Intelligent Design en Darwinisme

Gebroken symmetrie (Niet-weten, Paren van tegenstellingen, Dichotome categorieën, Dichotomieën)

De evulutiepsychologie, evolutionaire psychologie is op de evolutietheorie van Darwin gebaseerd en wordt in DGL onder evolutieleer, de wetten van associatie,Darwin, Deel I en evolutietheorie, evolutieleer, Darwin, Deel II besproken.

De wijsheid van leegte (Jim Belderis Sunrise mrt/april 2000):
We vinden dezelfde gedachte in het zenboeddhisme in de ‘vijf stadia van bewustwording’. Als het denken voor het eerst is verlicht, ziet het het vele binnen het ene (‘Hoe het Ene het Vele wordt’) – bewustzijn wordt gedomineerd door verschijnselen, maar deze worden waargenomen als innerlijke uitdrukkingen van het universele Zelf. In het tweede stadium ziet men het ene binnen het vele – het denken is innerlijk verbonden met de enige ware aard van alle dingen. Gedurende de derde realisatie ‘vallen’ bewustzijn van lichaam en geest ‘weg’ en is er alleen nog leegte. Hier bereikt men een nog grotere verlichting – leegte is nu de volheid van de natuur en ‘van ieder voorwerp wordt de hoogste graad van uniciteit waargenomen’. Hierna is het denken gereed om het ene en het vele zonder enig onderscheid te omvatten – leegte en volheid doordringen elkaar zo volkomen dat men de ‘volmaakte innerlijke vrijheid’ heeft om met de natuur te werken.3

De oplossing van het vraagstuk waarmee de bewustzijnsevolutie of de natuurwet van cyclisch, evolutionair scheppen zich bezig houdt is al millennia bekend. De wisselwerking tussen geest en materie is een medaille met twee kanten, waarop zowel het Zelf-eon van Jean Charon, de bewustzijnsevolutie als de evolutietheorie van Darwin (Intelligent Design en Darwinisme) van toepassing zijn. De bewustzijnsevolutie, de ziel, de kern van de mens heeft op de absolute ‘Ruimte en Tijd’ (Einsteins kosmische Geest!) betrekking, daarentegen de evolutietheorie op de relatieve ‘Ruimte en Tijd’. De kwintessens van dit verhaal draait echter om survival of the fittest. Het dilemma van het leven ligt besloten in: Waar kiezen we nu voor? Het brengt de kwintessens, de moraal van dit verhaal tot uitdrukking. In de absolute ‘Ruimte en Tijd’ ontstaat er een potentiaalverschil van nul. De potentiaal op een plaats is een natuurkundige grootheid die op een bepaalde manier samenhangt met de kracht die een deeltje op die plaats ondervindt.

Bewustzijn veroorzaakt de ineenstorting - Interpretatie van de kwantummechanica
De theorie waarbij beweerd wordt dat het bewustzijn de ineenstorting veroorzaakt is een speculatieve theorie waarbij waarnemen door een waarnemer met bewustzijn verantwoordelijk is voor de ineenstorting van de golffunctie. Het is een poging om de Vriend van Wigner paradox op te lossen door eenvoudigweg te zeggen dat de ineenstorting veroorzaakt wordt door de eerste waarnemer met bewustzijn. Aanhangers claimen dat dit geen herleving is van stofdualisme, omdat het bewustzijn en objecten verstrengeld zijn en niet als afzonderlijk beschouwd kunnen worden. De theorie kan beschouwd worden als een speculatief aanhangsel van bijna elke kwantumfysische theorie en de meeste fysici verwerpen het als niet-toetsbaar en het introduceren van onnodige zaken in de fysica.

Jiddu Krishnamurti: De eerste stap is de laatste
De eerste stap is de laatste stap. De eerste stap is waarnemen, waarnemen wat je denkt, neem je ambities waar, neem je angsten, eenzaamheid, vertwijfeling, dit buitengewone gevoel van smart waar, zie het zonder het te veroordelen of te rechtvaardigen, zonder het te willen veranderen. Zie het, gewoon zoals het is. Als je het ziet zoals het is dan vindt er een totaal verschillend soort actie plaats, en die actie is de laatste actie. Dat betekend dat als je iets ziet als onecht of onwaar, is die waarneming de laatste actie, de laatste stap. Luister ernaar. Ik zie het volgen van een ander, van de instructies van een ander als bedrieglijk – Krishna, Boeddha, Christus, het maakt niet uit om wie het gaat. Ik constateer de waarneming dat het volgen van de waarheid van een ander uitermate verkeerd is. Omdat je rede, je logica en alles je duidelijk maakt hoe absurd het is om iemand te volgen. Die waarneming is de laatste stap, en als je het gezien hebt, verlaat je dat pad omdat je het volgende moment opnieuw moet waarnemen en dat is opnieuw de laatste stap.

De Wet van analogie wordt op aarde door dichotome categorieën (Category:Dichotomies, paren van tegenstellingen) tot uitdrukking gebracht. Het denken is op dichotome categorieën, op het ‘of-of’ gebaseerd. Iets is waar of niet waar, iets is subject of object, geest of stof. Maar beide contrasten, het ‘en-en’, kunnen samen nooit bestaan. Blavatsky onderkent dit verschijnsel:
(d) Het vierde en laatste basis-idee dat je moet vasthouden is dat wat uitgedrukt wordt in het grote Hermetische axioma. Het somt alle anderen op en vat ze samen:
Zo binnen, zo buiten
zo groot, zo klein
zo boven, zo beneden
er is slechts één Leven en Wet
en de besturende Kracht is één
Er is geen binnen, geen buiten
geen groot, geen klein
geen hoog, geen laag
in het goddelijk bestel

Één Leven en Wet (‘Law of One’, 'Zaaien en Oogsten') van Karma-nemesis wordt door het rechter- en linkerpad tot uitdrukking gebracht.

Het ‘Pad der Linkerhand’, het ‘ieder voor zich’ laat zien dat de mens door het maken van verkeerde keuzes zelf verantwoordelijk is voor het kwaad. Het collectief onbewuste van Carl Jung geeft de feedback om bij te leren. Er is zeker een overeenkomst tussen Sven Kramer en het neoliberalisme, beide denken voor goud te gaan, maar plotseling staan ze met lege handen. We kennen het resultaat van een proces, maar niet het proces zelf. De processen die onze beslissingen , keuzes en voorkeuren bepalen zijn onbewust. Het is de in het universum ingebakken dualiteit (dichotomieën) die persoonlijke groei mogelijk maakt.

Madame Blavatsky over de studie van de Theosofie (genoteerd door Robert Bowen):
Een groot deel van de waarde van de aantekeningen van Bowen ligt in het feit dat zij principes bevatten die niet alleen kunnen worden toegepast bij de bestudering van De Geheime Leer, maar bij alle theosofische studies. Herhaaldelijk wordt beklemtoond dat geen enkele vorm van beschrijvende theosofie mag worden opgevat als een noodzakelijk correct plaatje van het universum. Zij is meer een afgeleid model dat ontwikkeld wordt tijdens het ervaren van een Waarheid, die niet onder woorden te brengen is, niet te beschrijven is en uitstijgt boven relatieve waarden. Een dergelijke vorm van theosofie is niet bedoeld om de Waarheid uit te beelden, maar om je naar die waarheid toe te leiden.

De Geheime Leer, Deel I, Stanza 1 De nacht van het heelal (p. 73:)
Het verschijnen en verdwijnen van het Heelal wordt voorgesteld als een uitademing en inademing van ‘de grote adem’, die eeuwig is en die, omdat hij beweging is, een van de drie aspecten van het Absolute is; de andere twee zijn abstracte Ruimte en duur. Als de ‘grote adem’ wordt geprojecteerd, wordt hij de goddelijke adem genoemd en wordt hij beschouwd als het ademen van de onkenbare godheid – het ene Bestaan – die als het ware een gedachte uitademt die de Kosmos wordt. (Zie Isis Ontsluierd.) Zo verdwijnt ook, als de goddelijke adem weer wordt ingeademd, het Heelal in de schoot van ‘de grote moeder’, die dan slaapt ‘gewikkeld in haar onzichtbare gewaden’.
De Geheime Leer Deel I, Stanza 7 De zevenvoudige hiërarchieën, p. 129:
129: II. DE STEM VAN HET WOORD, SVABHAVAT, DE GETALLEN, WANT HIJ IS EEN EN NEGEN12.
12) En dit is tien of het volmaakte getal, toegepast op de ‘Schepper’, de naam die wordt gegeven aan de gezamenlijke scheppers die door de monotheïsten tot Eén worden samengevoegd, want de ‘Elohim’, Adam Kadmon of sephira – de Kroon – zijn de androgyne synthese van de 10 sephiroth die in de gepopulariseerde Kabbala het symbool van het gemanifesteerde Heelal vormen. De esoterische kabbalisten echter volgen de oosterse occultisten en scheiden de bovenste driehoek van de sephiroth (of sephira, chochmah en binah) van de rest, waardoor er zeven sephiroth overblijven. Aan de term svabhavat wordt door de oriëntalisten de betekenis gegeven van de universele plastische stof die door de Ruimte is verspreid, misschien met een half oog op de ether van de wetenschap. Maar de occultisten identificeren svabhavat met ‘VADER-MOEDER’ op het mystieke gebied (zie boven).
129/130: (b) Dit betekent dat de ‘grenzeloze cirkel’ (de nul) alleen dan een getal wordt, als een van de negen cijfers eraan voorafgaat en zo de waarde en het vermogen ervan aangeeft, waarbij het woord of de logos in vereniging met STEM en geest13 (de uiting en de bron van het Bewustzijn) de negen cijfers vertegenwoordigt en dus, met de nul, de decade vormt die het gehele Heelal in zich bevat. De triade vormt binnen de cirkel de Tetraktis of heilige vier: het vierkant binnen de cirkel is het machtigste van alle magische figuren.
13) ‘In vereniging met de geest en de stem’ heeft betrekking op de abstracte gedachte en de concrete stem, of de manifestatie daarvan, het gevolg van de Oorzaak. Adam Kadmon of tetragrammaton is de logos in de Kabbala. Daarom komt in laatstgenoemde deze triade overeen met de hoogste driehoek van kether, chochmah en binah. Dit laatste is een vrouwelijk vermogen en tegelijk de mannelijke Jehova, omdat het deel heeft aan de natuur van chochmah, of de mannelijke wijsheid.

H.P. Blavatsky De Geheime Leer Deel II hoofdstuk 23 De Upanishads in de gnostische literatuur (p. 641/642):
We moeten in elk mysterie dat allegorisch is geopenbaard, altijd naar meer dan één betekenis zoeken; vooral in die waarin het getal zeven en het product zevenmaal zeven of negenenveertig voorkomen. Wanneer (in Pistis Sophia) de rabbi Jezus door zijn discipelen wordt gevraagd hun ‘de mysteriën van het licht van uw (zijn) Vader’ te openbaren (d.i. van het hogere zelf, verlicht door inwijding en goddelijke kennis), antwoordt Jezus: ‘Zoekt gij naar deze mysteriën? Geen mysterie is hoger dan de geheimen die uw zielen naar het licht van de lichten zullen brengen, naar de plaats van waarheid en goedheid, naar de plaats waar mannelijk noch vrouwelijk is, noch vorm, maar alleen licht, eeuwigdurend en onuitsprekelijk. Niets is dus hoger dan de mysteriën die gij zoekt, behalve het mysterie van de zeven klinkers en hun negenenveertig krachten en de getallen daarvan; en geen naam is hoger dan al deze klinkers.’ De toelichting, sprekend over de ‘vuren’, zegt: ‘De zeven vaders en de negenenveertig zonen vlammen in de DUISTERNIS, maar ze zijn het LEVEN en LICHT en de voortzetting daarvan tijdens de grote eeuw.’
Het wordt nu duidelijk dat elke esoterische interpretatie van exoterische geloofsopvattingen die in allegorische vormen zijn uitgedrukt, hetzelfde gronddenkbeeld bevat – het grondgetal zeven (factorelement zeven), de samenstelling van drie en vier, voorafgegaan door de goddelijke DRIE (driehoek), wat het volmaakte getal tien geeft.
647/648: Maar wat het ook betekent in wetenschappelijke of in orthodoxe interpretaties, deze passage op blz. 259 verklaart de uitspraken van Narada op blz. 276 en toont aan dat ze betrekking hebben op exoterische en esoterische methoden en die tegenover elkaar stellen. Zo worden de samāna en de vyāna, hoewel ondergeschikt aan de prāna en de apāna, en alle vier aan udāna als het gaat om het verkrijgen van de prānāyama (voornamelijk van de hatha-yogi, of de ‘lagere’ vorm van yoga), toch de belangrijkste offers genoemd, want, zoals de commentator terecht stelt, hun ‘werkingen hebben meer praktisch belang voor de levenskracht’; d.w.z. ze zijn de grofste en worden geofferd om als het ware te verdwijnen in de eigenschap van duisternis van dat vuur of zijn rook (zuiver exoterische ritualistische vorm). Maar prāna en apāna, ook al worden ze als ondergeschikt voorgesteld (omdat ze minder grof of meer gezuiverd zijn), hebben het VUUR tussen zich; het zelf en de geheime kennis die dat zelf bezit. Dat geldt ook voor het goede en het kwade en voor ‘dat wat bestaat en dat wat niet bestaat’; tussen al deze ‘paren’10 is vuur, d.i. esoterische kennis, de wijsheid van het goddelijke ZELF. Laten degenen die tevreden zijn met de rook van het VUUR, blijven waar ze zijn, dat wil zeggen in de Egyptische duisternis van theologische verzinsels en dode-letter interpretaties.
10) Vergelijk met deze ‘paren van tegengestelden’ in de Anugītā, de ‘paren’ van aeonen in het uitgewerkte stelsel van Valentinus, de geleerdste en diepzinnigste meester van de gnosis. Evenals de ‘paren van tegengestelden’, mannelijk en vrouwelijk, alle zijn afgeleid van akâsa (onontwikkeld en ontwikkeld, gedifferentieerd en ongedifferentieerd, of ZELF of prajāpati), emaneren de ‘paren’ van mannelijke en vrouwelijke aeonen van Valentinus uit Bythos, de vooraf bestaande eeuwige diepte, en in hun secundaire emanatie uit Ampsiu-Ouraan (of eeuwigdurende diepte en stilte), de tweede logos. In de esoterische emanatie zijn er de voornaamste zeven ‘paren van tegengestelden’; en zo waren er ook in het stelsel van Valentinus veertien of tweemaal zeven. Epiphanius, die onjuist kopieerde, ‘kopieerde één paar tweemaal’, denkt C.W. King, ‘en voegt zo één paar toe aan het juiste aantal, vijftien’. (The Gnostics, enz., blz. 263-4.) Hier vervalt King in de tegenovergestelde fout: er zijn niet 15 paren van aeonen (een sluier), maar 14, omdat de eerste aeon die is waaruit de andere emaneren, terwijl diepte en stilte de eerste en enige emanatie uit Bythos zijn. Zoals Hippolytus zegt: ‘De aeonen van Valentinus zijn ontegenzeglijk de zes radicalen van Simon (Magus)’, met de zevende, vuur, aan het hoofd. En deze zijn: denkvermogen, intelligentie, stem, naam, rede en gedachte, ondergeschikt aan vuur, het hogere zelf, of juist de ‘zeven winden’ of de ‘zeven priesters’ uit de Anugītā.

Yggdrasil is de levensboom en boom van kennis van goed en kwaad, het symbool van de eindeloos vertakte vorm van dat wat is. Tegelijk draagt en verbindt hij de werelden als wereldas (axis mundi). Deze toont tegelijk de weg naar het hogere, de weg die de sjamaan volgt om in het gebied van goden en geesten te komen. Hij reikt van de onderwereld dwars door de mensenwereld naar de wereld van goden en helden.

Het draait om de relatie ‘Leraar en Leerling’.

Blavatsky, Deel III (p. 456): Het Delphische gebod ‘Ken uzelve' schijnt in deze eeuw slechts voor weinigen te gelden.
De chaos in het leven is vaak een gevolg van het feit dat de mens een vat vol tegenstrijdigheden is. De basis voor een evenwichter en consistenter geheel is zelfkennis. Het Ken Uzelve staat voor het Ene en het vele, voor ‘Eenheid in Verscheidenheid’.

In het onderstaande rechter kwadrant zijn de lagere gebieden samen met de hogere schematisch weergegeven. Het brengt de spiegelsymmetrie (4., 5./3., 6./2. en 7./1.) in de zevenvoudige samenstelling van de mens tot uitdrukking. De éne werkelijkheid heeft betrekking op de wederkerigheid tussen Zo binnen, zo buiten en Zo boven, zo beneden, die op basis van het zelfbewustzijn, het Reflexief Bewustzijn met behulp van de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht.

Het bovenstaande middelste 'dubbelkwadrant' illustreert de 'Zevenvoudige samenstelling van de mens.
Reïncarnerende Ego. In de verdeling van de menselijke beginselen in drieën (een trichotomie) te weten een hoger tweetal (6/7), een tussenliggend tweetal (4/5) en een lagere triade (1/2/3) - of respectievelijk 'geest', 'ziel' en 'lichaam', is het tweede of tussenliggende tweetal, manas-kâma (4/5) of de tussennatuur, de gewone zetel van het menselijk bewustzijn en bestaat zelf uit twee kwalitatieve delen: een hoger of aspirerend deel, dat gewoonlijk de Reïncarnerende Ego of de hogere manas wordt genoemd, en een lager deel dat wordt aangetrokken tot materiële dingen en het brandpunt is van wat zich in de doorsnee mens doet kennen als de menselijke ego, de gewone alledaagse zetel van zijn bewustzijn.

Het besef moet nog groeien of je nu vanuit de wetenschap of de religie naar de éne werkelijkheid kijkt het beeld blijft hetzelfde. Hokjesgeest heeft tot gevolg dat we ons slechts op een kant van de medaille concentreren. Door een kant te negeren komen we zeker niet tot begrip. Om de éne werkelijkheid te leren begrijpen kan van het kompaskwadrant gebruik worden gemaakt. Het model maakt het mogelijk de opvattingen in verschillende wetenschappelijke disciplines te integreren, een unificatie van de monadische -, verstandelijke – en stoffelijke evolutie tot stand te brengen.

In het 5Ddenkraam wordt de synthese van wetenschap, religie en filosofie tot uitdrukking gebracht en berust op psychologische (stoffelijke), sociologische (verstandelijke) en filosofische (monadische) gezichtspunten. Bij dit concept gaat het om de juiste transformatie tussen binnen en buiten en vice versa. De ziel, de schakel tussen 'geest en lichaam' staat daarbij centraal. Bij de individuele kant gaat het om de zelfkennis. De grote leraren van de mensheid, zoals Christus, Boeddha, Plato en Confucius, hebben over ethiek eigenlijk hetzelfde gedacht ‘Alle dingen dan die gij wilt dat u de mensen doen, doet gij hun ook alzo; want dat is de Wet van de Profeten’.
Het element ether, de kwintessens brengt de heelheid, de energetische samenwerking op het emotionele, mentale en spirituele vlak tot uitdrukking.

Albert Einstein, Relativiteitstheorie, de eenheid van Massa, Tijd en Energie (Kracht, Beweging) - Ruimte - Tijd - Beweging (Standaardmodel).

x) Het 'Hoe en Wat', 'Ether-paradigma en Reflexief bewustzijn' staat tegenover 'Wat en Hoe', 'Hermeneutische cirkel en Meta-leren'.

Uitgangspunt is dat de voortschrijdende 'Creativiteit en Wijsheid' een resultante is van intelligentie, die samenhangt met de stoffelijke evolutie of emotionele intelligentie (EI), verstandelijke evolutie (IQ) en monadische evolutie of sociale intelligentie (SI).
De evolutie (creativiteit en wijsheid) is coherent met materiesymmetrie (disciplines: evolutiepsychologie, culturele psychologie), spiegelsymmetrie (discipline: waarnemer van IQ, intelligentiemeting) en tijdymmetrie, de evolutie van de identiteit (discipline: cultuursociologie).

Arie Bos boek Hoe de stof de geest kreeg, De evolutie van het ik
Hoofdstuk Epigenetica (p. 138):
De Israelische biologe Eva Jablonka en Engelse biologe Marion Lamb betogen in hun boek Evolution in Four Dimensions als gedachte-experiment dat met precies hetzelfde genoom, zich uiteenlopende dieren zich gëvolueerd zouden kunnen hebben. Geheel buiten de wetten van het neodarwinisme om.
Hoofdstuk Nieuwe neuronen (p. 285):
Het idee je raakt alleen maar hersencellen kwijt hield stevig stand tot in november 1988 de Zweed Peter Eriksson en de Amerikaan Fred H. Gage het nieuws publiceerden dat in de menselijke hippocampus, en wel in het gedeelte dat de gyrus dentatus heet, nieuwe neuronen ontstaan, ofwel ‘neurogenese’ voorkomt.

Frank Visser: De 'Geest van Evolutie' nader bezien. De visie van Ken Wilber op spirituele evolutie in het licht van het huidige evolutiedebat (GAMMA: jrg. 17/nr. 4, december 2010, p. 38):
H.P. Blavatsky, die demoeder mag worden genoemd van Intelligent Design, schreef treffend in haar Secret Doctrine Deel II, Stanza 2 ZONDER HULP FAALT DE NATUUR (p. 56).
Blavatsky was een van de eersten, die Darwin in het publiek aanvielen vanuit een spiritualistisch standpunt en zochten naar een 'derde weg' waarbij men trachtte gevrijwaard te blijven zowel van een dogmatisch creationisme als van een materialistische wetenschap. Ze betoogde onder meer, dat Darwin niet zozeer ongelijk had als wel de zaak eenzijdig benaderde – (“Occultisten zijn zelf bereid toe te geven dat de hypotheses van Darwin gedeeltelijk juist zijn”) -, dat evolutie door een goddelijke kracht (zeg de Logos) werd gestuurd en dat het universum van het toeval zou moeten worden vervangen door een universum met een doel – (“de natuur is niet een toevallige samenkomst van atomen”). Visies, die veel lijken op die van Wilber.

