwen.

Nieuwe generaties raken gewend aan een amorele overheid, die een amorele samenleving laat ontstaan (Marcel van Dam 26 mei 2011). Timmermans pleit voor realpolitik. Principeloos in harde wereld van realpolitik. Frans Timmermans manifesteert zich als een domgeer.

Stelling: Door veel politici wordt, om hun Ďnew boys netwerk’ uit te breiden, hard achter het creŽren van extra kleilagen van managers en directeuren aangelopen. Door de wetenschap wordt dit niet onderbouwd.

Het is de mens, die met behulp van zijn brein , de beide hersenhelften (spiegelneuron , weerspiegeling), 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde', 'Micro-economie en Macro-economie', met elkaar verbindt. Pythagoras telt deductief van boven naar beneden (hemel) en Aristoteles inductief van beneden naar boven (aarde). De relatie tussen de Microkosmos en Macrokosmos is analoog aan de Economische structuur tussen Micro-economie en Macro-economie (Algemene economie).

Arnold Heertje 'Domheid en arrogantie hebben de Partij van de Arbeid genekt' (Volkskrant 26 maart 2014):
De PvdA is door intellectueel en karakterologisch falen aan de verkeerde kant van de geschiedenis beland, schrijft Arnold Heertje. 'De bureaucratische aanpak van de werkloosheid door PvdA-bestuurders op nationaal en lokaal niveau is hiervan een zwaarwegend negatief gevolg.'
Sinds de oprichting in 1946 heeft de Partij van de Arbeid zich nog een halve eeuw gekoesterd in de schaduw van een maatschappelijke dynamiek die wortelt in het laatste kwart van de 19de en de eerste helft van de vorige eeuw. In zijn beruchte Den Uyl-lezing van 12 december 1995 rekende Wim Kok af met de ideologische veren van de sociaal-democratie en, naar achteraf blijkt, ook met de intellectuele veren van de eens zo kleurrijke beweging. Beide afrekeningen waren Kok op het lijf geschreven.
De bureaucratische aanpak van de werkloosheid door PvdA-bestuurders op nationaal en lokaal niveau is hiervan een zwaarwegend negatief gevolg. De geschapen onvrede vertaalt zich destructief in de aanhang van de PVV en constructief in de aanhang van de SP en D66, samen bijna de helft van het electoraat. Voor de Partij van de Arbeid niet langer een wenkend perspectief.

'SP kan onderwijsbeleid PvdA stevig hervormen' (Arnold Heertje en Jasper van Dijk Volkskrant 11 september 2012)
Voortzetting van het onderwijsbeleid volgens de opvattingen van de PvdA is onverantwoord.
De PvdA heeft er moeite mee de noodzaak van deze maatregelen breed uit te meten, niet alleen omdat nog wordt vastgehouden aan verouderde denkbeelden, maar ook omdat veel geestverwanten op basis van de achterhaalde structuren werkzaam zijn. Uit dien hoofde is de SP in een betere uitgangspositie om werk te maken van wat Joseph Schumpeter noemde creative destruction, het samengaan van afbraak van het oude en vernieuwing.
Onze slotsom is dat deze wezenlijke verschillen tussen de PvdA en de SP schuilgaan achter op zich belangrijke debatten over economie en begrotingstekort. Voortzetting van het onderwijsbeleid uit het verleden volgens de opvattingen van de PvdA is wat ons betreft onverantwoord. Het wordt tijd voor een trendbreuk.

De kredietcrisis is er primair de oorzaak van dat de schuldencrisis en de eurocrisis duidelijk zichtbaar zijn geworden en tot een begrotingstekort hebben geleid. De oplossing van dit vraagstuk vraagt om een integrale denktrant.

De onevenwichtigheid van de EU-begroting van de homo sapiens in de microkosmos en verbonden door het eeuwige nu staat tegenover de evenwichtigheid van de 'de kwadratuur van de cirkel' in de macrokomos. Staatsmanschap, een paradigmawisseling in het denken, maakt het zeker mogelijk om de 'de kwadratuur van de cirkel', de 'kwadratuur van de financiŽle cirkel', die Marc Peeperkorn beschrijft te herstellen.

Stelling: In plaats van de 4e, 5e en 6e macht te faciliteren dienen politici, lees de overheid voor wat betreft de klimaatproblematiek en de distributie van de schaarse natuurlijke grondstoffen zelf het voortouw te nemen. Wanneer Europa met het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM) een deel van de risicobeheersing van banken overneemt bevat de slogan Ďdat het systeem het privatiseren van winsten en het collectiviseren van risicoís bevordertí zeker een grond van waarheid.

Zowel de identiteitspolitiek van de EU als de organisatiecultuur van de EU organisatie houdt zich met disidentificatie en identificatieprocessen bezig. Disidentificatie, Meditatie-Diagram van Blavatsky, die Roberto Assagioli (hoofdstuk 5.3) toepast. Het sluit bij de ommekeer, een paradigmawisseling in het denken aan. Er geldt van je hart geen moordkuil maken. Gelukkig zijn er wetenschappers als Bas van Bavel, Dirk Bezemer, Arnoud Boot, Bas Jacobs en Herman Wijffels, die Jeroen Dijsselbloem, het braafste jongetje uit de klas corrigeren.

De dubbele moraal is zowel bij de overheid als het individu eerder regel, dan uitzondering geworden. De economische groei stagneert omdat de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden. Zowel de collectieve staatsschuld als de individuele, de particuliere schulden zijn in Nederland moeilijk te beheersen (risicobeheersing). In het jaar 2000 was de staatsschuld 225 miljard en is in 2015 458 miljard, dus meer dan verdubbeld. Het roept de vraag op hoe lang kan de overheid nog met vrijwel gratis geld de staatsschuld financieren? In het kader van risicobeheersing dient wel degelijk met het sprookje van het gratis geld scheppen (ex nihilo) rekening te worden gehouden.

In Nederland wordt het Rijnlands model meer en meer door het Angelsaksische model vervangen. Door de geleidelijke overgang van het Rijnlandse naar het neoliberale model heeft een cultuuromslag plaatsgevonden en het laat zien dat een land, politici ook kunnen blunderen. De fout die steeds opnieuw gemaakt wordt is dat het er bij risicobeheersing niet om gaat het recht van de sterkste te laten domineren. Machtscontrole is op angst gebaseerd. De kredietcrisis laat zien dat er slechts van kortetermijn-winst sprake is. De toezichthoudende rol van de overheid schiet ernstig tekort. Het rapport 'E i V' gaat er vanuit dat juist een grotere betrokkenheid van alle burgers tot de beste resultaten leidt. Op dit moment neemt de sociale ongelijkheid, de maatschappelijke tweedeling alleen maar toe.

Nick Leeson, JťrŰme Kerviel en London whale hebben een eerste signaal afgegeven dat de banken hun risicobeheersing niet op orde hebben.
De illusiecultuur, het piramidespel van de zeepbel (bouwen van torens van Babel in de EU), de aardse trimurti (drie gunaís) is de inverse van de hemelse Trimurti. Banken zorgen voor het scheppen van geld en een zakenbank Š la Goldman Sachs, Lehman Brothers en banken die ongeremd geld in dubieuze waardepapieren hebben gestoken of bankemployees als Nick Leeson (Barings Bank), JťrŰme Kerviel (Sociťtť Gťnťrale), London whale (JPMorgan Chase) of ex-zakenman en -belegger Bernard Madoff voor het vernietigen.
Of in de woorden van Bolkestein: de lotgevallen van de euro zijn Ďeen goed voorbeeld van politiek wensdenken dat nuchter economisch denken overvleugeldí (Volkskrant 3 december 2011).

ABN AMRO krijgt 175 miljoen euro niet terug in zaak Bernie Madoff (11 juli 2016)

Banken hebben de risicobeheersing - de ideale combinatie wel de lusten en niet de lasten - uitstekend op orde. Het depositogarantiestelsel, de hypotheekrenteaftrek, aflossingsvrije hypotheek, beleggingshypotheek, securitisatie en de nationale hypotheek garantie voor woningen staan borg voor het afdekken van de risicoís van banken. De woningmarkt is nu volledig uit balans. Het fenomeen moral hazard spreekt voor zich. Hoe naÔef kan de overheid, lees de politiek zijn?

Eind 2007 heeft Shell, mede namens andere multinationals, aan minister Bos een brief gestuurd over de verslechtering van het vestigingsklimaat. Het lijkt er op dat hoe groter de organisatie hoe meer men geneigd is de lasten bij de overheid en de lusten in eigen zak te steken. Risicobeheersing wordt steeds meer een politiek spel. In hoeverre is de overheid bereid het spel mee te spelen? Een ding is zeker een pertuum mobile zal op aarde niet worden uitgevonden.

Diederik Samsom (Volkskrant 20 februari 2008): Ik ken de harde werkelijkheid helaas. Eind 2006 stuurde de top van het Nederlandse bedrijfsleven een brief naar het kabinet met de oproep duurzaamheid meer prioriteit te geven. Maar elke keer dat we dat doen, wordt het door diezelfde bedrijven keihard kapot gelobbyd. Shell, een van de ondertekenaars van de bewuste brief, heeft onlangs dankzij een brief van topman Van der Veer geregeld dat de grootste energieverslinders voorlopig niet hoeven te betalen voor hun CO2-emissierechten.

Met het adagium Ďu vraagt, wij draaiení (lobbyisten) van veel politici Ė met als gevolg de Nederland breed ingevoerde marktwerking Ė heeft men het paard achter de wagen gespannen. Het opportunistische ťťndimensionale marktdenken staat diametraal tegenover het innovatieve interdisciplinaire denken, het zogenaamde 'cyclische denken', het evolutionaire denken en - voelen. Het interview van Marc Peeperkorn met Varoufakis (Volkskrant Magazine 24 december 2015) illustreert dat de marges flinterdun zijn. Of zoals Tsipras het uitdrukt: 'een goede academicus maakt nog geen goede politicus. Door het professionele lobbycircuit van het Ďold boys netwerkí blijven de grote vissen buiten schot. Is men bezig in Brussel een nieuwe Toren van Babel te bouwen?

Tegenover de these, de algemene levensdrang (levenskracht), de geestesdrift van Carl Jung staat de antithese, de sexuele impuls van Sigmund Freud. De hamvraag is nu hoe bereik je synthese? Sinds de scheiding van kerk en staat in Nederland in 1795 door de Fransen werd ingevoerd heeft de Staat de besturing van Nederland geleidelijk geheel overgenomen. Of met andere woorden de invloed vanuit Rome is geleidelijk door Den Haag en later door Brussel, lees het grootkapitaal overgenomen. In de 21e eeuw komt het verbinden van de twee kanten van ťťn medaille, het bevorderen van de innerlijke harmonie (wet van harmonie) centraal te staan. Om harmonie te bereiken vormt de psychosynthese van Roberto Assagioli als het ware de derde weg tussen de geestesdrift van Carl Jung en de seksuele drift van Sigmund Freud. De paradox is echter dat politici in zowel Nederland, Europa en Amerika de kloof tussen rijk en arm niet proberen te verkleinen, maar juist beogen te vergroten. Het vrijemarktfundamentalisme in het Westen en het moslimfundamentalisme in het Oosten zijn op hetzelfde ressentiment, dezelfde onderbuikgevoelens gebaseerd.

Bescherm bedrijven (Pieter Klok Volkskrant 3 januari 2018 p. 23):
Goed dat de overheid meekijkt, maar niet elke Nederlandse multinational hoeft heilig te worden verklaard.
Het is dus goed dat de overheid kritisch meekijkt en waar nodig de markt corrigeert, maar dat betekent niet dat elke Nederlandse multinational heilig hoeft te worden verklaard. Het nieuwe kabinet gaat wel heel ver om bedrijven te behagen. Om te voorkomen dat Unilever naar Groot-BrittanniŽ verhuist, bleek het zelfs bereid de dividendbelasting af te schaffen. Kosten: 1,7 miljard. Imagoschade: nog veel groter, want het kabinet is in de beeldvorming in ťťn klap het vriend-je van de rijken geworden en heeft daarmee veel draagvlak verspeeld.

De toekomst ligt in het verleden besloten (Zaaien en Oogsten). Wanneer je haat zaait zul je geen liefde oogsten. De evolutie van de mensheid (de gemanifesteerde werkelijkheid) op macroschaal, die op de psyche van de anonieme massa berust, creŽert op aarde golfbewegingen (bv. conjunctuurbeweging, Kondratiev-cyclus, biogeochemische cyclus, epigenetica, neer - en opwaartse causatie, op en - neergaande boog). Alles wat gebeurt, is altijd historisch. De geschiedschrijving (Akasha-kronieken) legt de macro evolutie vast. In elke cel van ons lichaam, en dat van andere levende wezens, bevindt zich een geweldig rijk archief. Het boek Mens tussen hemel en aarde van Willem Schulte Nordholt laat het euvel zien dat we nog steeds niet bereid zijn van de geschiedenis te leren. De geschiedenis is de vrucht van de innerlijke wereld. Maar is het wetenschappelijk bezien interessant dat door Ďtrial and error’ bestuur het wiel, het universele mechanisme steeds opnieuw wordt uitgevonden? Door met het universele mechanisme geen rekening te houden regisseert Nederland zijn eigen falen.

Etienne Kuypers Wat moeten we met nieuwe verkiezingen? (1 mei 2012)
Om de markt te gebruiken voor opvoeding en medische verzorging is een nieuwe ontwikkeling. Het stimuleert namelijk de ongelijkheid in de samenleving. We moeten ons dan ook afvragen welke normen de verschillende domeinen van het sociale leven mogen domineren. Als we besluiten dat alles te koop moet zijn, dan corrumpeert de markteconomie in een marktmaatschappij: een samenleving waarin marktwaarden doordringen tot het menselijke gebied. En dit is precies het manco van de hedendaagse politiek: de rol van de markt in de moderne samenleving en de persoonlijke relaties. Sociale relaties worden immers meer en meer gevormd door de markt. Willen we een markteconomie of een marktsamenleving?
Wat is aan de hand in de westerse politiek? Wie is nog bezig met alternatieven voor de ingeslapen burgerlijke consumptiementaliteit?

De kern van het probleem is dat politici hun verantwoordelijkheden, lees de centrale regering, de nutsfuncties aan het marktmechanisme hebben uitbesteed. Door de eenzijdige focus van de politiek op welvaart, het marktmechanisme komt het welzijn van de bevolking in de verdrukking. De opkomst van het populisme kan niet los worden gezien van het neoliberale fundamentalisme. Uiteindelijk draait het om in welk denkraam wordt een oplossing gezocht. Problemen waar Den Haag geen raad mee weet worden nu naar Brussel of naar de gemeenten doorgeschoven. Door de sterke monetaire sturing vanuit Brussel dreigt een vorm van staatskapitalisme. De hamvraag is hoe dit falende overheidsbeleid dat tot een grotere tweedeling en het daarmee samenhangende onbehagen leidt kan worden gekeerd?

Steeds duidelijker komt naar voren dat het eenzijdig inrichten van de BV-Nederland op basis van het Westerse marktmodel een politieke blunder is geweest. In plaats van in Nederland topprestaties te bevorderen staat nu de middelmatigheid, de zesjescultuur centraal. Brancheorganisaties als Vereniging Hogescholen, Aedes en de Nederlandse Zorgautoriteit hebben nog geen meerwaarde gecreŽerd, dus niet echt aan de kwaliteitsverbetering bijgedragen.

Een probleem kun je alleen effectief oplossen door oorzaak en gevolg duidelijk met elkaar te verbinden en niet door wat in de politiek vaak gebeurt de kool en de geit te sparen. Topbestuurders vinden dat kritiek op hun functioneren het vertrouwen in het systeem negatief beÔnvloedt. De kredietcrisis leert dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Er is volgens Marten Toonder een schijnwelvaart gecreŽerd, die laat zien dat we te lang boven onze stand hebben geleefd. Door krediet in het systeem te pompen is een implosie door de overheid afgewend, met als gevolg een explosie van schulden. De schuldencrisis kan alleen worden opgelost door weer meer waarde aan het systeem toe te voegen. Is het juist niet zo dat de te lang volgehouden struisvogelpolitiek de problemen extra heeft versterkt?

Niet alleen Marten Toonder, maar ook professor dr. Luc Soete, directeur van UNU-MERIT en de futuroloog Marcel Bullinga spreken hun ongerustheid uit over de valkuil van de schijnmarkt. Terwijl het Reformatorisch Dagblad al in 1979 een eerste signaal afgaf. Het thema bewustzijn, dat Sahar Durston en Ton Baggerman aanstippen houdt de gemoederen van de homo sapiens al millennia bezig. De werkhypothese van onbezielde materie is door fysici geÔntroduceerd. Het fenomeen van bezielde materie is veel ouder. Kiezen we, verbinden (religare) we ons met de natuurlijke -, de evolutionaire kringloop of de onnatuurlijke kringloop. Op de Westerse apenrots is Trump, Marine Le Pen en Wilders, de onnatuurlijke kringloop dominant. Het gaat erom dat we ons met het inzicht van de indianen, de sjamanen verbinden. Indianen leven in volledige harmonie, die het bos - dieren, bomen, planten, stenen, rivieren - als bezield beschouwen.

De oplossing, die Amanda Gefter voor het verenigen van de relativiteitstheorie en kwantummechanica aanreikt staat beschreven op p. 494/495, de H-toestand, die zo mooi volgt uit de drie vanouds bekende natuurwetten. De eerste sleutel was de tweede wet van de thermodynamica. De tweede sleutel van verandering was het doorbreken van symmetrie. De derde sleutel was de kwantummechanica. Volgens de wetten van de kwantummechanica Ďkan niets in het universum een perfect gedefinieerd energieniveau hebben. Zo is het ook met de H-toestand. De onzekerheid eist dat de H-toestand zijn homogeniteit loslaat.í
Amanda Gefter schrijft op p. 247 dat de snaartheorie was een aantrekkelijk idee, maar binnen een paar jaar was door de succesvolle ontwikkeling van QCD (kwantumchromodynamica) alle belangstelling van snaren uitgewist en bevestigt daarmee de mening van de Nobelprijswinnaar Martinus Veltman: De snaartheorie is een religie en daarom irrelevant voor de wetenschap. Hij stelt ook dat de snaartheoretici: decennialang doorrommelen met een theorie die geen contact maakt met de werkelijkheid. Wel is de C-, P- en T-symmetrie van Martinus Veltman relevant of zoals Amanda Gefter stelt (p. 195): 'CPT-symmetrie onthult een diepe relatie tussen de structuur van de ruimtetijd en de structuur van de materie.'

Van de hand van prof. dr. James Kennedy (hoogleraar Moderne Nederlandse Geschiedenis en decaan van University College Utrecht) verscheen onlangs het boek Een beknopte geschiedenis van Nederland. In het boek worden historische gebeurtenissen geplaatst in een internationaal perspectief. Wereldwijd geloven veel mensen dat Nederland een uniek land is. Dat heeft te maken met de onttrekking van veel land aan de zee, maar ook met de Nederlandse handelsgeest, de markante culturele erfenis, de religieuze diversiteit en een eeuwenoude traditie van tolerantie. Sinds de negentiende eeuw zien de Nederlanders ook zelf hun land als moreel voorbeeld, een land waarvan de morele superioriteit in buitenlands en binnenlands beleid een inspiratie kan zijn voor anderen. In recente jaren maakt het positieve zelfbeeld over Nederland plaats voor negatieve percepties, nu het land zich volgens velen in een identiteitscrisis bevindt.
James Kennedy, zoon van een Amerikaanse vader en een Nederlandse moeder en zijn leven lang al geÔnteresseerd en gespecialiseerd in de Nederlandse geschiedenis, is de perfecte auteur voor deze Beknopte geschiedenis van Nederland, van het vroegste begin tot nu. Hij beschrijft niet alleen de historische gebeurtenissen, maar plaatst deze ook in internationaal perspectief en vergelijkt ze met ontwikkelingen in andere Europese landen.

Om de continuÔteit van organisaties te waarborgen het principe 'Structure follows Strategy' toepassen. De organisatiestructuur wordt in met name bureaucratische organisaties te vaak een doel op zichzelf. De bekende 4e macht kan gewenste veranderingen tegenhouden. In bureaucratische organisaties staat veelal niet de klant, waar het feitelijk om moet draaien, maar het bouwen van koninkrijkjes centraal. Om het circuit van grijze muizen managers te doorbreken de projectorganisatie centraal plaatsen. Het rapport 'E i V' baseert de strategie op een pedagogisch leerproces, de status quo van de alfa-, bťta- en gammawetenschappen in het Westen en de zes darshanaís in het Oosten.

De crux van 'Welzijn en Welvaart' (Kwaliteit en Kwantiteit) is hoe richten wij onze levensenergie (levenskracht, oerbron, levensbron)? of anders gezegd wat bezielt ons? of hoe voorkomen we dat onze carriŤrepolitici (of banencarroussel, de blinde vlek van Rutte Martin Sommer Volkskrant 4 juni 2016 p. 17) gebakken lucht verkopen of met andere woorden "na ons de zondvloed!" beleid verkopen? Het betekent dat we ook met de keerzijde van de medaille rekening houden. De route die we in het leven bewandelen, dus hoe wenden we onze energie aan en het doel - zingeving van het leven - een duurzame samenleving (rentmeesterschap) bevorderen, zijn ťťn en hetzelfde.
Maar volgens Matthew Flinders, auteur van het boek Defending Politics: Why Democracy Matters in the 21st Century ligt de fout namelijk grotendeels bij de burger, die een vertroebeld beeld heeft van politiek en politici. In het bijzonder de jongste generatie, die geen herinneringen heeft aan onderdrukking en oorlog, is cynisch en onverschillig geworden ten aanzien van de verworvenheden van de democratie. Een Ďgoverning paradoxí is het gevolg: politici moeten steeds meer beloven om gekozen te worden, maar kunnen die beloftes door de veranderende rol van de politiek in de samenleving steeds minder waarmaken.

De beoordeling van Euclides Tsakalotos staat in schril contrast met na zeven jaar crisis beleeft Griekenland een neergang zonder einde (Edward Geelhoed De Nieuwe Amsterdammer 30 november 2017). Het korte termijn effect van de Big Bazooka is onmiskenbaar positief. De Big Bazooka heeft daarmee de levensvatbaarheid van banken op korte termijn vergroot. Het biedt geen oplossing voor het niet meer relevant verklaren van de Glass-Steagall wet door Bill Clinton. In hoeverre is hiermee voor de langere termijn het financiŽle bouwwerk van de eurozone echt hervormd? Jeroen Dijsselbloem heeft gelijk dat met zijn vertrek uit de tweede kamer meer vernieuwing, lees het stoppen van het marktfundamentalisme wenselijk is. Wellicht dat er nu met het motto van het kabinet-DenUyl (1973 Ė 1977), spreiding van íGeld, Kennis en Machtí een begin wordt gemaakt met een paradigmawisseling richting Gulden Middenweg.

De financiŽle markten hebben Nederland een stuk minder hard nodig dan Nederland de internationale financiŽle markten (Jeroen Dijsselbloem: Penny wise, pound foolish - Cees van Lotringen, Gregor Witteveen 15 april 2015). Joris Luyendijk krijgt alsnog gelijk. In het debat met Onno Ruding in Buitenhof verdedigde hij het standpunt dat de bankencrisis in Europa niet is opgelost. Henk Kamp bedrijft met zijn 'Brexit biedt kansen die ik liever niet had gehad' symboolpolitiek. Henk Kamp is een wolf in schaapskleren. Of met andere woorden Henk Kamp maakt van het retorische foefje gebruik.

Peter-Wim Zuidhof signaleert de blinde vlek in het denken van Patrick van Schie. Belangrijke liberale noties zoals gelijkheid of democratie worden geleidelijk aan het vrije-markt fundamentalisme ondergeschikt gemaakt. Mario Draghi c.s. bedrijven struisvogelpolitiek, passen een retorisch foefje, het verhullende taalgebruik toe door het oplossen van de echte problemen naar de toekomst te verschuiven. De chaos in de wereld neemt daardoor toe. Het zal duidelijk zijn dat Mario Draghi het verhaal van het grootkapitaal vertolkt, namelijk dat banken de financiŽle systemen beter moeten beheersen. Steve Keen onderbouwt in zijn boek Can we avoid another financial crisis? het verhaal in het onderzoeksrapport 'E i V', namelijk de wetenschappelijke controverse tussen Wouter Bos en Jan Peter Balkenende. Maar heeft niet elk mens wel iets van de homo economicus.

In de Volkskrant van 1 maart 2014 debatteren Patrick van Schie (Teldersstichting) en Paul Kalma (voorheen Wiardi Beckman Stichting) over dat het neoliberalisme een links spookbeeld is. In de Volkskrant van 11 maart 2014 slaat Peter-Wim Zuidhof universitair docent Politieke Economie van Europa aan de UvA in zijn artikel Marktnormen dicteren beleid een brug tussen beide standpunten. Tot slot stelt Zuidhof dat ook liberalen zoals Van Schie hebben alle reden om op hun hoede te zijn voor de neoliberale ondermijning van de liberale orde. Daarmee worden immers belangrijke liberale noties zoals gelijkheid of democratie stilletjes ondergeschikt gemaakt aan de individuele vrijheid van de markt. Donald Trump is een marktfundamentalist pur sang. (Julien Althuisius Chaos Volkskrant 1 juni 2017 Bijlage p. 2)

Voetnoot Religie (Volkskrant 14 maart 2018):
God is - dank aan Marx - opium, net als geld en seks. Geniet, maar met mate. Het bestrijden van opium is nutteloos.

Politiek gaat topsalarissen bankiers alsnog aanpakken (Robert Giebels Volkskrant 14 maart 2018 p. 5):
ING mag dan de flinke salarisverhoging van topman Hamers hebben teruggedraaid, voor Tweede Kamer en kabinet is dat geen reden af te zien van maatregelen om bankierssalarissen te matigen.
Alle partijen willen nu 'regelen' dat 'dit soort exorbitante verrijkingen' in de toekomst worden voorkomen. Dat kan door het wetsvoorstel dat GroenLinks nu aan het maken is, de regels die Hoekstra wil opstellen, of een combinatie van beide. 'Anders', zo stelt PvdA'er Henk Nijboer, 'komt de verziekte bonuscultuur weer terug die tot de financiŽle crisis heeft geleid.' Verschillende Kamerleden wijzen bezorgd op het laatste persbericht van ING waarin de bank schrijft zich alsnog te willen richten op 'een duurzaam en competitief beloningsbeleid'.

God staat niet voor opium zoals Arnon Grunberg meent, maar voor ons morele kompas. Het is dus wel degelijk wenselijk, 'de verziekte bonuscultuur die tot de financiŽle crisis heeft geleid' te beteugelen. Het met twee maten meten (Meten met twee maten Telegraaf 9 maart 2018 voorpagina), egospelletjes van de intellectuele elite, wordt in de Bijbel al onderkend. De handen in onschuld wassen, het Pontius Pilatus-syndroom hangt met amoreel gedrag samen.
Als politicus keurt Peter Balkenende de 'Doorgeslagen bonuscultuur' af, maar als commissaris bij ING gaat hij met de salarisverhoging van ING-directeur Ralph Hamers akkoord. Eerder was het Wim Kok, die als premier schande sprak van de 'Exhibitionistische zelfverrijking' en als commissaris bij ING de loonexplosie aan de top heeft goedgekeurd. Het laat zien dat ondanks de secularisatie de Bijbel, een continuing story is. Om de mensheid bij de les te houden maakt de Bijbel van gelijkkenissen gebruik. Het Meten met twee maten is om het gedrag van mensen te verklaren uiterst eenvoudig. Maar de geschiedenis leert dat het uiterst complex is om dit vraagstuk op te lossen.

Balk in het oog: uit MattheŁs 7:3-5, En wat ziet gij den splinter, die in het oog uws broeders is, maar den balk, die in uw oog is, merkt gij niet?
Betekenis: commentaar leveren op andermans foutjes en de eigen fouten negeren. Zie ook bij met twee maten meten.
met twee maten meten: gebaseerd op MattheŁs 7:2, [Ö]
en met welke mate gij meet, zal u wedergemeten worden.
De moraal van het vers is dat zoals je anderen behandelt, zo zul je zelf behandeld worden. Iets veranderd: als je over iemand oordeelt, doe dat dan met dezelfde maatstaven als waarmee je jezelf beoordeelt. Zie ook bij balk in het oog.

Het morele kompas wordt ondergraven omdat in de woorden van Klaas Knot de financiŽle markten hun risicokompas kwijt zijn. DNB-president Klaas Knot heeft gelijk zowel wat betreft de kwantitatieve verruiming, geldcreatie, ex nihilo (uit het niets) in de EU als het voorstel om de maximale hypotheek die huizenkopers kunnen krijgen verder te laten dalen naar 90 procent van de koopsom. De kracht die aan geld ten grondslag ligt is namelijk het ruilvermogen, de wederkerigheid. Het TV programma Zwarte Zwanen toont het contrast, de kloof die er bestaat tussen de mensen die onze pensioenen beheren en de afnemers van de pensioenen. De paradox in het verhaal is dat helaas Lex Hoogduin, ex-kroonprins van Nout Wellink, de voorstander van de Big Bazooka het gelijk aan zijn kant heeft gekregen.

De hamvraag is nu waarom wordt in de EU wel naar Jeroen Dijsselbloem, de marionet van het grootkapitaal geluisterd maar niet naar Klaas Knot. Of de vraag van Sheila Sitalsing waarom lukt het de EU niet om de Grieken hoop en perspectief te bieden op een beter leven? Sebastiaan Princen heeft gelijk wanneer hij stelt dat de Europese economie als geheel kwetsbaarder wordt voor een volgende crisis. Het ťťndimensionale denken geniet bij politici de voorkeur. Het heikele punt heeft betrekking op het boek De kracht van kwetsbaarheid heb de moed om niet perfect te willen zijn van Brenť Brown.
In de kern draait het om het beschermingsmechanisme (p. 36,117) het gevoel van
'genoeg' het tegengestelde is van het gevoel van 'schaarste'.
38: Volgens mij zijn
overvloed en schaarste in feite twee zijden van dezelfde medaille. Het tegengestelde van nooit genoeg is niet overvloed of meer dan je ooit had kunnen dromen. Het tegengestelde van een gevoel van schaarste is een gevoel van genoeg, of wat ik 'bezieling' noem.
De kern wordt gevormd door
kwetsbaarheid en eigenwaarde. Dit staat haaks op wat premier Rutte hoopt dat ze de voorspellingen van het CPB "verslaan". (NOS 19 april 2013)

In de troonrede van 17 september 2013 werd gesteld dat de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving. De op Ė en neergaande lijn in de conjunctuurbeweging wordt vanuit het psychologische ('Psyche en Logos') gezichtspunt met behulp van het zelfbewustzijn, de zelfreferentie verklaard. Het leven laat zien hoe een crisis ontstaat, maar ook kan worden opgelost. Door het cliŽntelisme ('ondernemende' bestuurscultuur), de te nauwe verstrengeling tussen overheid, lees politici en bedrijfsleven en het mismanagement dat daardoor is ontstaan, is er decennia lang een feestje gebouwd. De rekening van dit feestje wordt nu aan de burger gepresenteerd. De wederkerigheid, de rekening van dit feestje wordt nu, met als camouflage de zogenaamde participatiesamenleving, aan de burger gepresenteerd. Wel is het idee van de participatiesamenleving een uitstekende benadering om juist die vraagstukken op te pakken waar de top down aanpak in de politiek heeft gefaald.

Om een cultuuromslag te realiseren gaat het uiteindelijk om een integrale denktrant (de synthese tussen de domeinen van de alfa-, bťta- en gammawetenschappers) die het parochiale denken, de symboolpolitiek van het íeigen koninkrijkjeí, de 'bv Ego' overstijgt. In het rapport 'E i V' wordt de stelling verdedigd dat een duurzame samenleving mogelijk is door met de geestkunde en de natuurkunde, de beide zijden van de medaille, de ťne werkelijkheid rekening te houden.

Marwah Dau Ibrahim onderbouwt Dima's trucs. Om de trucs in de financiŽle sector te onderbouwen heeft in Nederland het CBS onder leiding van Coen Teulings een soortgelijke rol gespeeld. Nout Wellink, Coen Teuling c.s. hebben om de groei van banken te bevorderen het spel met de bankenlobby (Institute of International Finance) meegespeeld. Coen Teulings heeft inmiddels (2 december 2016) zijn oude standpunt herzien. Het marktfundamentalisme houdt met de moraal van het verkoopverhaal geen rekening. Door het monetaire beleid in Amerika en Europa is er van een vorm van staatskapitalisme sprake. Haalt het monetaire beleid wel iets uit? (30 maart 2016). Om korte termijn problemen op te lossen breken we met het gevoerde monetaire beleid ons pensioenstelsel af. Voor politici is de geldpers laten draaien een oplossing om actuele problemen naar de toekomst te verschuiven. De lage rekenrente speelt de banken in de kaart, maar niet de pensioenfondsen. De geldpers laten draaien werkt niet. De financiŽle wereld meende de perpetuum mobile te hebben uitgevonden, maar deze blijkt op gebakken lucht te berusten. De oplossing die Aleid Truijens aanreikt is om een 'probleemdrinker' te worden (Volkskrant 19 augustus 2016 p. 2).

De verborgen 5e Dimensie komt in de vierde Anti-DŁhring wet naar voren.
Jasper Schaaf geeft in zijn boek Boeddhisme en betrokkenheid (p. 53) een vierde Anti-DŁhring wet, de 'wet' van de Spirale Form der Entwicklung, oftewel de spiraalvorm van de ontwikkeling. Wanneer door tegenspraak iets nieuws ontstaat is er sprake van een ontwikkeling, ťťn met een richting.
Zo kan bijvoorbeeld in de economie een spiraalvormige keten van interacties gedurende langere tijd de richting bepalen naar hoogconjunctuur of naar crisis. Geen eeuwige richting, wel een van langere duur.

Mystici hebben altijd al beter door gehad hoe de ťne werkelijkheid in elkaar steekt, dan politici. De eenzijdige koopmansgeest van politici leidt uiteindelijk tot zelfvernietiging. Spirituele leiders (rishiís, namelijk profeten, mystici en zieners) hebben altijd al geweten dat om maatschappelijke ordening te bereiken, de voedingsbodem van het morele kompas centraal dient te staan. Politieke leiders houden zich vooral met koopkrachtplaatjes bezig om chaotisch menselijk gedrag, zelfvernietiging (zelfdestructie) te vermijden. Infotainment (Correspondents' Dinner), symbolisch beleid heeft het echte politieke debat vervangen. Politici dienen over inhoudelijke keuzen te discussiŽren.

De eenzijdige focus van politici op de marktwerking, de 'terugtredende overheid' en hun functies in lobbynetwerken hebben tot gevolg dat een grotere maatschappelijke tweedeling (degeneratie, 'desintegratie') is ontstaan. De eenzijdige koopmansgeest van politici leidt uiteindelijk tot zelfvernietiging.
Illustratief voor de grotere maatschappelijke tweedeling is het boek This is London. Life and Death in the World City van Ben Judah (interview met Ben Judah Buitenhof 7 februari 2016).

Wat een columnist vermag in een tijden van meningen (Aimťe Kiene Volkskrant 11 februari 2017 katern Sir Edmund p. 8-13):
Dubbelinterview Bert Wagendorp en Bas Heijne: columnisten in roerige tijden
Volkskrant-columnist Bert Wagendorp schreef een roman over een columnist die worstelt met zijn rol in de veranderende journalistiek. Een tweegesprek met NRC-collega Bas Heijne. 'Ik denk echt dat jij gaat stoppen.'
Het boek gaat over een columnist bij een landelijk dagblad, Masser Brock genaamd, die met grote idealen in de journalistiek begint, maar gedurende zijn carriŤre nogal gedesillusioneerd raakt en ernstig begint te twijfelen aan zijn rol. Hij kan moeilijk functioneren in de nieuwe journalistieke tijd waarin meningen belangrijker zijn dan feiten, hij ontdekt dat een journalist zijn werk niet kan doen zonder zijn handen vuil te maken en dat 'de waarheid' een rekbaar begrip is. De verkiezing van Donald Trump kon Wagendorp er afgelopen najaar gelukkig nog net in schrijven.
Hoe bereik je mensen buiten je eigen filterbubble? Kan dat en moet dat?
Wagendorp: 'Volkskrantlezers zijn het over het algemeen met me eens. Degenen die ik kritisch benader lezen die krant niet. Maar via sociale media bereik je ook een andere groep, die het vaak niet met me eens is, en dat laat weten ook.'
Heijne: 'Je hebt columnisten, ik noem geen namen, die hebben een soort parmantige recalcitrantie: omdat iedereen Obama goed vindt, ga ik Obama kraken. Kritisch zijn is goed, je hoeft niet mee te gaan in het dwepende koor, maar als het ijkpunt van je column is: je eigen publiek tegenspreken, dan ben je eigenlijk heel oppervlakkig bezig. Dan ben je net zo oppervlakkig als wanneer je je lezers elke keer gaat pleasen. Zo van: als ik Geert Wilders maar een fascist noem, dan zijn ze weer blij met me. Maar als je daarom het omgekeerde doet, ben je niet veel diepzinniger.'
Maar daar is de lezer wel naar op zoek.
Heijne: 'Ik schrijf al jaren over waarom er zo gemakkelijk aan te schoppen is tegen het politieke establishment.
Dit kabinet heeft zo weinig bevlogenheid getoond op de immateriŽle zaken. De gedachte was steeds: wacht maar tot de economie aantrekt, wacht maar tot de hervormingen zichtbaar worden, dan trekt het wel weer recht in de samenleving. Maar dat is niet waar. In de woorden van de grote historicus Huizinga: men is bezeten geraakt van ideeŽn die maar weinig met economie te maken hebben. De politiek heeft geen moreel verhaal. Mijn woede daarover is in sommige columns wel doorgedrongen, denk ik. Niks voor Heijne, hoorde ik dan, om zo uit zijn slof te schieten. Maar ik dacht: kijk nou eens goed wat er gebeurt!'
Wagendorp: 'Maar weet jij dan zeker dat wat jŪj ziet waar is? Toen ik gisteren jouw essay Staat van Nederland zat te lezen, dacht ik: misschien moet Bas wat minder op sociale media gaan zitten.'
Heijne: 'Jij bedoelt: als je in het land komt, gaan mensen eigenlijk heel aardig met elkaar om?'
Wagendorp: 'Verreweg de meeste Nederlanders zijn redelijk, aardig en tolerant. Ze zijn ook heel solidair: ze dragen een flink deel van hun salaris af aan belastingen en sociale lasten.'
Lezen jullie andere columnisten om je mening te vormen?
Heijne: 'Ik denk eerlijk gezegd dat ik er vrij makkelijk afscheid van zou kunnen nemen. Want er zijn zoveel andere dingen die ik nog zou willen schrijven. Geweten van Nederland, noemen ze me weleens, dan krimp ik toch een beetje ineen. Stel je voor dat er iets was als de columnist des Vaderlands, ik zou nog liever doodgaan.'
Wagendorp: 'Als ze me daarvoor bellen, ben ik gisteren gestopt.'

Het geheel van controlemechanismen, de ingebouwde Ďchecks and balancesí in een organisatie, provincie, Nederland dienen ter waarborging van het machtsevenwicht. Het sprookje van Hans Christian Andersen laat zien dat zijn hovelingen, de marionetten van het systeem juist hielpen om de keizer van nieuwe kleren te voorzien. Is het, om de continuÔteit van een organisatie, de BV-Nederland te waarborgen, niet beter dat de hofhouding de ministers voor de valkuil van de nieuwe kleren van de keizer tracht te behoeden? De controverse tussen Bas Heijne en Frans Timmermans spreekt boekdelen. Bas Heijne: er is wťl publiek dat snakt naar diepte en betekenis.

Gijs Kooistra, Ewald Engelen en Marianne Thieme geven een illustratie van de marionetten van het systeem. Het heeft nu tot gevolg dat politici door de banken worden gegijzeld. Jan Eppink heeft gelijk ook Obama laat zich gijzelen door het grootkapitaal, de schaduwkant van de Amerikaanse droom. Politici en het grootkapitaal houden elkaar in een wurggreep gevangen. De Amerikaanse droom legt het af tegen de Chinese droom. Het toont ook de controverse tussen de wetenschappers Carel van Eykelenburg en Eric Smit. Carel van Eykelenburg verdient zijn bruto jaarsalaris van 697.000 euro door de financiŽle spelletjes van het casinokapitalisme braaf mee te spelen. Via het old boys network, de twee handen op ťťn buik machtspolitiek stijg je automatisch in de hiŽrachie. Door de rente op nul en de geldpersen op volle toeren worden er dagelijks miljarden in de economie gepompt. Carel van Eykelenburg laat zien dat het meespelen van financiŽle spelletjes zeer lucratief is. Eric Smit moet daarentegen sappelen om rond te komen. Met intelligentie heeft dit weinig te maken.

In de politiek wordt door in het bijzonder de rechtervleugel voor het behartigen van hun belangen 'de staat als breekijzer' gebruikt. Wanneer je het foefje eenmaal doorhebt, is het een fluitje van een cent. Het retorische foefje illustreert het paradox mechanisme (Ďen-ení/Ďof-ofí-mechanisme) 'De uitdaging is niet een gat in de markt te vinden. De kunst is dat gat eigenhandig te creŽren'. De kleptocratie van Donald Trump in Washington staat tegenover de eurocratie in Brussel. Maar ook geldt dat het innerlijke bewustzijn op aarde staat tegenover de transcendente metafysica, het non-lokale, universele bewustzijn in de hemel.

Matt Ridley heeft gelijk dat er van een geleidelijke ontwikkeling sprake is. Alles wat we geven mogen we ook weer ontvangen. De ĎLaw of Oneí (wet van periodiciteit, Zaaien en Oogsten) heeft op het universele ordeningsprincipe karma, de 2e grondstelling betrekking. Het gaat in het kwantumvacuŁm om de virtuele scheidslijn tussen twee polen (les 3 polariteit), het aardse en het hemelse, om karma en dharma. Door een cultuur van verdieping en verinnerlijking (innerlijk leiderschap) te creŽren kan het verstoorde energetische evenwicht worden hersteld. Welke leraar inspireert je het meest of met andere woorden waar steken wij onze energie in?

De relatie tussen individu en collectief kan zowel door een mandala als een lemniscaat worden gesymboliseerd. De cirkel, de mandala symboliseert de eenheid tussen de innerlijke en uiterlijke wereld, de 'micro- en macrokosmos'. De lemniscaat verbindt de horizontale cirkel met de verticale cirkel en symboliseert de bewust of onbewust ervaren werkelijkheid. Het leven is een continu ervaringsproces, dat tracht knelpunten in de gewenste richting bij te sturen. Het leven laat zien hoe een crisis ontstaat, maar ook kan worden opgelost. Elk mens schrijft zijn eigen levensverhaal. Of met andere woorden ‘Het gaat om de moraal van ons levensverhaalí.