Het verslag van Frank Visser van de manifestatie “Klaar om te wenden?” bij het afscheid van ex-SER voorzitter Herman Wijffels op vrijdag 31 maart 2006 laat zien dat er wel degelijk een verband ligt. Om met het veranderen van de structuur een begin te maken is de strategie “Klaar om te wenden?” nog steeds hoogst actueel.
Spiral Dynamics is kort gezegd een theorie over de ontwikkeling van waardepatronen in de mens en de samenleving, die door de Amerikaanse psycholoog Clare Graves – een tijdgenoot en geestverwant van Maslow -- is ontwikkeld.
Don Beck is net terug van een bezoek aan het Midden-Oosten, waarvan hij op de hem eigen wijze verslag deed. Hij poneerde de uitdagende stelling dat het in het huidige Midden-Oosten niet om religie gaat, zoals het in het toenmalige Zuid-Afrika niet om ras ging, wat betreft de kern van het conflict. Veeleer zijn er botsende waardepatronen, die aan het licht gebracht moeten worden voordat aan een oplossing kan worden gedacht.
Op basis van Spiral dynamics is het mogelijk integrale, gemeenschappelijke visies, een gemeenschappelijk verhaal te ontwikkelen.

Het zijn eerder allemaal kleine stapjes, die uiteindelijk een grote stap vormen.
Crisis en ommekeer (27 oktober 2009): Volgens Wijffels is er sprake van een drievoudige crisis in onze cultuur: economisch, moreel en ecologisch. Het zijn onderling samenhangende globale problemen, die om globale oplossingen vragen. Er is een ommekeer nodig. Wil Derkse, Eelke de Jong en Evert van der Zweerde gaan met Wijffels in gesprek en gaan in op de economische, wijsgerige en theologische aspecten van zijn betoog.

Het onderzoeksrapport ‘E i V’ ondersteunt het gezichtspunt van Herman Wijffels.
Hans Wijers, voorzitter van de raad van bestuur van AkzoNobel, vindt Nederland risicomijdend, passief en zelfgenoegzaam.

Juist managers in een bureaucratische organisatie zijn vaak gespeend van enig ondernemerschap (4e pruductiefactor).

====

Vierde wijsheidssleutel (Tetrade, Huwelijksquaterniteit, Zelfverwerkelijking, Zelf(-)transformatie, Zelf-ontplooiing, Humanisme)

Vrouwen met ADHD
‘Ik ben niet lui of slordig, ik heb een aandoening’ (Lena Bril De Groene Amsterdammer 28 augustus 2025, p. 28-33):
Vrouwen krijgen vaker de diagnose ADHD; waarna velen elkaar opzoeken tijdens ‘cirkel-bijeenkomsten’. Wat hebben zij aan zo’n label? En ís het wel een stoornis in het brein?

Vietnam, de wording van een land (VPRO documentaire 4 augustus, 14, 21 en 28 juli 2025, NPO2):
Door de herinneringen van ooggetuigen wordt een nieuw perspectief geschetst op een oorlog die de wereld veranderde. Onder meer soldaten uit Noord- en Zuid-Vietnam, boeddhisten, katholieken, de Vietcong, bootvluchtelingen, historici, een lid van de koninklijke fam]]ilie en de zoon van communistenleider Le Duan komen aan het woord. De serie bevat ook beelden uit de niet eerder toegankelijke Vietnamese archieven, die regisseur Lucio Mollica digitaal restaureerde en in kleur omzette.

Schaffen we onszelf af? (Het Filosofisch kwintet, 3 augustus 2025):
In deze zevende aflevering van het nieuwe seizoen van 'Het filosofisch kwintet' gaat het over veranderende demografie. De angst voor onderbevolking leidt in sommige landen al tot geboortepolitiek. Van Hongarije tot Italië duiken rechtse pronatalistische agenda’s op, waar vrouwen in naam van ‘de natie’ worden aangespoord om kinderen te krijgen. Is je voortplanten straks een vaderlandsplicht?  En wat zegt het dat de zorg om het lage geboortecijfer gekaapt is door rechts en extreem-rechts?
Met o.a. architect en voormalig Rijksbouwmeester Floris Alkemade, emeritus hoogleraar Publieksfilosofie Marli Huijer, socioloog en geograaf Hein de Haas en filosoof en auteur Suzanne Roes.

Verantwoordelijkheid delen (Frank Doolaard en Wilco van Dijk de Volkskrant 31 juli 2025, p.21):
Fausto van Bronkhorst wees in zijn opiniestuk terecht op het risico dat ‘het systeem’ buiten schot blijft als het individu verantwoordelijk wordt gehouden voor het klimaatprobleem. Binnen de gedragswetenschappen speelt deze discussie al langer: staat het aanspreken van mensen op hun verantwoordelijkheid systeemveranderingen in de weg?
Toch is het onterecht om systeemverandering en individuele verantwoordelijkheid als tegenpolen te zien. Bij de aanpak van het klimaatprobleem is een gedeelde verantwoordelijkheid het meest effectief. Systeemingrepen, zoals betere internationale treinverbindingen, hebben pas effect als mensen ook minder wíllen vliegen. En zonder maatschappelijk draagvlak zijn stevige systeemmaatregelen politiek onhaalbaar. Juist individuele interventies kunnen daaraan bijdragen.
Een combinatie van maatregelen werkt. Zo kwam de daling van het aantal rokers niet alleen door accijnzen en rookverboden, maar ook door campagnes, hulp bij stoppen en veranderende normen.
Door alle verantwoordelijkheid bij bedrijven en overheid te leggen, en het individu buiten schot te laten, komen we er dus ook niet. Hoopvoller is het om verantwoordelijkheid te blijven delen: met een overheid die samen met bedrijven het systeem verandert én burgers die motivatie hebben om duurzame keuzes te maken. Frank Doolaard en Wilco van Dijk, onderzoekers bij het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag van de Universiteit Leiden

Kijk nog eens een aflevering Star Trek, Miller (Suzanne van Dedem de Volkskrant 31 juli 2025, p.21):
In de levensbeschrijving van Trumps ultraconservatieve anti-immigratiechef Stephen Miller staat dat hij in zijn jonge jaren fan was van de ruimteserie Star Trek.
Maar het is overduidelijk dat deze ‘radicaal-rechtse bouwmeester van Trumps beleid’ niets van de serie begrepen heeft.
‘Een Mexicaanse vriend, met wie Stephen Miller een liefde voor Star Trek deelt, krijgt te horen dat hij niet meer met hem wil omgaan vanwege zijn afkomst’, aldus het artikel.
Dat terwijl deze serie bij uitstek draait om acceptatie van je medeschepselen, respect voor anders-zijn, ontdekken en waarderen van andere werelden en zoeken naar vreedzame oplossingen.
Alles waar Stephen Miller niet mee bezig is, kortom. Misschien moet hij nog eens een aflevering kijken.

Minder controle, meer loslaten: met deze Chinese filosofie lukt het je (blad HAPINESS, juli 2025):
Hoe meer je het leven onder controle probeert te houden, des te meer het uit je grip glijdt. Loslaten zou volgens de Chinese filosofen beter werken, want dan komt het je juist toe.
Hoogleraar Chinese geschiedenis aan de universiteit van Harvard, Michael Puett, geeft al tien jaar colleges en lezingen aan ‘naar zichzelf zoekende mensen’ zoals hij ze noemt. In zijn colleges laat deze immens populaire professor zien dat er een groot verschil zit tussen oosters en westers denken.
Wu wei is een vorm van zijn waarin je je compleet voelt en alles vanzelf lijkt te gaan.

Woorden vormen zich spontaan in m’n therapeutenbrein, maar ineens lijken ze allemaal zo ongepast (Forugh Karimi de Volkskrant 28 juli 2025, p.21):
Woorden vormen zich spontaan in mijn therapeutenbrein, maar voor ze mijn lippen bereiken houd ik mezelf tegen. Het bekende relaas over opvoeding, het riedeltje over parentificatie en wat al niet meer, het lijkt allemaal ineens zo ongepast. ‘Hoe zouden je dochters die vraag beantwoorden? Of je een goede moeder bent?’ Wat een briljante zet, Forugh! Komt ze hiervoor nou bij jou?
Haar gezicht vertrekt meteen. Ze wendt haar blik af en graait met onrustige gebaren een paar tissues uit de doos op het bijzettafeltje. ‘Ze worden boos als ik zo’n vraag stel’, zegt ze zacht. ‘Ze zeggen dat ze me voor geen andere moeder zouden willen ruilen.’

Geeft lijden het leven zin? (Het Filosofisch kwintet, 27 juli 2025):
In deze zesde aflevering van het nieuwe seizoen van 'Het filosofisch kwintet' gaat het over onze pogingen tot zingeving. Hoe verhoudt die zingeving zich tot genot? Kan leven zonder lijden nog zinvol zijn? En is onze hunkering naar zingeving niet een antwoord op het grootste spook van alle spoken, het monster der monsters, het besef dat wij sterfelijk zijn? Te gast zijn theoloog en filosoof Rik Peels, tafeltennisster en tweevoudig Europees kampioen Bettine Vriesekoop, hoogleraar medische filosofie en ethiek Ignaas Devisch en filosoof en arts Karlijn van Vlerken.

Suriname op film (MAX documentaire Nederland op film, ):
Alle bevolkingsgroepen, allemaal ook met een eigen geschiedenis, komen voorbij. Inclusief de enige bevolkingsgroep die er al woonde toen Nederland Suriname tot kolonie maakte: de inheemsen.
Kathleen Ferrier komt uitgebreid aan het woord. Zij is behalve prominent politica ook de dochter van Johan Ferrier, de eerste president van het onafhankelijke Suriname. Daarnaast was hij een hartstochtelijk amateurfilmer. Uit zijn collectie films worden veel beelden getoond. Van officiële staatbezoeken en reizen naar de diepe binnenlanden in het oerwoud, tot een onderonsje met de familie van Beatrix, Claus en de kinderen op Drakensteyn. Want altijd ging de camera mee.

Tegengif voor de ophitser, angsthaas en hater (Tecla Boonstra de Volkskrant 23 juli 2025, p.21):
Zondagmiddag was ik in het Concertgebouw in Amsterdam, waar zanger Claude samen met het Metropole Orkest een vrolijkmakend en ontroerend optreden gaf. In het publiek ­zaten zijn moeder, zusters, vrienden uit het azc en meester Kees. Kees heeft Claude, en nog veel meer kinderen in het azc, Nederlands geleerd en kreeg een daverend applaus. Ik zou iedereen dat concert willen laten beleven, maar vooral de ophitsers in de Kamer en de angsthazen en haters in de ­steden en dorpen die het met geweld voor elkaar krijgen om asielopvang te ­weren uit hun woonplaats.
Verdiep je in het leven van Claude en zijn familie en de weg die ze afgelegd hebben vanuit Congo (Magazine 21 december 2024). Misschien moeten we, als tegengif tegen de huidige stemming in ons land, meer van dat soort verhalen vertellen. Niet iedere vluchteling wordt beroemd, maar veel komen goed terecht.

Droge voeten in Friesland (MAX documentaire 21 juli 2025, eerder uitgezonden 30 januari 2025):
Weersextremen stellen onze eeuwige strijd tegen het water op de proef. De grenzen aan de maakbaarheid lijken bereikt. In de meest waterrijke provincie van het land ervaren Maarten en Vincent van Rossem het probleem van de Friese 'badkuip' als een race naar de bodem, letterlijk en figuurlijk.
De kern van het klimaatvraagstuk, de bodemdaling in Friesland komt ter sprake. Vincent wijst op het gelijk van de wededopers. De gebroeders gaan in discussie met de dijkgraaf Luzette Kroon.

(MAX ducmentaire 21 juli 2025, eerder uitgezonden 30 januari 2025):
Weersextremen stellen onze eeuwige strijd tegen het water op de proef. De grenzen aan de maakbaarheid lijken bereikt. In de meest waterrijke provincie van het land ervaren Maarten en Vincent van Rossem het probleem van de Friese 'badkuip' als een race naar de bodem, letterlijk en figuurlijk.

Waarheidsmachines (Het Filosofisch kwintet, 20 juli 2025):
Onze aandacht is een schaars product, de strijd om dat product heeft invloed op de vraag wat waarheid kan worden genoemd. Is waarheid nog waarheid, of veeleer de vermomming van een opinie? Is waarheid het heetste domein van de machtsstrijd? En waar houdt kritisch denken op, en begint de samenzweringstheorie? Te gast zijn cultuurfilosoof Thijs Lijster, filosoof Marjolein Lanzing en socioloog Jaron Harambam.

‘Ik heb geleerd om te luisteren naar de leemtes tussen woorden’ (Esma Linnemann Volkskrant Magazine 19 juli 2025, p. 10-18):
De Vlaamse schrijver Griet Op de Beeck was al succesvol schrijver, nu is ze ook therapeut en aanstaand presentator van het tv-programma Zomergasten. ‘Ik heb geleerd om te luisteren naar de leemtes tussen woorden en niet met mijn eigen gedachten bezig te zijn.’

Had de lezer gelijk? Had ik zelf ook de kloof tussen stad en land uitvergroot? (Haro Kraak de Volkskrant 19 juli 2025, katern Zaterdag p. 9):
Het lijkt me beter, of in elk geval eerlijker en sympathieker, om te zeggen: ja, ook de Volkskrant maakte de kloof soms groter dan nodig, ook ik blies lucht in dat verhaal. Had de lezer toch gelijk, godsamme.

Iedereen op de juiste plek ([[https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2025/familieopstellingen-therapie-psychologie-coaching~v1556266/|Anna van den Breemer Familieopstellingen zijn ingeburgerd geraakt in het coachingcircuit. Door deelnemers in een ruimte je familie te laten uitbeelden zou je meer inzicht krijgen in patronen. Werkt dat, en hoe dan? ‘Mijn moeder heeft zoveel pijn, ik kan dit niet aanzien.’
Over familieopstellingen heerst enige verwarring: is het een algemeen geaccepteerde therapievorm of zit het toch meer in de alternatieve, zweverige hoek? ‘Ik zou de familieopstelling scharen onder de noemer persoonlijke ontwikkeling’, zegt Elisa van Ee, bijzonder hoogleraar psychotraumatologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

De weg naar je innerlijk kompas (Monique Damen van Komma Coaching, schreef het boek Het onzichtbare zien):
Persoonlijk leiderschap, duurzame inzetbaarheid, burnout preventie, werkgeluk
Als coach, trainer en systemisch begeleider help ik mensen die op zoek zijn naar verandering in hun werk of leven en doe dat op een identiteits- en missie-/spiritueel niveau. Daar zit veel dat je van jezelf niet op het eerste oog ziet en wat je daar bereikt, neem je overal mee naar toe.
Systemisch werk gaat ervan uit dat iedereen deel uitmaakt van een of meer systemen. Ons eerste systeem is het gezin waarin we geboren zijn.
Vanaf onze vroegste jeugdleren we van hen wat normaal is , wat goed is wat en fout, is hoe we ons verhouden tot anderen, hoe we met conflichten omgaan en ga zo maar door.
In dit verband is het msschien goed hoe Bert Hellinger, grondlegger van het werken met familieopstellingen, naar de ziel kijkt.1
1) Bert Hellinger De wijsheid is voortdurend onderweg''

Eelt van het schrijven (Volkskrant Magazine Milou Deelen interviewt Hanna Bervoets 19 juli 2025, p. 42-45):
Het leven: wat dachten we, wie waren we en hoe is het allemaal zo gekomen? Schrijver Hanna Bervoets deed heel lang niets met haar gevoelens voor vrouwen, maar des te meer met haar liefde voor de band No Doubt.

Stergetuige in de zaak tegen Martijn Bolkestein de Van Dale (Michael Persson de Volkskrant 17 juli 2025, p. 10):
black%, protegé van wijlen VVD-coryfee Frits Bolkestein, beschuldigt zijn neef Martijn van smaad en laster. In de rechtbank belandt de discussie woensdag in troebel vaarwater.
Advocaat Noor Dings van Sahla betoogt dat daarvan geen sprake was. Het was financiële ondersteuning die Bolkestein aan Sahla aanbood ‘vanuit zijn liberale overtuiging dat ieder mens recht heeft op zelfverwezenlijking’. Sahla, die twee decennia geleden drie jaar in de gevangenis zat wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie, had volgens hem een helpende hand, betoogt Dings. ‘Na haar omstreden verleden hielp hij haar met haar metamorfose tot de vrouw die zij nu is.’
Leefgeld voor promotietraject
Sahla, kon dankzij dat geld gaan promoveren bij de Leidse hoogleraar Andreas Kinneging, die woensdag naast haar zit. Hij had zelf geen budget om een promovendus aan te nemen, dus betaalde zijn oude vriend Bolkestein het promotietraject. In de praktijk kwam dat neer op huur en ‘leefgeld’.

Het is mogelijk geest en materie, de twee kanten van een medaille met behulp van het Ether-paradigma te verbinden. Om het Ether-paradigma te onderbouwen is er de afgelopen millennia ruimschoots voldoende geëxperimenteerd. Is het wenselijk om nog meer leergeld te investeren? Uit het onderzoek is als belangrijkste conclusie naar voren gekomen dat het nuttig is om management by trial and error door management by learning te vervangen.

In marmer gegrift (Mariette Haveman de Volkskrant 15 juli 2025, p. V2-3):
De naam Artus Quellinus (1609-1668) zal bij weinigen een belletje doen rinkelen. Zijn Atlas, daarentegen, is een van de bekendste inwoners van Amsterdam. Een tentoonstelling in het Paleis op de Dam bewijst hoe uitzonderlijk Quellinus was: werkelijk alles kon hij maken, met een adembenemende precisie.
Binnen in het Paleis staat een identiek Atlas-beeld, nu van witgeschilderde steen, in de Burgerzaal waar grote ontvangsten plaatsvinden. Dit was het model dat in 1663 gebruikt werd voor de bronzen reus op het dak. En nu, voor de tentoonstelling in het Paleis, Artus Quellinus, beeldhouwer van Amsterdam, zijn er nóg twee aan toegevoegd, kleine probeersels van gebakken klei waarin je ziet hoe beeldhouwer Quellinus zijn vorm zocht.

Nederland op papier de grootste investeerder in Israël (Michael Persson de Volkskrant 15 juli 2025, p. 7):
Nederland is, met dank aan de Amsterdamse Zuidas, nominaal de grootste investeerder in Israël. Omgekeerd is Nederland, ook weer met dank aan de Zuidas, de belangrijkste bestemming van Israëlische investeerders.
De Europese Unie is niet alleen de grootste investeringspartner van Israël, maar ook de belangrijkste handelspartner. Daarmee, zo stelt Somo, is Europa een belangrijke aanjager van de genocidale economie van Israël.
Deze Zuidas-geldstroom wordt onder meer aangezwengeld door het belastingverdrag dat Nederland met Israël heeft. Dat creëert voor Israëlische bedrijven routes om met trucs zoals leningen en intellectueel eigendom de winst te drukken, en zo de belasting die ze moeten betalen te verlagen.

Er ontstaat zomaar ‘een dot chemie’ (Margriet van der Linden interviewt de presentator Griet Op de Beeck, VARAgids 14 juli 2025):
Mensen laten elkaar door een kritische column of een krasje in de kijkcijfers vallen, voor de meeste mensen is het daarna business as usual, maar voor jou niet. Dat lijkt me – naast therapie, grap ik, maar ik meen het ook nog – het belangrijkste. En, zeg ik, als je je persoonlijk geraakt voelt, erken dat voor jezelf. Niks kost meer energie dan doen alsof je nergens last van hebt. En bij alle kritiek komt er al bonus bij: als je laat merken dat het je raakt, ben je af.

Leiderschap is geen knuffelfestijn (Sybren van der Schaar ManagementSite, 14 juli 2025):
Dienen begint waar pleasen stopt
Drie concrete stappen om vandaag te beginnen Wil je afrekenen met pleasend gedrag en opstaan als dienend leider? Hier zijn drie direct toepasbare stappen:
1. Maak de missie je anker
2. Omarm het ongemak van eerlijke gesprekken
3. Draag verantwoordelijkheid, ook als het pijn doet

De nieuwe wereldorde is nog hypocrieter en dodelijker dan de vorige – dan maar door als ouderwetse humanist (Arnout Brouwers de Volkskrant 14 juli 2025, p. 21):
Maar toen zag ik die foto van al die leiders op de Brics-top in Brazilië, de crème de la crème van de nieuwe wereldorde, waarin mensenrechten en democratie (twee keer genoemd in de slotverklaring) zijn vervangen door ‘inclusie’ (39 keer genoemd).

Didion (Koos Stomp de Volkskrant 14 juli 2025, p. 21):
In de Volkskrant van 9 juli, zegt een meneer dat hij er tegen is dat pensioenfondsen in bepaalde wapenfabrieken investeren. Hij krijgt liever wat minder pensioen, zegt hij erbij. Die zal wel een goed pensioen hebben, denk dan. Van weer anderen mag ik niet meer vliegen of douchen of geen melk meer drinken – alles zodat ik de kleine of grote problemen op kan lossen. Maar als individu kan ik het systeem niet veranderen. Ik kan hooguit proberen om de verantwoordelijken, zoals regering en Kamer, met mijn stem de goede richting op sturen.
Essayist Joan Didion is vanwege een postuum uitgegeven boek weer in het nieuws. Onlangs las ik haar bundel The White Album. Ze schrijft in de jaren ’70 over engagement en de samen­leving en vervreemding en zegt dan: ‘I am not a society in microcosm. I am a thirty-four-year old woman with long straight hair and an old bikini bathing suit and bad nerves sitting on an island in the middle of the Pacific waiting for a tidal wave that will not come.’ Zo’n soort mens, maar dan heel anders, ben ik ook.

Macron roept herdenkingsdag uit voor Joodse officier Alfred Dreyfus (Willem Feenstra de Volkskrant 14 juli 2025, p. 11):
De Franse president Emmanuel Macron heeft zaterdag een nationale herdenkingsdag aangekondigd ter nagedachtenis aan de gerechtelijke rehabilitatie van Alfred Dreyfus, de Joodse officier die aan het eind van de 19de eeuw ten onrechte werd beschuldigd van verraad.

Wonderkind dat ‘superintelligentie’ moet gaan maken (Frank Rensen de Volkskrant 14 juli 2025, p. 23):
Meta betaalde onlangs 14,3 miljard dollar voor Scale AI, mar wilde daarmee vooral de 28-jarige oprichter Alexandr Wang aan boord halen. Wie is deze wonderboy?