De vraag die de 'winnaars' zich zouden moeten stellen, is hoe ze het systeem zo kunnen veranderen dat ook de verliezers nog willen blijven meespelen.
Maar zo lang de echte winnaars van de vrije markt types als Trump zijn - mensen die hun eigenbelang vooropstellen en drijven op cynisme - en de verliezers blijven geloven dat ze de jackpot nog een keer kunnen winnen - een sentiment waar Trump nadrukkelijk aan appelleert - ben ik bang dat een 'beter' kapitalisme nog ver weg is.

TomŠö SedlŠcek: Het is niet de taak van politici en economen om het bruto nationaal product zoveel mogelijk te doen groeien, maar om het verschil tussen de vette en magere jaren te verkleinen (Arnon Grunberg Volkskrant 21 april 2012).

Om de corruptie te bestrijden werkt het door VVD'ers als Hans van Baalen aangehangen neoliberalisme, lees het pro-cyclische vrijemarktfundamentalisme contraproductief. De pieken en dalen van de conjunctuurbeweging worden daardoor alleen maar versterkt. Een anti-cyclisch beleid vlakt de pieken en dalen af en verkleint dus het verschil tussen de vette en magere jaren.

De VVD onder leiding van Mark Rutte heeft zijn uiterste houdbaarheidsdatum bereikt. Bij leiderschap gaat het niet primair om het verdienmodel, het vrijemarktevangelie , het ĎIeder voor zich en God voor ons allení dat door de VVD wordt verkondigd, maar dienend leiderschap dient centraal te staan. De economie is door de eenzijdige korte termijn focus op de hefboomwerking en de aandeelhouderswaarde vastgelopen. De belangrijkste klanten van een bedrijf zijn niet de aandeelhouders, maar de werknemers. Het werkt contraproductief om de onzekerheid dat er iets mis is met onze cultuur te verhullen achter het verkondigen van het verdienmodel, het vrije marktevangelie van de VVD. Jan Bouwens houdt een drogreden. Wanneer je het foefje eenmaal doorhebt, is het een fluitje van een cent.

Patrick van Schie (Volkskrant van 1 maart 2014), de directeur van de TeldersStichting kent geen geestverwanten die zichzelf 'neoliberaal' noemen. De paradox, de instabiliteit van het kapitalisme is dat het neoliberalisme wel deel uitmaakt van de financiŽle wereld. Patrick van Schie weet met zijn retorische foefje optimale verwarring te zaaien.

De quartaire sector is door de geleidelijke overgang van De Derde Weg ideologie van Bill Clinton, Tony Blair, Wim Kok en Wouter Bos in het vrijemarktevangelie van VVD'ers, het amorele neoliberalisme , lees vrijemarktfundamentalisme ontaard.

De paranoia van de vrijemarktfundamentalisten (Hans Achterhuis De utopie van de vrije markt) in het Westen kunnen met die van moslimfundamentalisten in het Oosten worden vergeleken. Deze 'scoringsdrift', deze mentaliteit heeft dezelfde wortels. Fundamentalisme is op haar beurt een reactie op het secularisme. De publieke moraal (tegenovergestelde van de privť-moraal) is tot een nulpunt gedaald.

Het probleem waar we het over hebben is dat door individualisering en secularisering het collectieve waarden - en normenpatroon is versnipperd. Iedereen gaat voor zijn eigen Ďwaarheidí. Het heeft betrekking op het cultuurrelativisme – wat jij wilt, het is jouw feestje. De door de overheid breed ingevoerde marktwerking heeft het probleem, het ĎIeder voor zich en God voor ons allen’ ('Pad der Linkerhand’) alleen maar versterkt. Vroeger werd er door socialisten op gewezen dat de directeur het volk arm en de pastoor ze dom houdt. Nu is er ondanks de welvaart zelfs een grotere tweedeling tussen arm en rijk aan het ontstaan en wordt door de bestuurlijke elite gepredikt dat arbeidsvoorwaarden flexibeler, lees goedkoper moeten en houdt de emo-TV (algemene vertrossing) het volk dom. De door de politiek gestimuleerde marktwerking heeft een averechts effect, de valkuil van de schijnmarkt opgeleverd. Voor de PvdA politici Jo Ritzen, Ronald Plasterk en Jeroen Dijsselbloem geldt penny wise pound foolish.

Dat kunnen Klaas Knot en Jeroen Dijsselbloem toch niet onweersproken laten? Het probleem hierbij is dat de verkiezingsretoriek, de blijde boodschap van Dijsselbloem niet van betekenis is en dat Klaas Knot door de politiek wordt tegengewerkt. Jeroen Dijsselbloem is onderdeel van het ieder voor zich God voor ons allen. Het messianisme van Jeroen Dijsselbloem berust slechts op gebakken lucht.

In een recent verhaal stelt Nout Wellink, dat de ECB zich als een kamikazepiloot gedraagt. Dat het heel lang heeft geduurd voordat bij Nout Wellink het kwartje is gevallen hangt met de arrogantie van het Westen samen. Het dillemma waar het Westen mee worstelt is dat economische groei met het maken van steeds meer schulden samenhangt. Het antwoord van politici als Jeroen Dijsselbloem c.s. is de geldpers laten draaien. Of met andere woorden gebakken lucht verkopen. De discussie over dit thema spreekt voor zich:
Alle politici in Europa, van rechts tot links, lijken het erover eens te zijn dat economische groei het beste medicijn is om ons van de schuldencrisis af te helpen. Dat klinkt logisch. Maar is het dat wel?

Door het bewustzijn te verruimen kan het vraagstuk van de kwantitatieve verruiming worden opgelost. Onze bewustwording als mens hangt met de relatie tussen de 'microwereld en macrowereld', de 'antropogenese en kosmogenese' samen. De kwantitatieve verruiming, geldcreatie, ex nihilo (uit het niets) geldt voor banken en voor een minister van FinanciŽn op aarde, maar niet voor het ontstaan van de mens op aarde. Het begrotingstekort 2015 van meer dan 8 miljard wordt bij de overheidsschuld opgeteld. Volgens het rapport 'E i V' hangt de schuldencrisis primair met de geldscheppingsparadox, het scheppen door banken van virtueel geld samen. Zowel de virtual currency als de virtual economy blijven een kwestie van definities, afspraken en interpretaties. Ter illustratie Motor (Sheila Sitalsing Volkskrant 8 januari 2016 p. 2) of Is Apple nu vermogensbeheerder? (Peter de Waard Volkskrant 8 januari 2016 p. 23).

De wereldwijde belastinglobby van de Silicon Valley Tax Directors Group (SVTDG) berust op het vrijemarktfundamentalisme van Ayn Rand. Het boek Atlas Shrugged van Ayn Rand is het fundament van het vrijemarktfundamentalisme, het ultrakapitalisme. Vrijemarktfundamentalisme, is uiteindelijk net als fascisme en communisme een totalitair systeem. Daarentegen dient in het rapport 'E i V' als basis de natuurfilosofie uit de Griekse oudheid. Het rapport 'E i V' maakt van de school van Klaas Knot, Peter Korteweg en Sweder van Wijnbergen gebruik.

De blinde vlek van links (Nicholas Kristof Volkskrant 2 juni 2016 p. 24):
Klassiek liberalisme preekt verdraagzaamheid, met als motto de uitspraak die vaak aan Voltaire wordt toegeschreven: 'Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal tot mijn dood uw recht om het te zeggen verdedigen.'
In de derde plaats marginaliseren wetenschappers zich wanneer zij samenklonteren aan de linkerkant van het spectrum. We hebben academici als sociologen en antropologen hard nodig om het beleid van de Verenigde Staten te beÔnvloeden op terreinen als armoedebestrijding, maar wanneer ze op een linkse planeet blijven zitten, zal hun wijsheid niet worden aangeboord.
Economen daarentegen blijven invloedrijk. Voor een deel lijkt mij dat omdat er een kritische massa bestaat van Republikeinse economen die de Democratische economen bestrijden en zo deze discipline naar de hoofdstroom (lees het ultrakapitalistische mensbeeld van Ayn Rand) van het Amerikaanse spectrum manoeuvreren. Er zijn geen eenvoudige oplossingen om de ideologische homogeniteit op onze universiteiten tegen te gaan, maar we kunnen toch erkennen dat dit een manco is, in plaats van onszelf te feliciteren met onze eenzijdigheid?

Als vrouwen winnen, winnen mannen ook (Nicholas Kristof Volkskrant 2 augustus 2016 p. 16):
Even afgezien van hoe je over Hillary denkt: ik snap dat veel Amerikanen haar wantrouwen, en best een vrouw in het Witte Huis willen zien, maar dan een andere. Toch is haar kandidatuur een mijlpaal en de geschiedenis leert ons dat als vrouwen vooruitgaan, de hele mensheid vooruitgaat.
Esther Duflo, een econoom aan het Massachusetts Institute of Technology, zegt dat discriminatie niet alleen slecht is voor de directe slachtoffers, maar voor de samenleving als geheel. Uit onderzoek blijkt dat dat voor een deel komt doordat niet groepen bestaand uit mensen met de hoogste IQ's de beste besluiten nemen, maar juist groepen met een meer gevarieerde samenstelling qua geslacht en andere kenmerken. In een onderzoek waarin studententeams een bedrijf moesten runnen, deden teams die uitsluitend uit mannen of vrouwen bestonden het minder goed dan evenredig gemengde teams. De optimale mix was een team met iets meer vrouwen dan mannen.
Vrouwen zorgen voor betere besluitvorming, deels omdat ze de mannelijke neiging naar zelfoverschatting en risicogedrag intomen.
Misschien dat enkele mannen met superioriteitsgevoelens op hun vrouwelijke bazen mopperden, maar dankzij die vrouwen behielden ze wel hun baan.
Dus zeg ik tegen die mannen die bang zijn dat ze getroffen worden door de scherven van weer een gebroken glazen plafond: het is niet alleen onvermijdelijk, en niet alleen gewoon eerlijk, maar er zijn overweldigende aanwijzingen dat als vrouwen macht krijgen en gaan meebeslissen, wij mannen daar ook van profiteren. Dus laten we ons niet druk maken en het feestje meevieren.

De concurrentiekracht tussen landen wordt sterk door het in Amerika en de EU gevoerde monetaire beleid beÔnvloed. Om een gezonde begroting van een land (Nederlandse begroting) te realiseren gaat het om de interacties tussen het monetaire beleid van de centrale banken in Amerika en Europa en het fiscale beleid van de decentrale overheid. Het komt er op neer dat het meta-leren ook voor politici geldt.

Stelling: Door het neoliberalisme, het monetaire medicijn van vrijwel onbeperkt scheppen van geld, het wanbeleid van macro-economen wordt het echte ondernemerschap in de micro-economie vernietigd.

Hoe de krediet-crisis kon ontstaan toont de documentaire Inside Job uit 2010. De Libor-affaire laat echter op haar beurt weer zien dat Amerika Europa bij de les houdt.

In het interview (22 februari 2015) met Joris Luyendijk over zijn nieuwe boek Dit kan niet waar zijn komt naar voren dat de rampen die de financiŽle sector kunnen veroorzaken niet voor de gevaren van IS onderdoen. Bankgeheimen van Joris Luyendijk (Tegenlicht 1 maart 2015) roept de vraag op hoe naÔef kunnen politici zijn? Of hoe zit het met de geestelijke gezondheid van deze politici?
Joris Luyendijk stelt dat de banken zijn geglobaliseerd, maar de politiek is niet geglobaliseerd. Banken hebben nu vrij spel. Wel schakelen banken prominente ex-politici in om de politiek te kunnen beÔnvloeden.
De dubbele petten van econoom Mishkin komen prominent aan bod in de documentaire Inside Job uit 2010. De met een Oscar bekroonde productie gaat over hoe de krediet-crisis kon ontstaan. Maar ze biedt ook een inkijkje in de bizarre banencarrousel waarin prominente Amerikaanse economen verwikkeld zijn. Velen maken tijdens hun carriŤre de overstap van universiteit naar politiek en toezichthouders, om via de banken weer terug te keren op de universiteit. Of omgekeerd. Zoals een wetenschapper het krachtig samenvat in de documentaire: ĎBusiness school professors don’t live on their faculty checks.í De lijst van wetenschappelijke autoriteiten die miljoenen opstreken in de financiŽle wereld is dan ook indrukwekkend. Van Larry Summers tot Robert Rubin, van Henry Paulson tot Martin Feldstein: stuk voor stuk combineerden ze het prestige van een universiteit als Harvard met de macht van een politieke toppositie en de miljoenen van Wall Street. Het maakt het marktfundamentalisme zichtbaar.
De belangenverstrengeling in de financiŽle sector in Amerika, doet zich ook in Europa en Nederland voor. Het biedt een kort lijntje naar de politiek.
Joris Luyendijk verwijst in de documentaire naar Tony Blair, Axel Weber, Wim Kok, Trude Maas-de Brouwer (PvdA), Peter Balkenende, Joop Wijn, Karien van Gennip (CDA), Gerrit Zalm, Hans Wiegel en Ed Nijpels. Tot slot doet Joris Luyendijk in de documentaire een beroep op het geweten, het moreel kompas van bankiers. Andere opties zijn op dit moment niet voorhanden. De '200 van Mertens' leven voort.

In de Volkskrant Magazine van 17 mei 2014 staat een interview (p. 12 - 18) met Jeroen Dijsselbloem, daarin zegt hij: ĎDat ik in de voetsporen moest treden van Wouter Bos, mijn politieke leermeester; van Gerrit Zalm en Wim Kok, helemaal zo’n onaantastbare grootheid. ..etc. Wel vind ik dat Europa bij uitstek geschikt is om een aantal zaken aan te pakken. De banken bijvoorbeeld, en dat zien de kiezers ook wel.í
Zalm vertelde mij wat oud-minister Duisenberg hem ooit had uitgelegd. 'Minister van FinanciŽn zijn is heel makkelijk. Je hoeft alleen maar nee te kunnen zeggen. De enige vraag waarop je met ja antwoordt is als ze zeggen: zei u nee?' Over het voorzitterschap van de Eurogroep: 'Waarom zou ik het niet kunnen? Waarom moet een ander het doen? Ik heb last van opvattingen en geldingsdrang.'
Het probleem is echter dat zowel Wim Kok (interview Joris Luyendijk 22 februari 2015), Wouter Bos en Jeroen Dijsselbloem marionetten van de financiŽle sector, het systeemdenken zijn. Zij fixeren zich eenzijdig op ťťn kant van de medaille en hebben daarmee de neergang van de PvdA ingezet. Marcel van Dam schrijft in zijn column Ď1991 Ė 2007í in de Volkskrant van 18 oktober 2007: Tot mijn verdriet zag ik vanaf de jaren tachtig mijn partij wegzinken in een moeras van beginselloosheid. Onder Kok ging de PvdA door de knieŽn, onder Bos door zijn rug.

Wim Kok heeft de slogan Ďafschudden ideologische verení van Neelie Kroes overgenomen. Dat staat in het boek De vechtpartij. De PvdA van Kok tot Samsom van NRC-redacteur Thijs Niemantsverdriet. Degenen die de boel onder het tapijt vegen, de PvdA voorop, Kok, die zijn toch verschrikkelijk (Pim Fortuyn Volkskrant 2002 en Volkskrant 5 juli 2014 V5). Volgens het rapport ĎE i Ví is struisvogelpolitiek de trigger geweest die de neergang van de PvdA heeft ingeluid.

Het voorstel van DNB-president Klaas Knot om de maximale hypotheek die huizenkopers kunnen krijgen verder te laten dalen naar 90 procent van de koopsom is door de politiek verworpen. Ook Hans Hoogervorst, VVD-prominent en oud-minister van FinanciŽn, vindt het 'onbegrijpelijk' dat in Nederland zo negatief is gereageerd op een voorstel om het maximale bedrag dat mensen kunnen lenen voor een huis verder omlaag te schroeven. 'Dit laat zien dat de politiek niets heeft geleerd van de crisis', zei hij zaterdag in De Telegraaf (Volkskrant 15 juni 2015 p. 21).

De economische crisis berust op de volgende paradox in de financiŽle wereld. De maatregelingen die zijn genomen om een beurskrach, zoals in 1929 te voorkomen zijn door de banken-lobby geleidelijk weer afgebroken. De Europese bankenunie is noodzakelijk gebleken omdat de toezichthouders van de soevereine staten er een potje van hebben gemaakt. Maar gelukkig ontwikkelt zich om het tij te keren weer een tegencultuur. Of met andere woorden er zit een mechanisme, Zaaien en Oogsten (karma) in het universum verborgen waardoor het mogelijk wordt van onze fouten te leren. Dit verborgen mechanisme wordt met behulp van de 5e dimensie en het Ďen-ení/íof-ofí mechanisme tot uitdrukking gebracht.

Edin Mujagic boek Geldmoord - Hoe de centrale banken ons geld vernietigen (recensie)
Als onze welvaart echt enorm is gestegen in de afgelopen decennia, waarom hebben velen dan zo veel moeite elke maand rond te komen? Waarom kunnen vijftig miljoen mensen in Amerika, het rijkste land ter wereld, niet zonder voedselbonnen? Waarom hebben de gaarkeukens in het rijke Westen almaar meer klanten? Waarom kon een gezin vroeger prima leven van ťťn inkomen en nu nauwelijks van twee?

Zowel in het artikel van Bert de Vries (Volkskrant 5 augustus 2011) als de documentaire over de 5e macht, het lobbyisme in de EU (Volkskrant 31 augustus 2012) komt naar voren dat we de euro mede aan het Nederlandse bedrijfsleven hebben te danken. Gezien de onzekere situatie op de financiŽle markten is een ding wel duidelijk dat in plaats van het consumentisme aan te wakkeren zal onze premier aan het emancipatieproces (begeleidingskunde), de íHoofdrouteí of aan de voedingsbodem van zijnsontwikkeling meer aandacht dienen te besteden. Het Dikke Ik heeft een morele tunnelvisie waarin alleen het eigen, individuele geluk telt. Nederland is een vrij land, iedereen heeft kansen om vooruit te komen. Als je dat niet lukt, dan is dat je eigen schuld.

Het probleem dat Kishore Mahbubani aanstipt hangt in het rapport 'E i V' met Groupthink samen. In plaats van dat we in het leven onze eigen weg, de middenweg, de route van balancerend leiderschap kiezen prefereren we veelal het kuddegedrag (Groupthink). Bij nabootsend gedrag kiezen we voor de bekende weg, de opvattingen van de kudde.

In de Samenvatting eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem staat 'Verantwoordelijke bewindslieden vertoonden een tunnelvisie': De uitvoering van het vernieuwingsproces werd gedurende de gehele jaren negentig uit handen gegeven aan externe procesmanagers. Een dergelijke constructie stond op gespannen voet met de ministeriŽle verantwoordelijkheid en een adequaat parlementair toezicht. De kring van beleidsmakers stond onvoldoende open voor kritiek en waarschuwingen. Eigen ervaringen in plaats van wetenschappelijk onderzoek vormden de onderbouwing van de ingezette didactische vernieuwingen. Deugdelijke pilots en experimenten ontbraken.

De VVD heeft mede onder leiding van Frits Bolkestein de staat binnen in de staat (corporatocratie van Jeffrey Sachs - opm.: recursie) helpen creŽren en staat nu met lege handen om het tij te keren en zit in zijn eigen dogma, tunnelvisie gevangen. Voor de VVD en D66 is er maar een weg, namelijk het geloof in de marktwerking te verkondigen. Het dogma van de VVD en D66 heeft veel weg van een pyrrusoverwinning en ze schieten daarmee in de eigen voet. De hamvraag is waarom nu juist PvdA politici als Ronald Plasterk, Wim Kok, Wouter Bos en Jeroen Dijsselbloem in de bekeringsdrift van de VVD en D66 zijn meegegaan? Minister Ronald Plasterk heeft een te beperkte visie op natuurlijke selectie. In de kern draait het om universeel darwinisme en een interdisciplinaire aanpak.
Er kan niet worden ontkend dat de darwinist Plasterk een meester is in het pleasen van oude machtsstructuren.

Paul Tang laat zien dat een zelfreinigend vermogen binnen de PvdA tot de mogelijkheden behoort. Zowel Neelie Kroes als onze premier zijn er een meester in om actuele problemen Apple's 13 miljard respectievelijk de uitkomst van een referendum naar de toekomst te verschuiven. Dit kan geen toeval zijn. Of met andere woorden de lobbyisten zorgen er voor we drinken een glas, doen een plas en alles bleef zoals het was!.

Gratis geld voor iedereen en nog vijf grote ideeŽn die de wereld kunnen veranderen van Rutger Bregman is een overrompelend boek dat je wereldbeeld op zijn kop zet. Het is geschreven in de overtuiging dat de wereld niet wordt geregeerd door lobbyisten, zakenlui of politici zonder visie. De wereld wordt geregeerd door ideeŽn en de kracht van de verbeelding. Alles wat we nu beschaving noemen, is begonnen in de hoofden van wereldvreemde dromers. Zoals ook het einde van de slavernij en de democratie eens onmogelijk leken, zo kan ook in deze eeuw het utopische werkelijkheid worden.

Volgens het rapport ĎE i Ví dienen zowel de economie als de natuurkunde hun ťťndimensionale denkwijze, hun tunnelvisie op de werkelijkheid op te geven. Zonder deze voorwaarde is het onmogelijk voor de gesignaleerde vraagstukken adequate oplossingen aan te reiken. Wat betreft de natuurkunde gaat het om elf dimensies (zie artikel Waar tijd en ruimte knellen van Martijn van Calmthout in de bijlage Sir Edmund (p. 34-36) in de Volkskrant van 27 september 2014). In het rapport ĎE i Ví hebben deze dimensies op de interdisciplinaire aanpak betrekking. Uiteindelijk gaan alle disciplines een logisch, consistent en geÔntegreerd geheel vormen. Of met andere woorden het gaat volgens de wiskundig en filosoof Johan van Benthem over de Ďsmeerolieí die mensen met elkaar verbindt (zie artikel Vonk van verstand in de bijlage Sir Edmund (p. 38-41) in de Volkskrant van 27 september 2014).

Met het 5Ddenkraam, het outside the box-denken wordt beoogd collectieve zinsbegoocheling, het groepsdenken binnen organisaties te doorbreken. Het navelstaren kan zowel vanuit een positief (Creativethink) als een negatief (Groupthink) gezichtspunt worden benaderd. De sterke lobby (vijfde macht) van de financiŽle wereld, de bouwsector en zorg heeft duidelijk negatief gewerkt.

Een helicopterview maakt het mogelijk op het helicoptergeld grip te krijgen. Siyanda Mohutsiwa, Zadie Smith en Ann Pettifor voelen de tijdgeest beter aan. Het vraagstuk dat er in de wereld speelt hangt met de gespleten persoonlijkheid samen.

De uitslag van het Brexit-referendum ligt aan de basis van een nieuwe valuta-oorlog tussen de economische grootmachten in de wereld. Er mag niet worden verwacht dat het gesignaleerde onbehagen in de maatschappij, de oorlog tussen regeringen en hun burgers daardoor kleiner zal worden. Het probleem is dat toppolitici zich met gebakken lucht bezig houden. De belangenverstrengeling tussen politici en bedrijfsleven is mede door de immense lobby volledig uit de hand gelopen. Voor een CEO wordt het daardoor steeds moeilijker meerwaarde te genereren.

In de zeventiger jaren was iedereen verbaasd over de economische groeispurt van Japan. De top van het Nederlandse bedrijfsleven toog naar Japan om dit eens haarfijn uit te zoeken. Uit onderzoek is toen gebleken dat de belangrijkste factor de 'optimale' samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven was. Deze toverformule, het 'en-en' van 'Politiek en Bedrijfsleven' is sindsdien door de overheid volledig overgenomen. Maar ook onder aanvoering van de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Britse premier Margaret Thatcher begon begin jaren tachtig het dereguleren van de financiŽle markten. De markt als doel op zichzelf verklaren staat lijnrecht tegenover de entelechie van Aristoteles. De Bhagavad Gita leert al dat tat tvam asi het uiteindelijke doel van elk mens is, dus uit te vinden wie hij werkelijk is.

Ann Pettifor, die in het VPRO tegenlicht 27 november 2016 aan het woord komt voorspelde de economische crisis. Zij schreef het boek The Coming First World Debt Crisis. De Big Bazooka in Europa is een reactie, een kopie van het helicoptergeld, dat eerder door Ben Bernanke over Amerika is uitgestrooid. In het VPRO Tegenlicht van 27 november 2016 komt naar voren dat er tijd wordt gecreŽerd. Het wachten is nu op de economische 'verlosser'. Maar we zullen het echt zelf moeten doen.
Het wordt tijd dat we weer naar ons hart leren luisteren. We maken allemaal onderdeel uit van de crisis, maar ook van de oplossing. Ambitie alleen is niet voldoende om het klimaatakkoord in Kopenhagen werkelijkheid te laten worden. Het kapitalisme dat ervan uitgaat dat mensen steeds meer willen hebben past niet meer in deze tijd. In plaats van de consumptiemaatschappij is een ander referentiekader hard nodig.

De act van Jeroen Dijsselbloem in het programma College Tour 11 september 2015 wordt door het interview op 13 augustus 2015 van Tobias Reijngoud met Joris Luyendijk - Triodos Bank Herfst 2015 onderbouwd. Sinds het begin van de financiŽle crisis in 2008 is er niets wezenlijks veranderd in de bancaire sector. Een volgende crisis kan zomaar uitbreken. De act van Jeroen Dijsselbloem staat diametraal tegenover het verhaal van Joris Luyendijk.

Hoe is het mogelijk dat Wim Kok (Joris Luyendijk) over zijn nieuwe boek Dit kan niet waar zijn zich door de heersende elite heeft laten inpakken?
Hoe is het mogelijk dat het vraagstuk van het zeepbel(casino)kapitalisme door bewindspersonen, die verantwoordelijk zijn voor de politieke keuzes die er worden gemaakt niet is onderkend? Het probleem met de internetzeepbel World Online van Nina Brink is dat de huid al wordt verkocht voordat de beer geschoten is. Is het niet juist zo dat de te lang volgehouden struisvogelpolitiek de problemen extra heeft versterkt?
De antropoloog Peter van der Werff laat zien op welke vooronderstellingen de denkwereld van de economen is gebaseerd.

Jeroen Dijsselbloem, president van de Eurogroep wekt in Nederland de indruk dat hij met de Big Bazooka de economie, de banken heeft gered, een probleem heeft opgelost, maar in Brussel is nog niet het begin van een oplossing in zicht. Het onderzoeksrapport 'E i V' toont aan dat juist het tegendeel het geval is. De Big Bazooka is slechts een losse flodder, die de economie heeft opgeblazen.

Politici worden door probleem en oplossing met elkaar te verwarren onderdeel van het probleem en schieten daarmee in eigen doel. De bankencrisis is een gevolg dat er te lang op de pof is geleefd. Het is interessant om te zien dat het instrument van de ingenieuze hefboomwerking dat de slagkracht, de geldschepping van banken enorm heeft vergroot uit de kast wordt gehaald om het probleem op te lossen. China kan niet worden verweten dat ze daar niet intrappen. Ze kopen liever de krenten uit de pap dan dat ze hun geld in de bazooka, het nieuwe noodfonds - de inversie van de slagkracht van de banken - investeren. De vraag is nu hoeveel Diederik Stapelís er in de financiŽle wereld rondlopen die probleem en oplossing met elkaar verwarren? De bazooka is niet meer dan een losse flodder.
De oplossing van de eurocrisis hangt samen met het evenwicht tussen import en export van de individuele landen (Henk Brouwer en Henk Folmer in ‘O & Dí Volkskrant 11 november 2011). De kredietcrisis leert dat de kwantitatieve modellen van het CPB geen rekening houden dat een mens meer is dan een koel en calculerend wezen, maar zich vooral door emoties en angsten laat leiden. De basis van de economische ordening is op eenvoudige rekensommen gebaseerd. Om dit in de gemanifesteerde wereld te illustreren maken we gebruik van de economische kringloop van FranÁois Quesnay, de kringloop van geld Ė en goederenstromen, de import en export. Wereldwijd is de invoer van alle landen gelijk aan de uitvoer van allen, 'Invoer + Uitvoer' = 0. Het exportoverschot van het ene land hangt met de schuldenberg van een ander land samen. ArtificiŽle intelligentie leert dat het veel lastiger is om met kwalitatieve parameters, de kwalitatieve relaties rekening te houden.

Geestelijke gezondheid bevorderen houdt zich primair met het verminderen van het maatschappelijke onbehagen, het culturele onbehagen bezig. Het gesignaleerde onbehagen in de maatschappij, de cultuurneurose is alleen te doorbreken wanneer aan immateriŽle thema's, het waarden en normen debat meer inhoud en vorm wordt gegeven. De Bijbel, MattheŁs 7:12-14 leert al hoe het ego te ontmantelen. Het houdt de gemoederen al millennia bezig.

Wetenschappers als Ronald Plasterk, Gerard ít Hooft, Dick Swaab en Victor Lamme fixeren zich op een kant van de medaille. In de Nederlandse politiek is het eenzijdige marktdenken dominant geworden. Of met andere woorden zijn politici en wetenschappers bereid over hun eigen schaduw te springen?

'Hard vechten voor onze welvaart' (Interview Arie van der Zwan Volkskrant 20 februari 2010):
Je moet een soort gilde van overheidsdienaren creŽren. Dat zie je in Frankrijk ook. Een groep mensen die het ene moment in de autoindustrie of de vliegtuigindustrie werkt en het volgende moment op een departement. Je wilt niet alleen bureaucraten maar ook mensen met levenservaring en bedrijfservaring. We komen uit een tijd van zo min mogelijk overheid. Dan trek je ook een bepaald type mensen aan. Je hebt juist ondernemende mensen nodig. Het ondernemerschap is niet het privilege van het bedrijfsleven. Het is in alle organisaties van belang. Nu zitten we opgescheept met een overheid met te weinig ondernemerschap.
Die hele privatiserings- en marktwerkingsoperatie, wie hebben daar nu uiteindelijk voordeel van gehad? De hoogopgeleiden hebben hun positie verbeterd terwijl ze er aan de onderkant van de maatschappij alleen maar de nadelen van hebben ondervonden.
Er heeft een enorme verschuiving in de inkomensverdeling plaatsgevonden. Daarmee is iets fundamenteels doorbroken: de solidariteit. Daar heeft het geweldig aan geschort. Dat was voor mij ook de reden te reageren op de uitlatingen van Wim Kok voor de commissie-De Wit. Wat hij zei over de salarisverhoging bij ING, dat kan toch niet? De elite had zijn stem moeten verheffen tegen de uitwassen. Een gemeenschapsgedachte zonder solidariteit is een lege huls.

Arie van der Zwan onderkent ook de keerzijde van de medaille:
De economen Tomas Sedlacek en Thomas Piketty onderkennen beide hetzelfde stramien dat ook in het rapport 'E i V' naar voren komt en met de eenzijdige fixatie van politici op de marktwerking samenhangt. In plaats van collectieve belangen, de tweedeling te verkleinen kiezen veel 'carriŤre politici' (De dubbele petten van econoom Mishkin komen prominent aan bod in de documentaire Inside Job uit 2010.) er voor de individuele belangen van het grootkapitaal te behartigen. Gelukkig laat de voormalig (top)manager van het Centraal Bureau voor de Statistiek Henk van Tuinen in zijn reactie Reduceer ons niet tot homo economicus (Volkskrant van 11 november 2014) op de Van der Leeuwlezig een ander geluid horen. Henk van Tuinen is auteur van het boek Ons land kan menselijker.

Filosofisch Kwintet 24 juli 2016
Deze zesde en laatste aflevering van dit seizoen gaat over de onafhankelijkheid van de financiŽle sector. Van oorsprong had de financiŽle sector een dienstbare rol ten opzichte van de economie als geheel. Maar inmiddels lijkt het wel of de financiŽle sector de economie, en zelfs de maatschappij in brede zin, domineert. Wat zegt het over een maatschappij dat wij alles uitdrukken in termen van geld, winst en efficiŽntie?
Jelle van Baardwijk, Arnoud Boot en Dirk Bezemer debatteren onder leiding van journalist Clairy Polak en filosoof Ad Verbruggen over de onafhankelijkheid van de financiŽle sector.

Puinhopen van Bolkestein Economisch kaartenhuis rechtse kerk stort ineen (Thomas von der Dunk Volkskrant 23 maart 2009):
Ik schreef het al 17 oktober: in revolutionaire tijden is het nog vandaag onvoorstelbare toch gisteren al gebeurd. Met donderend geraas stort het economische kaartenhuis van de rechtse kerk na twintig jaar ineen. Het afvallige VVD-Kamerlid Weekers bepleit inmiddels vormen van overheidsingrijpen, die vorig voorjaar nog als communistisch zouden zijn verketterd.
Bankierskring
Alleen in bonanerende bankierskring zelf heeft men het nog niet door - en versterkt men door het ongegeneerd voortgaande gegraai juist het omwentelingstempo. In de kapitalistische heilstaat Amerika ziet Obama zich door de volkswoede gedwongen alle registers - inclusief een kleptocratentax van 90 procent, wat zelfs de door rechts Nederland gedemoniseerde Den Uyl nooit heeft gedurfd - open te trekken. Als het recht niet langer met het rechtsgevoel spoort, wordt de bestaande wet onhoudbaar.
Fossiel
Wie de tekenen des tijds evenmin heeft verstaan, is Frits Bolkestein: onder Paars de gevierde propagandist van de Amerikanisering van Europa, inmiddels een geestelijk fossiel uit de vorige eeuw. Recent presenteerde hij voor een handvol laatste getrouwen een boekje, waarbij hij niet van zijn geloof in de zegenrijke hebzucht bleek te zijn gevallen. Hij is als Saddams propagandaminister die ook met de Amerikaanse tanks achter zich in beeld bleef volhouden dat alles volgens plan verliep. Want juist de neoliberale heldenlanden IJsland, Ierland en Letland zijn nu nagenoeg failliet.
Puinhopen
Donderdag schreef Bolkestein in De Volkskrant dat de huidige puinhopen een gevolg van wetsovertreding zijn. Nonsens. Punt is juist dat niet zozeer de wet is overtreden, maar bepaald verwerpelijk gedrag legaal is gemaakt, en in Nederland was Bolkesteins VVD daarachter indertijd de drijvende ideologische kracht.
Zo heeft Zalm alle bestaande beschermingsconstructies tegen rooffondsen gesloopt. Tot de puinhopen van Bolkestein behoort de privatisering van nutsbedrijven en semi-publieke instellingen, die inmiddels ook aan de graai- en speculatiecultuur ten prooi zijn gevallen. Nederland gedraagt zich hier als het braafste jongetje in de Europese klas. Niets illustreert de absurditeit daarvan zozeer als het feit dat Nuon nu bij wijze van 'marktwerking' verpatst wordt aan - een Zweeds staatsbedrijf.

Als prestaties ertoe deden, was Gerrit Zalm nooit baas van ABN Amro geworden (Jesse Frederik 4 mei 2015):
De AFM had echter goede reden om te twijfelen aan de competentie dan wel integriteit van Zalm. Zalm drong bij monde wel aan op verandering, maar als puntje bij paaltje kwam, gebeurde er akelig weinig.
Het wekt zeker weinig vertrouwen dat draaikont Wouter Bos, de politicus Gerrit Zalm van financieel directeur van DSB naar vicevoorzitter van de Raad van Bestuur (RvB) van bankconcern ABN heeft gepromoveerd.

Politici dienen in plaats van hun verantwoordelijkheid voor de collectieve sector aan de markt uit te besteden weer zelf het stuur in handen te nemen en daarvoor verantwoordelijkheid af te leggen. In de kern draait het nog steeds om de spreiding van íGeld, Kennis en Machtí. Het gaat om 'welvaart en welzijn'. Een goede taakverdeling tussen de individuele - en collectieve sector zorgt voor een optimaal resultaat. Een ding is zeker de problemen die door het korte termijn denken van politici zijn gecreŽerd worden alleen opgelost wanneer de partijen met een inspirerend verhaal, een visie op de langere termijn komen.

Volgens Dolf van den Brink (FD 4 november 2011) is het probleem in de westerse landen dat in de afgelopen vijftien jaren de schulden boven de verdiencapaciteit van de reёle economie zijn uitgestegen.

Het geweeklaag van bankiers (Paul Krugman Volkskrant 24 september 2015 p. 24):
Als je vindt dat de rentes veel te laag zijn, waar is dan de inflatie?
De basisprincipes van het rentetarievenbeleid zijn tamelijk simpel en ruim een eeuw geleden bedacht door de Zweedse econoom Knut Wicksell. Hij vond dat centrale banken de rentetarieven op een 'natuurlijk' niveau moesten vaststellen, namelijk in termen van wat de inflatie doet. Als de tarieven te laag zijn, loopt de inflatie op; als ze te hoog zijn, neemt de inflatie af en kan zelfs deflatie ontstaan. Volgens dat criterium kun je moeilijk beweren dat de huidige rentetarieven te laag zijn. De inflatie is al jarenlang laag. Met name de inflatiegraadmeter die de Fed het liefst hanteert, blijft onder de eigen norm van de Fed van 2 procent en lijkt voorlopig niet te gaan stijgen. Etc.
De juiste reactie van beleidsmakers hierop zou moeten zijn: 'Ja, en?' Er is geen enkele reden om aan te nemen dat wat goed is voor bankiers ook goed is voor het land. Maar bankiers zijn anders dan u en ik, want ze hebben veel meer invloed. Monetaire ambtenaren vergaderen heel vaak met hen en in veel gevallen hopen ze zich bij de bankiers te kunnen voegen als ze weer uit de draaideur komen. Daarbij wordt algemeen aangenomen dat bankiers over bijzondere expertise beschikken op economisch gebied, hoewel niets erop wijst dat dit zo is.

Hoe is het mogelijk dat het vraagstuk van het zeepbel(casino)kapitalisme door bewindspersonen, die verantwoordelijk zijn voor de politieke keuzes die er worden gemaakt niet is onderkend? In het programma Kan het anders met uw pensioenpremie? (Zwarte zwanen 5 22 juli 2016 ) komt naar voren dat de hoofdrolspelers, zowel de beheerders als de toezichthouders van onze pensioenen slechts pionnen zijn in een spel waarvan zij de essentie, de kwintessens niet begrijpen. Het loopt zeker mis wanneer de pionnen menen de wijsheid in pacht te hebben.

Wanneer het om het beleggen en het toezicht op onze pensioenpremies gaat spelen banken een cruxiale rol. Het siert staatssecretaris Klijnsma: 'We moeten het stelsel bij de tijd houden. De inzet is om het pensioenstelsel te verbeteren en zo veel mogelijk werkende Nederlanders in staat te stellen om, bovenop hun AOW, een toereikend aanvullend pensioen op te bouwen. Collectiviteit, solidariteit en verplichtstelling blijven wezenlijke pijlers onder ons stelsel.'
De praktijk, de paradox is echter dat wat betreft het beleggen en het toezicht op onze pensioenpremies de Nederlandse Bank onder leiding van Klaas Knot en Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zowel in Nederland als op het wereldtoneel slechts een figuranten rol vervullen.

Zwarte zwanen: De schimmigheid blijft 15 juli 2016:
Vervolg op de zoektocht van journalist Cees Grimbergen in de Nederlandse pensioenindustrie. Hoe liep bijvoorbeeld het 'Goldman Sachs-schandaal' af? Zwarte Zwanen 4 bericht over de Goldman Sachs-doofpot. Pensioenfonds Vervoer werd door de Amerikaanse zakenbank voor 250 miljoen bedrogen. Hoe liep deze zaak af?

De verslagen van Peter de Waard in de Volkskrant van 1 maart 2016 laten zien dat het minder zonnig is dan Jeroen Dijsselbloem weergeeft. Structurele hervormingen zijn zeker nodig. In het kader van Structure follows Strategy van Alfred Chandler is het van belang te weten welke strategie aan de structurele hervormingen van Dijsselbloem ten grondslag liggen. Na het interview in het programma Buitenhof 14 februari 2016 met Arnoud Boot, hoogleraar FinanciŽle Markten aan de Universiteit van Amsterdam blijft de vraag hangen waarom Jeroen Dijsselbloem coco's heeft goedgekeurd om de vermogenspositie van banken te versterken.

Spanningen bemoeilijken toezicht (Volkskrant 17 december 2009): Doordat toezichthouders zoals de De Nederlandsche Bank (DNB) vooral naar individuele financiŽle instellingen kijken, ontbreekt hun het zicht op het geheel. Juist dat wereldwijde onvermogen om ‘macrotoezichtí te houden op het hele systeem was een van de oorzaken van de financiŽle crisis, stelt de Algemene Rekenkamer in een onderzoek naar het toezicht op banken en andere financiŽle instellingen.
Codes zijn geen panacee voor beter bestuur, stelt de De Algemene Rekenkamer in haar rapport over financieel toezicht. ĎZelfregulering betekent ook dat het niet of onvolledig naleven van de codebepalingen wel gesignaleerd, maar niet gesanctioneerd kan worden.í Minister Bos van FinanciŽn is het daar volstrekt niet mee eens. De bankencode Ďis juist een goede combinatie van het nemen van eigen verantwoordelijkheid met wettelijke ondersteuning.í

In de EU bestaat een enorme overcapaciteit aan banken. Elk land en de banken binnen een land moeten hun eigen broek ophouden. Picasso toont met zijn schilderij ĎGuernicaí hoe het paard aan de lans van zijn eigen ruiter ten onder gaat. Het is als met de levensvatbaarheid van banken. Is de financiŽle dienstverlening in Europa niet toe aan een shakeout?
Monetair beleid Draghi: eurozone heeft te veel banken (zie ook Volkskrant 23 september 2016 p. 27):
De eurozone telt te veel banken en dat is de belangrijkste oorzaak van lage winsten voor financiŽle instellingen, aldus president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB).
Met woorden van die strekking counterde Draghi donderdag kritiek, met name uit de bankensector, op het ruimhartige monetaire beleid van de centrale bank.
Critici menen dat het negatieve rentebeleid van de ECB de winstmarges van banken uitholt. In maart verlaagde de ECB de depositorente naar min 0,4 procent. Dat maakt het voor banken nog duurder om geld in bewaring te geven bij de ECB.

Slechts langzaam dringt het tot politici door dat om orde te scheppen in het economische verkeer, het prijsmechanisme, de onzichtbare hand van Adam Smith in het publieke domein niet goed werkt. Is dit echter geen open deur, het vrij internationaal handelsverkeer versus centraal geleide economieŽn, individuele sturing versus centrale sturing? Dat de elite er beter van wordt wil nog niet zeggen dat het goed is voor het volk. De schaduwzijde van de marktwerking is het eigenbelang, de hebzucht. Blijkbaar is men vergeten dat de Franse revolutie betrekking had op de strikte scheiding tussen de publieke en de private sector.

De obsessie van banken gericht op de hefboomwerking werkte eerst in hun voordeel, maar op dit moment duidelijk in hun nadeel. Voor 'Winst en Verlies' geldt de spreuk van Titus Maccius Plautus (254-184 v.Chr.) dat de kost gaat voor de baat uit. Voor een gezonde boekhouding dienen inkomsten en schulden in balans te zijn.
In hoeverre is het slim, lees dwaasheid geweest het de kost gaat voor de baat uit volledig voor de new economy - zeepbel(casino)kapitalisme - het 'Angelsaksische model' live now pay later in te ruilen?