Gevoelig gevecht tegen hetoverhaaste oordeel (RikKuiper en LoesReijmer interviewen Femke Halsema de Volkskrant 14 december 2024, katern Zaterdag p.2-5):
Het was een tumultueus jaar voor burgemeester Femke Halsema, vooral vanwege de oorlog in Gaza, waarover de spanningen voelbaar waren in Amsterdam. ‘Mensen die vinden dat je Joden moet beschermen en Marokkanen en moslims mag vernederen. Dan heb je het niet begrepen.’
En hoe kijkt u nu terug op het Israëlische optreden?
‘Dat is echt niet aan mij om daarover te oordelen. Met één uitzondering. Bij Nieuwsuur ben ik teruggekomen op het woord pogrom. Waarbij ik het niet heb teruggetrokken, maar opnieuw heb uitgelegd hoe ik het wel had bedoeld. En ik heb daar expliciet gezegd dat ik niet wilde dat het werd gebruikt als propaganda of om moslims te discrimineren.
‘En toen verscheen er een tweet van de minister van Buitenlandse Zaken van Israël, die mij recenseerde op een niet zo fraaie manier. Hij vond mijn woorden ‘utterly unacceptable’ en noemde het een ‘cover-up’, alsof ik alleen fouten wilde maskeren. Dat vond ik schandalig. Moet je je voorstellen dat de Turkse president Erdogan op deze manier de burgemeester van Parijs recenseert. Dat kan echt niet. En ik vind ook dat de Nederlandse regering daarop had moeten reageren.’

De natuur bestaat niet (De Boeddhistische blik 13 juli 2025, herhaling uitzending 20 oktober 2024):
In deze documentaire benadert regisseur Nathalie Faber de verstoorde relatie tussen mens en natuur als een relatiecrisis. Vier mensen met verschillende relaties tot de natuur leggen, in een bijzondere setting, hun perspectieven voor aan psychiater en relatietherapeut Dirk De Wachter. De documenataire onderzoekt hoe verbeelding ons kan helpen de natuur weer op waarde te schatten en ons te verbinden met haar, want scheiden is geen optie. Kunnen we deze relatiecrisis nog overwinnen?

"Nessun dorma!" (The 2025 Vienna Philharmonic Summer Night Concert, 13 juli 2025 NPO1):
The Summer Night Concert in the beautiful setting of the Schönbrunn Palace is one of the great highlights of the Philharmonic year. The open-air concert takes place annually in the park of Schönbrunn Palace, which has been declared a World Heritage Site by UNESCO.

De psyche van de autocraat (Het Filosofisch kwintet, 13 juli 2025):
In deze vierde aflevering van het nieuwe seizoen van 'Het filosofisch kwintet' gaat het over autocratische leiders. Hoe zijn zij gevormd tot de leiders die ze zijn? Is er zoiets als de psyche van de autocraat, die een flinke snuf narcisme of masochisme moet bevatten? En hoe weten zij zoveel macht naar zich toe trekken?  

Neem de bloemkool (Mariken Heitman de Volkskrant 12 juli 2025, katern ZONDAG, p. 6 en 7):
In de 18de eeuw dachten twee mannen de natuur in haar volledigheid te kunnen classificeren. Wat een wervelende biografie schreef Jason Roberts over de steile Linnaeus en zijn tegenpool, golden boy Buffon. Maar wie van de twee had er gelijk?
Ik verbaasde me erover hoe hij actief zijn dochters mogelijkheden tot zelfontplooiing ontzegde. Hij was, volgens Roberts, nog veel misogyner dan zijn tijdgenoten.
Daartegenover staat zijn gedroomde tegenspeler, Buffon, de golden boy die juist alles mee had: geld, relaties en charme. Hij kon uit alle carrières kiezen en koos voor de weinig glamoureuze natuurhistorie. Het ontroerde me dat hij tegen het einde van zijn leven een platonische, maar daarom niet minder gepassioneerde relatie onderhield met een getrouwde vriendin.

De wereld van het landschap (Otto Friedrich Bollnow DE WITTE RAAF):
Es ist die ‘entgleitende Nähe’ dessen, was uns so seltsam angeht und doch nicht zu fassen ist, was aus der Fremdheit Ferne entstehen lässt.
Op deze intuïtieve zekerheid van het één-zijn van alles, die Riegl met Stimmung in verband brengt, kom ik verderop terug. Voor we de vraag naar het mogelijk waarheidsgehalte van het landschap stellen, dient immers de betekenisstructuur van het landschapsbeeld geanalyseerd te worden. De elementen van Stimmung, de factoren van het landschapsdispositief zijn “Ruhe und Fernsicht”. In een essay over Jacob van Ruisdael (1902) komt Riegl op de hoofdvraag van het Stimmungs-essay terug, en voegt hij een derde element toe dat voor het landschapsbeeld wellicht secundair, maar voor de bepaling van Stimmung wel wezenlijk is: de lucht of het Luftraum. [3] Het is namelijk de lucht die de contouren, de scherpte, de tastbaarheid van de dingen verzacht, en eenheid van alles suggereert. De lucht “verbindt alle in een landschapsbeeld verenigde afzonderlijke dingen, op en boven de aarde, tot een samenhorig geheel…”

Horden luidruchtigen zwaaien met selfiestokken: bedevaart wordt backpackkermis (Merel van Vroonhoven de Volkskrant 12 juli 2025, p. 2):
Niet vreemd dus dat velen aan het wandelen slaan. ‘Je kunt er een therapeutische tocht van maken, een natuurbeleving, een prestatieloop, een spirituele wandeling’, zegt emeritus hoogleraar rituele en liturgische studies Paul Post in de Volkskrant. Volgens hem vloeit de %blueopleving van bedevaarttochten ^voort uit de menselijke hang naar rituelen, gelovig of niet. ‘Pelgrimages zijn populair omdat ze toegankelijk zijn voor iedereen.’

Kritiek moment (Manon Colson de Volkskrant 12 juli 2025, p. 32-33):
Trine Marie Vingegaard Hansen, vrouw en manager van Jonas Vingegaard, zei dat hij erbij gebaat zou zijn soms af te wijken van zijn rigide trainingsschema. Iedereen viel over haar heen, maar was dat terecht? En welke wielervrouwen gingen haar voor? Achter elke sterke man, staat een sterkere vrouw.

Werkt luiheid als verzet?
De openbaring van de onbenutte tijd (Lieke Knijnenburg De Groene Amsterdammer 10 juli 2025, p. 60-63):
De opgejaagde mens wil loskomen van de productiviteitsdwang door ‘niets’ te doen. Maar is vrije tijd niet zelf het probleem geworden? Soms volstaat luieren niet als verzet.
Inactiviteit is ‘de vroedvrouw van het nieuwe’, schrijft de Duits-Koreaanse filosoof Byung-Chul Han in zijn essay Vita contemplativa. We hebben aarzeling en terughoudendheid nodig om niet eeuwig door te denderen in meer van hetzelfde. Niet de meningenmachine maar de hapering en de twijfel zorgen voor reflectie en verdieping. Het doelloze en nutteloze maakt ruimte voor onverwachte wendingen. Als we stilte niet kunnen verdragen, kan er nooit iets zinnigs worden gezegd.

Alain Corbin Languit in het gras (Angela Dekker interviewt Alain Corbin De Groene Amsterdammer 10 juli 2025, p. 80-83):
In Histoire du repos blue% hoe de betekenis van rust in de loop van de eeuwen is veranderd. Ook zelf ging hij mee met zijn tijd. ‘Ik moet nu verder met mijn memoires.’ Eind zestiende eeuw meende ook Michel de Montaigne al dat de bejaarde mens zich niet louter in gebed moest terugtrekken uit het openbare leven, maar rust moest zoeken in lezen, wandelen en thuisblijven. Met deze overweging in gedachten trad de Spaanse keizer Karel V in 1555 af om zich in het klooster van Yuste in het Spaanse binnenland voor te bereiden op de dood.
Weer een eeuw later meende natuurkundige en filosoof Blaise Pascal dat er niets onverdraaglijker was voor de mens dan volledige rust. Op dat moment voelde hij immers zijn tekortkomingen, zijn onvermogen, zijn leegte. Tegelijkertijd meende Pascal dat al het ongeluk van de mens te wijten was aan één oorzaak: niet weten hoe je in een kamer je rust kunt vinden. Corbin lacht: ‘Rusteloosheid verstrooit de mens die niet geconfronteerd wil worden met zijn ongelukkige lot.’

‘De universiteit is geen safespace , het mag soms schuren’ (Elsbeth Stoker en Irenede Zwaan interviewen Peter-­Paul Verbeek de Volkskrant 8 juli 2025, p. 18-19):
De Universiteit van Amsterdam heeft een roerig jaar achter de rug, waarin pro-Palestijnse protesten en polarisatie de instelling op scherp zetten. Tussen politieke druk, activisme en interne verdeeldheid probeert rector magnificus Peter-­Paul Verbeek de academische vrijheid te bewaken.
Dat zijn grote woorden. Waarvan moet de Universiteit van Amsterdam (UvA) gered worden?
‘Ik wil mezelf geen messiascomplex aanmeten, maar ik heb wel het gevoel dat ik, samen met mijn collega-rectoren, moet helpen om de universiteit overeind te houden. Om te voorkomen dat die wordt verzwolgen door polarisatie.’
Het gevoel van geldingsdrang, gedrevenheid en doorzettingsvermogen maken het mogelijk de vanzelfsprekendheid van waarheid te ervaren. Het hoofdthema in het onderzoeksrapport ‘E i V’ is de zelfverwerkelijking, die zowel in de Bhagavad Gita als De Ether bestaat! uitgebreid wordt toegelicht.

‘De universiteit is soms schuren’ (Elsbeth Stoker en Irenede Zwaan interviewen Peter-­Paul Verbeek de Volkskrant 8 juli 2025, p. 18-19):
De Universiteit van Amsterdam heeft een roerig jaar achter de rug, waarin pro-Palestijnse protesten en polarisatie de instelling op scherp zetten. Tussen politieke druk, activisme en interne verdeeldheid probeert rector magnificus Peter-­Paul Verbeek de academische vrijheid te bewaken.
Dat zijn grote woorden. Waarvan moet de Universiteit van Amsterdam (UvA) gered worden?
‘Ik wil mezelf geen messiascomplex aanmeten, maar ik heb wel het gevoel dat ik, samen met mijn collega-rectoren, moet helpen om de universiteit overeind te houden. Om te voorkomen dat die wordt verzwolgen door polarisatie.’
Het gevoel van geldingsdrang, gedrevenheid en doorzettingsvermogen maken het mogelijk de vanzelfsprekendheid van waarheid te ervaren.

Is het goed vier keer hetzelfde bedrijf te verkopen? (Peter de Waard de Volkskrant 8 juli 2025, p. 21):
Het antwoord op de vraag of HAL en Reggeborgh goed of slecht zijn, is ingewikkelder dan het antwoord op de vraag of Krugman een allesweter of een betweter is.

Dunja Jocic (Podium Klassiek 7 juli 2025, NPO2):
We bezoeken de Servische choreografe Dunja Jocic bij het Korzo Theater in Den Haag. Dunja Jocic was als danseres jarenlang een van de blikvangers bij Club Guy & Roni. Ze verraste de afgelopen jaren als choreografe met een reeks eigenzinnige dansprojecten en films. Momenteel is haar nieuwe voorstelling Terra Incognito te zien in combinatie met haar prijswinnende film Bird.

Tijd voor democratische dijkverzwaring, nu de rechtsstaat onder druk staat (Christiaan Alberdingk Thijm, Beatrice de Graaf, Jerfi Uzman en Kirsten Verdel de Volkskrant 7 juli 2025, p. 20):
Rechtsgeleerden waarschuwden onlangs dat ook in Nederland de rechterlijke onafhankelijkheid ‘boterzacht’ is. Daarom een dringende oproep aan alle politieke partijen om deze onafhankelijkheid te versterken, bijvoorbeeld door de rechtspraak een eigen begroting te geven.

Inside China (De Boeddhistische blik, 6 juli 2025):
De film toont hoe religieuze gemeenschappen worden gecontroleerd, kloosters scherp in de gaten worden gehouden en uitingen van steun aan de Dalai Lama worden ontmoedigd of bestraft. Sinds zijn vlucht naar India in 1959 leidt de Dalai Lama de Tibetaanse regering in ballingschap en pleit hij internationaal voor de rechten van het Tibetaanse volk.
In 1995 verdween de toen zesjarige Gedhun Choekyi Nyima, de elfde Panchen Lama, een lama die reïncarneert om gelovigen in het Tibetaans boeddhisme te leiden, enkele dagen nadat hij was erkend door de Dalai Lama.

De mens als roofdier (Het Filosofisch kwintet, 6 juli 2025):
Eeuwenlang plaatsten we in het Westen de mens naast en boven de natuur: de mens als rationeel wezen tegenover een grillige, onvoorspelbare wereld die getemd en geëxploiteerd kan worden. Maar is die scheidslijn zo scherp? In deze aflevering onderzoekt Arnon Grunberg samen met zijn gasten hoe onze honger naar grondstoffen de bodem onder onze voeten wegvreet.
Zijn wij parasieten die niet weten hoe we onze gastheer moeten ontzien? En als dat zo is: hoe word je dan een goede parasiet?
Gasten zijn:
· David Van Reybrouck is een Belgisch auteur, historicus en archeoloog, bekend om zijn veelzijdige bijdragen aan de literatuur en het intellectuele discours. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Zijn literaire werk bestrijkt onder meer historische non-fictie, poëzie en theater. Tot zijn bekendste werken behoren Congo (2010), Revolusi (2020), Tegen verkiezingen (2013) en Missie (2008). Congo won verschillende internationale literaire prijzen.
· Jasmijn Leeuwenkamp is als promovendus in de filosofie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Haar onderzoek richt zich op antropocentrisme in het mensenrechten-discours, en kijkt specifiek naar de doorwerking daarvan in strategieën waarbij rechten worden uitgebreid naar niet-mensen. In haar onderzoek verweeft ze inzichten uit de politieke filosofie, kritische (rechts)theorie, ecologische geesteswetenschappen en posthumanisme.
· René ten Bos is hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en voormalig Denker des Vaderlands. Hij schreef onder andere Dwalen in het Antropoceen (2017) en vertaalde het boek De Parasiet van de Franse filosoof Michel Serres. Zijn nieuwste boek Het Laatste Woord kwam eerder dit jaar uit.

Asielwetten (Geachte redactie de Volkskrant 5 juli 2025, katern Zaterdag, p. 22):
Blijkt het achteraf toch een meesterzet van Geert Wilders om het kabinet te ­laten vallen. Met dank aan de partijen die, met de verkiezingen in het vooruitzicht, ook graag willen scoren op migratie, wordt Wilders op het schild gehesen. Zelfs de christelijke partijen vergeten gemakshalve de grondbeginselen van hun partij en stemmen met de neus dicht mee om vooral te laten zien dat ze ook streng kunnen zijn richting ‘de vreemdeling’.

Kosmisch succes in gevaar (George van Hal de Volkskrant 5 juli 2025, p. 30-31):
Bijft ruimtetelescoop James Webb in de lucht? De regering-Trump halveert het wetenschapsbudget van de Nasa. De ongekende bezuinigingen zullen ook Europese projecten hard raken. ‘Een misdaad tegen de beschaving.’

Een dwarsdenker, lees een onafhankelijk denker die liet zien hoe onderzoek echt gaat: vaak intuïtief, soms ronduit lelijk (Martijn van Calmthout de Volkskrant 4 juli 2025, p. 12):
Fysicus Frans Saris vond dat wetenschap de mens een evolutionair voordeel gaf en deze daarom de plicht had iets goeds te doen met die kennis. Dat deed hij zelf als onderzoeker, directeur en docent: soms dwars, altijd inspirerend.
Sommige mensen menen dat welvaart en welzijn elkaar uitsluiten. Welvaart komt van rechts, welzijn van links, botsen is onvermijdelijk. Laat de gemeente Bergen niet zien dat welvaart en welzijn heel goed samen kunnen gaan? Daarvoor is veel creativiteit geboden, vandaar dat het motto van de stichting Sanegeest luidt: moge de geest van Bergen blijvend waaien, de geest van Lucebert, de geest van Matthieu Wiegman, de geest van Simeon ten Holt en Sanegeest van Pien Saris-Bertelsmann.

Frans Saris - Darwin Meets Einstein, On the Meaning of Science (recensies):
Wat gebeurt er wanneer alle knappe koppen uit de geschiedenis van de wetenschap samenkomen. In Darwin Meets Einstein: On the Meaning of Science blackblueblackblueblackWaartoe wetenschap? Volgens de auteur zijn we in deze postmodernistische tijd de betekenis van wetenschap vergeten. Wetenschap is niet ontstaan uit geldingsdrang. Het is er niet om welvaart te creëren en het is zeker niet iets wat je voor de ‘lol’ doet; wetenschap is essentieel voor evolutie en het voortbestaan van de mensheid.

‘Er is grote weerstand tegen verbinding’ (Fokke Obbema interviewt Séun Steenken de Volkskrant 4 juli 2025, p. 16-17):
Hij leerde dat hij anderen nodig had om verder te komen in het leven, dus wil hij nu ook zelf van betekenis voor anderen zijn. Séun Steenken, geboren in Nigeria, zet zich onder meer in voor de jongeren in zijn stad, Almere. Hoe zou u uw ideaal omschrijven?
‘Alles wat ik doe heeft te maken met verbinding, met elkaar beter leren kennen, meer begrip voor elkaar. Daarmee komen we in de samenleving het verst.

Terug naar links (1) :Joan Williams
‘Links moet minder onnozel worden’ (Ewald Engelen interviewt Joan Williams De Groene Amsterdammer 3 juli 2025, p. 42-47):
Wat beweegt de kiezers om op rechtse populisten te stemmen? Cultuur weegt volgens politicologen zwaarder dan economie. De feminist en jurist Joan Williams ziet dat anders: ‘Veertig jaar neoliberalisme heeft de middengroepen echt pijn gedaan’.

Voor Tibet is er maar één Dalai Lama (Michel Maas de Volkskrant 3 juli 2025, p. 11):
De Dalai Lama heeft jaren van speculatie over zijn opvolging beëindigd door te zeggen dat hij gaat reïncarneren. China eist vinger in de pap bij de benoeming van een opvolger, maar de huidige Dalai Lama zegt dat alleen zijn stichting die mag aanwijzen.

EU bouwt ‘achterdeur’ in nieuw klimaatdoel voor 2040 (Marc Peeperkorn en Tjerk Gualthérie van Weezel de Volkskrant 3 juli 2025, p. 8-9):
Terwijl Europa verkoeling zoekt, presenteert de Europese Commissie een nieuw ‘tussendoel’ voor het klimaatbeleid. In 2040 moet 90 procent minder CO2 worden uitgestoten. De aandacht gaat vooral uit naar het achterdeurtje: EU-landen mogen 3 procent van die reductie ‘flexibel’ buiten Europa halen.
Maar afgelopen maanden werd al wel duidelijk dat het doel politiek gevoelig ligt. Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra zou het aanvankelijk in februari presenteren. Die datum werd niet gehaald. Nu presenteert hij het klimaatdoel terwijl een hittegolf Europa teistert.
Hoekstra heeft wel één belangrijk criterium toegevoegd. De externe emissies mogen pas vanaf 2036 worden ingezet. Zo denkt hij te voorkomen dat lidstaten vanaf 2030 direct moeilijke en dure investeringen in eigen land op de lange baan schuiven.
Door de mogelijkheid om buiten de EU te compenseren blijft de Unie volgens nHoekstra ambitieus. Tegelijkertijd geeft het doel ‘ademruimte’ aan sectoren waarvoor het nog altijd zeer moeilijk is geheel klimaatneutraal te produceren.
Zowel Hoekstra als Ribera benadrukten woensdag dat de flexibiliteit ook een manier is om een brug te slaan met ontwikkelende landen. ‘In een tijd dat multilaterale onderhandelingen wereldwijd onder druk staan.’

Trumps prioriteiten zijn duidelijk (Sterre Lindhout de Volkskrant 3 juli 2025, p. 4-5):
Trumps ‘Big Beautiful Bill’ staat voor de laatste horde: een tweede goedkeuring door het Huis van Afgevaardigden. Het 940 pagina’s tellende begrotingsvoorstel voorziet in een ongekende verplaatsing van geld van de allerarmste naar de allerrijkste Amerikanen. Wat staat erin?

De toekomst van tech: Jamie Bartlett
Op ramkoers (Daan Stoop interviewt Jamie Bartlett De Groene Amsterdammer 3 juli 2025, p. 22-25):
Veel van de onheilspellende voorspellingen die de Britse techdenker Jamie Bartlett in zijn boek The People vs Tech uit 2018 aanstipte, kwamen uit. Inmiddels vreest hij: ‘Technologie vermorzelt de democratie.’

Essay Ernest Becker en de ontkenning van de dood
Hoe overwin (Arnon Grunberg De Groene Amsterdammer 3 juli 2025, p. 48-52):
De Amerikaanse cultureel antropoloog Ernest Becker vroeg zich af waarom mensen proberen aan hun eigen sterfelijkheid te ontkomen. ‘Alles en iedereen is op zoek naar eetbare anderen.’

Post Ineke van Dam De Groene Amsterdammer 3 juli 2025, p. 71):
Wordt het niet eens tijd om te stoppen met die hele schulden industrie, want er zijn heel veel mensen en instanties bij betrok ken en de klant wordt daar niet wijzer van. Ik raak meer gecharmeerd van het Zweedse model. Daar zet men in op vroeghulp, op financiële educatie op jonge leeftijd, integrale registratie van schulden en vooral wordt de schuldenindustrie ondergebracht in één instelling. We kunnen wellicht daaraan een voorbeeld nemen.
Onderzoek Commerciële schuldhulpverlening
‘Zo klein heb ik me nog nooit gevoeld’ (Michelle Salomons en Jaco Wilschut De Groene Amsterdammer 19 juni 2025, p. 18-21):
Drie jaar geleden bleek uit onderzoek dat gemeenten schuldhulp zodanig uitbesteden dat ze de grip verliezen. Zo konden burgers bij commerciële schuldhulpverlener Plangroep dieper in de financiële ellende terechtkomen. De organisatie veranderde haar naam in Verder. Hoe gaat het nu?
Verder stelt dat het de afgelopen periode ‘geen enkele negatieve feedback’ heeft ontvangen. Het feit dat meerdere gemeenten opnieuw voortijdig hun contract hebben beëindigd, is niet gelegen ‘aan enige ontevredenheid over onze dienstverlening’.

Ook de stad van het recht, herdenkt nu de slavernij (Abel Bormans de Volkskrant 1 juli 2025, p. 11):
Aan de vooravond van Ketikoti, de herdenking van de afschaffing van de slavernij, is in Den Haag een monument onthuld dat aan deze zwarte periode herinnert. ‘Het gaat prachtig op in deze historisch geladen omgeving.’

De lange weg naar een monument in Den Haag (Robin de Puy de Volkskrant 1 juli 2025, p. 16-17):
Dr. ir. Sabina Tanović (43) Gespecialiseerd in herdenkingsarchitectuur. Aan de TU Delft doceert zij architectuurgeschiedenis en het vak architectuur en kolonialisme, dat zich richt op de urbicide en memoricide in Palestina.

Empathisch leiderschap (Civis Mundi Digitaal #159, juni 2025):
Interview met Jacinda Ardern, voormalig premier van Nieuw-Zeeland over haar boek De nieuwe macht. Het leiderschap van de toekomst (A different kind of power), samenvatting van NRC artikel 7 juni 2025: 'We hebben politici nodig die openstaan voor kritiek'.

Met hart en ziel (Herman Hümmels Civis Mundi Digitaal #159, juni 2025):
Bespreking van María Zambrano, KENNIS van de ZIEL.
Conclusie
In deze eerste Nederlandse vertaling van Zambrano’s essays maak je kennis met het poëtische denken van Zambrano, en met de haar bloemrijke schrijfstijl vol metaforen. Haar ‘poëtische rede’ is een alternatief voor de koude, systematische rationaliteit: een synthese tussen redeneren en innerlijk weten. Haar essays beschrijven een manier van denken die gevoeligheid, intuïtie en verbeeldingskracht combineert met filosofische reflectie, die zowel begrijpt als voelt: rede én hart…

De samenhang tussen hersenen en geest (Toon van Eijk Civis Mundi Digitaal #159, juni 2025):
Commentaar op Cyriel Pennartz, De code van het bewustzijn. Hoe de hersenen onze werkelijkheid vormgeven.
6. Niet-reductionistisch materialisme
Op de laatste pagina van zijn boek schrijft Pennartz: “Bewustzijn en hersenen staan niet in een gelijkwaardige relatie tot elkaar: bewustzijn wordt mogelijk gemaakt door een gezonde hersenfunctie, maar de hersenen kunnen in een diepe slaap vallen en dus voortbestaan zonder bewustzijn. Omgekeerd kan bewustzijn niet bestaan zonder gezonde hersenen, of overeenkomstige AI-machines die het brein voldoende nabootsen. Ondanks deze afhankelijkheid laten bewuste ervaringen zich niet reduceren of gelijkschakelijken met elektrische stroompjes, en is het mogelijk een consistente en sluitende theorie te formuleren die ruimte laat voor beide existentiële niveaus - het subjectieve en de onderliggende fysica. Emergente eigenschappen van hersennetwerken leveren een plausibele basis om bewustzijn te verklaren als hogere-ordeproduct van de hersenen. Bewustzijn mag dan wel met handen en voeten gebonden zijn aan hersennetwerken, het vertegenwoordigt tegelijk een realiteit van sensaties en verbeelding die niet op het niveau van hersencellen en synapsen wordt aangetroffen” (304).

Al dat moois (Hassan Bahara de Volkskrant 30 juni 2025, p. V12):
De series van Kefah Allush tonen een kleurrijke, minder geziene kant van het Midden-Oosten. ‘Dit deel van de wereld komt vaak voorbij in het nieuws’, begint Allush, Palestijn van geboorte, elke aflevering. ‘Maar tussen de chaos en onrust van conflicten en oorlogen wonen mensen die we niet kennen, vergeten en vaak bedreigde volken. Maar met een onbreekbare wil om te overleven.’

Bruto nationaal geluk (Bhoedhistische omroep 29 juni 2025):
Lange tijd was het Aziatische Bhutan gehuld in mysterie. Tot het land in 2008 een constitutionele boeddhistische monarchie werd. De afgelopen jaren is het land steeds bekender geworden dankzij de ‘bruto nationaal geluksindex’ die in de jaren negentig door de koning werd ingevoerd. Dit is een meetmethode die niet kijkt naar het economische en financiële welzijn van een land, maar naar het persoonlijke en emotionele welzijn.

Samenleven met monsters (Het Filosofisch kwintet, 29 juni 2025):
Iedere tijd baart zijn eigen monsters. Mensen die we afkeuren, buitensluiten en ontmenselijken. Kortom: vijanden. In deze aflevering van Het ‘Het filosofisch kwintet’ onderzoekt Arnon Grunberg samen met zijn gasten waarom we monsters produceren. Wie bepaalt waar normaal ophoudt en abnormaal begint - en hoe wordt die grens in de samenleving bewaakt?

Verlichting in donkeren tijden (Tonie Mudde interviewt Steven Pinker de Volkskrant 28 juni 2025, p. 30-31):
In de aanvallen van Donald Trump op zijn Harvard-universiteit ziet Steven Pinker de ‘typische vijandigheid van autoritaire regimes’. Tegelijkertijd spaart de beroemde psycholoog, die vanwege de Navo-top in Nederland was, Harvard niet. ‘Er is een afname van politieke diversiteit.’

‘Ik heb me getroost met de gedachte: op een dag ga ik erover schrijven.’ (Coen Verbraak interviewt Forugh Karimi Volkskrant Magaziene 28 juni 2025, p. 16-23):
Als 25-jarige vluchtte ze hoogzwanger uit Afghanistan en kwam in Westerbork terecht. Forugh Karimi werd psychiater en oogst lof als schrijver. ‘In mijn werk droom ik mezelf terug in het land van mijn jeugd, toen de zorgen er nog niet waren.’
Ook haar nieuwe boek In mijn ogen draag ik wolken, dat vorige maand verscheen, werd welwillend onthaald. ‘Karimi weet diep te raken’, schreef Het Parool. Het is opnieuw een roman over de diepe sporen die trauma’s kunnen achterlaten bij mensen die de oorlog in hun land zijn ontvlucht.

Van je buren moet je het hebben (Daphne van Paassen interviewt Karen van Oudenhoven de Volkskrant 28 juni 2025, katern Zaterdag, p. 2-4):
Bij een ramp gaat een noodpakket je niet redden. Je buren misschien wel, daarom moet de overheid investeren in brede gemeenschappen, betoogt SCP-directeur en bijzonder hoogleraar Karen van Oudenhoven. ‘Sociale steun is een van de belangrijkste bronnen van veerkracht.’
Crisissituaties
‘Als je als overheid dus wilt benadrukken dat burgers ten tijde van hybride oorlogsvoering en klimaatrampen zelfredzamer moeten zijn, moeten ze ook weten dat die sociale cohesie van groot belang is in crisissituaties’, vindt Van Oudenhoven.

Tijd voor nieuwe helden (Maarten Steenmeijer interviewt Samanta Schweblin de Volkskrant 28 juni 2025, katern ZONDAG, p. 15-17):
Decennialang werd de Spaans-Amerikaanse literatuur gedomineerd door Grote Mannen. Dat is eindelijk veranderd, met Samanta Schweblin voorop. ‘Ik kan niets met Jorge Luis Borges.’
Dit jaar verscheen Schweblins nieuwe bundel HET GOEDE KWAAD, haar beste tot nu toe. Zes lange verhalen waarin de vertrouwde routine van het dagelijks leven wordt doorbroken door een vreemde, onverwachte gebeurtenis waar de lezer nooit helemaal greep op krijgt, maar die het leven van de betrokkenen een nieuwe richting op stuurt.

In het aardse leven gaat het er om ons op tegenstellingen gefundeerde oordeel, het ‘of-of’ denken te overstijgen en ons met het eenheidsbewustzijn (Unio Mystica) te verbinden. Om het in de mens ingebouwde ‘en-en’/‘of-of’-mechanisme (tee in één, dualiteit van 'Golven en Deeltjes', Demon est deus inversus) van de bewustzijnstransformatie te duiden maakt het rapport ‘E i V’ van het begrip complementariteit (dualiteit, dichotomie, categorie) gebruik. Dichotomieën representeren paren van tegenstellingen (syzygieën). Het thema Egospelletjes en Unificatietheorie komt in de De Bhagavad Gita uitgebreid aan de orde. Er is niets nieuws onder de zon.

Eén individu, groot verhaal (Hanneke de Klerck de Volkskrant 26 juni 2025, p. 26-27):
Voor haar originele aanpak kreeg historicus Judith Pollmann vrijdag de Spinozapremie toegekend, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland.
Het thema van Pollmanns onderzoek, werd haar in de loop van haar carrière duidelijk, is hoe mensen met verandering omgaan. ‘Via particuliere verhalen krijg je zicht op dimensies van een geschiedenis die je anders misschien niet zo makkelijk op het spoor was gekomen.

Nederland, het is hier in de VS erger dan je denkt, ga ons alsjeblieft niet achterna (Christopher Tunnell de Volkskrant 27 juni 2025, p. 23):
Het is gevaarlijk om de situatie in de Verenigde Staten onder Trump te onderschatten: het extreemrechtse populisme heeft zich er als een natuurbrand verspreid. Een wetenschapper ziet hoe universiteiten tot vijand worden verklaard en angst regeert.

‘Denken over onszelf begint met fictie’ (Fokke Obbema interviewt Konstantin Mierau de Volkskrant 27 juni 2025, p. 16-17):
Criminelen met behulp van fictie leren zichzelf beter te begrijpen en zich in anderen te verplaatsen, literatuurwetenschapper Konstantin Mierau heeft er zijn levenswerk van gemaakt. ‘Het beroep op de verbeelding stelt je in staat je emotioneel meer open te stellen.’

Meer oorlog (Rutger van der Hoeven De Groene Amsterdammer 26 juni 2025, p. 5):
Beangstigend aan Trumps aanval van Iran is dat hij zich zo overduidelijk liet leiden door Netanyahu. Die zag correct dat de Amerikaanse president geen weerstand zou kunnen bieden aan een makkelijke heldenrol. Maar wat is het Israëlische einddoel precies, als de nucleaire doelwitten zijn geraakt? En wat het Amerikaanse?
Israël heeft juist een nieuw staaltje van militair kunnen tentoongespreid. Maar zoals hoogleraar strategische studies Lawrence Freedman observeerde, is er nu – zoals vaak bij Israël – een gat tussen de effectieve en doordachte militaire strategie die het land hanteert, en de politieke strategie.

De toekomst van tech Vahina Vara
‘Kunnen we ons onze eigenheid weer toe-eigenen?’ (Jan Postma inrerviewt Vauhini Vara De Groene Amsterdammer 26 juni 2025, p. 22-25):
De centrale vraag die onderzoeker en auteur Vauhini Vara zich in haar werk stelt is: in hoeverre kunnen we ons losmaken van machtige tech-instituties?
‘Ik denk dat dat uiteindelijk het punt is dat ik probeer te maken’, zegt Vara. ‘Er zitten grote verschillen tussen modellen, maar uiteindelijk draait het hier om het verschil tussen taal die is gegenereerd door machines die het eigendom zijn van grote bedrijven, en taal die door mensen is gemaakt. Er is wel degelijk een wezenlijk verschil tussen woorden die door een machine zijn gegenereerd en woorden die door een mens worden uitgesproken om met een ander mens te communiceren.
Uiteindelijk ben ik nieuwsgierig naar een specifieke uitdrukking van zulke eigenheid, namelijk als iets wat te maken heeft met onze autonomie, en met de mate waarin ons begrip van onszelf en van onze gemeenschappen, van onze wereld, is gekoloniseerd door machtige instituties. De vraag waarmee ik aanving was waarschijnlijk in hoeverre we onszelf hiervan konden losmaken. Misschien door ons via artistieke of literaire wegen dingen opnieuw toe te eigenen? Maar waar ik uiteindelijk bij ben uitgekomen is denk ik toch iets als de onoplosbaarheid van de vraag zelf.

Dichters & Denkers
Ons wacht de tijd der troebelen (Thor Rydin De Groene Amsterdammer 26 juni 2025, p. 68-71):
De Russische auteurs Elyna Kostjoechenko, Michaïl Sjisjkin en Daria Serenko ontleden de lethargisch lijdende Rus. Rouwt hij anders? Kent hij een andere pijn?
In alle drie de duidingen staat het lijden onder het staatsgezag symbool voor het tsaristische vermogen om de chaos uit te stellen. In het christendom heet dat vermogen katechon: een wereldlijke kracht die zich als een muur opwerpt tegen de immer dreigende Apocalyps, die met man en macht uitgesteld maar uiteindelijk nooit ontlopen kan worden.
Het ‘Russisch exceptionalisme’ is in het Westen niets meer dan een gemakzuchtig karikatuur waarmee we de gaten in ons historisch begrip afdekken. Toch blijft het alternatieve portret dat Kostjoechenko, Sjisjkin en Serenko ons van ‘de Rus’ voorschotelen het portret van ‘een ander’. De auteurs ontmaskeren de Russische uniciteit, maar dan wel zoals alleen Russen dat kunnen. In hun verte doemt de chaos altijd op.

In Den Haag
Megafoon (Merijn Oudenampsen De Groene Amsterdammer 26 juni 2025, p. 11):
Ook prominenten van andere politieke partijen, zoals Lodewijk Asscher (PvdA), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Marietje Schaake (D66) doen mee aan het initiatief.
Tot slot is de^gespierde retoriek over het stille milde midden tegenover de schreeuwende flanken niet zonder problemen. Hier wordt een deel van links gelijkgesteld met de antidemocratische tendensen op de rechterflank. Zo echoot het initiatief de polariserende taal van Yesilgöz, die pro-Palestijnse stemmen binnen links onverbloemd antisemitisch noemt en zich afvroeg of actiegroepen als Extinction Rebellion niet als ‘criminele organisatie’ kunnen worden gedefinieerd.

Amerikaanse ambassade regelde rendez-vous Trump en Wilders: ‘Ik kende hem niet’ (Raoul du Pré de Volkskrant 26 juni 2025, p. 5):
De verrassendste ontmoeting op de Navo-top was die tussen Geert Wilders en Donald Trump. De Amerikaanse president was zelf vooral verbaasd over de kennismaking met de PVV-leider.

‘In Nederland ontvangen we Donald Trump bij de Navo-top als een koning. Hoe ruggengraatloos zijn we geworden?’ (Red. de Volkskrant 26 juni 2025, p. 24):
De Amerikaanse president Donald Trump is rond de Navo-top in Den Haag door Mark Rutte overladen met complimenten en mocht zelfs in Huis ten Bosch overnachten bij het koningspaar. Lezersreacties.

Een ander mens (Gijs Beukers de Volkskrant 24 juni 2025, p. V4-6):
De Amerikaanse journalist Olga Khazan leidde een sociaal geïsoleerd bestaan, totdat zij besloot het roer radicaal om te gooien. Ze wilde extraverter, vriendelijker en emotioneel stabieler worden – en dat lukte. Hoe pakte ze het aan?
Over haar experiment en de gevolgen daarvan schreef ze het boek Me, But Better: The Science and Promise of Personality Change.

LEEF LANGZAAM (Wilma de Rek de Volkskrant 21 juni 2025, katern Zaterdag p. 2-4);
Laat je leven niet bepalen door de klok, zei de Franse tijdsfilosoof Henri Bergson meer dan honderd jaar geleden. Dat is nog steeds een uitstekend idee. Alleen: hoe dan?

‘Zolang je niet vegan bent, mishandel je dieren. Dat is de waarheid die niemand wil horen’ (Sara Berkeljon interviewt Carolina Trujillo Volkskrant Magazine 21 juni 2025, p. 12-20):
Ze leeft als een kluizenaar, in een huis zonder bank en zonder afwasmachine, zegt schrijver Carolina Trujillo. Maar ze heeft haar idealen, en de literatuur. ‘Je mag volgens de wet geen slachthuis in de fik steken, maar in fictie kun je het gewoon doen.’
In De instructies gaan het verdriet en de onmacht onder de huid van de activisten zitten. Is dat een gevoel dat je herkent? ‘Ja. Ik vind het vreselijk om in de supermarkt langs het vleesschap te moeten lopen, om mensen die producten gedachteloos in hun mandje te zien gooien. Ik voel daar intens verdriet bij. Als je eenmaal je ogen hebt geopend, lukt het niet meer je ervoor af te sluiten.
Veganisme is geen dieet, maar het principe dat de mens geen andere dieren moet uitbuiten. Dat heeft consequenties voor wat je eet en drinkt, maar het betekent ook geen leer of bont dragen, niet naar de dierentuin en geen puppy of kitten kopen van een fokker. Voor ik die film zag, Earthlings, vond ik mezelf een geïnformeerde vrouw. Ik was al acht jaar vegetariër met het idee dat ik zo geen dierenleed veroorzaakte.
Bij elke misstand, bij elk onrecht, kijken we vanuit het slachtoffer. Ik weet niet of je het met me eens bent, of de lezer het met me eens is, maar ik vind wat wij dieren aandoen misdadig. Dus kijk ik vanuit het slachtoffer. Wat zou die koe willen? Mensen vragen zich vaak af waar ze hadden gestaan tijdens de Tweede Wereldoorlog, of ze in het verzet hadden gezeten. Of ze zich, als ze eerder hadden geleefd, hadden gekeerd tegen kolonialisme of slavernij. Je hoeft niet de geschiedenis in te gaan om dat te weten, kijk waar je nu staat ten opzichte van dierenrechten. Ben je een wegkijker, ben je iemand die meedoet, of ben je iemand die opkomt voor hen die onderdrukt worden en dat zelf niet kunnen?’
Je schrijft in dezelfde bundel ook dat je psychopathische trekken vertoont, zoals ‘geen medeleven voelen en eigenlijk geen interesse in de medemens hebben op welk gebied ook’. Kun je zonder interesse in de medemens goede romans schrijven?
‘Die lui in de boeken zijn personages, hè? Ik denk dat er wel een tijd is geweest dat ik zo over mezelf dacht. Dat je zegt: ik ben empathisch niet optimaal gekalibreerd.’

De miljardenverliezen stapelen zich op in de slag om superintelligentie (Laurens Verhagen de Volkskrant 21 juni 2025, p. 27):
De verliezen van OpenAI zijn ondertussen gigantisch en er is geen enkel uitzicht op een gezonde bedrijfsvoering.

Had Joan Didion gewild dat haar intieme notities openbaar werden? (Joost de Vries de Volkskrant 19 juni 2025):
Joan Didion, 1 meter 52, was de Grootste Amerikaanse Essayist van haar Tijd. En nu, vier jaar na haar overlijden, verschijnt er ineens een merkwaardig intiem boek met haar therapie-notities. Wat leren ze ons over Didion? (Veel.)

MAN VAN DE RODE LIJN (Emma Curvers Volkskrant Magazine' 14 juni 2025, p. 19-27):
Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib, verdiepte zich als puber al in het lot van de Palestijnen. En nee, dat staat niet op gespannen voet met zijn joodse achtergrond. In mei was hij met zijn organisatie initiator van de Rode-Lijndemonstratie. Zondag 15 juni volgt het tweede protest.

Egoïsme is juist goed (Gijs Beukers interviewt Agnes Callard de Volkskrant 14 juni 2025, katern ZONDAG p. 15-17):
Een goed leven is onmogelijk zonder grote vragen te stellen, zegt filosoof Agnes Callard. Net als haar held Socrates stelt ze haar zoektocht naar kennis boven alles. Sommigen vinden dat egocentrisch. Zij niet.
Net als erder Tomas Sedlacek treedt Agnes Callard met haar vragen in het voetspoor van Socrates.

Hoezo minder klimaatstress? (Linda de Wit de Volkskrant 13 juni 2025, p. 25):
‘Jongeren ervaren duidelijk minder klimaatstress’ kopte de Volkskrant van donderdag 12 juni. Is dat hoe de uitkomsten van het Ipsos I&O onderzoek Duurzaam denken, duurzaam doen worden samengevat?
Ik lees in het artikel dat jongeren slachtoffer zijn van onze samenleving, waarin het lastig is duurzame keuzes te maken. Veel jongeren ervaren een gevoel van zinloosheid en weten niet hoe ze dit tij kunnen keren. Het geeft hen een verlamd en somber gevoel. Het is de inrichting van onze maatschappij, overconsumptie, de politiek die zich er niet hard voor maakt.
De kop had derhalve moeten zijn: ‘Jongeren zitten gevangen in een systeem dat hen belemmert duurzame keuzes te maken’. Dat doet recht aan wat er leeft onder jongeren.

Profiel Dick Schoof
De regie lag elders (Arthur Eaton De Groene Amsterdammer 12 juni 2025, p. 26-31):
Wat bezielt een doorgewinterde technocraat om premier te worden in het meest rechtse kabinet ooit? Psychoanalyticus Arthur Eaton legt Dick Schoof op de divan.

Profiel Noam Chomsky
Rotsvaste idealen of halsstarrigheid? (Esha Guy Hadjadj De Groene Amsterdammer 11 juni 2025, p. 38-41):
Wantrouwen tegen de gevestigde media en de oorlogszuchtige elite klinkt nu vooral bij uiterst rechts. Maar het was de links-anarchistische Amerikaan Noam Chomsky die met zulke kritiek faam maakte als publiek intellectueel.
Tijdens de Vietnamoorlog eind jaren zestig ontpopte Chomsky zich als de meest vooraanstaande Amerikaanse criticus van het buitenlandbeleid, de media en de intellectuele elite van de VS. Boude uitspraken schuwde hij daarbij niet: ooit merkte hij op dat als Amerikaanse presidenten net als de nazi’s in Neurenberg terecht zouden staan voor hun oorlogsmisdaden, ze allemaal de strop zouden krijgen. Het bezorgde hem een plek op de vijandenlijst van toenmalig president Nixon. ‘Dat was een eer. Veel van mijn vrienden waren jaloers’, zou hij er later over vertellen.
Terwijl de verwoesting van Gaza zich voor ieders ogen afspeelde, circuleerde vorig jaar binnen de redactie van The New York Times bijvoorbeeld een memo die instrueerde om de termen ‘vluchtelingenkampen’, ‘bezet gebied’ en ‘etnische zuivering’ te vermijden. Door oorlogsmisdaden op een bepaalde manier te framen, zeggen Chomsky en Herman, kan de gruwelijkheid ervan verhuld blijven.