De hamvraag is of de nauwere verwevenheid van de publieke met de private sector de kwaliteit van de samenleving echt verbetert? Het rapport ĎE i Ví verdedigt de stelling dat dit niet het geval is. Door de verzelfstanding van de wooncorporaties, de zorg en het onderwijs heeft de overheid het stuur uit handen gegeven. De door de overheid gestimuleerde marktwerking heeft een averechts effect, de valkuil van de schijnmarkt ('financialisering') opgeleverd. In het economisch verkeer dienen om de productiviteit te verbeteren de spelregels drastisch te worden herzien. De politici, die de overheid aansturen denken dat het prima gaat. Politici gedragen zich zich als een kikker die levend wordt gekookt, het water is lekker wam en hij heeft niet door dat hij aan het sterven is.

The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business is a 1977 business book by Alfred Chandler. The title is a play on Adam Smith's famous notion of the invisible hand.

Net als voor een gezin of een bedrijf geldt dat het huishoudboekje van een staat op orde dient te zijn. Een hypotheekschuld of staatsschuld, die op de langere termijn wordt afgelost behoeft geen probleem te zijn. Daarbij dient wel de wederzijdse afhankelijkheid tussen inkomsten, uitgaven en schulden in acht te worden genomen. In Nederland hangt de economische groei van voor de financiŽle crisis meer samen met de schuldeneconomie, de bevolking heeft zich enorm in de schulden gestoken en veel minder met de toegenome produktiviteit van de kenniseconomie.

Een variant op het peterprincipe, het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen is nog steeds actueel. Mandarijnen van de keizer bevolken nu de bureaucratisch geleide ministeries. Dit wordt door het thema cultuuroverdracht onderbouwd.

Zowel Teilhard de Chardin als VŠclav Havel laten zien hoe het vraagstuk van de grotere tweedeling, het marktfundamentalisme van George Soros in de maatschappij kan worden opgelost.

Opmerkelijk is dat de overheid als eigenaar van de ABN bank weinig te vertellen heeft bij de bank. Waren het eerder politici die zich voor het karretje van de banken hebben laten inspannen, nu zijn het politici die door de banken worden gegijzeld (Ewald Engelen en Jelle Brandt Corstius). Om het politieke aspect te belichten zie de column Amorele overheid, amorele samenleving van Marcel van Dam.
In de Volkskrant van 11 februari 2015 heeft Peter de Waard een necrologie 'Fusiereus' voelde zich schuldig in een luie stoel over Jaap van Rijn de eerste bestuursvoorzitter van ING geschreven.

Te veel politici en hun beleidsmedewerkers hebben door de verantwoordelijkheid voor het rentmeesterschap aan het grootkapitaal over te dragen het paard achter de wagen gespannen. Het probleem is nu dat door het geringe tegenwicht het grootkapitaal in zijn eigen spelletjes, lees sprookjes is gaan geloven en geleidelijk het casinokapitalisme centraal is komen te staan.

Stelling: Het informele circuit, de achterkamertjes politiek en sociale -, diplomatieke - en lobbynetwerken van het grootkapitaal regeren voor een belangrijk deel de Westerse wereld.

Een voorbeeld van de heersende tijdgeest geeft Sheila Sitalsing in haar column Kathedraal of …ťn gebouw is geen gebouw (Volkskrant 5 februari 2016 p. 2):
Ooit heb ik bij een nieuwsorganisatie gewerkt die verhuizing naar nieuwbouw overwoog, wat niet raar was, want het gebouw waarin we onze stukjes tikten hing van plakband en verdriet aan elkaar.
Gisteren werd bekend dat dertien voormalige leden van de Raad van Toezicht en twee vroegere leden van de Raad van Bestuur aansprakelijk worden gesteld voor de zwijnenpan die ze daar hebben achtergelaten. Zo eindigt wederom een verhaal over ontsporing in de semipublieke sector voor het hekje - virtueel dan, want het zal wel op schier eindeloos procederen en schikken uitdraaien.
In het rapport dat een onderzoekscommissie onder leiding van Pauline Meurs schreef over de janboel bij ROC Leiden staan alle klassiekers.
Een bestuursvoorzitter die 'vastgoed boven onderwijs' stelde en bij wie 'ambitie en geloof in eigen kunnen niet meer fundamenteel is bijgesteld' - een megalomane gek, zouden we thuis zeggen.
Geen tegenspraak - jaknikkers, zouden we thuis zeggen.
Een Raad van Toezicht die 'qua timing telkens net iets te laat' was - welterusten, zouden we thuis zeggen.
Een accountant die keurig handtekeningen zet, maar het niet tot zijn taak rekent te waarschuwen voor de risico's - zolang er maar gefactureerd kan worden, zouden we thuis zeggen.
Een ministerie dat de schreeuw om hulp doorverwees naar andere instanties - kastje, muur en ambtenaren, zouden we thuis zeggen.

Erik Staal heeft handig misbruik gemaakt van de tijdgeest, die op diverse Ministeries heerste. Het heeft tot gevolg dat de corrigerende werking van de wederkerigheid, het zelfreinigend vermogen daardoor verloren is gegaan. In hoeverre is het terecht dat het Westen zich moreel superieur voelt aan het Oosten? Om het vraagstuk van de groeiende ongelijkheid op te lossen hangt met het geÔnstitutionaliseerde politiek opportunisme van de Amerikaans-Nederlandse historicus James Kennedy samen.

Koen Haegens toont in de Volkskrant (van 23 november 2016 p. 8-9) de Vijf mythen over vrijhandel.

Tussen de Oosterse en Westerse cultuur, aan de culturele diversiteit in de wereld ligt de lerende mens en de moraal van het verhaal ten grondslag. Op dit moment wordt het steeds duidelijker dat het naÔeve geloof van politici in de mythe van de vrijemarktgedachte en het zelfregulerende vermogen van de financiŽle sector, onderwijs, zorg en woningcorporaties op illusies blijkt te berusten. Met behulp van het maskerkwadrant kunnen politieke machtsspelletjes worden verklaard. Te veel politici beperken zich tot het besturen van 'bv-Ego'. Mismanagement kan ook met het verschijnsel Ďschaap in wolfsklerení worden geduid. In het rapport 'E i V' heeft zelfregulering op de moraal van het verhaal betrekking. Dit inzicht geldt voor elk individu.

In de immateriŽle wereld in de hemel gelden vergelijkbare spelregels als in de materiŽle wereld op aarde. En als de elites dan ook uit hun ivoren torens komen, kan de samenzweringskoorts stoppen. Het is het reflexieve bewustzijn, de spiegelsymmetrie, die de wederkerigheid tussen de macrokosmos en microkosmos, de hemel en aarde met elkaar verbindt. De controverse tussen wetenschappers hangt met Creativethink en Groupthink samen. Het aangepaste gedrag Groupthink viert hoogtij, de vertrossing in de wetenschappelijke wereld is een feit. Het gaat juist om Creative think, dus om buiten de gebaande paden te leren denken.

De inkomensongelijkheid tussen landen neemt af, maar de inkomensongelijkheid in de rijke landen neemt toe. Dit hangt samen met dat de regering van president George Bush ver boven haar stand leefde. Ondanks de belastingverlaging gaf die regering elk jaar 8 procent meer uit, onder meer om de oorlog in Irak te financieren (interview Heleen Mees econome Volkskrant 23 augustus 2012).

Niet alleen Griekse banken, ook Nederlandse banken, met name Rabobank (witwassen 310 miljoen euro, rentedrivaten ?, Libor-affaire 774 miljoen euro en bouwfiascoís 817 miljoen euro) en SNS hebben er een potje van gemaakt. Naar aanleiding van het SNS-debacle heeft de overheid op 6 februari 2013 besloten de samenwerking met het bedrijfsleven in het HFC niet langer wenselijk te achten. Door de eenzijdige nadruk van politici op marktwerking komt ook de solidariteit, met name in de gezondheidszorg steeds meer onder druk te staan. Illustratief is het artikel De jeugd is dik, de overheid slap van Merijn Rengers (Volkskrant 29 november 2014):
Het aantal zwaarlijvige kinderen blijft groeien. Bij initiatieven om dat tegen te gaan spelen multinationals een grote rol. En ťťn communicatiebureau zit als een spin in het web. Etc.
Doris Voss, de voedselactiviste van het eerste uur, geeft er de brui aan. Ze is het 'gerommel in de marge zat' en heeft onlangs haar subsidie voor het opzetten van nieuwe gezond-eten-programma's stop laten zetten. Maar ook het boek De geldpomp van
Gijs HerderscheÍ en zijn artikel Alle franje verdwijnt nu weer (Volkskrant 6 december 2014, katern Vonk p. 14/15) over de macht in de sociale zekerheid spreken voor zich. Oud-politici en managers maken ongezien de dienst uit.

Voetnoot Getallen van Arnon Grundberg in de Volkskrant van 4 februari 2013 zegt met andere woorden hetzelfde.
In een brief aan Paul Auster schrijft J.M. Coetzee over de bankencrisis in 2008: 'Bepaalde getallen die hoog waren, zijn plotseling laag geworden, en als gevolg daarvan zijn we armer. (...) Er is niets veranderd behalve de getallen.'
Wat Coetzee scherp ziet is dat de getallen op beeldschermen die de mondiale economie vormen weinig tot geen relatie hebben met de werkelijkheid waarin wij leven.
Feitelijk is de mondiale economie een gigantisch psychologisch experiment waarbij mensen moeten reageren op steeds veranderende getallen. De redding van de SNS Bank door de staat, het zijn slechts getallen op beeldschermen die iets zijn veranderd.
Wat populisme wordt genoemd is de onwil, of onmacht, om met dergelijke abstracties om te gaan. Men spreekt over 'ons geld', 'ons land' en 'ons volk' terwijl economie, staat en gemeenschap abstract zijn geworden.
Oftewel, populisme is net als islamitisch fundamentalisme een reactie op en weerstand tegen de moderniteit.

Het bestuurdersgelul komt in het rapport 'E i V' met de kwalificatie struisvogelpolitiek overeen. Of met andere woorden zoals Peter de Waard het in zijn column Deelt Zuckerberg ook dimes uit? (Volkskrant 4 december 2015 p. 19):
Nu heeft angst voor de duivel in het hiernamaals plaatsgemaakt voor status in het huidige leven. Eigenlijk is filantropie de ultieme vorm van narcisme.

Er is een ommekeer in het denken nodig. Het is wenselijk dat het Ďen-ení-denken, het complementaire denken tussen Oost en West, de interdisciplinaire aanpak, de integrale denktrant meer centraal komt te staan. Zorg voor het zelf, Westerse - en Oosterse levenslessen maken het mogelijk de Westerse - en Oosterse supermachten daadwerkelijk in evenwicht te houden. Het draait niet om Westerse of Oosterse suprematie. Maarten Camps heeft gelijk het draait primair om de wederkerigheid, de complementariteit. De lemniscaat symboliseert dit transformatieproces. De vraag komt centraal te staan wat kunnen we van elkaar leren?

Klimaatverandering en conjunctuurschommelingen kunnen met behulp van de 4e-dimensie en 5e dimensie, de unificatietheorie worden verklaard. Door de werkelijkheid verkeert te interpreteren kom je niet tot goede oplossingen. Omdat de snaartheorie slechts de materiŽle kant behandelt mag niet worden verwacht dat deze theorie over de ťne werkelijkheid uitsluitsel geeft. Door alleen beide complementaire kanten, 'Geestkunde en Natuurkunde', van de ťne werkelijkheid te belichten komt de unificatietheorie een stapje verder.

Susan Neiman (Volkskrant 28 november 2009): ĎHet kapitalisme heeft er belang bij dat mensen dom blijven. Daarom is er een culturele industrie die mensen op een zeer laag niveau bedient. Als je mensen altijd patat voorzet, kun je niet verwachten dat ze opeens haute cuisine waarderen.’
Zolang je geen echt goede scholen hebt, die de natuurlijke nieuwsgierigheid van kinderen stimuleren, kun je niet zeggen dat de Verlichting gefaald heeft. De hoge cultuur mag zich ook wel aanpassen, natuurlijk. Veel kunstenaars en intellectuelen geloven dat ze diepzinniger zijn naarmate ze onbegrijpelijker zijn.

Het rapport 'E i V' staat achter het voorstel dat Frank Kalshoven in zijn column Kom verdorie eens met een voorstel (Volkskrant 26 september 2015 p. 25) verwoordt. Wanneer komen de Ministeries met een voorstel hoe de vraagstukken die in de Miljoenennota ter sprake komen worden aangepakt?:
Sorry, beste andere lezers, maar we hebben de volledige aandacht van deze mensen nodig.
Voor wat? Voor het maken van een plan. Dat hoeft niet eens goed te zijn, laat staan briljant, het mag zelfs een rotplan zijn. Want als er een plan is, dan is er tenminste debat mogelijk, een gesprek, een uitwisseling van gedachten. Nu is er niets.
Ter zake. We slaan eerst, voor het contrast, paragraaf 2.2 op, over het pensioenstelsel. Dat is een serieuze paragraaf. De strekking: het kabinet heeft de problemen rond het pensioenstelsel voor de korte termijn opgelost, maar het huidige stelsel past niet bij de 21ste eeuw. Fundamentele hervorming is geboden. We lezen dat er majeure ingrepen worden voorbereid (afschaffen doorsneepremie, nieuwe pensioenovereenkomst, keuzemogelijkheden). Een en ander moet nog precies vorm krijgen, maar daar is dit hoofdstuk ook voor bedoeld: richting geven en de agenda zetten.

Wordt het geen tijd dat de WRR het 'doenvermogen': de vaardigheid om te kunnen plannen, het initiatief te nemen tot de juiste actie en niet toe te geven aan verleidingen van politici gaat onderzoeken?

'Verhoging zou grote risico's inhouden' Fed houdt rente VS op nul procent (Peter de Waard Volkskrant 18 september 2015 p. 27):
De Federal Reserve, de Fed, durft de officiŽle rente in de VS niet te verhogen. Oorzaak is de onzekerheid over de wereldeconomie en de onrust op de financiŽle markten vooral als gevolg van de devaluatie van de Chinese munt eind augustus. Voor het financieren van de overheidsschuld is een rente van 0 tot 0,25 procent, dus vrijwel gratis geld zeer aantrekkelijk.

Stephen Hester van de Royal Bank of Scotland (Volkskrant 30 november 2009) Ďhet is simpel: we hebben allemŠŠl te veel geleend: banken, bedrijven, huiseigenaren en ook landen. Niemand wilde groei missení.
De kredietcrisis is daarmee ook een morele crisis, vonden bijna alle deelnemers aan het Amsterdam Financial Forum. Dat had Balkenende ze voorgezegd: ‘Bankieren heeft een sterke morele en ethische dimensie. Die is uit het oog verloren.í

'Even geen Nobelprijs economie meer' (OPINIE - Jan Derksen Volkskrant 30 november 2011)
De economen bedrijven geen l'art pour l'art, maar zijn ervoor onze economie wereldwijd in een goede staat te houden en deze te helpen verbeteren. Dit is mislukt. Deze mislukking moeten de wetenschappers zich aantrekken. Als ze dit niet doen, kunnen we niet verwachten dat ze echt verder komen met hun theorieŽn en modellen. Dat betoogt hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen.
De economen zijn te veel onderdeel van de politieke ideologie en praktijk geworden en dus 'medeplichtig' aan politieke blunders. De economische wetenschap heeft kortom veel te weinig gezag opgebouwd in onze samenleving.

Chaos, de ''self-fulfilling prophecy" van Frits Bolkestein ontstaat wanneer we weigeren met de keerzijde van de medaille (Complementariteit), het panentheÔsme van Spinoza rekening te houden.

In hoeverre is Dijsselbloem het lievelingsslaafje van Schšuble?
In zijn algemeenheid zijn er twee vormen van integratie, namelijk enerzijds gericht op het proces van deregulering en harmonisatie in de financiŽle sector en anderzijds de integratie van wetenschappelijke kennis. Voorkomen dient te worden dat we ons met halve waarheden bezig houden.

Dijsselbloem laat spierballen rollen (Volkskrant 28 maart 2015 p. 7):
Ogenschijnlijk op het laatste moment stelde minister Dijsselbloem zijn besluit uit om staatsbank ABN Amro te verkopen. Reden: onrust, veroorzaakt door de bank zelf. Zowel de geŽiste salarisverhoging als de verdediging van Zalm, de langst zittende minister van FinanciŽn, vormen voor zijn latere opvolger 'een graat in de keel'. Dijsselbloem ergert zich aan de wereldvreemde top van de bank die niet snapt dat het klimaat nog niet rijp is voor een verhoging van het vaste salaris om de wettelijk afgedwongen verlaging van de bonussen te compenseren. Dat uitgerekend Zalm dit niet heeft aangevoeld, steekt Dijsselbloem nog meer.

Bankiers houden salarisverhoging (Volkskrant 28 maart 2015 p. 7):
De zes bestuurders van ABN Amro mogen hun ton salarisverhoging houden. Dat schrijft de raad van commissarissen vrijdagmiddag in een intern memo aan de medewerkers van de bank. Dat minister Dijsselbloem van FinanciŽn een beursgang van ABN vandaag uitstelde uit onvrede met de salarisverhoging brengt de commissarissen niet op andere gedachten.

Jaap van Rijn werd door een strenge arbeidsmoraal gedreven. Maar wat hij heeft opgebouwd heeft het ING topmanagement na hem weer afgebroken.

Het is allemaal minder complex dan het lijkt. De moraal van het verhaal draait om ĎGoed en Kwaadí, ĎBelonen en Straffení. Maar de geschiedenis leert dat het oplossen van het vraagstuk van ĎGoed en Kwaadí uiterst complex is. De afgelopen decennia hebben te veel managers zich met het doorschuiven van problemen bezig gehouden. De hamvraag is of je voor 'oplossen of doorschuiven' van problemen riant wordt beloond? De in de afgelopen decennia door de overheid breed ondersteunde marktwerking is de kern van veel vraagstukken. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op. Marktdenken berust enkel op het principe van belonen en straffen. Het verdeelt de wereld in winners en losers.

Wolfgang Streeck onderbouwt in zijn boek Gekochte tijd dat politici in het algemeen beter zijn in het doorschuiven, dan in het oplossen van problemen. Door het politieke machtsspel van de toppolitici in Brussel zijn de ego's van onze topbankiers weer zo groot geworden, dat zij zich weer riante bonussen toekennen (Volkskrant 20 maart 2015 p. 23). Het zal duidelijk zijn dat de geglobaliseerde banken de Nederlandse politiek, lees de burgers aan hun laars lappen. De reacties in de Volkskrant 21 maart 2015 p. 20) spreken voor zich. Toppolitici in zowel Nederland als Brussel kunnen wel problemen doorschuiven, maar niet oplossen. Om het vertrouwen terug te winnen is er maar ťťn oplossing: inspireren en verbinden.

Veilige FinanciŽle Sector (Interview Tobias Reijngoud met Joris Luyendijk - Triodos Bank Herfst 2015):
We zijn allemaal betrokken bij de financiŽle sector, zegt journalist Joris Luyendijk. ďJe kunt zelf veranderingen in gang zetten en bepalen wat er met je geld gebeurt.Ē
Boos
Hoewel banken een grote verantwoordelijkheid dragen, is het te makkelijk om de schuld voor de crisis van 2008 en voor de risicoís van vandaag, volledig in hun schoenen te schuiven. Luyendijk: ďNaar aanleiding van mijn boek geef ik veel lezingen in het land. De zaal is steeds afgeladen vol en zindert vaak van boosheid op Ďdie bankiers die ons dit allemaal hebben aangedaaní.
Juist het feit dat de samenleving opdraait voor de gevolgen van het gedrag van banken, maakt dat veel burgers verontwaardigd zijn. Ik snap die boosheid best, maar ik denk dat we ook naar onszelf moeten kijken. We zijn allemaal betrokken en in zekere zin medeplichtig.Ē
Want we hebben jarenlang op politici gestemd die het financiŽle systeem hebben geschapen, dat leidde tot de crisis. ďNamelijk een systeem dat banken geen strobreed in de weg legde, en ze alle vrijheid gaf om te doen en laten wat ze wilden”, meent Luyendijk. ďDat paste bij de neoliberale tijdgeest. Maar niemand had door welke risicoís waren verbonden met al die speelruimte van bankiers.Ē
Ethisch bankieren
Behalve verstandig stemmen, kunnen we nog meer doen om te komen tot een stabiele financiŽle sector. Luyendijk: “Bijvoorbeeld bewust omgaan met ons spaargeld. Door bewuste keuzes te maken, kun je zelf bepalen wat er met je geld gebeurt.Ē
Bewust bankieren helpt en is een bijdrage aan een gezonde en veerkrachtige financiŽle sector, daar is Luyendijk van overtuigd. Toch is de democratische weg uiteindelijk de enige die leidt tot werkelijke verandering. Luyendijk: ďWant alleen zelf ethisch met je spaargeld omgaan, blijft te klein. Het systeem verandert er niet voldoende door. Bovendien is het elitair.
Het overgrote deel van de bevolking gaat niet bewust met zijn geld om. Dat zal niet veranderen, en dat hoeft ook niet. Ik vind het erg moralistisch om te zeggen dat iedereen bewuste keuzes moet maken. Als we met zín allen vinden dat banken zich fatsoenlijk moeten gedragen, dan moeten we dat gewoon regelen. Via de wet, en met strenge toezichthouders.Ē

Vergeefs bouwen op de bank (Thomas von der Dunk Volkskrant 20 april 2008):
Ooit onderscheidde het Europese model zich in dat opzicht positief van het Angelsaksische: tegenover de op hoge kortetermijnswinsten gerichte casinomentaliteit van de beurs ginds stond de op duurzame lange-termijnsinvestering gerichte degelijkheid van de bank hier. Die was minder innovatief en oogstrelend dan de wereld van Las Vegas, maar wel een garantie voor stabiliteit en grotere stressbestendigheid. Dat de inwoners van het Europese continent overwegend gelukkiger zijn dan van het Amerikaanse, en de levenskwaliteit bij ons hoger is, hangt daarmee samen.
Met de opmars van de neoliberale dwaalleer is de leugen van de zelfregulering op de troon geheven en de aandeelhouder heilig verklaard. Optieregelingen en verkoopprovisies moesten tot maximale productievergroting aanmoedigen, en dus stimuleren het onderste uit de kan te halen - en dat leidt tot de huidige praktijken. Burgers krijgen ondeugdelijke en ondoorzichtige producten aangesmeerd, die vaak door een gerenommeerde instelling zijn goedgekeurd. Denk aan de zegen die ABN-AMRO gaf aan de geflopte luchtbel van Verdonks boezemvriendin Nina Brink.