De doorwerking van het slavernijverleden
Wéér spiegeltjes en kraaltjes (Niels Mathijssen De Groene Amsterdammer 11 juni 2025, p. 41-46):
Dat de gevolgen van de slavernij tot op de dag van vandaag voelbaar zijn, is duidelijk. Er is onvrede over hoe we daar als samenleving mee omgaan. ‘Witte mensen gaan ons niet helpen.’
‘Eind 2023 publiceerde de Staatscommissie tegen discriminatie en racisme een bundel waarin verschillende experts over doorwerking schrijven binnen diverse vakgebieden. Een belangrijke eerste stap’, zegt Captain. ‘Die bijdragen zijn empirisch sterk onderbouwd. Als het gaat om psychologische gevolgen, zoals ,minderwaardigheidsgevoelens, minderwaardigheidscomplex of trauma, dan wordt dat nogal eens weggewuifd. Met deze publicatie kan dat niet.’
Volgens Redmond is er in de slavernijgeschiedenis veel verdraaid en verzwegen over de rol van zwarte mensen. Het idee van witte superioriteit is voor haar de verstrekkendste doorwerking van het slavernijverleden. ‘Het is een regelrechte leugen. Ga maar na: wie stookten de dram, repareerden de suikerfabrieken, bouwden pakhuizen en boten, legde waterwerken aan? Dat deden witte Nederlanders echt niet. Onze voorouders hadden ongekende talenten, zelfs al werden ze klein gehouden. Dat realiseerden zij zich toen niet en wij doen dat nu vaak evenmin. Het is belangrijk dat dit verandert.’
Het idee dat zwarte mensen minderwaardig zijn, is zo sterk gebleken dat slaafgemaakten en hun nazaten dat zelf ook zijn gaan geloven, stelt ze. ‘Als je in Suriname een nakomeling was van een witte planter, had je een streepje voor.

D-day voor de VVD: verdedigen of verloochenen leden de liberale grondslagen van hun partij? (Marcia Luyten de Volkskrant 10 juni 2025, p. 2):
De rechts-populisten, autocraten, of zoals de Italiaanse schrijver Giuliano da Empoli ze noemt: de roofdieren: hun strijd gaat om almacht in het politieke maar zeker ook in het symbolische domein. Het kabinet-Wilders I (Schoof was slechts een schim) reduceerde politiek tot symboolpolitiek – met asielnoodwetten, grenscontroles, meer btw op boeken en minder geld voor wetenschap en kunst.

Beste oppositie, blijf niet hangen in de groef van morele superioriteit (Gerben van Kleef de Volkskrant 10 juni 2025, p. 20):
Een veel geziene reactie op populistische, autocratische en normoverschrijdende politici is morele verontwaardiging. Maar hoe begrijpelijk ook, een moreel oordeel vormt geen goede basis voor een effectief tegengeluid.
Het kabinet bezuinigde op onderwijs terwijl de kwaliteit daarvan al jaren afneemt. Het frustreerde de aanpak van klimaatverandering door toondoof te blijven investeren in fossiele subsidies. Het faalde in de aanpak van het stikstofprobleem en hield boeren in onzekerheid over hun toekomstperspectief. Het bood geen oplossing voor de wachtlijsten in de zorg. Het belemmerde de bouw van meer woningen in plaats van die te faciliteren. Het zette de vooraanstaande positie van de Nederlandse wetenschap op het spel door internationalisering te ondermijnen.

Gerben van Kleef boek OP HET GEVOEL Wat kunnen we leren van de emoties van deze en vele andere bekende wereldburgers?
Hij laat zien dat we nergens zijn zonder emoties. In Op het gevoel, met als ondertitel ‘Hoe we elkaar beïnvloeden met onze emoties’, wijst hij op de cruciale rol die emoties spelen in ons sociale leven. Zonder emoties zouden we niet weten wat andere mensen beweegt, wat ze van ons willen en wat wij van hen kunnen verwachten. ‘Een manager die effectief wil zijn, is zich bewust van de rol van emoties,’ aldus Van Kleef.

Computers kunnen emoties wel manipuleren, maar niet programmeren. Geavanceerde technologieën, lees technische hulpmiddelen als computers, elektrische auto’s, vliegtuigen en drones zijn niet goed of fout, maar de mensen, die deze middelen verkeerd toepassen. Voor een goed milieubeheer, dient zowel het boekhoudsysteem van de Europese Commissie als het boekhoudsysteem in Nederland met elkaar in evenwicht te zijn. Het boekhoudsysteem is het eerste wat bij bedrijven wordt gedigitaliseerd. Om een effectieve samenwerking te bevorderen, is het veel moeilijker onze emoties te beïnvloeden. Deze zijn namelijk niet te digitaliseren.

Welke nieuwe minister van Onderwijs maakt een eind aan een kwart eeuw dood water? (Aleid Truijens de Volkskrant 10 juni 2025, p. 15):
Kijk nou eens naar de onderwijsministers in de afgelopen 25 jaar, precies de periode waarin de scholen autonoom werden, de vernieuwingen over elkaar heen buitelden en de kwaliteit hard hollend achteruit ging. Ze faalden stuk voor stuk, deze ministers, van Loek Hermans tot Eppo Bruins. Of ze nu van de PvdA, CDA, D66, VVD, CU of NSC waren, niemand wist de gestage neergang te remmen. Er waren twee ministers die zagen waar het probleem zat, Ronald Plasterk (PvdA) en Dennis Wiersma (VVD). Zij erkenden het kwaliteitsverlies, steunden leraren en spraken bestuurders aan, maar geen van beiden kreeg de tijd om nieuw beleid uit te voeren.

Empathie? De drie coalitieleiders lijken alles te doen om de volksmenner te overtroeven (Merel van Vroonhoven de Volkskrant 7 juni 2025, p. 2):
blue%Jacinda Ardern, oud-premier van Nieuw-Zeeland, zegt in The Guardian dat politiek leiders in onzekere tijden twee opties hebben. Kiezen voor beleid dat realiteit erkent en moeilijke oplossingen niet uit de weg gaat. ‘blueblack%’ Maar daarmee los je volgens haar het probleem niet fundamenteel op. ‘Wat er in werkelijkheid gebeurt, is dat een groep wordt buitengesloten, terwijl mensen ontevredener, bozer en verder gepolariseerd raken.’
Ardern, wier boek De nieuwe macht: Het leiderschap van de toekomst deze week verscheen, maakte naam vanwege de daadkrachtige en empathische wijze waarop ze haar land door de coronapandemie, een vulkaanuitbarsting en een terroristische aanslag loodste.
‘Is empathie als wapen krachtig genoeg tegen autoritarisme?’, vraagt de verslaggever. ‘Elon Musk zei onlangs dat ‘de fundamentele zwakte van de westerse beschaving empathie is’. ‘Nou’, antwoordt de Nieuw-Zeelandse, ‘in zo’n klimaat luid en trots zeggen dat je in empathie gelooft en dat je op die manier zult besturen, ís een daad van kracht.’ Politiek leider, man of vrouw, op naar een verkiezingscampagne vanuit kracht.

Met liefde herbouwen wat te gronde wordt gericht (Eva Hofman De Groene Amsterdammer 3 april 2025, p. 5):
Dat Nederland al meer dan honderd jaar in golven van beweging en tegenbeweging richting een steeds progressievere, inclusievere maatschappij beweegt, geeft geen garantie voor de toekomst. Gelijkheid en vrijheid, democratie, moet je blijven verdedigen. Dit zijn clichés, ja-ha. Zou het kunnen dat we juist door die vanzelfsprekendheid het luide gerammel aan de poort van de rechtsstaat niet hebben gehoord?

‘Voor jullie Europeanen voelt vrede als een vanzelfsprekendheid, maar wij weten wel beter’ (Christiaan Pleijsier de Volkskrant 19 januari 2025):
Tijdens dit soort lunches komt politiek onvermijdelijk ter sprake. Met een president die al 39 jaar aan de macht is, van wie niemand precies weet hoe oud hij is of waar hij vandaan komt, is er altijd iets om over te converseren. Toen ik mijn vrienden vroeg naar hun mening over deze eeuwige president Yoweri Museven^, kreeg ik een antwoord dat ik al vaker had gehoord tijdens mijn tijd in de ‘Parel van Afrika’.

We weten nu al wie alle aandacht gaat opeisen (Olaf Tempelman de Volkskrant 3 januari 2025):
De VS zijn nog geen Rusland, maar de Republikeinse Partij is in 2025 wel net zo dienstbaar aan Trump als Verenigd Rusland aan Poetin.
De pijlen richten zich niet op de politieke crimineel die de partij heeft overgenomen, maar op diens overgebleven critici. De komende jaren zullen meer mensen in het machtigste land ter de wereld kennismaken met ‘methoden en technieken’ uit Talk of the Devil.

Geopolitiek en wereldbeheersing
Deel 7: Wereldbeheersing (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #152, november 2024):
In hoofdstuk 18 ‘Op weg naar een politiestaat? Full Spectrum Dominance’ staat onder meer dat de oorlog in Vietnam werd beëindigd onder druk van de publieke opinie en massale protesten van de bevolking met wereldwijde Vietnam demonstraties, nadat schokkende beelden en informatie aan het licht kwamen over hoe de bevolking daar werd uitgemoord: “zo’n vier miljoen burgers en anderhalf miljoen Vietnamese soldaten black%tegenover “58.200 namen op de herdenkingsmuur van de gesneuvelde Amerikaanse soldaten”. (p404)

Niet de integratie van migranten is zorgelijk, maar juist die van witte Nederlanders (Hanneke Felten de Volkskrant 25 november 2024):
Als we echte integratie willen, waarbij mensen gelijkwaardig en respectvol samenleven met mensen met verschillende achtergronden, dan moeten we discriminatie en racisme steviger aanpakken.

Deel 2. De strijd tegen communisme en terrorisme dient de machtselite (Civis Mundi Digitaal #151, oktober 2024):
Moord op Kennedy
Kennedy loste de Cubacrisis geweldloos op door een blokkade en onderhandelingen met Chroestjov. Dat was tegen de zin van zijn generaals en de CIA. Dat gold ook voor zijn voornemen om de troepen en de CIA uit de Vietnam terug te trekken, die er onder zijn presidentschap waren heengestuurd. Kennedy had genoeg vijanden. “Er waren zelfs doodsbedreigingen geweest.” (p162)
Vietnamoorlog
Vietnam verklaarde zich in de Indochinese oorlog van 1946 tot 1954, onafhankelijk van Frankrijk, dat met wapens werd gesteund door de VS, die tevens de opstandige Vietnamezen steunde met wapens. Laos, Cambodja en Vietnam werden onafhankelijke staten.

Het verschil tussen introvert en extravert: volgens de wetenschap (Naomi Vreeburg KIJK 1 oktober 2024):
De grote vijf
In de jaren twintig van de vorige eeuw schreef de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung al over introvertiert en extravertiert. In zijn boek Psychologische Typen stelde hij dat de focus bij de eerste groep mensen op de innerlijke belevingswereld ligt, terwijl extraverten meer op de buitenwereld zouden zijn gericht.

Eppo Bruins: jarenlang bidden voor het onderwijs, nu beoogd minister (Aleid Truijens de Volkskrant 18 juni 2024, p. 17):
Over ‘gender’ in de les zegt hij niks. Te verwachten valt dat confessionele scholen alle ruimte krijgen, bestuurlijk en inhoudelijk, zoals in lessen over (homo)seksualiteit. Openbaar onderwijs voor iedereen is ver uit zicht.

Maaike Kooiman interviewt Hanneke Münster: Zij werd op haar 42e gediagnosticeerd met ADHD: 'Ik heb gehuild van opluchting' (9 juli 2024):
Hyperfocus
Haar boek schrijft ze daarentegen in een paar maanden. “Normaal zit er een jaar tussen het tekenen van een boekcontract en het inleveren van een manuscript. Maar het fijne aan ADHD: je hebt dan misschien weinig concentratie, maar als iets je interesse wekt, kun je ook een hyperfocus krijgen. Na mijn diagnose wilde ik toch al alles over ADHD weten, dus van dit boek wilde ik echt mijn hyperfocusproject maken.”

Klaas van Egmond laat in zijn boek Homo Universalis de kwintessens zien, namelijk hoe het mogelijk is tussen individuele en collectieve belangen balans te creёren. Door de verbinding, religare tussen de onzichtbare mens, de zelf-transformatie van Vicente Hao Chin en de transitiekunde van Jan Rotmans.
Zielkunde in het centrum toont, de verbinding, lees samenhang tussen de vier gezichtspunten links ‘universeel’ integratie (Collectief), rechts ‘particulier’ (Individueel), boven ‘geestelijk’ idealisme (Geestkunde), onder materialistisch (Natuurkunde), de universele quintessens.

Dick Schoof (Brief van de Dag de Volkskrant 8 juni 2024, katern Zaterdag p. 22-23):
Ik heb Dick Schoof direct meegemaakt als bright young man in de functie van plaatsvervangend secretaris-generaal van Justitie, die inmiddels zijn belofte binnen de Rijksdienst royaal heeft waargemaakt. Dit in mijn toenmalige functie als directeur Personeel en Organisatie van Justitie. Zijn beoogde ambt als minister-president wordt daarbij ongetwijfeld geschraagd door zijn gebleken competenties, zij het met twee lacunes.
Als ambtenaar faciliteer en adviseer je de politieke ambtsdrager, maar verkeer je zelf in de schaduw achter de brede rug van de politicus. Als politicus sta je direct in de politieke en mediastorm, in de weerbarstige frontlinie. Het Paradijs had slechts één slang, de politiek kent er vele.
Daarnaast gaat op dat de minister-­president, evenals fractievoorzitters, een homo universalis moet zijn, van alle markten thuis en niet alleen op het domein van justitie en veiligheid. Het sterk inhoudelijk en procedureel inzetten op de eigenstandige rol en verantwoordelijkheid als minister-president boven de partijen richting de Kamer, en in het bijzonder het ‘kwartet’ dat het program­akkoord steunt, is daarbij zijn belangrijkste taak.
Het zich alsnog ontwikkelen in de breedte, meester worden op alle domeinen, zal de nodige tijd vergen en bij tijd en wijle het risico van het over handgranaten lopen met zich meebrengen. Maar ach, wie herinnert zich nog de begintijd van Rutte. Kortom, een inspirerend in plaats van een transpirerend premierschap kan in het verschiet liggen.
Ruud Nijhof, oud-directeur P&O Justitie en oud-Kamerlid voor DS’70, Amsterdam

De dramadriehoek: wat is het en hoe doorbreek ik het? (ICM Fabiënne Vogelzang):\\ De dramadriehoek, ontworpen door Stephen Karpman, is een visuele weergave van communicatiepatronen tussen mensen. De dramadriehoek kenmerkt zich door het feit dat je er als het ware in ‘gevangen’ wordt en dan steeds de keuze hebt uit drie mogelijkheden, namelijk: het aannemen van de rol van de Redder, de Aanklager of het Slachtoffer.

Redeloos, radeloos, reddeloos (Walter van der Kooi De Groene Amsterdammer 7 maart 2024, p. 60):
Welkom in de wereld van Cat, uitgeverijmedewerker. Redeloos, radeloos, waarschijnlijk reddeloos. Gespeeld door Eva Crutzen. Die daarvoor het Gouden Kalf ‘Beste Hoofdrol Dramaserie’ won.
Crutzen, cabaretière, ontmoette ik in Diederik Ebbinge’s Promenade (2019-22), beste satire in jaren. Naast het gouden mannentrio (met Ton Kas en Henry van Loon) bleek ze van even verbluffend niveau. Weerloos komisch talent waarmee ze superieur een uiterst onintelligent type speelde. Maar ze kan veel meer. Bovenstaande scène komt uit de tragikomische serie Bodem, waarvan ze ook nog bedenker, auteur, regisseur en componist is: uomo universale m/v.

Hanneke Münster: “Wat zou ik op zo’n dag als vandaag graag normaal zijn” (9 april 2024):
Mijn hoofd wil graag dat dat de standaard is, maar mijn lijf weet beter. Niks doen zal ik, rusten tegen wil en dank. Want dat vlammetje voel ik nog steeds, maar ik kan er niet bij. En daarmee komt het schuldgevoel, en de schaamte. Moet ik toch weer toegeven dat ik de avond alleen moet zijn, terwijl ik zo’n zin heb om samen een film te kijken. Maar het gaat niet. Ik kan mijn vriendin wel wat aandoen als ze voorstelt om een pastasalade te maken vanavond, terwijl ik alleen maar voor me uit kan staren op de bank. Ik wil niet dat ze gaat, maar kan haar ook niet meer om me heen hebben. ADHD is veel vaker voelbaar dan en soms vergeet ik even hoe verdrietig dat me maakt. Ons heerlijke weekend moet stoppen omdat mijn licht uitgaat om half zes.

De maatschappelijke relevantie van meditatiepraktijken (Toon van Eijk Civis Mundi Digitaal #143, februari 2024):
Commentaar op: Thomas Metzinger, Bewustzijnscultuur
12. Neuronale correlaten in ons brein
Metzinger: “We beschikken natuurlijk nog lang niet over een theorie van het bewustzijn, en bovendien is er een reeks van onderling wedijverende modellen … Het redelijkst is op dit moment de veronderstelling dat ook geavanceerde meditatietoestanden en het bewustheids-bewustzijn noodzakelijkerwijs een neuronaal correlaat hebben, en alleen onder die voorwaarde kunnen optreden. De veranderde bewustzijnstoestanden die in het bestek van een spirituele praktijk … gecultiveerd worden, zouden uiteindelijk beslist identiek kunnen zijn aan fysische toestanden in ons hoofd … ook het bewustheids-bewustzijn zou in laatste instantie een lichamelijk proces kunnen zijn” (111).
In navolging van Antonio Damasio, hoogleraar neurowetenschap, psychologie en filosofie, lijkt het me raadzaam een onderscheid te maken tussen de menselijke geest en hersenen.

De Hoofdroute hangt in de esoterie met de 2e geboorte samen, maar ook met de Tweenaturenleer (Dyophysite), persoonlijkheid nr. 1 en persoonlijkheid nr. 2 van Carl Jung en de twee werelden in het werk Faust van Goethe. Andere manieren om de 'Hoofdroute' te realiseren zijn zelfverwerkelijking, zelf-transformatie, zelf-ontplooiing, zelfrealisatie, theosofie Individualiteit en Carl Jung Individuatie. Na bestudering van het boek Westers bewustzijn, Oosters inzicht (bevat hoofdstuk over Reïncarnatie en karma) van C.G. Jung kan de conclusie worden getrokken dat Carl Jung de esoterie zeer grondig heeft bestudeerd. Ook de Levensboom, de I Ching en het werk van Ramundus Lullus hebben gemeen dat ze zowel op micro - als op macroniveau levenscycli (Eeuwige wederkeer), transformatie -, bewustwordings -, leerprocessen in kaart brengen.

Peter Kampschuur De tweede geboorte. Naar een radicale spiritualiteit De tweede geboorte kan iedereen spontaan overkomen, maar de kans op deze doorbraak van een nieuw zelfbewustzijn wordt groter door oprecht je innerlijke weg te gaan. Oefening en meditatie kunnen een zinvolle voorbereiding vormen.

Het psychologische landschap van complottheorieën (Neurodivergent zonder masker, 20 januari 2024):
Een klassiek voorbeeld van de proportionaliteitsbias in actie is de moord op president John F. Kennedy in 1963. Velen vinden het moeilijk te geloven dat zo’n belangrijke gebeurtenis het werk kan zijn van een eenzame schutter, Lee Harvey Oswald. In plaats daarvan zoeken ze naar substantiëlere verklaringen, wat heeft geleid tot talloze samenzweringstheorieën, waaronder betrokkenheid van de CIA, de maffia, of zelfs vicepresident Lyndon B. Johnson. Deze theorieën bieden grootse, ingewikkelde plotlijnen die passen bij de omvang van de gebeurtenis en voldoen aan de proportionaliteitsbias.

Mindfulness is een levenslange reis 8 december 2023. Het Radboudumc Centrum voor Mindfulness geeft al jaren trainingen in mindfulness aan zowel studenten als medewerkers van de Radboud Universiteit. De kern is om met aandacht aanwezig te zijn in het $hier en nu, met een open, nieuwsgierige en vriendelijke grondhouding. Het is een vaardigheid die mensen van nature bezitten, en die je door oefening verder kunt ontwikkelen. Het helpt je om je gedachten, emoties en lichamelijke sensaties beter op te merken en inzicht te krijgen in hun samenhang. Je wordt je meer bewust van je automatische gedragspatronen, die soms helpend zijn, maar vaak ook niet.

Genomineerden voor de NS publieksprijs (Showredactie AD 11 oktober 2023):
Arthur Japin, Herman Koch en Esther Verhoef maken dit jaar kans op de NS Publieksprijs. De auteurs, die alle drie de prijs al eens wonnen, zijn in de race met hun romans Wat stilte wil, Het Koninklijk Huis en Alter Ego.

Stressklachten en prestatiedruk bij studenten
Geen ambitie, stil verzet (Ruben Stift De Groene Amsterdammer 30 augustus 2023):
Aan de mentale problemen van studenten liggen maatschappelijke ontwikkelingen ten grondslag. Toch worden ze gepresenteerd als de verantwoordelijkheid van studenten zelf.
Eind juli, anderhalve maand na de cursus stressmanagement, is Marit bezig met de laatste loodjes van haar scriptie. Ze ervaart minder stress, mede doordat haar deadline is uitgesteld. ‘Ik probeer gewoon door te buffelen en niet te veel bezig te zijn met of mijn scriptie nu goed is of niet. Dat werkt best goed.’ Mindfulness-oefeningen doet ze niet meer. Ook Robin voelt zich tegenwoordig beter. Zo nu en dan wordt hij nog geconfronteerd met depressies, maar hier kan hij nu beter mee omgaan. Studeren doet hij niet meer, al staat hij nog wel ingeschreven bij de universiteit zodat hij in een goedkope studentenflat kan wonen. ‘Die hele cultuur is gebaseerd op jezelf bewijzen. Er wordt veel van je verwacht en je verwacht veel van jezelf.’

De geruisloze groei van inlichtingenorganen
Privacy of veiligheid? (Rob de Graaff De Groene Amsterdammer 17 augustus 2023, p. 12-14):
Terwijl de aandacht uitging naar de bevoegdheden van AIVD en MIVD zijn andere overheidsinstanties in de afgelopen jaren ongecontroleerd en op grote schaal inlichtingen over inwoners gaan verzamelen. Bijvoorbeeld omdat ze die als extremisten beschouwden. En verweer is lastig.
Tot slot van dit verre van volledige overzicht: het Inlichtingenbureau. Het is in 2001 door het ministerie van Sociale Zaken ingesteld als een informatieknooppunt voor gemeenten en verwerkt gegevens over burgers die gebruikmaken van uitkeringsregelingen en sociale voorzieningen. Het bureau is wel omschreven als een ‘allesweter’, die zijn kennis vergaart door onder meer de koppeling van data van UWV, SVB, de Belastingdienst, de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en gemeenten.

Tijs van den Brink interviewt Sinan Can (Adieu God 30 juli 2023 NPO2):
Programmamaker Sinan Can gelooft niet in toeval. Daarvoor is zijn eigen bestaan te wonderlijk: zijn ouders mochten in Turkije niet met elkaar trouwen, maar kwamen elkaar jaren later weer tegen op de markt in Nijmegen. Toch beschouwt hij zichzelf eerder als spiritueel dan als religieus. Een klassiek godsbeeld heeft hij al helemaal niet. In zijn leven kende Sinan momenten van diep verdriet en voor zijn programma's wordt hij vaak geconfronteerd met menselijk leed. Op die moeilijke momenten grijpt hij terug naar wijsheid uit het soefisme en de teksten van de dichter Rumi. Ze helpen hem bovendien om zijn ego klein te houden.

Kuifje (Alex Mazereeuw de Volkskrant 22 mei 2023, p. V2):
Inspirerend om in ‘Ondersteboven van de Amerika’s’ te zien hoe de inheemse volken hun cultuur overeind proberen te houden.
Torenstra wil vooral onderzoeken wat er nog over is van die inheemse cultuur, en hoezeer de gruwelijke geschiedenis doorwerkt in de hedendaagse levens van de inheemse volken. Dat laatste laat zich raden, want de gevolgen van het eeuwenlange uitwissen, uitbannen en uitmoorden zijn onvermijdelijk zichtbaar. Toch is het tegelijkertijd óók inspirerend om te zien hoe de inheemse volken hun cultuur tegen de stroom in overeind proberen te houden, en hoe zij proberen te bewerkstelligen dat het échte verhaal van ‘de Amerikaanse droom’ een plek krijgt in de geschiedenisboekjes.

‘Het project mens is in de kern een puur geestelijk iets’ (Fokke Obbema interviewt Hilarius Hofstede de Volkskrant 31 maart 2023, p. 16-17):
Kunstenaar Hilarius Hofstede was in Parijs toen hij tijdens een psychose zijn eigen dood meemaakte. Voor buitenstaanders is dat nauwelijks te bevatten, maar Hofstede doet een poging. ‘Ik was dood, in een graf, een hel, een eeuwigheid.’
Heeft het u iets over de dood geleerd?
‘Als ik zeg ‘ik was dood’, claim ik niet een groter inzicht in de dood te hebben dan wie dan ook. Maar ik heb hem wel ervaren. Ik noem het de dood, omdat er geen enkele mogelijkheid was tot ontsnappen, het was een soort levend begraven zijn. Een nachtmerrie ben je na een paar dagen vergeten, maar dit niet. Je komt tijdens een psychose in een eeuwigheidsdimensie terecht, een oneindigheid. Dat kan leiden tot een diep trauma, waardoor je je daarna wilt verdoven of het juist weer wilt opzoeken. Mijn manier om ermee om te gaan, is te zeggen: het is een ervaring die niet tot het leven behoort. Dat schept voor mij de mogelijkheid van een wedergeboorte.’

Het 'Echte' verhaal (Medialogica 26 november 2022 NPO2):
AfgelopSriAurobindo#Vrven zomer maakte premier Rutte excuses aan Dutchbat, het Nederlandse VN-bataljon dat in 1995 betrokken was bij de val van Srebrenica. Bosnische Serven vermoordden daarbij 8000 mannen, en na afloop kregen de Nederlandse soldaten het verwijt dat zij te weinig hadden gedaan om deze genocide te voorkomen. Behalve excuses krijgen alle Dutchbat-veteranen ook 5000 euro. Onder meer voor de onterechte kritiek en negatieve media-aandacht.
Waarom compenseert de Nederlandse Staat de blauwhelmen voor de negatieve beeldvorming rond Dutchbat? En wie bepaalde de beeldvorming: de media, het ministerie van Defensie of de Dutchbatters zelf? Medialogica zoekt het uit, samen met Twan Huys, Coen Verbraak, Joris Verhoeven en Plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten Boudewijn Boots.
Het blijken profetische woorden. Als op 6 juli 1995 de Bosnisch-Servische aanval begint vraagt overste Karremans meerdere malen luchtsteun aan. Maar Dutchbat krijgt die niet, alleen de Nederlandse F-16-piloot Manja Blok gooit enkele dagen later vier bommen af op Servische tanks. Maar te laat, want op 11 juli hebben de Serven de enclave Srebrenica al bijna in handen. De Dutchbatters voelen zich in de steek gelaten en verraden.
“Ik heb toen het hele bataljon op het hart gedrukt: jongens, denk er goed aan dat je tegen de journalisten alleen maar vertelt wat je zelf gezien hebt, meegemaakt hebt. Vertel alleen maar de feiten. En ga niet in op suggestieve vragen. Ik moest mezelf natuurlijk ook aan die spelregel houden, ik moest een voorbeeld voor ze zijn. Toen ik daar in Zagreb geconfronteerd werd met de uitspraak van minister Voorhoeve dat er in Srebrenica sprake was geweest van genocide, heb ik gezegd dat ik dat niet kon bevestigen. Ik kon mij alleen maar baseren op wat de militairen van Dutchbat hadden gezien. En dat wettigde niet het etiket genocide. Later is dat uit z'n verband gerukt. Met een repeteerwekker zag je dat steeds weer in kranten terugkomen: 'Couzy ontkent genocide'. Zo was het dus níet.” (Huib Goudriaan; Co Welgraveng Trouw 6 juli 1996)
Al vóór de val van Srebrenica luidden twee Dutchbat-officieren de noodklok, blijkt nu. Joris Voorhoeve moet eindelijk hand in eigen boezem steken (Lenneke Sprik Dagblad van het Noorden 29 januari 2021)

Een eeuwig gesprek tussen Werner Herzog en Slavoj Zizek, dankzij kunstmatige intelligentie. (Laurens Verhagen 17 november 2022):
De dialoog vormt een waarschuwing voor deze breed beschikbare software.
Deze dialoog is onschuldig, maar Giacomo Miceli heeft een boodschap: hij wil het publiek waarschuwen voor de gevaren van dit soort breed beschikbare software, waarmee ‘iedere gemotiveerde gek’ kwaad zou kunnen doen. Er is inderdaad weinig verbeelding voor nodig om de gevaren van een gefabriceerd gesprek tussen twee prominente politici te zien.

Essay De aarde was nooit wat ze leek
De vloek van de nootmuskaat (Amitav Ghosh de Groene Amsterdammer 6 oktober 2022, p. 48-52):
De crisis van onze planeet vindt haar oorsprong in het westerse kolonialisme met zijn minachting voor inheemse volkeren, dieren en natuur. Het begon allemaal op de Banda-eilanden…
De Banda-eilanden liggen op een breuklijn waar de aarde voelbaar leeft: de eilanden en hun vulkanen zijn voortgekomen uit de Ring van Vuur, die loopt van Chili in het oosten tot de rand van de Indische Oceaan in het westen. Een nog steeds actieve vulkaan, de Gunung Api (‘Vuurberg’), torent boven de Banda-eilanden uit, zijn top voortdurend gehuld in wolkenpluimen en opstijgende stoom.
Deze vulkaan bracht een geschenk in de vorm van een botanische soort die op deze kleine archipel als nergens anders heeft gefloreerd: de boom die zowel nootmuskaat als foelie voortbrengt.

Michel de Montaigne – zijn leven en werk:
Korte schets van zijn leven
Als collega heeft Montaigne daar Étienne de la Boétie leren kennen, een humanist en stoïcijn die zijn beste vriend is geworden; tot zijn grote verdriet is deze in 1563 vroegtijdig aan dysenterie overleden. In Essais 1:28, getiteld ‘Over vriendschap’ zegt Montaigne dat wat we gewoonlijk vrienden en vriendschappen noemen slechts toevallige kennissen zijn.
Maar in de vriendschap waarover ik spreek, vermengt en versmelt de een zo volkomen met de ander dat de naad die hen verbindt onzichtbaar wordt en niet meer is terug te vinden. Als men bij mij erop aandringt dat ik zeg waarom ik van hem hield, voel ik dat dat alleen uitgedrukt kan worden door te antwoorden: ‘Omdat hij het was, omdat ik het was.

De pijngrens van Donald Trump blijkt hoger dan die van Europese leiders (Marc Peeperkorn de Volkskrant 29 juli 2022 p. 6-7):
Uiteindelijk krijgt Donald Trump zijn importheffingen, ook op Europese producten. De Europese delegatie hield zich in Schotland gedeisd om een totale handelsoorlog te voorkomen. ‘De EU heeft ge­ca­pi­tu­leerd.’

Spelinzicht (Gijs Beukers interviewt Simon Kuper de Volkskrant 29 juli 2022 p. V10-11):
Simon Kuper schreef een boek over de macht van Oxford-alumni als Boris Johnson. ‘Tijdens de Brexitnacht zag ik de kopstukken op tv en dacht: ik ken deze mensen, ik weet waar ze vandaan komen.’
‘En in tegenstelling tot Oxford, waar sociale klasse een belangrijke rol speelt, zijn de barrières om binnen te komen bij La Masía laag: je moet kunnen voetballen. ‘Over Barcelona heb ik vorig jaar het boek FC Barcelona: het imperium geschreven, en dit jaar over Oxford Chums: How a Tiny Caste of Oxford Tories Took Over the UK (vrij vertaald: Maatjes: hoe een kleine kaste van Oxford-Conservatieven het Verenigd Koninkrijk overnam).

‘De veertig regels van liefde’ wordt gedragen door de vriendschap tussen Rumi en Sjams (Dieuwertje Mertens Het Parool 18 juli 2022):
Welke moderne klassiekers moet je als literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens maakt een selectie. Deze week De veertig regels van liefde (2011) van de Turkse Elif Shafak (1971).

W.Q. Judge boek Theosofische inzichten
Hoofdstuk Vrienden of vijanden in de toekomst, (p. 250):
Zullen degenen die we nu kennen, of die bestemd zijn ons te leren kennen vóór dit leven is afgelopen, onze vrienden of vijanden worden, onze helpers of tegenwerkers in het volgende leven? En wat zal dan de oorzaak zijn van hun vijandschap of vriendschap? Niet wat we tegen hen zullen zeggen of voor hen doen in dat toekomstige leven. Want niemand wordt in dit leven je vriend door je huidige daden alleen. Hij was al je vriend, of jij die van hem, in een vorig leven. Je huidige daden zullen alleen de oude vriendschap doen herleven, de oude verbintenis vernieuwen.

DNB en provincie bieden excuses aan voor slavernijverleden (Ashwant Nandram de Volkskrant 2 juli 2022 p. 7):
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft excuses aangeboden voor haar slavernijverleden. DNB-president Klaas Knot verontschuldigde zich tegenover iedereen die door zijn voorgangers ‘werd herleid tot hun huidskleur’. Ook de provincie Noord-Holland verontschuldigt zich voor wat ‘onze gezagsdragers toen hebben aangericht’.
Nationale herdenkingsdag
Een oproep aan de Nederlandse staat om ook excuses aan te bieden voor het slavernijverleden, klinkt al jaren. Onder meer de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb deed die oproep in 2018, net als het adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden in 2021. Deze commissie adviseerde het kabinet bovendien om van Keti Koti een nationale herdenkingsdag te maken, bijgewoond door de koning en de regering.
‘2023 zal niet alleen het jaar zijn waarin we vieren dat de slavernij 150 jaar geleden feitelijk ten einde kwam. Het zal ook het jaar zijn waarin we de verandering waar we al zolang mee bezig zijn, duurzaam verankeren. Iedereen in het koninkrijk krijgt de kans ons gedeelde verleden beter te leren kennen en nader tot elkaar te komen.’ |DNB en provincie]] bieden excuses aan voor slavernijverleden (Ashwant Nandram de Volkskrant 2 juli 2022 p. 7):
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft excuses aangeboden voor haar slavernijverleden. DNB-president Klaas Knot verontschuldigde zich tegenover iedereen die door zijn voorgangers ‘werd herleid tot hun huidskleur’. Ook de provincie Noord-Holland verontschuldigt zich voor wat ‘onze gezagsdragers toen hebben aangericht’.
Nationale herdenkingsdag
Een oproep aan de Nederlandse staat om ook excuses aan te bieden voor het slavernijverleden, klinkt al jaren. Onder meer de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb deed die oproep in 2018, net als het adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden in 2021. Deze commissie adviseerde het kabinet bovendien om van Keti Koti een nationale herdenkingsdag te maken, bijgewoond door de koning en de regering.
‘2023 zal niet alleen het jaar zijn waarin we vieren dat de slavernij 150 jaar geleden feitelijk ten einde kwam. Het zal ook het jaar zijn waarin we de verandering waar we al zolang mee bezig zijn, duurzaam verankeren. Iedereen in het koninkrijk krijgt de kans ons gedeelde verleden beter te leren kennen en nader tot elkaar te komen.’

De Veda’s (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #122, mei 2022):
Deel 1: Inleiding, Nietzsche en de Veda’s, algemene kenschets
Behalve de Rigveda zijn er andere onderdelen van de Veda’s en vele Vedische en epische geschriften en commentaren, die hier niet aan de orde komen. Tot de Veda’s behoren o.m. de Brahmana’s, een soort offergeschriften, de Aranyaka’s of woudboeken en de latere filosofische geschriften van de Oepanishaden. Naast de Veda’s zijn er de grote heldendichten Ramayana en Mahabharata, waarvan de Bhagavad Gita een onderdeel is, en de Purana’s of oude mythische verhalen. Alle zijn van later datum dan de Rigveda. Verder zijn er nog filosofische systemen, hulpwetenschappen van de Veda’s, wetboeken en een immense hoeveelheid andere geschriften. Zie eerdergenoemde bronnen.|Bhagavad Gita]] een onderdeel is, en de Purana’s of oude mythische verhalen. Alle zijn van later datum dan de Rigveda. Verder zijn er nog filosofische systemen, hulpwetenschappen van de Veda’s, wetboeken en een immense hoeveelheid andere geschriften. Zie eerdergenoemde bronnen.

Basisbehoeften en morele waarden (Willem Dreesmann Civis Mundi Digitaal #121, april 2022):
In de levende natuur is een alom aanwezige levenskracht of levensdrift werkzaam, die lijkt te leiden tot een subtiele samenhang van alle levensvormen. Hierbij richten al die levensvormen zich middels een vaak complex geheel van samenwerking en strijd op het eigen individuele overleven en dat van de eigen groep, zonder echter daarmee te leiden tot een ernstig verstoren van de levende natuur als geheel. Zou gezegd kunnen worden dat de levende natuur functioneert met wijsheid?
Zijn basisbehoeften te zien als morele waarden?
De levende natuur is amoreel, zij heeft het morele niet nodig. De wijze waarop zij zich uitdrukt in basisbehoeften lijkt te getuigen van wijsheid en zou je het amorele goede kunnen noemen. De drang de basisbehoeften lust, controle en verbondenheid te bevredigen of te vervullen, en dat op evenwichtige wijze, heeft een grote instinctieve vanzelfsprekendheid. Bij vele diersoorten, waaronder ook de vroege mens zijn de basisbehoeften en hun onderlinge verhouding al miljoenen jaren zodanig door natuurlijke, instinctieve programma’s vorm gegeven, dat het eigen overleven en dat van de groep of soort maar ook dat van de natuur als geheel, zo goed als mogelijk gewaarborgd lijkt te zijn. De enige uitzondering hier en tevens stoorzender is de homo sapiens, de latere mens.
Bij deze latere mens was het denken en handelen op geleide van een onbewust instinctief evenwicht, steeds meer verschoven naar een denken en handelen op basis van bewuste, hoogstpersoonlijke en rationele overwegingen. Dit leidde tot een meer afstandelijke houding van de mens ten opzichte van het eigen beleven en de hem omringende gemeenschap en natuur. Het eerdere natuurlijke instinctieve evenwicht tussen de basisbehoeften werd steeds minder vanzelfsprekend; dit geldt met name voor het evenwicht tussen de behoefte aan verbondenheid enerzijds en de meer op het belang van het ’zelf’ gerichte behoeften aan controle, lust en zelfwaardering anderzijds.

In de spiegel
Adem in… (Arthur Eaton De Groene Amsterdammer 30 april 2022):
‘Focus op je ademhaling.’ Mindfulness is overal. Ook psychologen gebruiken de technieken in hun behandelingen, vaak met goede resultaten. Is er een keerzijde?
En het zijn ook mooie woorden, mooie beloftes. Laat ik eindigen met de ‘vader’ van mindfulness Thich Nhat Hanh die zegt: ‘Mindfulness is het vermogen om je bewust te zijn van wat er gaande is. Het object kan van alles zijn. Als ik inadem, ben ik me bewust van de blauwe lucht. Misschien heb je dertig jaar geleefd en de blauwe lucht nooit écht gezien. Het gaat erom de wonderen van het leven te koesteren. Je zal stoppen met rennen. Het doel van mindfulness is om te stoppen met rennen. Zodat je jezelf kunt helen.’

Verbeter de wereld en begin in Afghanistan (Max Pam de Volkskrant 18 augustus 2021 p. 17):
Als student heb ik nog les gehad van de politicoloog Lucas van der Land (1923-1984), een kleurrijke figuur. Hij was lector en geen professor, maar misschien is hij dat nog geworden toen alle lectoren ineens tot professor werden benoemd.
Zoals iedereen bij politicologie was Van der Land links. Over zijn verblijf op Cuba schreef hij een gematigd positief boekje, maar van hem zijn ook de legendarische woorden: ‘Ik zou willen dat ik in dit land zou willen leven.’
Volgens Van der Land hadden de Verenigde Staten de Vietnamoorlog niet verloren door een gebrek aan ethisch? besef, maar juist door een overmatige drang om de wereld te verbeteren. Als een door-en-door christelijke natie voelden de Amerikanen het als hun taak overal de democratie te brengen, ook in landen die daar helemaal geen zin in hadden of daar helemaal niet klaar voor waren. De gevolgen van die politiek zijn rampzalig geweest. Beelden van overhaast vluchtende Amerikaanse militairen uit Saigon keren dezer dagen weer terug op ons netvlies.
In het Westen wil men het liever niet zien, maar voor de Taliban is het zonder meer duidelijk dat vooral ook een strijd wordt gestreden tussen twee bekeringsgodsdiensten.
Sinds het begin van de oorlog in 2001 zijn er 3.284 westerse militairen gesneuveld, onder wie 25 Nederlandse soldaten, onder wie de zoon van Peter van Uhm, de generaal die stad en land is afgereisd om te vertellen dat zijn zoon niet voor niets is gesneuveld.
Herodotus: ‘In vredestijd begraven de zonen hun vaders, in oorlogstijd de vaders hun zonen’
Die aantallen vallen in het niet bij de 62.000 Afghaanse militairen die zijn gedood – velen nadat ze eerst door ‘onze troepen’ waren getraind. Dat zijn dan nog de officiële cijfers uit 2019. Het aantal burgerdoden kent geen exacte cijfers, slechts schattingen. Die lopen uiteen van 38.000 tot 170.000.

H.P. Blavatsky Geselecteerde artikelen deel 4: 1887 –1889
Hoofdstuk Twee soorten wijsheid
[‘The dual aspect of wisdom’, Lucifer, september 1890, blz. 1-9; CW 12:309-20]
Ja, jullie zijn werkelijk onovertroffen, en met jullie zal de wijsheid sterven! – Job 12:1
En de wijsheid wordt bevestigd door haar daden. – Matth. 11:19, p. 266:
In onze tijd schijnt de reputatie van geleerdheid veeleer door hypnotische suggestie () te worden gevestigd dan door werkelijke verdienste. De menigte kruipt voor iemand die zich aan haar opdringt: vandaar het uitgelezen gezelschap mensen, aan wie men in wetenschap, kunst en literatuur gezag toekent; en als men hen zo gemakkelijk aanvaardt komt dat juist door de enorme verwaandheid en geldingsdrang van, in elk geval, de meerderheid van hen.
Hoeveel van zulke mensen zouden er na grondig onderzoek overblijven, die het werkelijk verdienen om zelfs in wereldse zin ‘wijs’ te worden genoemd? We vragen hoeveel van de zogenaamde ‘autoriteiten’ en ‘leiders’ zouden veel beter blijken te zijn dan zij van wie een echte ‘wijze’ eens zei ‘dat ze blinde leiders van de blinden zijn’? Dat noch onze moderne docenten, noch onze predikers ‘wijsheid van boven’ verkondigen, is volledig aangetoond. Het is niet bewezen door enige persoonlijke onjuistheid in hun uitspraken of door misslagen in hun leven, want ‘fouten maken is menselijk’, maar door onweerlegbare feiten. Wijsheid en waarheid zijn synoniem, en wat onjuist en verderfelijk is, kan niet wijs zijn.

De relatie tussen ‘Vergankelijk en Onvergankelijk’ berust op reciprociteit en Bijbels-complementarisme (Complementarianism) en wordt door Vyâsadeva in de Bhagavad Gita (hoofdstukken 2a,4,7,8,9,11,13,14,15,18a/b) toegelicht. Het oeuvre van H.P. Blavatsky is op deze relatie gebaseerd en wordt recent door Thich Nhat Hahn in met name zijn boek In de geest van liefde opnieuw aangehaald. In verband met de door Thich Nhat Hahn besproken soetra's, kan ook naar de Kama Sutra, een seksueel kookboek, worden verwezen. In Frankrijk zijn ook nog de gemeenschap van de boeddhistisch monnik Matthieu Ricard en van Roger Louis Schutz-Marsauche actief.

Dossier: Ons koloniaal verleden
Het verhaal van de anderen (Chris van der Heijden De Groene Amsterdqammer 8 oktober 2020, p. 26-35):
Het koloniale optreden is een van de grote misdaden van het Nederlands verleden, daarover is vrijwel iedereen het eens. Toch bestaat dit beeld nog niet zo lang. Aan de hand van sleutelboeken over het kolonialisme wordt de geschiedenis anders verteld. Helaas is ook dit verhaal van opvattingen grotendeels van westerse makelij.