Frank kalshoven Wim Kok danst op een vulkaan (23 oktober 1999)
Koks tweede rake opmerking geldt 's lands ondernemers. 'Het speculatieve element vloeit niet voort uit het ondernemen. (...) Er wordt juist te weinig ondernomen.' Er is volgens Kok veel meer kapitaal dan voor ondernemen wordt ingezet. 'Het is juist een groot probleem dat men op dit moment een beetje neerkijkt op het risico van het ondernemerschap en denkt: ik ken een makkelijker manier om geld te verdienen, zonder sores, zonder last van werknemers. Echt ondernemen, nieuwe dingen starten: daar mankeert het op het moment aan.'
Steek daar maar eens een speld tussen. Natuurlijk zijn er sectoren waarin de technologie vooruitschiet en de vernieuwingen elkaar in razend tempo opvolgen. Denk aan telefonie, computers, Internet. Maar daartegenover staat dat in veel sectoren gezapigheid troef is. Een schrikbeeld wilt u? Denk eens aan Ocť dat al sinds de jaren zeventig werkt aan een digitale kleurenkopieermachine. Hij werkt niet. Nog erger? Denk dan aan krantenuitgevers. De constatering, van Den Butter, dat innovaties in financiŽle producten ook een echte bijdrage aan de nationale productie genereren, is op zichzelf juist, maar mist doel.

Het fenomeen, het brein van de bankier: op zoek in de Londense City (Tegenlicht 1 januari 2013), dat Joris Luyendijk onderzoekt of meer algemeen gesteld het brein, de relatie tussen 'Geest en Lichaam' houdt onze gemoederen al millennia bezig. De onderbuikgevoelens, de relatie tussen ’navel (buik) en hartí, zijn het dilemma. De onderbuikgevoelens kunnen een probleem laten escaleren, maar ook een oplossingsrichting aanreiken.
De Goddelijke liefde (het Schone), Eros (thumos) zorgt voor het verbinden terwijl daarentegen de omgekeerde weerkaatsing van Eros (Epithumia) voor het scheiden zorgdraagt. De negatieve betekenis van Eros staat voor wellust, driftleven, epithumia.

Een klassieke tegenstelling is dat de liberalen vinden dat de overheid het probleem is en de markt de oplossing en de socialisten vice versa. Door de kredietcrisis is deze controverse opnieuw aangezwendeld. Of zoals de discussie over dit thema tussen Jan Peter Balkenende en Wouter Bos laat zien ligt de oorzaak van de graaicultuur voor de een bij de menselijke hebzucht en voor de ander dat de financiŽle systemen niet deugen. De een denkt vanuit de markt, het individu, de ander vanuit de overheid het collectief. De waarheid ligt in het midden en heeft op het complementaire 'en-en' denken betrekking.

Het probleem is dat de meeste politici een heilig geloof hebben in het marktmechanisme, zich op de materiŽle kant van de medaille focussen en hun verantwoordelijkheid aan de markt hebben overgedragen. De keerzijde, het rentmeesterschap is vrijwel uit zicht verdwenen. Het is als met De derde weg van Tony Blair en Ronald Plasterk, die diametraal staat tegenover de moraal van het verhaal, de gezonde zelfreflectie, het Ken uzelve in het rapport ‘E i Ví.

Eufemistisch uitgedrukt hebben zowel George W. Bush als Tony Blair in hun regeerperiode tussen Moed en Bedachtzaamheid (Weloverwogen moed) niet de juiste balanceeract uitgevoerd. Ook Frits Bolkestein heeft niet de goede balans kunnen vinden. In de kern draait het in het leven om de kunst de juiste balans tussen leraar en leerling ('heer en slaaf' van Nietzsche) te bereiken. Uit het interview van Remco Meijer met Frits Bolkestein (Volkskrant 7 september 2011) en de column van Nausica Marbe (Volkskrant 9 september 2011) blijkt dat cultuurrelativisme met de gehanteerde normen en waarden samenhangt. In het eerste kabinet Balkenende is een discussie over normen en waarden gestart. Voor Jan Peter Balkenende geldt de typering: ĎRespondenten zijn tevreden over het eigen gedrag en hebben duidelijke opvattingen over wat anderen zouden moeten doen, maar voelen zich minder aangesproken als anderen ook een mening over hun gedrag hebben.í

'U was hebzuchtig, u was uit op iedere cent' (Volkskrant 27 mei 2015 p. 29):
Tom Hayes is een enigszins bleke Engelsman van 35 jaar die ongemerkt in het hoekje van een treincoupť zou kunnen zitten. Liefst draagt hij een spijkerbroek, een poloshirt en een sweater in plaats van dure merkkleding zoals andere grootverdieners gewend zijn.
In 2010 werd hij weggekocht door Citigroup, maar hier werd hij na tien maanden ontslagen. Hij was woedend en schreef op hoge poten een brief aan het hoofd van Citigroup in Japan waarin hij stelde dat zijn handelingen in overeenkomst waren met de opdrachten van het management en dat die daarvan ook op de hoogte waren. Gisteren werd gezegd dat Hayes leed aan een milde vorm van de ziekte van Asperger.
In afwachting van de veroordeling heeft hij nu met vrienden een bedrijfje gesticht dat apps ontwikkelt. De Amerikaanse justitie heeft inmiddels een uitleveringsverzoek ingediend om dat ook te kunnen vervolgen. Maar de Britse justitie wil eerst een zaak tegen hem voeren. Behalve de Rabobank hebben ook andere banken recordboetes gekregen. Deutsche Bank schikte de zaak onlangs nog voor 2,5 miljard dollar (2,3 miljard euro), waarmee het bedrag aan boetes op 8,5 miljard dollar ligt.
Een Nederlandse rechtbank bepaalde in een door Gerard Spong aangespannen zaak wel dat Rabo niet verantwoordelijk kon worden gesteld voor schade die cliŽnten mogelijk hebben geleden door de rentemanipulatie.

In kwalitatieve zin trekt de overheid zich terug, echter niet in kwantitatieve zin. De terugtredende overheid meent door het bevorderen van de mythe van marktwerking de werkelijkheid beter te kunnen beheersen. Dit is slechts gedeeltelijk waar. Een kenmerk van politici is dat in plaats van de ander centraal te plaatsen men graag een ander verantwoordelijk houdt. Een probleem met politieke consensus is dat voor een specifieke beslissing nooit ťťn persoon verantwoordelijk is. Door de beslissingsmacht aan de markt over te laten wassen politici hun handen in onschuld. Het is duidelijk dat politici weer bereid dienen te zijn zelf het stuur in handen te nemen en daarvoor verantwoordelijkheid te dragen.

Door Pythagoras is al onderkend dat de evolutie van de mens door synthese, de interdisciplinaire aanpak plaatsvindt. In het onderzoeksrapport ĎE i Ví komt naar voren dat in De Geheime Leer de kwintessens, de verborgen 5e Dimensie op het snijpunt, het snijvlak tussen disciplines betrekking heeft. Ockhams scheermes geldt voor: Cultuursociologie bevindt zich op het snijpunt (emanationisme) tussen Cultuurwetenschappen en Sociologie, Evolutiebiologie tussen Evolutie en Biologie, Culturele psychologie tussen Cultuurwetenschappen en Psychologie, Sociobiologie tussen Sociologie en Biologie, Evolutiepsychologie tussen Evolutie en Psychologie, Paleontologie tussen Geologie en Biologie, Geochemie tussen Geologie en Scheikunde en Geofysica tussen Geologie en Fysica. Door de convergentie van twee disciplines ontstaat synthese. Uiteindelijk draait het om het onderzoek dat betrekking heeft op de relatie tussen Unificatietheorie en Eenheid in Verscheidenheid.

Loonkloof tussen top en werkvloer neemt toe (Wilco Dekker Volkskrant 20 juni 2015 p. 7 en p. 28-29) laat zien dat het kwartje bij de top van het bedrijfsleven (wat Sloterdijk 'de verschrikkelijke kinderen van de moderne tijd' noemt.) nog niet is gevallen.

Een signaal rond het marktfundamentalisme in de financiŽle wereld geeft Joris Luyendijk in zijn boek Dit kan niet waar zijn Joris Luyendijk onder bankiers op p. 85, het dot.com-schandaal (Internetzeepbel, Dot-com bubble) van rond de eeuwwisseling.

Joris Luyendijk laat in zijn boek Dit kan niet waar zijn zien dat juist door de sterke bankenlobby, de banken niets van de kredietcrisis hebben geleerd (p. 95):
'Het werd me allemaal te veel,' concludeerde Smith in het laatste hoofdstuk van Why I Left Coldman Sachs (personnel "revolving-door" with US government). 'Jaren geleden hadden we Griekenland geadviseerd hoe het land met derivaten de eigen schulden kon verbergen. Nu waren de rapen gaar en adviseerden we hedgefunds hoe ze munt konden slaan uit de chaos in Griekenland.
96: Daarom was Smith niet alleen gestopt met zijn werk, maar had hij gekozen voor de rol van klokkenluider.
Wow, was mijn eerste gedachte toen ik het boek dichtsloeg. Hier noemt iemand man en paard. Maar de sector reageerde opgelucht, en zelfs verveeld. Smith had enkel praktijken beschreven die legaal zijn en vallen onder caveat emptor.
137: Er is niet gebroken met de accountantskantoren en kredietbeoordelaars, laat staan dat banken zijn gaan lobbyen voor een universele verhoging van de kapitaaleisen; ze hebben miljoenen gestoken in een lobby om die buffers juist laag te houden.

Meer Democratie raakt politieke bedrijf op minst fraaie plekken (Raoul du Prť Volkskrant 28 mei 2015):
Het burgerinitiatief om de politieke banencarrousel te doorbreken, verdient een enthousiaste ontvangst.
Toch waagt Dubbelboer het er nu zelf maar eens op met zijn beweging Meer Democratie. Dat initatief verdient een beter lot dan al die voorgangers, want het raakt het politieke bedrijf op een van zijn minst fraaie plekken: het voor buitenstaanders vrijwel ondoordringbare systeem om de publieke functies te verdelen.
Zelfs nu de tijd achter ons ligt dat de traditionele bestuurderspartijen oppermachtig waren, worden nog steeds bijna alle topbanen in het openbaar bestuur onderling verdeeld . Dat zit ingebakken in het systeem: zolang politici de benoemingen doen, worden politici, oud-politici en partijgenoten benoemd.

Slavoj éiěek betoogt dat we de menselijke vrijheid en gelijkheid, waar zo lang voor gevochten is, aan het verliezen zijn. Hij onderzoekt de gebeurtenis in de ware zin van het woord. Wanneer doet een verandering er echt toe?

Zowel de programma's van CDA als van PvdA zijn de afgelopen decennia naar rechts opgeschoven. Het neoliberalisme is geen panacee om mismanagement, bestuurlijk wanbeheer te verkleinen. Falende managers worden op vette vertrekbonussen getracteerd. Het heeft eerder de bestuurlijke chaos vergroot. Het gaat er om van de motieven van onze politici, de bestuurlijke elite een helder beeld te krijgen, het zelfbedrog, het egoÔsme dat er aan ten grondslag kan liggen te ont-maskeren (ont-sluieren). Wanneer je als land de home market niet op orde hebt mag je niet verwachten dat je als gidsland op de wereldmarkt meer succes zal hebben. Biologen hebben zeker gelijk wanneer ze culturen vergelijken met plantaardige organismen, die opbloeien, rijpen, verwelken en tenslotte afsterven. De fase waarin Nederland zich bevindt begint al duidelijk minder fris te ruiken.

De schuldencrisis is voor een belangrijk deel het gevolg van egotripperij van topmanagers en topbestuurders, die elkaar op een prettige manier fÍteren. Primair draait het om authentiek leiderschap namelijk hoe creŽren we een gezonde, vitale maatschappij, een vitale cultuur. In een gezonde economie van 'Oikos en Ethiek' gaat het niet om de knikkers, maar om het plezier in het spel. Door 'Oikos en Ethiek' centraal te plaatsen verdwijnt de tegenstelling tussen ‘Eurofielen en Euroscepticií naar de achtergrond.

Een ding is zeker dat de koehandel, de twee handen op ťťn buik politieke machtsspelletjes (you scratch my back and I'll scratch yours, vriendjespolitiek), betekent dat de collectieve voorzieningen verder worden uitgehold. Het innerlijk leiderschap dient centraal te staan. Er bestaat geen free luch. Het free-riderprobleem van Mancur Olson houdt in dat individuele rationaliteit kan leiden tot collectieve irrationaliteit. Tegenover intolerantie staat de tolerantie jegens andersdenkenden en andere godsdiensten. De afgelopen decennia hebben te veel managers zich met het doorschuiven van problemen bezig gehouden. Feitelijk komt het neer op de vraag of je voor het oplossen of het doorschuiven van problemen riant wordt beloond. Nacht van de economie 5 juni 2014 - verslag ĎCrisis wordt alleen maar groterí - in de Volkskrant 6 juni 2014 van Peter de Waard.
De Amerikaanse econoom Paul Krugman schetste in De Doelen een inktzwart scenario voor de economie van Europa in het algemeen en die in Nederland in het bijzonder.
De vraag is niet eens of in de EU hetzelfde zal gebeuren als in Japan waar al vijftien jaar geen groei meer is. De vraag is of de EU dat kan voorkomen. De Nobelprijswinnaar Paul Krugman denkt het niet.

Paul Krugman neo- keynesiaans econoom (Nobelprijs voor de Economie): Plunderaars in Gucci-instappers (Volkskrant 20 april 2010):
Feit is dat het grootste deel van de financiŽle sector een grote zwendel is geworden – een spel waarbij een handjevol mensen rijkelijk wordt beloond om consumenten en beleggers te misleiden en uit te buiten. Als we de lat voor dit soort praktijken niet lager leggen, zal de zwendel gewoon doorgaan.

Abram de Swaan Het financiŽle regime. Over de gevolgen van een moderne dwaalleer (Thomas More Lezing 2010).
Het model van de publiek-private-samenwerking is aan herijking (zie IJktheorie) toe.

Marcel van Dam Kerstalarm (24 december 2009)
Balkenende heeft van de crisis niets geleerd. Het alternatief, werken aan veiligheid, zekerheid en vertrouwen door versterking van de samenleving, komt niet bij hem op. Want Ďlastenverhogingen vertragen de economie en zijn dus contraproductiefí. Citaat uit de CPB-nota: ĎAllereerst moet de gedachte dat een hoge belastingdruk de welvaart en het welzijn nadelig beÔnvloedt naar het rijk der fabelen worden verwezen.
Waar is het interview met onze minister van FinanciŽn, de leider van de PvdA, om de visie van de minister-president naar de prullenmand te verwijzen?

Om de financieel economische crisis op te lossen draait het niet om het adagium, de publiek-private samenwerking,het 'en-en', een kongsi, de te nauwe verstrengeling tussen 'Politiek en Bedrijfsleven', maar om het interdisciplinaire 'en-en' denken ĎNeuroeconomie en Ethiekí. Het failliet van de bedrijfsmatige overheid in het onderwijs, de zorg en bij de woningcorporaties is een feit. De nutsfunctie van deze activiteiten is vrijwel verloren gegaan. Door het opportunistische spel Ďu vraagt, wij draaien’ worden de complexe vraagstukken niet opgelost. Economen moeten kleur bekennen en duidelijk maken of zij hun oplossingen, hun maatschappijvisie vanuit een rechtse of linkse, lees de klassieke controverse tussen Milton Friedman en John Maynard Keynes aanreiken.

Door het Ďu vraagt, wij draaiení van het cliŽntelisme, lees de lobbynetwerken, de twee handen op een buik politieke manipulatieve spelletjes kan van een gesloten systeem worden gesproken waarvoor de tweede wet van de thermo dynamica geldt en waarop dus de entropie van toepassing is. Of met andere woorden in een gesloten systeem blijft de kwantiteit, de totale hoeveelheid energie gelijk, maar de kwaliteit van de totale hoeveelheid energie zal na verloop van tijd lager zijn dan ervoor. Maar gelukkig bestaat er ook negentropie.

Om het fenomeen van de weerspiegeling te duiden maakt Plato van de allegorie van de grot gebruik en Blavatsky beschrijft de toverlantaarn. De viervoudige aard van de mens 'nӗshāmā, rūah, nefesh en gūf' in de microkosmos is een weerspiegeling van de vier fundamentele natuurkrachten in de macrokosmos.

In het onderzoeksrapport Eenheid in Verscheidenheid ('E i V') wordt de schuldencrisis tegen de achtergrond van de illusiecultuur geplaatst. Relatief staat tegenover absoluut. Het creŽren van dichotomieŽn blijft uiteindelijk allemaal mensenwerk:
- Verkoper en Koper ('aanbodzijde en vraagzijde', 'crediteur- en debiteurlanden')
- Leraar en Leerling ('Werkgever en Werknemer', principaal-agentproblematiek, 'Opdrachtgever en Opdrachtnemer', íHeer en Slaafí)
- Politicals & Professionals (Managementstijl)
- Machthebbers bedrijfsleven en - overheid (amoreel, bonuscultuur, Luxleaks: belastingvlucht bedrijven onthuld)
- Gewetensvolle – en Gewetenloze machthebbers
- Neoliberalisme (marktfundamentalisten, superkapitalisme van het geseculariseerde Westen) en IS (moslimfundamentalisten van het geÔsmaliseerde Oosten).
Tussen beide partijen zit de stem van het geweten. Of met andere woorden tussen elke relatie tussen twee mensen draait het om de menselijke natuur.
Prof. Hofstede:
De menselijke natuur is wat alle menselijke wezens met elkaar gemeen hebben.
Er bestaat een mer ŗ boire aan gedachtengoed. We hebben allemaal meer of minder de neiging daaruit selectief te winkelen, geestverwanten te omarmen en onze ogen en oren te sluiten voor ideeŽn die minder in het door ons gewenste plaatje passen. Het rapport ĎE i Víbiedt een handvat om de eigen geest, het ken uzelve beter te leren kennen. Uiteindelijk gaat het er om, de íbv-Egoí, het egocentrische perspectief los te laten. In de kern draait het om een structureel en goed vormgegeven Ďeen-tweetjeí tussen twee polen (leraar en leerling). Met zijn opmerking ‘Ik ben geen trainer. Ik ben een raadgever van de trainers, wat een heel andere functie is.í brengt Peter Sloterdijk de relatie tussen ĎLeraar en Leerlingí in beeld.

Banken zijn daarmee geen haar beter dan de overheden die steeds meer geld lenen om populariteitsverlies te voorkomen, terwijl ze weten dat de rekening bij toekomstige generaties komt. In de woorden van de econoom Paul Krugman is moral hazard Ďiedere gebeurtenis waarbij iemand een risico neemt, terwijl iemand anders opdraait voor de kosten als het misgaatí (Peter de Waard Volkskrant 13 maart 2012). Letterlijk vertaald betekent moral hazard: morele waaghalserij.

Marcel van Dam Gij zult renderen of ten onder gaan (Volkskrant 24 april 2015):
Wij accepteren dat alle publieke normen ondergeschikt worden gemaakt aan de rendementsnorm.
De rendementsnorm is simpel omdat die kan worden vertaald in getallen. Omdat die norm goed aansluit bij wensen uit ons reptielenbrein, wordt geaccepteerd dat alle andere publieke normen er ondergeschikt aan worden gemaakt. Alles wat in meer dan honderd jaar aan beschaving is opgebouwd om de nevenschade van het kapitalisme te beperken wordt nu in een 'race to the bottom' weer afgebroken. Verschillen tussen mensen worden groter, humanitaire waarden worden ingeruild voor individueel gewin, rechten van onrendabelen worden vergruizeld, grondstoffen worden uitgeput, en alles wat kan branden wordt verbrand om nog meer dingen te kunnen produceren die we niet nodig hebben.
Marcel van Dam heeft echter ongelijk dat er in de cockpit van het ruimteschip aarde niemand zit die aan de knoppen draait. Tussen de verkoper en de koper (kredietverleners en schuldenaren), de aanbodzijde en de vraagzijde zit voor beide partijen de stem van het geweten. Uiteindelijk zijn we het allemaal zelf, die de chaos creŽren. De roep om een krachtige leider vloeit uit ons collectief onbewuste voort. Het is het collectieve spiegelbeeld van de 'bv-Ego', onze individuele zwakte.

Heleen Mees Nederland moet geen fiscale vrijhaven willen zijn (Volkskrant 22 april 2015 p. 24):
Om energie vrij te maken voor vernieuwing moet Nederland zijn positie als belastingparadijs opgeven. Onder aanvoering van oud-eurocommissaris Neelie Kroes is begin dit jaar Start-UpDelta opgericht om start-ups in de technologiesector te helpen de wereldmarkt te veroveren. De praktijk is echter weerbarstig. Hoewel ons land al jaren een toppositie inneemt als het aankomt op het gebruik van ict, komen we in de Bloomberg innovatie-index niet verder dan een 20ste plaats.

In hoeverre dreigt voor politici als Tony Blair, Axel Weber, Wim Kok, Trude Maas-de Brouwer (PvdA), Peter Balkenende, Joop Wijn, Karien van Gennip (CDA), Gerrit Zalm, Hans Wiegel en Ed Nijpels het gevaar van het Peter principle? Of anders gezegd in hoeverre zijn politici bereid hun ziel aan de duivel te verkopen? Voor het antwoord kunnen we het Evangelie Mat. 4, 1-11 raadplegen.

Het Westen moet zich er van bewust worden dat het te sterk op de materiŽle kant van de werkelijkheid is gefixeerd. Het creŽren van een duurzame samenleving vraagt om een top down - en bottom up visie.

Het besluit van de OPEC om de productie niet te beperken, duwt de olieprijs verder omlaag. Het oliekartel wil daarmee de Amerikaanse nieuwkomers met hun schalie-olie wegconcurreren. Maar wat zijn de gevolgen?

Het economisch herstel komt hoofdzakelijk doordat de olieprijzen zijn gedaald en de euro goedkoper is geworden. De kwantitatieve verruiming (kwantitatieve versoepeling) is een bekende manier om de exportpositie van een land te versterken en daarmee de economie van een land een duwtje in de rug te geven. Het instrumentarium om conjuctuurgolven te beÔnvloeden hebben de soevereine landen aan Brussel overgedragen, lees doorgeschoven. Het kunstmatig goedkoper maken van de eigen munt gaat altijd ten koste van andere landen. Je eigent jezelf een financieel voordeel toe, maar zadelt tegelijk andere landen met een nadeel op. De kwantitatieve versoepeling van de EU is een reactie op de negatieve spiraal van de valutaoorlog, die tussen de supermachten wordt gevoerd. Valuta-analist Chris Turner van ING in Londen kwam gisteren met opmerkelijk stellig commentaar: ‘Deze dag gaat de geschiedenis in als de dag waarop Europese beleidmakers het eerste schot losten in de valutaoorlog van 2013.’ The Euro in the ĎCurrency War’. Jack Hoogland Het begin van de financiŽle tsunami is daar! (13 maart 2015).

Illustratief is dat de internationale bankensector collectief heeft gefaald en zich desalniettemin op riante bonussen trakteert. De elite is te veel met het bemachtigen van bonussen in de weer geweest en heeft daardoor onvoldoende tijd overgehouden om op de continuÔteit van de organisatie te letten, dus echt op het winkeltje te passen. Er is een old boys network ontstaan dat elkaar op een profijtelijke manier de bal toespeelt. Degenen die verantwoordelijk zijn voor de kredietcrisis laten zich extra belonen, terwijl de werknemers het gelag mogen betalen. De arrogantie van de macht is grenzeloos.

Pieter Kooistra: De verbindende mens - Liefde en geest in de economie door bewustwording (p. 33-39):
De gespletenheid in de ziel van mens en mensheid blijft daardoor voortbestaan en daarmee ook de ongelijkheid in kansen en behandeling van mensen overal ter wereld. Want het proces in de mens vindt door alle tijden heen zijn weerspiegeling in de maatschappij en in de concrete verhoudingen tussen mannen en vrouwen, zowel binnen als buiten de intieme relatie.
Eenheid van voelen en denken is ervaring van de geest, van de godsvonk in jezelf, in de medemensen en in de wereld. Je ik heeft nu zijn ware bestemming gevonden en is voortaan begeleider van de bewuste en onbewuste aspecten in de ziel naar een toestand van het bovenbewuste, het geestelijk zijn.
Het merkwaardige is dat dit onevenwichtige schommelen van het ik tussen meer- en minderwaardigheidsgevoel ophoudt als je deze beide loslaat. Dan kom je als 't ware in je eigen 'midden' terecht en kun je in de ruimte tussen de tegendelen jezelf bekijken, zoals je bent als 'waarnemer', die tot twee werelden behoort, die van het ik en die van het wij, van de materie en van de geest, van het mannelijke en van het vrouwelijke.

Het zondebokmechanisme laat zien dat Jezus ('hij die bevrijdt') een verlicht persoon was, die de egospelletjes van de elite door had.

In het onderzoeksrapport 'E i V' is uitgewerkt hoe probleem en oplossing met elkaar samenhangen. Het probleem hangt met de controverse tussen Professionals & Politicals, de perceptie, 'Waarnemer = Waargenomene' op de ťne werkelijkheid samen. Zowel Sharon Dijksma als staatssecretaris als eerder Maria van der Hoeven laten zien dat het bezit van een politieke antenne zwaarder weegt dan enige vakkennis op het onderhavige gebied. Er zijn te veel politici, belangenbehartigers van specifieke bedrijfstakken en de quartaire sector. Regeren is nog steeds vooruitzien, maar door het primaat aan de markt te geven is het korte termijn denken centraal komen te staan. Dit is er vermoedelijk debet aan dat onze politici niet op een langere termijn visie kunnen worden betrapt.

De moraal van het verhaal is dat ethiek zowel de oorzaak van het probleem als de oplossing ervan laat zien. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal, de regulerende principes buiten het verkoopverhaal worden gehouden, het gedrag wordt amoreel. In plaats van dat een dialoog partijen nader tot elkaar brengt, kunnen de meningen ook verharden en ontstaat er een loopgraven oorlog.

Het rapport ĎE i Ví maakt, net als Jurgen Habermas, van drie domeinen van de werkelijkheid gebruik. Het derde domein heeft op de relatie 'Intersubjectief' tussen subjectief en objectief betrekking. Deze relatie, de psyche wordt aan de hand van het 5D-concept en het Ether-paradigma' toegelicht. Dit gezichtspunt maakt het mogelijk de levenscycli op aarde beter te beheersen.

Prestigieuze Europese prijs voor Collignon (Volkskrant 24 februari 2012):
Volkskrant-cartoonist Jos Collignon heeft de Press Cartoon Europa 2011 gewonnen met zijn tekening heen en weer ♫ - heen en weer - heen en weer - heen en weer over de financiŽle en politieke crisis.

Vanaf volgend najaar is het toezicht op de banken in de eurozone een zaak van de ECB. Een harde les uit de crisis is immers dat de nationale bankautoriteiten daarin zwaar gefaald hebben. De ECB wordt uitgebreid met circa duizend man om de controletaak uit te voeren (p. 9 Volkskrant 18 december 2013).

Een illustratie van marktfundamentalisme is de bonuscultuur in het bankwezen en bijvoorbeeld Luxleaks:, die de belastingvlucht van bedrijven onthuld. Al zijn er in VVD kring personen, die belastingontwijking, het creatieve boekhouden onder goed ondernemerschap scharen.

Franse klokkenluider wilde niet meedoen aan fiscale trucks (Peter Giesen Volkskrant 18 december 2014):
Zelfs Jean-Claude Juncker, ex-premier van Luxemburg en voorzitter van de Europese commissie, zag zich genoodzaakt te verklaren dat de geconstateerde praktijken indruisten tegen 'ethische en morele normen'. De ministers van FinanciŽn van Duitsland, ItaliŽ en Frankrijk noemden LuxLeaks een 'keerpunt': de fiscale concurrentie tussen Europese landen moet aan banden gelegd worden, vonden zij.

Hans Achterhuis boek De utopie van de vrije markt
ĎHoe een utopisch geloof letterlijk blind kan maken voor de harde feiten, blijkt uit de diepe overtuiging waarmee Alan Greenspan alle economische gegevens die op een kredietcrisis wezen, bewust negeerde.í Eenheid in Verscheidenheid staat voor diversiteit, emancipatie vaak via spreiding van íGeld, Kennis en Machtí en feminisme. Het gaat er om dat politici de voordelen van samenwerking en marktwerking, de Eenheid in Verscheidenheid in de samenleving optimaal stimuleren.

De inzichten van diverse micro - en macro economen zijn bijzonder boeiend. Uiteindelijk gaat het er om hoe politici deze inzichten interpreteren. In het rapport 'E i V' komt naar voren dat zowel het gedrag van marktfundamentalisten als moslimfundamentalisten geleidelijk amoreel wordt. Het is struisvogelpolitiek om de door Ervin Laszlo in zijn boek Het Chaospunt gesignaleerde vijf stuwende krachten te ontkennen en de wal het schip te laten keren. De hamvraag is nu of politici en wetenschappers bereid zijn over hun eigen schaduw te springen? Het aforisme van Linette Schuijt Organisatieadviseurs moeten zich opnieuw uitvinden. Of zichzelf opheffen. geldt ook voor politici Politici moeten zich opnieuw uitvinden. Of zichzelf opheffen.

Leiders zijn geregeld zelfdestructief (Elsevier, 4 januari 2014)
Kets de Vries is hoogleraar aan het Franse managementinstituut INSEAD. Al 22 jaar geeft hij daar cursussen over leiderschap voor topmanagers.
Hij was eerder hoogleraar aan de Harvard Business School en is gediplomeerd 
psychoanalyticus. Wie hij op de divan heeft gehad, kan hij vanwege zijn beroepsgeheim 
niet zeggen. 'Maar de teller staat ruim over de duizend. Veel oud-studenten zijn top-CEOís en ministers.'
Zijn indruk na al die ontmoetingen? Niet zo best. 'Als je aan leiders schudt, vallen er heel rare dingen uit. Ze zijn bovengemiddeld vaak neurotisch en vooral narcistisch. Ze omringen zich vaak met verkeerde mensen en zijn erg gevoelig voor groepsdenken.
Verder worden ze vaak gedreven door hebzucht en hebben ze geen contact met de werkelijkheid. '
'Soms heb je een beetje een gekke leider nodig om veranderingen voor elkaar te krijgen. Maar ik kom geregeld leiders tegen die zelfdestructief worden. Na een jaar of zeven op dezelfde plek gaan ze zich vervelen. Dan
 kunnen ze rare dingen doen die niet in het 
belang zijn van het bedrijf. Ze willen bijvoorbeeld allerlei overnames doen, terwijl
 uit alle statistieken blijkt dat de meerderheid daarvan mislukt. Of ze houden zich te
veel bezig met externe zaken, zoals hun imago. Niet dat dat per se onbelangrijk is, maar er moet ook iemand de zaak runnen.
Het wordt pas echt gevaarlijk als
 iemand wordt uitgeroepen tot bijvoorbeeld Zakenman van het jaar. Dat is vaak een teken dat hij te veel bezig is met andere zaken dan de kern van zijn bedrijf - en dit is vaak het begin van hybris, overmoed.'

Er zijn te veel politici alleen bezig hun eigenbelang te behartigen. Het maskerkwadrant maakt het weloverwogen eigenbelang, het egoÔsme zichtbaar en laat zien dat we in een loop (schizofrenie) terecht kunnen komen wanneer we niet meer met onze spirituele bron zijn verbonden. Het rapport ĎE i Ví beoogt net als deze 'probleemgestuurde' modellen probleem en oplossing dichter bij elkaar te brengen. We zitten in ons eigen wereldbeeld gevangen. Het outside the box-denken komt centraal te staan.

De vraag die gesteld kan worden is in hoeverre hangen de veel besproken debacleís Enron, Parmalat, Ahold, Shell, Betuwelijn en HSL, de vernieuwingen in het onderwijs (het Nieuwe Leren) en de kredietcrisis (SNS-debacle) met de organisatiecultuur samen? Elk probleem heeft specifieke kenmerken, maar er kan ook van een generiek patroon worden gesproken. Aan een cultuur ligt wel degelijk een receptuur (evolutieplan, moraal van het verhaal) ten grondslag, die door de afzonderlijke ingrediŽnten, de individuele mens gezamenlijk wordt gecreŽerd. Een structureel probleem vraagt om een structurele oplossing.

Martin Wolf is de auteur van het boek The Shifts and the Shocks: What Weíve Learnedóand Have Still to Learnófrom the Financial Crisis (Growth of U.S. Private Debt)'. According to both Stiglitz and Wolf the World’s financial system is in deep distress. In particular, the banking system is not working effectively. Let me give you a flavor:
Wolf argues persuasively that these results were not inevitable but rather the predictable results of policy failures, and that they will have long-run consequences.

De participatiesamenleving van de darwinist Plasterk is austerity driven. Hoe voorkom je dat de armen armer en de rijken rijker (MatteŁseffect) worden, dus een grotere tweedeling ontstaat? Het probleem is dat politici niet de moed hebben gehad hun kiezers de waarheid te vertellen. Het artikel Aflossingsvrij afdrijven Ė Hoe de hypotheekrente aftrek uitgroeide tot een gruwel van Yvonne Hofs (Volkskrant 21 december 2013 katern Vonk p. 8 t/m 11) spreekt voor zich.

Rens van Tilburg Volkskrant 12 september 2012
De financiŽle crisis heeft enkele fundamentele aannames van Paars gelogenstraft. Markten bleken geen zelfcorrigerende welvaartsmotoren, maar verwerden zonder zelfbewuste overheid tot broeiplaatsen van falende en zichzelf verrijkende managers. Bij de PvdA krijgt de markt daarom niet langer het voordeel van de twijfel. De schedel van de PvdA lijsttrekker is bedekt met het dons van nieuwe ideologische veertjes.

Rens van Tilburg waarschuwt in het artikel De tactiek van de bordercollie – Crisismijding Met de bankenunie zijn we er nog niet in het katern Vonk (p. 2-4) van de Volkskrant 3 mei 2014 dat we nu als Nederlander opdraaien voor een Italiaanse bankgigant die omvalt. Tot slot schrijft Rens van Tilburg dat het wenselijk is dat de hoogste toezichthouder met de bestuurvoorzitter van de banken proactief dienen op te treden. Zulke gesprekken hebben tot dusver nooit plaatsgevonden. Terwijl we pas dan zeker weten dat de politiek op de hoogte is van wat er gebeurt in de financiŽle sector, en dat de bovenbazen in die sector zelf begrijpen wat er onder hun bezielende leiding allemaal plaatsvindt. Pas dan kunnen wij weer enigszins rustig gaan slapen.

Hoe lang blijft de politieke meerderheid nog kritiekloos achter het zeepbel(casino)kapitalisme aanlopen? Het neoliberalisme, het Angelsaksische casinokapitalisme is in Amerika vastgelopen doordat George Bush zowel de belastingen heeft verlaagd als de politieke ambities, de strijd tegen de Ďas van het kwaadí sterk heeft uitgebreid. Volgens Dani Rodrik zit ‘Europa gevangen in een trilemmaí maar dit geldt ook voor Amerika. In Amerika wordt in naam van de vrijheid de democratie afgebroken (Herman Lelieveldt Volkskrant 14 juni 2008). Als gevolg van de globalisering ontsnappen ondernemingen steeds verder aan de greep van staten.

Een bonus op aarde is voor veel mensen aantrekkelijker dan een plaats in het hiernamaals.
Ik ondersteun het debat om wel of niet een referendum te houden volledig. Het probleem is het gebrek aan transparantie en democratie in de Europese Unie. Het boek De kosmische aard van onze werkelijkheid Inzicht in wereldfeiten en het strijdtoneel om ons bewustzijn van Jaas van der Meer bevat voldoende argumenten om de economische machtsconcentraties te beperken en de democratische legitimiteit te verbeteren.

Het is wenselijk de krachten, die aan de aanslag op 11 september 2001 op het World Trade Center ten grondslag hebben gelegen diepgaander te onderzoeken. Of met andere woorden welke zogenaamde denktanks, die de maatschappelijke randvoorwaarden van de aarde creŽren trekken in de informele wereld aan de touwtjes? Jaas van der Meer noemt in zijn boek onder andere het MilitaryĖindustrial complex, de Bilderberggroep, Multinationale ondernemingen, de Trilaterale Commissie, de Counsel on Foreign Relations, Skulls and Bones, de Bohemian club, Geheime diensten en de Illuminatie.

Het rapport ĎE i Ví verdedigt de Stelling: De Vierde , Vijfde en Zesde macht (Media) in Nederland en Brussel zorgen voor de feedforward besturing, de groepsdynamiek in de samenleving en de 1e, 2e en 3e macht in Nederland voor feedback.

Het is nuttig om de bestuurlijke 'onderwereld', de achterkamertjes politiek van de 4e, 5e en 6e macht van de bestuurlijke 'bovenwereld', de 1e, 2e en 3e macht duidelijk te onderscheiden. Het beÔnvloeden van besluitvormingsprocessen in Brussel, het lobbyen is legaal, maar wat er in de achterkamertjes wordt bekonkeld blijft geheim.

EU-voorzitter verwerpt achterkamertjes politiek en achterkamertjes politiek is vaak broodnodig.
De verborgen oerbron in de hemel staat tegenover de verborgen agenda van de achterkamertjes politiek op aarde.

Gelijkheid, emancipatie vaak via spreiding van geld, kennis en macht is mede door het vernieuwde PvdA beginselprogramma van 2005 niet kleiner, maar de ongelijkheid is juist veel groter geworden.

Door de miljarden bezuinigingen beoogt de overheid het begrotingstekort te verminderen. Een andere optie is het verhogen van belastingen. Beide opties hebben een nadelig effect op de economische groei. Zowel voor de overheid, het collectief als voor de burger, het individu blijft er netto minder over om vrij te besteden.

Stelling: Voor een juiste balans tussen individuele en collectieve belangen dienen net als 'Kerk en Staat' het 'publieke en private' domein duidelijk door Zielkunde (op basis van Zaaien en Oogsten, Complementariteit, carbage in carbage out), een derde domein (derde weg, middenweg 'Hoofdroute', rechtvaardigheid, Ďbron van harmonieí) van elkaar te worden onderscheiden. Het privatiseren van de publieke sector komt er in feite op neer dat de overheid, lees de bureaucratie in eigen doel schiet. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op. Het mechanisme evenwicht door tegenwicht, these + antithese = synthese, heeft gefaald. Hoofdoorzaak van het onbehagen in de maatschappij is dat de overheid religie buiten hun referentiekader heeft geplaatst.

De kernvraag is waarom Nederland zo op het aanstellen van een begrotingscommissaris tamboereert. Eerder heeft Onno Ruding gesignaleerd: Het vlees is nu eenmaal zwak. Onno Ruding vond in 2008 dat om een volgende kredietcrisis te vermijden banken onder meer het bonussysteem dienen aan te pakken.

Brussel heeft inmiddels geleerd dat het om Ďen-ení gaat, een monetaire unie is onmogelijk zonder politieke unie. De hamvraag is nu of het 'en-en' model van de Verenigde Staten de ultieme oplossing biedt? In het rapport ĎE i Ví staat het model ĎGod en Darwiní centraal.

De column Eerst komt de markt, dan pas de moraal van Pieter Hilhorst (Volkskrant 6 september 2011) spreekt voor zich.

De Duitse socioloog Wolfgang Streeck wijst er in zijn boek Gekaufte Zeit - Die vertagte Krise des demokratischen Kapitalismus op dat er een verandering, een transformatie plaats vindt van de belastingstaat naar de schuldenstaat. De politiek kijkt niet meer primair naar de kiezer, maar naar Moodyís en Standard & Poorís (p. 33 Volkskrant 21 december 2013).

De stelling wordt verdedigd dat de evolutietheorie van Darwin slechts een van de puzzelstukjes van de wet van evolutie is. Een ander cruciaal puzzelstukje heeft op wat is tijd? betrekking. Het is de schakel tussen 'Geest en Lichaam', die het probleem van het ego en het hogere Zelf, van involutie en evolutie, de neergaande en opgaande boog (Neer - en Opwaartse causatie) kan oplossen. In essentie draait het om ĎLevensatoom en Atoomí, ĎGeest en Lichaamí, ĎThese + Antithese = Synthese', de kwintessens of met andere woorden de verbeeldingskracht van de mens.

Sheila Sitalsing haalt in haar column Ombudsman in de Volkskrant van 11 december 2013 Alex Brenninkmeijer aan, die op 9 december op BNR Nieuwsradio zei: de marktwerking in de zorg is een ramp, de politiek drukt onverstoord door, terwijl de burger wordt vermalen. De reportage ĎRevolutieí in bankenbeleid EU (p.23) geeft het antwoord op het interview ĎAlleen rampen houden de EU bij elkaarí met Maarten Brands (p. 32) in de Volkskrant van 11 december 2013. De introductie van de euro heeft het noodzakelijk gemaakt het toezicht op de banken aan de ECB over te dragen. Een Europese faillissementsraad beslist in de toekomst over het herstructureren of liquideren van banken.

Door religie af te serveren en te vervangen door een heilig geloof in marktwerking en techniek getuigt eerder van dwaasheid dan van wijsheid. De werkelijkheid is minder maakbaar dan vele politici denken. De kredietcrisis (moderne dwaalleer) en de gehavende kerncentrale van Fukushima in Japan spreken voor zich.

Om te overleven dient elke organisatie, zowel op micro- als macroniveau (internationale organisaties, federatie van staten), als een lerend systeem, een levend systeem te worden benaderd.

Besteden politici eerder het echte werk uit aan de markt nu is het adagium de samenleving, lees het individu moet het zelf maar opknappen. Om de kloof te verkleinen tussen hoe de wereld is en hoe de wereld het Goede, het Ware en het Schone kan worden gaat het dus niet alleen om politici, maar ook om burgers. Hoe voorkomen we dus dat zowel politici als burgers in de eigen voet schieten?

In de 18e eeuw wordt de overgang van de alchemie naar de chemie onder andere gemarkeerd door het verschuiven van de aandacht voor het kwalitatieve naar het kwantitatieve. Het lijkt raadzaam het accent weer te verleggen van kwantitatief naar kwalitatief, dus aan de kwaliteit van het recept weer aandacht te besteden.