De lsd-profeet (Arthur Eaton De Groene Amsterdammer 15 oktober 2020 p. 42-46):
Voor velen een visionair, voor anderen ‘de gevaarlijkste man van Amerika’ in de jaren zestig. De honderd jaar geleden geboren Timothy Leary wilde revoluties in het hoofd. Zijn middelen staan opnieuw in de belangstelling.
Zijn eerste boek, The Interpersonal Diagnosis of Personality, is een taxonomie van persoonlijkheden. In het boek introduceert Leary een model – later bekend geworden als het Leary circumplex – waarin iemands persoonlijkheid kan worden gesitueerd op twee gekruiste assen die staan voor liefde en macht. (Het boek won een prijs van de American Psychological Association, het model wordt nog steeds gebruikt.)
De universiteit is al lang blij: zij hebben dringend charismatische docenten nodig om hun gezapige programma klinische psychologie een beetje mee op te leuken. En aan charisma heeft Leary geen gebrek, dus de universiteit biedt de twee mannen een contract aan om ‘innovatieve psychotherapieën’ te bestuderen. Kort na zijn aanstelling vertrekt hij op studiereis naar Mexico om daar de paddestoelen zelf te proberen: ‘Op een zonnige middag at ik in de tuin van ons vakantiehuis in Cuernacava zeven magische paddestoelen’, schrijft Leary later. ‘Vijf uur lang had ik een ervaring die je met allerlei kleurrijke metaforen zou kunnen omschrijven, maar die uiteindelijk de diepste religieuze ervaring van mijn leven zou zijn.’ Bij thuiskomst nam hij contact op met Aldous Huxley, de filosoof. In 1953 had Huxley een populair boek geschreven over zijn ervaringen met mescaline: The Doors of Perception (De deuren der waarneming). Bovendien had hij ook ervaring met andere drugs, waaronder lsd. De psycholoog en de wijsgeer vonden elkaar in hun liefde voor geestverruimende middelen. In de rokerige docentenkamer van Harvard bekokstoofden ze een groots en meeslepend plan: alle invloedrijke mensen ter wereld moesten aan de psychedelische drugs worden geholpen, dan zou de wereld in no time verlost zijn van alle ellende.
Onthutst door zijn eigen succes ging Tim op een middag eten met de beroemde mediagoeroe Marshall McLuhan, die tegen hem zei: ‘De sleutel tot jouw werk is werving. Je verkoopt een product: het verbeterde brein. Zorg ervoor dat je lsd associeert met alle positieve aspecten van de hersenen: schoonheid, plezier, filosofie, religie, intelligentie, mystiek. En wat er ook gebeurt: glimlach altijd vriendelijk en zwaai, als het kan, geruststellend.’

Alles was mislukt, in Nepal (Rob Vreeken de Volkskrant 30 juli 2022, Boeken p. 11):
Casper Luckerhof ziet op een reis naar Nepal al zijn ambitieuze plannen in de soep lopen. Zijn verslag van de dagelijkse gang van zaken in een boeddhistisch instituut is buitengewoon grappig.
Die ambiguïteit geeft Rusteloos een nieuwsgierig makende spanning, een voortdurende zweem van ambitie, mislukking en verlangen naar zingeving. Het leidt uiteindelijk tot een liefdevolle ontlading (catharsis) op de besneeuwde bergpas Thorong La, hoog in de Himalaya. Dat Ella Fitzgerald daarbij op de achtergrond I love Paris zingt, is een van de mooie details die her en der in deze ‘memoir’, zoals de uitgever het heeft genoemd, kunnen worden opgeraapt.
Wat is dan wel de bestaansreden van het instituut? Het antwoord op die vraag, of ‘ons geheim’, zoals Christoph het noemt, is van een haast boeddhistische sereniteit: het instituut in stand houden. Al gaat de halve wereld in vlammen op, zegt de Duitser, dan ‘zullen deze manuscripten en boeken er nog liggen zoals altijd’.

Montesquieu Enigmatisch observateur Andreas Kinneging Paul De Hert Maarten Colette (reds.)
Montesquieu en de Verlichting: van tweeën één p. 15):
Wie was Montesquieu en in welke tijd leefde hij? Voor velen is dat kennelijk geen moeilijke vraag. Zijn tijd was de tijd van de Verlichting en Montesquieu was verlichtingsdenker, menen zij.7 Zijn eerste boek, de Lettres persanes (1721), wordt dikwijls zelfs genoemd als het eerste grote werk van en een mijlpaal in de Franse Verlichting,8 de klaroenstoot die de oorlog tegen het ancien régime afondigde. Een voorbarige conclusie.
3. De erotische kritiek op het politieke denken (p. 167):
Voor Montesquieu is Plato altijd de grote denker over de wetten en de vorming van de geest van de Atheense burger, waarbij de platoonse eros de transcendente richting bepaalt, om te verhefen, om de kleinzielige verlangens te overstijgen. Montesquieu’s relatie tot Aristoteles is geheel anders. In Aristoteles’ Politika speelt eros een beperkte rol en is, anders dan bij Montesquieu, vriendschap alles. Toch is Aristoteles belangrijk voor Montesquieu’s begrip van matiging of het vermijden van extremen, zoals extreme emoties als woede en wraakzucht of seksuele uitspattingen, die de erotische liefde vernietigen.

Braaf!, Los vast (Haro Kraak de Volkskrant 20 april 2020, V1, V4-5):
In Nederland leiden de coronabeperkingen tot discussies tussen zij die de regels zeer strikt naleven en zij die de regels wat rekkelijker opvatten. Wat zegt die interpretatieruimte over ons land?
Dat heeft tot gevolg dat in strikte landen over het algemeen minder misdaad is, het schoner is op straat, er minder persvrijheid is en mensen minder tolerant zijn ten opzichte van vreemden, migranten en homoseksuelen. Een losse cultuur, hoewel soms rommelig, is creatiever en kosmopolitischer. Een losse bevolking heeft trouwens ook meer schuld, gokt vaker, is dikker en drinkt meer alcohol.

Deel 4: Meditatie als weg naar het open bewustzijn (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #95, maart 2020):
De vlinderparabel
In dit verband volgt de beroemde, raadselachtige vlinderparabel, die de betrekkelijkheid van de droom- en waaktoestand laat zien. “’Het was onduidelijk of Zhuang droomde dat hij een vlinder was, of dat de vlinder droomde dat hij Zhuang was’…
Het open bewustzijn: de Chinese filosofie van het taoïsme.
Woe wei, Wu wei in de praktijk
Verdere geestelijke ontwikkeling betreft vooral het steeds meer gevestigd raken in het open bewustzijn tijdens het handelen: woe wei in de praktijk. De parabel van de wielenmaker maakt duidelijk dat “wie handelt vanuit een open bewustzijn niet probeert om mensen… te commanderen, maar geeft hen precies de juiste hoeveelheid speelruimte… zodanig dat het geheel ‘goed loopt’, zonder wrijving” (p 250). Zoals tussen de as en de naaf van een wiel precies de juiste hoeveelheid speelruimte dient te zijn om het wiel optimaal te laten draaien. Dat weet iedere wielrenner en wagenmaker. Het open bewustzijn gaat samen met toenemende vaardigheid van handelen. Maharshi Mahesh Yogi heeft dit onder meer toegelicht in zijn boek The Science of Being and the Art of Living. Dat gaat ook over de ‘art of action’ gaat, karma yoga, de yoga van het handelen, zie onder meer de Bhagavad Gita. Het stemt overeen met de parabels van Zhuangzi (Liek Knijnenburg De Groene Amsterdammer 10 juli 2025, p. 61)

‘Nederland koestert een rooskleurig zelfbeeld’ (Wim Bossema de Volkskrant 28 februari 2020, p. 22):
Vijftig jaar geleden was Nederland een progressief lichtbaken in de wereld. In een korte serie staat de vraag centraal: is dit nog steeds zo? Aflevering 5: Frank van Vree over ontwikkelingshulp en VN-missies.
Nederland was een halve eeuw geleden het land van de ontwikkelingshulp. We wilden graag voorop lopen bij goede doelen in arme landen, met allerlei hulpclubs maar ook met bewindslieden als Jan Pronk, die internationaal aanzien had als progressieve pleitbezorger van de Derde Wereld.
‘Het politieke discours wordt nu sterk bepaald door de rechterzijde, van het CDA tot Forum voor Democratie, maar dat weerspiegelt niet automatisch wat er door grote delen van de bevolking, onder de oppervlakte, wordt gedacht. Als ik om me heen kijk zie ik veel jongeren die geloven in idealen en zich met overtuiging inzetten voor de wereld.’
Ons zelfbeeld is verkeerd?
‘Maar vaker heeft Nederland een te rooskleurig beeld van zichzelf. Jarenlang is de suggestie gewekt dat we het heel goed doen op het gebied van milieu. Nog steeds roepen sommige politici dat Nederland ‘niet altijd voorop hoeft te lopen’ bij maatregelen tegen de klimaatverandering. De suggestie is dat Nederland dat inderdaad doet, maar de realiteit is dat we achteraan lopen.’
'''Zoals premier Rutte pas dit jaar excuses voor het Nederlandse aandeel in de Jodenvervolging aanbood. En uw NIOD werkt nu aan studie over het kolonialisme in Indonesië. Het land van de ontwikkelingshulp oog in oog met een koloniaal verleden?
‘Ons beeld is altijd geweest dat het Nederlandse kolonialisme minder erg was dan dat van de Portugezen, van de Belgische koning Leopold II, de Britten of de Fransen. In Indonesië zouden we een ‘zachte versie’ van een koloniaal bewind hebben gevoerd. Dat zie je al aan het gebruik van termen als ‘de pacificatie van Atjeh’. De gedachte was: er ging wel eens wat mis in Indonesië, maar over het algemeen deden we het goed en werd er weinig geweld gebruikt. Een treffende illustratie van het eenzijdig positieve beeld dat Nederland traditioneel zo graag van zichzelf koestert.’

Uğur Ümit Üngör (PhD Amsterdam, 2009) is als hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en NIOD. Zijn voornaamste interessegebieden zijn de geschiedenis en de sociologie van genocide en massaal geweld, met nadruk op het moderne en hedendaagse Midden-Oosten. Hij heeft onder meer de volgende boeken geschreven: Genocide: New Perspectives on its Causes, Courses and Consequences (Amsterdam University Press, 2016, red.), Confiscation and Destruction The Young Turk Seizure of Armenian Property (Continuum, 2011), en het bekroonde The Making of Modern Turkey Nation and State in Eastern Anatolia, 1913-1950 (Oxford University Press, 2011).

Herwaardering (Pim Baldee de Volkskrant 18 februari 2020, p. 22):
Rechtsfilosoof Andreas Kinneging geeft in een glasheldere analyse de crisissituatie weer van de huidige mens. Meer materiële begeertebevrediging brengt niet meer geluk. Individuele vrijheid najagen leidt steeds meer tot egocentrisme en egoïsme. Elke remming op het gebruik van de ik-vorm lijkt verdwenen.
Kinneging pleit voor herwaardering van waarden als bescheidenheid, dienstbaarheid, zingeving. Kunnen we tot deze herwaardering komen? Ik denk van wel, als je beseft dat het roeptoeteren, evenals het najagen van steeds meer begeertes, eigenlijk een pover, een armoedig iets is. Als je beseft dat bij vrijheid onlosmakelijk verantwoordelijkheid hoort. Dat bij ‘ik’ altijd ‘wij’, ‘de ander’ en ‘de anderen’ hoort. Kijk eens twee generaties terug, hoe leefden je opa en oma? Of bekijk de foto van de aarde als stip in de ruimte. Hoe belangrijk ben je zelf? Je kunt het ook zo samenvatten: hoe ga je om met je medemens? Met je leefomgeving, de natuur, de aarde? Hoe ga je om met dieren?

Vermoedelijk chargeert Yuval Noah Harari in het programma DWDD 4 februari 2020 om zijn punt over Zingeving (21 lessen voor de 21e eeuw hoofdstuk 20), bewustzijn en gevoelens te verklaren. De 21 lessen voor de 21e eeuw zijn in essentie analoog aan het Meta-leren in het onderzoeksrapport 'E i V'. Primair draait het niet om kunstmatige intelligentie (Surveillance Capitalism), de technologieoorlog Cyberwar, die Sheila Sitalsing beschrijft maar om het Ken uzelve, het proces van zelf-transformatie van Vicente Hao Chin en het individuatieproces van Carl Jung. In Nederland wordt het politieke beleid voorgekookt in achterkamertjes. We worden door lobbynetwerken, carrièrepolitici geregeerd.

Wij worden ergens ingerommeld, al weten we nog niet precies waarin (Martin Sommer de Volkskrant 29 februari 2020 Opinie p. 23):
Op de vraag of we met de inzet op wind en zon niet een foeilelijk Nederland worden ingerommeld, reageerde ze karakteristiek. In de zeventiende eeuw stond ook niet iedereen te juichen bij de bouw van ‘onze molens’. ‘Nu is Kinderdijk een trekpleister en maken de molens deel uit van ons nationaal erfgoed.’
Zucht. In de zeventiende eeuw was de windmolen toptechnologie, maar hij is niet voor niets weggedrukt door de stoommachine. We zien nu al de gevolgen van de terugkeer van het tijdperk van voor de stoom.
Soms, als je oplet, wordt een tipje van de sluier opgelicht. In december stelden een paar leden van de Eerste Kamer voor om de subsidie voor biomassa af te schaffen, aangezien biomassa even vies is als steenkool. Nee, afschaffen kan niet, zei minister Wiebes. Zijn argument was onthullend, namelijk leveringszekerheid. Als we stoppen met kolen en tegelijk met biomassa, dan is niet langer gegarandeerd dat het licht blijft branden. En als de stroom uitvalt, waarschuwde Wiebes, heb je de poppen aan het dansen, want dan valt het draagvlak voor de transitie weg. Zelf denk ik dat als wij van hoed en rand weten, dat draagvlak al eerder zal zijn verdampt.

Beter bewust zijn (Ianthe Sahadat interviewt Steven Laureys de Volkskrant 28 oktober 2019, p. V4-6):
Laureys is niet de eerste wetenschapper die zich buigt over meditatie. Tal van onderzoekers, vooral Amerikaanse, gingen hem voor. In zijn No-nonsense meditatie verwijst hij naar de belangrijkste en vroegste studies. Zoals die van Daniel Goleman en Richard Davidson, de eerste hoogleraren psychologie en psychiatrie die zich bogen over verschillende vormen van meditatie en mindfulness (de in de VS bedachte, populaire vorm van meditatie, red.).
U schrijft dat u ‘op de barricade staat voor meditatie’. Na het lezen van uw boek blijft toch de vraag hangen: wat weten we nu eigenlijk echt over het nut ervan? ‘Onderzoek naar meditatie staat nog in de kinderschoenen, dus we moeten niet te hard van stapel lopen. Maar in Nature verscheen een paar jaar terug een overzicht van het beschikbare onderzoek van de afgelopen twintig jaar en dat laat zien dat mindfulnessmeditatie gunstige effecten heeft op de fysieke en mentale gezondheid en op cognitieve prestaties. Er loopt onderzoek naar meditatie bij chronische pijn, burn-out, depressie en angst- en slaapproblemen.

‘Ziek zijn is bijna een soort baan’ (Sara Berkeljon interviewt Hanna Bervoets Volkskrant Magazine 18 mei 2019 p. 12-20):
Haar nieuwe roman gaat over chronisch ziek zijn en daarom moet schrijfster Hanna Bervoets nu ook wel over haar eigen aandoening praten, vindt ze. ‘Anders zou ik moeten liegen, dat is niet te doen.’
‘De Amerikaanse essayiste Susan Sontag schreef dat we allemaal geboren zijn als burgers van twee rijken: het rijk der gezonden en het rijk der zieken. Dat heb ik als uitgangspunt voor deze roman genomen. De norm in onze maatschappij is gezond zijn, maar wat als je daar niet onder valt? Hoe verhoud je je als inwoner van het rijk der zieken tot het rijk der gezonden? Zelf voel ik me, en dat klinkt misschien gek, loyaal aan alle zieken. Als iemand iets onder de leden heeft, ook al is het griep, dan nog is die persoon op dat moment een inwoner van het rijk der zieken. En ik weet hoe het daar is.’
In Welkom in het Rijk der zieken draait het om Clay, die na een bezoekje aan de kinderboerderij met zijn oppaskind in contact komt met een geit met Q-koorts.

Verlies is onvermijdelijk (Edwin Krijgsman interviewt Claudia Magris de Volkskrant, Boeken & Wetenschap 13 april 2019 p. 10-11):
Toen ik jaren geleden in China was voor de Chinese vertaling van Microcosmi, stelde een student me een vraag die me nog steeds bezighoudt. Ze wilde weten wat je kwijtraakt in het leven door te schrijven. En dan niet in de zin dat het begin van elke nieuwe tekst ontelbare andere mogelijke teksten uitsluit. Nee, ze wilde weten wat je als mens kwijtraakt door te schrijven. Inmiddels denk ik dat ik het antwoord weet.
‘Om te beginnen verlies je iets van je onschuld, een zekere onbevangenheid .In Momentopnamen voer ik iemand ten tonele die deelneemt aan de jaarvergadering van een eerbiedwaardige academie ten tonele, een eminent jurist die tijdens een voordracht in slaap valt. Dat heeft een weinig flatterend effect op zijn gelaatsuitdrukkingen, alsof hij zichzelf niet meer is. Als ik zoiets beschrijf, vraag ik me af of ik het recht heb dat te doen, ik voel me een spion in iemands leven. Als je iets observeert en al het idee hebt dat je erover wilt schrijven, moet je een zekere afstand nemen, je verwijderen van het leven in plaats van eraan deel te nemen. Dat bedoel ik met je onschuld verliezen.
‘Maar een schrijver verliest meer. De vijf verhalen in het boek dat onlangs in Italië is verschenen, Tempo curvo a Krems, beginnen met iets wat ik zelf heb meegemaakt en waaraan ik levendige herinneringen heb. Het feit dat ik die teksten heb geschreven, dat ik heb nagedacht over bijvoeglijke naamwoorden, dat ik zinnen heb geschrapt en toegevoegd, zorgt ervoor dat iets wat eerst een soort vage maar volmaakte melodie was, nu zwart op wit op papier staat, een tekst met goede en minder goede kanten. Dat veroorzaakt bij mij een dubbel gevoel. Aan de ene kant ben ik blij dat ik die verhalen heb opgeschreven, want als auteur vind ik het uiteraard belangrijk ideeën, gevoelens en gedachten op papier te zetten. Maar iets van de intensiteit van die herinneringen gaat tijdens het schrijfproces verloren. Als literatuur op die manier parasiteert op het leven, win je als schrijver, maar verlies je ook.’

Filosoof Daan Roovers is benoemd tot de nieuwe Denker des Vaderlands. Dat maakte de stichting Maand van de Filosofie dinsdag bekend. (Redactie Volkskrant 26 maart 2019):
Daan Roovers is voormalig hoofdredacteur van Filosofie Magazine en de drijvende kracht achter De Nacht van de Filosofie. Ze is de opvolger van René ten Bos die de titel sinds 21 april 2017 droeg. Eerdere Denkers waren Hans Achterhuis en René Gude.

De terrorist, de vader, de opa (Erdal Balci de Volkskrant 26 maart 2019, p. 24):
is op het hoogtepunt van zijn macht tijdens de verovering van andermans brein voor zijn eigen gedachtengoed. Zij wonnen zieltjes bij ons in de stad. Als roofdieren speurden ze bij scholen naar de zwakste kinderen in de moslimgemeenschappen, boekten successen, verkeerden op het toppunt van hun macht als mens. Met hun groene petjes, hun belachelijk wijde broeken, hun veel te lange baarden en hun jassen uit premoderne tijden lieten ze zich gelden.
Dood of levend, ze willen ruiken aan de roem. Ze willen bekendheid. Hun eigen dood is dan van ondergeschikt belang, als ze op het moment van de dood maar kunnen proeven van de ultieme manier van machtsuitoefening en van succes.
Internet, televisie en kranten rollen de rode loper voor ze uit. Als columnist doe ik er ook aan mee.
Met zijn daad breekt hij met zijn vader die met hetzelfde probleem zat en niet verder ging dan vreemde kleren aan te trekken en aan polygamie doen. Zijn opa, die zolang het genoeg regende op zijn akkers, de gelukkigste man op aarde was, is alweer een man van een tijd die wij ons niet meer herinneren. De nieuwe ‘geldingsdrang’ is niet meer te genezen en gaat de mens verpulveren. Hij gaat ooit ten onder aan zijn idiote ambitie. Je zou er om kunnen huilen, maar ook kunnen denken dat het goed is voor de aarde.

De missie van de Theosophical Society (Tim Boyd Theosofia maart 2019):
In juli 2018 werd in de vergaderingen van de General Council in Naarden de ‘mission statement’ ofwel de missie van de Theosophical Society (Adyar), hierna TS, vastgesteld die op de achterpagina van Theosofia staat.
‘Spiritual Self-Transformation’, spirituele zelf-transformatie
Het theosofische werk dat wij als individu doen beschrijven we als ‘spirituele zelf-transformatie’. Dit is geworteld in het idee dat het kleine zelf, afgescheiden levend in de persoonlijkheid, kan worden getransformeerd door de invloed van de inwonende geest, zodat het transparant wordt. Annie Besant beschreef dat als het verborgen licht, stralend in ieder wezen.
Wat komt er allemaal kijken bij deze transformatie?

Waarom lummelen van levensbelang is - en wat we in dat opzicht van andere dieren kunnen leren (Wilma de Rek de Volkskrant 14 februari 2019):
De mens is ook een dier, dus zou hij zich best wat meer als zodanig mogen gedragen. Bijvoorbeeld als het gaat om de balans tussen inspanning en ontspanning: ‘Vooral mannelijke leeuwen voeren geen flikker uit.’
Begin deze eeuw ontdekten onderzoekers wat er gebeurt in een brein in rust. Dat wil zeggen: in een brein waarvan de eigenaar niet druk met iets bezig is, maar kalmpjes naar een punt in de verte staart en zijn gedachten de vrije loop laat. ‘Op dat moment gaat het default-mode network aan, zeg maar de basisstaat van de hersenen’, zegt Martijn van den Heuvel (38), neurowetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam. ‘We komen er steeds meer achter hoe belangrijk het netwerk is.’