Frans Doorman Crisis en economie: hoe de economische wetenschap de aanpak van onze maatschappelijke problemen belemmert - Economische stagnatie vs. technologische ontwikkeling (Civis Mundi 27 juni 2013)
Oplossingen
Geldcreatie door centrale banken voor direct gebruik door de Staat is dus de rationele oplossing voor onze huidige economische, ecologische en sociale problemen. Economisch geloof en dogma weerhouden ons er echter van zo’n nieuwe weg in te slaan. Alvorens deze bewandeld kan worden is het daarom nodig de huidige economische wetenschap ter discussie te stellen. Het economendom moet worden aangespoord hun huidige geloof ter discussie te stellen en hun wetenschap opnieuw op te bouwen, op een steviger, wetenschappelijke, in de realiteit gewortelde basis. We hebben een nieuwe economische wetenschap nodig: een wetenschap die ons begrip vergroot over economische besluitvorming en de invloed daarvan op zowel micro and macroniveau, een sociale wetenschap gebaseerd op de realiteit in plaats van op geloof en aannames die weinig met de werkelijkheid van doen hebben.

Om de Nederlandse begroting weer in evenwicht te brengen menen Nederlandse politici het falen van de afgelopen decennia te kunnen camoufleren door enerzijds het gebrek aan toezicht van de Nederlandse Bank op de banken naar Brussel door te schuiven en anderzijds te bezuinigen door de zogenaamde participatiesamenleving, dus Gemeenten moeten nu een oplossing aanreiken. De ĎgeŽmancipeerde burgerí moet nu zelf zijn broek ophouden. Illustratief voor het gesignaleerde vraagstuk is ook het falende toezicht van accountantsí. Veel politici denken even kortzichtig als de wetenschappers in de oudheid, die dachten dat de aarde plat was.

Het impliceert dat schulden en inkomsten niet met elkaar in balans zijn. Bij een begrotingstekort wordt nu als redmiddel geldschepping ingezet. Het blijft aanmodderen zolang het thema geldschepping in de economie onvoldoende wetenschappelijke aandacht krijgt. In de discussie om het financiŽle systeem weer gezond te maken blijft de belangrijke factor van fractional-reserve banking onderbelicht. Het is natuurlijk jammer voor de goedgelovigen dat de perpetuum mobile om geld uit geld te scheppen te veel geld in omloop heeft gebracht en uiteindelijk een illusie blijkt.

De vraag dient te worden beantwoord in hoeverre geldschepping en de belastingparadijzen op aarde de kern van het probleem zijn. Voor veel financiŽle instellingen is de dienstverlening op het terrein van belastingontwijking topsport geworden en het levert een zeer goed belegde boterham op. Het verschoningsrecht laat zien hoe gemakkelijk het is, door te zwijgen de boot af te houden. Voor diegenen die lang genoeg de boot weten af te houden kennen we de verjaringstermijn.

Aan bankiers kan de vraag worden voorgelegd wat is de toegevoegde waarde voor de samenleving de AEX, het ballonnetje, eerst voorbij de reŽle economie, op te blazen en later weer te laten leeglopen? Bij het opblazen verdienen weinig mensen relatief veel en bij het leeglopen verliezen veel mensen relatief weinig. Wat de een wint verliest de ander, eenvoudiger kunnen we het niet maken. Uiteindelijk moet economische groei op uitbreiding van de markten voor reŽle producten, die waarde toevoegen zijn gebaseerd. Om ons geluk op aarde te bevorderen hebben de banken toestemming gekregen om vrijwel onbeperkt geld te scheppen. Of met andere woorden het opblazen van het ballonnetje heeft de valkuil van de schijnmarkt opgeleverd. Zowel de samenleving als de banken hebben er belang bij dat zeepbellen worden vermeden.

Het is niet mogelijk de menselijke geest en het menselijke lichaam tot volgens Raymond Kurzweil, digitale informatie te reduceren. Het draait nog steeds om wat bezielt ons? In essentie gaat het niet alleen om het boek The Wealth of Nations, maar vooral om het boek The Theory of Moral Sentiments (invisible hand) van Adam Smith.

Het ontstaan van spontane zelfordening (spontaneous order) uit chaos wordt emergentie genoemd.

Het fenomeen, het brein van de bankier: op zoek in de Londense City (Tegenlicht 1 januari 2013), dat Joris Luyendijk onderzoekt of meer algemeen gesteld het brein, de relatie tussen 'Geest en Lichaam' houdt onze gemoederen al millennia bezig. De onderbuikgevoelens, de relatie tussen ’navel (buik) en hartí, zijn het dilemma. De onderbuikgevoelens kunnen een probleem laten escaleren, maar ook een oplossingsrichting aanreiken.
De Goddelijke liefde (het Schone), Eros (thumos) zorgt voor het verbinden terwijl daarentegen de omgekeerde weerkaatsing van Eros (Epithumia) voor het scheiden zorgdraagt. De negatieve betekenis van Eros staat voor wellust, driftleven, epithumia.

Alan Greenspan: ĎDe kredietcrisis komt rechtstreeks voort uit het diepste wezen, dezelfde bron van de mensheid: het onstuitbare talent van mensen om in tijden van voorspoed te denken dat die voorspoed nooit voorbij zal gaan. We zullen dus meer crises zien, tenzij iemand weet hoe we de menselijke natuur moeten veranderen.í
Vorig najaar gaf Greenspan voor het Amerikaanse congres toe dat hij fouten had gemaakt. Hij had te veel op de redelijkheid van bankiers vertrouwd. Dat was zijn grootste fout geweest. íZij wisten dat risico te laag geprijsd was en dat er op enig moment een correctie moest komen. Ik vrees dat de meesten van hen dachten dat ze zich bijtijds konden terugtrekken.’ (Volkskrant september 2009)

Tegenover de schuldencrisis staat de enorme liquiditeitsgroei. Het investeringsklimaat wordt door een lage rente bevorderd. Volgens John B. Taylor is het monetaire beleid om een lage rente te stimuleren juist de oorzaak van de schuldencrisis. Europa heeft door dit beleid enthousiast mee te spelen - het kuddegedrag - het bankenkartel in de VS in de kaart gespeeld en daarmee zichzelf in de eigen voet geschoten.
Ad Broere auteur van het boek Een Menselijke Economie:
De doelstelling van het bankenkartel was met de oprichting van de FED dus het veiligstellen van het recht om geld-door-schuld te scheppen. Ten onrechte wordt de nadruk gelegd op de rol van de FED. Die is zwaar overtrokken, want van de totale geldschepping neemt de centrale bank hoogstens 3% voor zijn rekening. De FED is zeer beperkt in zijn vermogen om de geldschepping van banken aan banden te leggen, vanwege het vermogen van commerciŽle banken om geld uit het niets te scheppen.

Banken hebben er geen rekening mee gehouden dat een perpetuum mobile op aarde niet zal worden uitgevonden. Belastingbetalers draaien nu voor falende bankbestuurders en toezichthouders op. De crisis die door Greenspan en zijn adepten is geschapen is eenvoudig te duiden, maar het oplossen ervan is uiterst complex. Wel biedt Baruch de Spinoza met zijn nieuwe levensrichting een houvast om dit vraagstuk op langere termijn op te lossen.

Het oplossen van de schuldencrisis hangt met de lateraliteit, de communicatie tussen de rechter - en linker hersenhelft ('Voelen en Denken') van ons brein samen. Of met andere woorden leggen we het accent op de kwaliteit van leven of het verdienmodel van de materialistische waarden.

Sinds de scheiding van kerk en staat in 1795 in Nederland is de besturing vanuit Rome geleidelijk door Brussel overgenomen. In de 21 eeuw komt het verbinden van de twee kanten van ťťn medaille centraal te staan. De vrijemarktgedachte, het marktmechanisme belicht slechts een kant en is niet zaligmakend. We voelden ons zo rijk dat het de vraag is wat we allemaal terugkrijgen van het geld dat de banken aan het buitenland hebben uitgeleend. Politici twijfelen steeds meer of al het heil wel uit Brussel komt. Het gaat om de relatie tussen het Oosterse en Westerse denken te leren begrijpen. Om harmonie te bereiken vormt de psychosynthese van Roberto Assagioli als het ware de derde weg tussen de geestesdrift van Carl Jung en de seksuele drift van Sigmund Freud.

De mens leerde onderscheiden, kwam tot zelfbewustzijn, gesymboliseerd door de boom van de kennis goed van kwaad. Op de achtergrond van dit verhaal spelen onze begeerten.

De huidige wetenschap gaat uit van een mensbeeld dat op reductionisme en materialisme is gebaseerd. Door deze eenzijdige benadering worden de problemen eerder groter dan kleiner. Een completer zicht op de werkelijkheid ontstaat door een holistische visie en een spirituele dimensie aan het plaatje toe te voegen.

Volgens Peter Bakker (Volkskrant 29 mei 2013) president van de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) vraagt de gewenste ommekeer om een paradigmawisseling, een revolutie in het kapitalistische denken. 'We zijn gewend om alleen naar financiŽle prestaties van bedrijven te kijken, en niet naar de sociale en ecologische kant van de bedrijfsvoering.'

Levenskunst houdt in dat we bewust worden dat we acteurs zijn in ons eigen 'Blijspel en/of Treurspel'. Het kruis (X-Factor) staat symbool voor de weg omhoog naar de hemel, maar ook naar de hel. Welke route kiezen we op ons levenspad?

De visie van Halbe Zijlstra op de grenzen van de verzorgingstaat (Buitenhof 19 mei 2013) kan niet los worden gezien van de beleidsmaatregelingen die Jeroen Dijsselbloem als voorzitter van de Eurogroep voorstaat.

Europees commissaris Algirdas äemeta voor Belasting (Volkskrant 22 mei 2013) zei dat de lidstaten belastingfraude net zo hard zouden moeten terugdringen als hun financieringstekort. Hij waarschuwde dat de reputatie van Nederland geschaad wordt door de lakse belastingregels voor multinationals.

De titel van het boek het CHAOSPUNT de wereld op een tweesprong van Ervin Laszlo wordt als actueel thema gebruikt. Het biedt een kader voor het formuleren van een kosmische visie (Ervin Laszlo boek Kosmische Visie Wetenschap en het Akasha-veld) op een oud vraagstuk.
144/145: De met de nobelprijs voor natuurkunde onderscheiden fysicus Manfred Eigen heeft aangetoond dat de vorming van suprasystemen onder invloed van auto- en kruiskatalytische cycli de grondslag vormt van de evolutie van alle levensvormen op aarde.
De fysisch chemicus en expert in de thermodynamica Ilya Prigogine werd onderscheiden met de Nobelprijs nadat hij de wijze waarop kruiskatalytische systemen tot de evolutie van complexe systemen leiden [en de theorie over het zelforganiserende karakter van het universum, vert.] had uitgewerkt.
De in het boek besproken perioden Mythos, Theos, Logos en Holos (p. 66/76) corresponderen met de vier yuga’s.
145: Fig. 7 brengt het Hermetisch Axioma Zo Boven zo Beneden; zo Beneden zo Boven (lees: binnen een natiestaat en buiten een stelsel van natiestaten) tot uitdrukking.

Juist managers in een bureaucratische organisatie zijn vaak gespeend van enig creatief ondernemerschap (4e productiefactor). Het zijn nu in het bijzonder de produktiefactor arbeid en de belastingbetaler die voor het mismanagement van de factor kapitaal mogen bloeden. Het gaat dus niet alleen om aandeelhouderswaarde. De belangrijkste klanten van een bedrijf zijn niet de aandeelhouders, maar de werknemers (Human capital).

Dus het het accent verschuiven van shareholder value richting stakeholder value, de waarde van relaties.

Primair draait het niet om het begrotingstekort van 3% van de overheid maar om het ecologische begrotingstekort van 35%. De 'People Planet Profit' aanpak levert langetermijnwinst op voor ondernemers en maatschappij. Anders gezegd gaat het om met de juiste mix van de vier produktiefactoren op basis van het concept cradle to cradle een duurzame samenleving te ontwikkelen.

Het zijn de hovelingen die elke vernieuwing tegenhouden. Het gaat er om de rond management by management ('carriŤremanagers') opgetrokken hofcultuur te ontmaskeren. Een hofcultuur, koninkrijkjes ontstaan vaak in bureaucratisch geleide organisaties en zijn het gevolg van managers die gespeend zijn van de vierde productiefactor creatief ondernemerschap. Het zijn de onderonsjes van een kleine politieke elite die de zaak verzieken. De verborgen energiebron (oerstof, Akasa, blauwdruk) in de hemel staat tegenover de blauwdruk (verborgen agenda) van de achterkamertjes politiek op aarde. Of met andere woorden hoe richten wij onze levensenergie?

Het hoofdthema van het onderzoeksrapport 'E i V' is het fenomeen organisatiecultuur. Nederlandse coryfeeŽn op het terrein van de organisatiecultuur zijn consultant Fons Trompenaars, organisatieadviseur Daniel Ofman, managementgoeroe Manfred Kets de Vries, Sjaak Vink en Bert Rorije van Total Branding Collectief Het Stormt. Total Branding (p. 5) is een holistische werkwijze, waarbij bedrijfskundige, strategische en organisatorische vraagstukken; innovatie, communicatie en gedragsverandering geÔntegreerd worden aangepakt.

De top down & bottom up wederkerigheid komt in de organisatiecultuur tot uitdrukking. Er bestaat een duidelijke overeenkomst tussen de Big Five (persoonlijkheidsdimensies) van Willem Hofstee en de vijf cultuurdimensies van Geert Hofstede, boek Allemaal andersdenkenden, omgaan met cultuurverschillen.

Jules Muis Ė (30-9-2008) Ja, dank je, dat is een nuttige historische verruiming van het begrip. Ik wacht nog met spanning op een proefschrift van een voldoende geestelijk luie aspirerende assistent hoogleraar die moral hazard, de kredietcrisis, Adam, Eva, en de prijs van appels correleert.
Het onderzoeksrapport ĎE i Ví laat zien dat de kredietcrisis met behulp van het projectiemechanisme, het spiegelneuron kan worden verklaard.

Voor topsalaris en bonus is geen goede rechtvaardiging (Fred Zijlstra, Volkskrant 16 oktober 2010)
Met hoge salarissen en variabele beloningen zouden managers beter presteren. Gedragspsychologisch gezien klopt dat idee helemaal niet.
Belonen (en straffen) zijn psychologische processen. Dus gaat het hier in feite om een gedragswetenschappelijk vraagstukken over salarissen en beloningen in relatie tot arbeidsmotivatie.
Vele deskundigen behandelen motivatie en beloningen als een economisch vraagstuk . En dat is het eigenlijk niet. Het is meer een psychologisch en een ethisch vraagstuk.
Variabele beloningen (bonussen) lokken voornamelijk strategisch gedrag uit. Dat wil zeggen, mensen doen niet wat goed is voor de organisatie, maar richten zich vooral op wat god is voor hun portemonnee. Het wakkert enkel hebzucht aan. Om die reden is het ook maar beter geen variabele beloningen in te voeren.

De eerder gevoerde Ďwetenschappelijkeí abstracte discussies over wel of geen bonussen toekennen zijn leuk voor de borreltafel. De discussie behoort te gaan hoe meet je in complexe organisaties de kwalitatieve meerwaarde waarop de bonussen, de extra beloningen van individuen zijn gebaseerd? Promotie, tantiŤme, een snellere doorstroming zijn de bekende prikkels die al heel lang worden toegepast. Hoe voorkom je de 'exhibitionistische zelfverrijking' van Wim Kok?

Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op. Marktdenken berust enkel op het principe van belonen en straffen. Het verdeelt de wereld in winners en losers.

De sleutel die op het slot past is al millennia bekend. Het kapitalisme is in zijn valkuil gelopen, door de moraal van het verhaal uit het oog te verliezen. Dwaasheid prevaleert boven wijsheid. Het gaat er niet om producten te ontwikkelen die zoveel mogelijk geld aan de samenleving onttrekken, maar om producten op de markt te brengen die aan de kwaliteit van het samenleven bijdragen. Natuurlijke vijanden van de mens worden meer en meer door kunstmatige vijanden, de door de mens veroorzaakte crisissen vervangen.

De innovaties van de banken hebben een averechts effect opgeleverd. Uitgangspunt daarbij is dat een conjunctuurcyclus zich binnen de marges van kwadranten beweegt, daarentegen een grote schommeling zoals de kredietcrisis speelt zich binnen het Ďmaskerkwadrantí af. Het marktmechanisme faalt wanneer de individuele verantwoordelijkheid, de ethische drijfveren van zowel verkopers als kopers, van zowel overheid als burgers uit beeld verdwijnt. In hoeverre is de overheid zowel de oorzaak als de oplossing van het probleem? Een ding is zeker de overheid is te veel gefocussed op de korte in plaats van op de lange termijn. In hoeverre zijn we bereid van de ervaringen uit het verleden te leren?

Onder het mom van marktwerking is er in de collectieve sector een graaicultuur ontstaan die zijn weerga niet kent. De verhouding tussen prestatie en beloning is volledig zoek. In plaats van het immorele neoliberale gedachtengoed te bestrijden wordt met name door de PvdA het spel 'links lullen en rechts vullen' enthousiast meegespeeld. Door de politieke machtsspelletjes met rechts mee te spelen is het tegenwicht naar extreem rechts verloren gegaan. De handelsgeest van het Gouden kalf werd de norm van de gehele, op het maken van winst gerichte samenleving.

De innovatie in de financiŽle sector staat diametraal tegenover de innovatie van religie, volgens Jared Diamond een manier om mensenmassa’s in bedwang te houden. Het draait primair om hoe kunnen we de kwaliteit van de besluitvorming verbeteren. Er dient wel degelijk met de keerzijde van de evolutietheorie rekening te worden gehouden dat er van doelgerichtheid in de natuur sprake is.

Waar ligt het juiste evenwicht tussen de klassieke benadering van een bank: hoe kan ik zoveel mogelijk verdienen voor de klant en de op het gedachtengoed van de neoliberale economen (paranoÔde kapitalisten) gebaseerde insteek hoe kan ik zoveel mogelijk verdienen aan deze klant? Het probleem is dat de morele inhoud slechts voor een deel in regels valt te vangen. Ook al zijn er veel regels het wil nog niet zeggen dat mensen zich er ook daadwerkelijk naar gedragen. Het is juist de religie die de leemte van het morele kader beoogt op te vullen. Al betekent dit niet dat religieuze dogma’s niet ter discussie kunnen worden gesteld.
De oplossing van het kredietcrisis heeft niets met rationele rekenmodellen maar alles met de psychologische, sociologische en filosofische invalshoek te maken. Het is uiteindelijk de kuddementaliteit die de crisis veroorzaakt. Concepten als groupthink, cognitieve dissonantie en performativiteit komen meer centraal te staan.

Het is een goed initiatief van de SP om het aantal bijbanen te beperken. De oude politieke netwerken zijn niet in staat gebleken de continuÔteit van organisaties te waarborgen. Om een duurzame samenleving te bevorderen zijn nieuwe netwerken, beslissingsstructuren nodig. Elke beslissing vindt in het nu, vaak in een split second plaats. Het leven bestaat alleen in het eeuwige nu. Waar kiezen we, bewust of onbewust, voor in het leven?

Creativethink maakt het mogelijk de ongeordendheid van een systeem, de entropie te verminderen. Creativethink (Zelfgenezend vermogen), geestelijke ordening staat tegenover chaos. Creativethink, leren in het kader van de geestelijke wereld, stelt zich open voor nieuwe ervaringen, voor creativiteit. Er wordt niet op oude patronen, conditioneringen en groupthink voortgeborduurd.

Alleen het plaatsen van de wereldvraagstukken in de juiste context maakt het mogelijk probleem en oplossing dichter bij elkaar te brengen. Daarvoor is het eerst nodig deze context te begrijpen. Aan de hand van het 5D-denkkader en symbolische beelden is het mogelijk te laten zien hoe verschillende concepten in de universele context met elkaar samenhangen. Cultuuroverdracht heeft op de imitatie van Plato betrekking en niet op intimidatie.

De keerzijde van de nauwe verwevenheid tussen publieke en private belangen is, dat het voor burgers niet meer duidelijk is in hoeverre het publieke belang meetelt. Dit wordt nog versterkt wanneer zelfs de wetenschappers het niet met elkaar eens zijn. Met name de ontkenning dat er wat aan de hand is met het ecologische systeem door klimaatsceptici als Hans Labohm en Arthur RŲrsch. De door de overheid gestimuleerde marktwerking heeft de wetenschap in toenemende mate gecommercialiseerd. De wetenschap is altijd aan specifieke uitgangspunten, aan een context gebonden.

De waan van de dag regeert. De politieke agenda wordt nu sterk beÔnvloed door machtige brancheorganisaties die in Brussel en Den Haag voor de belangen van hun achterban lobbyen. Het gebrek aan een langere termijn visie bij de coalitiepartijen en dus ook bij de centrale overheid wordt nu door machtige brancheorganisaties opgevuld. Het heilige geloof van de overheid in de marktideologie heeft tot gevolg dat de sterkste partij die het hardst aan de deken trekt de ander bloot legt. Het gaat nu al zo ver dat er politici zijn die pleiten voor een tarief voor de inkomstenbelasting. Het is een oud dilemma dat wat goed is voor een individu behoeft nog niet goed te zijn voor het collectief. Het is als met je vrijheid houdt op waar die van de ander begint.

De kredietcrisis is mensenwerk en kan door de wederkerigheid tussen het innerlijke en uiterlijke universum te onderzoeken worden begrepen.
Het zijn de monopolistische tendensen van de multinationals, de internationale bancaire sector die de kredietcrisis hebben veroorzaakt. De kredietcrisis speelt zich binnen het maskerkwadrant af. Of met andere woorden wat betreft deze sectoren is de zakenwereld ontmaskerd. ====

Zie ook:

Boeken:

Externe Links

<< vorige | volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.