‘We leven in cultuur van verandering’ (Jelte Wiersma Elsevier 19 januari 2019 p. 44-46):
Emeritus hoogleraar staatsrecht Wim Couwenberg (93) is optimistisch. Net als ‘zijn’ katholieke kerk, is ook de islam niet opgewassen tegen de ‘stoomwals van de moderniteit’.

'He hated me': Comedian Ruby Wax on her infamous interviews with Donald Trump and OJ Simpson
Ruby Wax says she was thrown off Donald Trump's private plane during an interview for the BBC more than 25 years ago.
The comedian says Trump told her in the interview that he wanted to be president of the United States.

De schaamteloze moed om spijt te betuigen (Aart G. Broek 12 oktober 2017):
Als ik mij verontschuldig dan voel ik mij zo’n lummel
In westerse landen zullen falende bestuurders niet publiekelijk het hoofd buigen, de ogen neerslaan en hun schuldgevoelens tonen zoals dit in Japan regelmatig gebeurt. Behalve vernederend en zodoende schaamtevol is een dergelijk optreden vooral bedoeld om aan te geven hoezeer de bestuurder is begaan met het lot van de (mogelijke) [|slachtoffers]] die hij maakte. Rijkman Groenink (ABN AMRO), Hubert Möllenkamp (Rochdale), Marcel de Vries (Vestia), Henk Chin Sue (Gasunie) en Loek Hermans (Maevita) werden gebrandmerkt als falende bestuurders. De heren legden schaamtevolle trajecten af.
SCHANDPAAL
Wij schermen de aanstichters van leed bij voorkeur af, meer in het bijzonder beschermen we ze zo veel mogelijk tegen openlijke hoon – beschaafd als we menen te zijn. De tijden van de schandpaal op het marktplein liggen tenslotte ver achter ons. Nadat de klokkenluider Arthur Gotlieb een einde aan zijn leven maakte, werden de namen van de afdelingsdirecteur en de unitmanager onder wie Gotlieb bij de Nederlandse Zorgautoriteit werkte, angstvallig buiten het nieuws gehouden.

Op zoek naar de Newton van de parapsychologie (Willem Bouwman interviewt Ingrid Kloosterman 30 juni 2017):
Wetenschapshistoricus Ingrid Kloosterman schreef een boek over de geschiedenis van de parapsychologie in Nederland. ‘Veel parapsychologen hadden het gevoel dat er een revolutie in de wetenschap zat aan te komen.’
Wat vond u het moeilijkst bij het schrijven van dit boek?
‘Het was lastig een middenweg te vinden. De aanhangers van de parapsychologie vonden dat ik te weinig begripvol en te weinig steunend was. De tegenstanders zeiden dat ik kritischer moest zijn. Het was niet altijd gemakkelijk om mijn eigen lijn te trekken.’

Eus (Hassan Bahara de Volkskrant 27 mei 2017, Bijlage Opinie p. 2):
Het dilemma van Eus - beter bekend als de schrijver Özcan Akyol - is dat hij nooit Turks genoeg zal zijn in Turkse ogen en nooit Nederlands genoeg in Nederlandse ogen. Oké, dat is ook het dilemma van vele anderen, maar bij hem is het allemaal net een tandje erger omdat hij zo'n gigantische publieke figuur is. Kom ik zo op terug.
Dit begint een beetje een zielig verhaal te worden. Was ook weer niet de bedoeling. Want wat ik ook zag: als je net als Eus links en rechts ondermijnd wordt, dan zet dat je op scherp om meester over je eigen verhaal te worden. Dat zie je mooi in De neven van Eus, waarin Eus de publiekelijke worsteling aangaat met zijn Turkse achtergrond en zijn Nederlanderschap. Uit dat gevecht komt langzaam iemand naar voren die er steeds meer vrede mee heeft dat hij zich ophoudt in een grijs gebied tussen Turkije en Nederland. Nooit Turks genoeg, nooit Nederlands genoeg. Maar wel helemaal zichzelf, zijn aller-uniekste Eus. Dat is een nastrevenswaardige positie, als je het mij vraagt.

Wim Couwenberg Hoe wordt de samenleving het best ingericht? (Piet Ransijn Civis Mundi maart 2017, recensie):
Wegen naar zelfverwerkelijking
Zonder wegen naar zelfverwerkelijking – Fromm spreekt van ’wegen die tot genezing leiden’ in het slothoofdstuk van zijn ’psychopathologische analyse van democratie en kapitalisme’ – blijft het materiële welzijn beperkt tot een vervlakt leven en werken. Dit wordt afgewisseld met vlak vermaak en is behept met angst en vrees om de welvaart te delen met minder bedeelden, die een weg zoeken in een wereld vol geweld en menselijk tekort.
Voor het opheffen van dergelijke problemen is een meer geïntegreerde inrichting van de samenleving nodig waarin economie en politiek dienstbaar zijn aan menselijke waarden als zelfverwerkelijking, zoals oorspronkelijk bij verlichtingsfilosofen en Marx.
Mensen kunnen van alles bewerkstelligen. Maar zonder de verwerkelijking van onszelf en een dieper inzicht in het bewustzijn als innerlijk licht en het vermogen dat ons mens maakt, missen zij hun bestemming in blijvend geluk. Wij blijven dan gevangen in een beperkt bewustzijn. Iets dergelijks hielden oude geschriften als de Indiase Upanishads ons voor en boden daarbij wegen tot zelfverwezenlijking. Zonder dergelijke wegen wij blijven steken in een recidiverende meervoudige crisis, waarvoor economie en politiek als zodanig geen uitweg bieden. Zij kunnen wel bijdragen tot een meer geïntegreerde benadering, die ook andere, enigszins verwaarloosde culturele, morele en spirituele levensgebieden omvat.
Over de inhoud van die wegen naar zelfverwerkelijking gaan andere artikelen, zoals die van Hans Komen. Hij geeft een belangrijk complement bij de voornamelijk politieke inhoud van Civis Mundi, die geen wegen tot zelfverwerkelijking biedt.

Professor Anton van der Geld boek Balans in ons leven?
Hoe brengt deze drukke tijd onze innerlijke balans, maar ook de balans tussen persoon en samenleving, en tussen mensen onderling uit evenwicht en hoe ontstaat een crisis? Hoe ga je om met deze spanningen en kom je tot een menselijker en gelukkiger leven?
Professor Anton van der Geld houdt zich in zijn praktijk bezig met onze hedendaagse levensvragen:
- Hoe kunnen we balans en onbalans in ons leven onderzoeken?
- Waar is al die onbalans in mens en maatschappij te vinden?
- Hoe is levenskunst de weg naar geluk?
- Hoe zijn levenskunst en levensgeluk in praktijk te brengen?
- Hoe helpen muziek, film, dans, roman ons bij levensgeluk?
In het eerste deel van het boek behandelt Van der Geld deze actuele vragen in een vijftal hoofdstukken.
Daarbij laat hij zien, welke spanningen er kunnen ontstaan in de persoon, gezondheid, relatie, seksualiteit, samenleving.
Is deze onbalans op te lossen?
Daar is levenskunst voor nodig.
Het kan een heel proces zijn om een levenskunstenaar te worden, die van zijn eigen leven iets kostbaars maakt.
Ons verlangen naar levensgeluk vergt een echt zoektocht.
Het levensgeluk moet ontdekt worden.
Dat kan voor iedereen heel verschillend zijn, maar wees bedacht op tekenen, op vingerwijzingen, die ook jou de weg wijzen.
De weg van dat geluk is immers: neem je leven ter hand en word wie je bent.
Durf de regisseur te zijn van je eigen leven, van je ware zelf.
Dan ben jij toch ook iemand die er mag zijn en meetelt.
Probeer daarbij niet alleen met je verstand, maar vooral ook met je hart naar de ander te kijken en met de ander om te gaan.

De waarheid voorbij (Haro Kraak de Volkskrant 27 december 2016, bijlage p. 4-5):
Beschouwing post-waarheid
2016 was het jaar van de post-truth: feiten waren van ondergeschikt belang aan meningen, emoties en regelrechte bullshit. Hoe hebben we grip verloren op wat waar is?
%blackFlauwekulverkoper
Dit brengt iedereen in verwarring, zei Trevor Noah, de presentator van latenightshow The Daily Show. Politici horen niet eerlijk over hun leugens te zijn.'
Trump is een goochelaar, zei Noah. 'Hij vertelt iedereen hoe hij de truc doet en alsnog zeggen mensen: het is magie!' Trump de tovenaar, bij wie illusie en werkelijkheid voortdurend door elkaar lopen.
Ondanks al zijn leugens, onwaarheden en overdrijvingen moet je Trump geen leugenaar noemen, betoogde het Amerikaanse blad The New Republic. Hij is wat anders, iets veel ergers: een bullshit artist, een flauwekulverkoper.
Wat het verschil is? Dat legt Harry G. Frankfurt, een vooraanstaand filosoof en emeritus hoogleraar aan Princeton, uit in zijn boek On Bullshit'' uit 2005. 'Je kunt alleen liegen als je de waarheid denkt te weten', schrijft hij. 'Een leugenaar verhoudt zich tot de waarheid, en respecteert in die zin de waarheid. Een bullshitter geeft niet om de waarheid.'
Flauwekul is daarom gevaarlijker dan leugens, betoogt Frankfurt, omdat het de mogelijkheid tot het achterhalen van waarheid ondermijnt. Een leugen probeert de waarheid te manipuleren, maar flauwekul probeert de aanhoorder te manipuleren.
Schandalig
Bullshit is vager (en dus gevaarlijker) dan een leugen, zegt Frankfurt, een leugen kun je ont-maskeren of doorprikken, maar bullshit niet. Na bullshit volgt daarom zelden de ophef die hoort bij het onthullen van een leugen. Trump profiteert op meerdere manieren van dit klimaat. Hij maakt van zijn kletskoek een show. Zijn praatjes worden nauwelijks serieus genomen, soms meent hij niet eens wat hij zegt, zoals hij zelf al trots toegeeft. Het is kleedkamerpraat of een politiek incorrect grapje, zo verdedigt hij zijn misstappen, en mensen gaan daar kennelijk in mee.

Laat niet mensen maar feiten beslissen (Laura Menenti de Volkskrant 13 september 2016):
Bij besluiten over mensen moeten we onze vooroordelen elimineren en alleen harde feiten laten spreken.
Dat niet iedereen in onze samenleving dezelfde kansen krijgt, hangt natuurlijk niet van één factor af. Maar op belangrijke momenten in ons leven neemt iemand een beslissing over ons die ons op het ene of het andere pad kan zetten. Iedereen verdient het dat die beslissing zo eerlijk mogelijk genomen wordt, met gelijke kappen voor gelijke monniken. Het meest menselijke dat we daarvoor kunnen doen, is de mens uit deze beslissingen halen.

Weg met Schnabeltjeskrant of Voorstellen van de commissie-Schnabel zijn verzameling holle retoriek (Ton van Haperen de Volkskrant 29 januari 2016, p. 20):
Met de commissie-Schnabel gaat het van meet af aan mis. Volgens de staatssecretaris leidt het onderwijs van vandaag op voor banen van vroeger. Vanuit die stelling formuleert hij de opdracht voor de commissie: wat heeft een leerling in 2032 nodig? Gevolgd door een bijzondere procedure: Iedereen die zich aangesproken voelt, mag een antwoord insturen. Schnabel en zijn 'platform 2032' zetten de inzendingen om in een advies.
Dat is vreemd. Een nieuw curriculum voor leerplichtige kinderen is geen kwestie van 'u vraagt en wij draaien', maar een halszaak van de democratische rechtsstaat. Een politieke kwestie. Algemene vorming leidt niet op tot banen voor later, maar voedt op tot burger van nu. Aan de hand van relevante kennis van dat moment. Denk aan de stelling van Pythagoras, de Franse Revolutie, literatuur uit Nederland en de rest van de wereld, dat soort zaken. Een gedisciplineerde omgang daarmee resulteert in leerbaarheid tot aan de dood.
Tot slot is ook de keuzevrijheid voor scholen in 'wat' zij onderwijzen niet handig. Alle kinderen in Nederland horen ongeveer hetzelfde te leren. Vanwege de maatschappelijke cohesie. Burgers kunnen alleen beschaafd met elkaar omgaan als ze elkaar verstaan. En je verstaat elkaar als je een referentiekader deelt. Het is de taak van de algemene vorming dat referentiekader aan te brengen. Zo leer je burgerschap. Op school.

Gehoorzaamheid of Is verzet tegen de staat altijd moreel onaanvaardbaar? (Arnon Grunberg de Volkskrant 18 juli 2016):
Een dictatuur: een staat die volledige en onvoorwaardelijke gehoorzaamheid afdwingt.
In zijn boek Unforbidden Pleasures schrijft psychoanalyticus Adam Phillips over gehoorzaamheid. 'Wie we gehoorzamen en hoe we gehoorzamen - en wat we doen terwijl we aan het gehoorzamen zijn - zijn de bepalende factoren in ons leven', stelt hij.
Naar aanleiding van de mislukte Turkse staatsgreep is het nuttig na te gaan wanneer ongehoorzaamheid tegen de staat moreel gezien aanvaardbaar is.
Ondanks ons verleden - verzetsstrijders ten tijde van de Tweede Wereldoorlog zijn zo ongeveer de laatste Nederlandse helden - lijkt er tegenwoordig consensus te bestaan over het feit dat verzet tegen de staat altijd onaanvaardbaar is.
Goed, toen al-Sisi in 2013 de democratisch gekozen Morsi in Egypte omverwierp, vonden het Westen en een deel van de Egyptenaren dat prima. Morsi was van het Moslimbroederschap en voor mensen met dergelijke opvattingen gelden andere regels, nietwaar?
Volgens% blueblackblueblack%afdwingt.

'Ik leef een degoutant luxe leven' (Evelien van Veen interviewt Griet Op de Beeck de Volkskrant 27 februari 2016):
'Ik ben geworden wie ik altijd al was' zegt Griet Op de Beeck na 25 minuten in een café in haar woonplaats Gent. Het is dat deel van haar leven dat ze graag prijsgeeft in interviews: 'Ik ben altijd al een schrijver geweest. Ik durfde het alleen niet in praktijk te brengen.'
Op de Beeck verkocht in totaal al 400 duizend boeken. Vorige week verscheen haar derde, Gij nu, een boek over vijftien personages die allemaal, zegt ze, 'op een kantelpunt in hun leven staan'.
'Op dat kantelpunt valt het vaak stil, omdat de machteloosheid heeft gewonnen, of het schuldgevoel of de angst. Het verleden kortweg - want dat is vaak wat mensen in de weg zit. Voor mij is de kwestie: kies je voor evolutie of kies je ervoor de dingen te laten stagneren?
Je had in de periode een baan als dramaturg, je had je studie afgemaakt, het leek alsof je je leven op de rails had.
'O ja, aan de buitenkant zag het er allemaal goed uit: ik had leuke vrienden, een job in een spannende theateromgeving, ik woonde in een tof appartement in een hippe buurt in Antwerpen. Ik wekte de indruk dat alles oké was, maar ik had nooit het gevoel dat ik er mocht zijn. Ik voelde me alleen sterk door niet te eten. Want niet veel mensen kunnen dat. Ik at minder en minder, op het laatst alleen nog een potje magere yoghurt in de ochtend, tot ik 39 kilo woog.'

Spiritueel leven temidden van werelds leven (Vic Hao Chin jr. TheoSofia maart 2015 p. 18-23):
Vicente (Vic) Hao Chin jr. is voorzitter van de Theosophical Society Adyar op de Filippijnen. Hij was voorzitter van de Indo-Pacific Federation van de TS en is tevens auteur van diverse publicaties.
Wanneer een individu bijvoorbeeld opgroeit in de veronderstelling dat het belangrijkste in het leven is het vinden van een baan en financiële zekerheid, het krijgen van een echtgenote of echtgenoot of kinderen, dan is hij of zij zich er misschien niet van bewust dat wat wordt nagejaagd iets is dat het mechanische doel van de mens geweest is sinds de tijd van de Neanderthaler – het najagen van zekerheid, de bevrediging van behoeftes of begeerten en het conformeren aan maatschappelijke eisen. Natuurlijk zijn er dingen die iemand moet doen om te overleven, maar om zichzelf te beperken tot deze dingen is alsof men slaapt of het leven van een robot leidt. Is er echt verschil tussen het triomfantelijk vangen van een hert tijdens een jacht in de steentijd, en triomfantelijk de koop realiseren van een mooie auto of een stuk land in de 21e eeuw? Of opgroeien, een baan krijgen, trouwen, kinderen krijgen, oud worden en sterven? En onze kleinkinderen groeien op, krijgen een baan, trouwen, krijgen kinderen, worden oud en sterven? Is dit de betekenis van menselijk leven – de impulsen volgen van onze adrenaline of ons libido? Van biologische of psychologische angst of plezier? Het trillen van dit soort vragen in de harten van sommige mensen is het begin van het ontwakingsproces, wat een spiritueel proces is. Er bestaat een ontevredenheid, een onbevredigd gevoel aangaande de zich herhalende sporen van menselijk leven.
Een jezuïtenpriester, Anthony de Mello, formuleerde het krachtig in zijn boek Awareness. Hij zei: Spiritualiteit betekent ontwaken. De meeste mensen, ook al weten zij het niet, zijn in slaap. Zij worden slapend geboren, zij leven slapend, zij trouwen slapend, zij sterven in hun slaap zonder ooit te ontwaken. Zij begrijpen nooit de schoonheid en de pracht van wat wij het menselijk bestaan noemen.
Dit ontwaken is het zien van een grotere en diepere realiteit van bestaan. Het is geen geloof, want een geloof is nog steeds binnen gevangenismuren zitten. ‘Zien’ betekent zien voorbij de gevangenismuren, niet alleen maar geloven dat er iets is buiten de muren. Dit is het begin van ware intuïtie. Wat deze subtielere intuïtie ziet en wat de uiterlijke persoonlijkheid doet, verschilt bijna altijd van elkaar of is tegenstrijdig. Volgens mij is dat het eerste en belangrijkste element van het leven, van het spirituele leven in het wereldse leven: dit grotere perspectief van bestaan inzien. Dit komt vaak op jonge leeftijd naar voren, maar wordt dan gemakkelijk verstikt door uiterlijke en dringende kwesties, naarmate men opgroeit.

de bergrede in het licht van de vedanta-leer
22: Wanneer een mens goed is, wees dan niet afgunstig. Wanneer hij slecht is, haat hem dan niet; wees onaangedaan ten aanzien van degenen die kwaad willen. Iedere gedachte die uit haat geboren wordt, zelfs de rechtvaardige haat jegens het kwade, moet noodzakelijkerwijze een golf van haat en slechtheid in onze geest doen oprijzen, waardoor onze onwetendheid en rusteloosheid alleen maar toenemen. Het is onmogelijk aan de Heer te denken of Hem lief te hebben zolang deze golf nog niet voorbij is. Als wij God wensen te vinden, moeten wij God-gelijk worden in barmhartigheid.
28: Mattheüs 5:1-48
10 Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
11 Zalig zijt gij, als u de mensen smaden, en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om Mijnentwil.
12 Verblijdt en verheugt u; want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die voor u geweest zijn.

Dichters & Denkers Helder water (Cyrille Offermans De Groene Amsterdammer 17 december 2014):
Vuilbekkende journalisten en gemankeerde avonturiers, patserige nep-helden en kille charlatans: 2014 heeft veel literaire helden voortgebracht. Hier de hoogtepunten volgens onze vaste medewerkers.
René ten Bos (1959) is filosoof, niet bekend van tv of columns, wel hoogleraar aan de faculteit der managementwetenschappen van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Voor ik zijn nieuwste boek, WATER, in handen kreeg had ik nooit van hem gehoord. Op het eerste gezicht lijkt hij met dit boek kracht te willen bijzetten aan de veelgeciteerde uitspraak dat de hele westerse filosofie niet veel meer is dan een serie voetnoten bij Plato.

Trudy Dehue boek De depressie-epidemie - over de plicht het lot in eigen hand te nemen.
Hebben we het geluk in eigen hand? Een kritische blik naar de hulpverlening, de farmaceutische industrie en het maakbaarheidsidee.
Nederland hoort tot de meest welvarende, vrije en gelukkige landen. Dat constateren wetenschappelijk onderzoekers van het geluk. Maar tegelijk zijn anti-depressiva de meest geslikte medicijnen. Talloos zijn de andere therapieën, de zelfhulpboeken en de internetpagina's over depressiviteit. En deskundigen stellen dat depressie nog grotendeels onderbehandeld is.
Sinds de eeuwwisseling is er een angstaanjagende toename van kinderen en volwassenen die antidepressiva of Ritalin slikken. Omdat de diagnoses worden gesteld en de benamingen gegeven (als voorbeeld noemt ze ADHD), lijden ‘ineens’ veel meer mensen aan zo’n stoornis – ongeacht of nu erfelijke factoren, omstandigheden of de veranderende maatschappij de oorzaak daarvan zijn. Er is een etiket, dus de patiënt is ziek, dus moet hij worden behandeld. Zo maken we elkaar tot patiënt en accepteren niet dat iemand afwijkt.

Aris Otzen boek De evolutie - Een stroom van liefde (recensie):
Uitgaande van de Wetenschap van de ziel van swami Yogeshvarananda Sarasvati, een psychologie die berust op een duizendjarige traditie van meditatief schouwen, verbindt hij de vijf elementen aarde, water, vuur, lucht en ether met archetypische instincten of realisaties, zoals resp. structuur, fantasie, gerichtheid, onderscheidingsvermogen, communicatie. Hoe deze in opeenvolgende evolutiestadia als rijk van de mineralen, planten, dieren en mens op weg naar grotere vrijheid in wel 625 combinaties kunnen worden waargenomen, is heel verrassend: "Schoonheid is een goddelijk aspect dat, naar de mate van de persoonlijke realisatie van Goedheid en Waarheid, in de grove stof als vorm tot uiting komt.[...] Alle wezens zijn in feite mensen in wording. Dus alle levensvormen zijn beelden van God. Naar de mate waarin de ziel in involutie een betere grip krijgt over zijn fysieke lichaam zal dat beeld authentieker zijn. Bewustzijnsevolutie wordt daardoor zichtbaar in de vorm van het lichaam, in het succes om aan die vorm een goddelijke schoonheid mee te geven.[...]De natuur levert ons lichamen van toenemende complexiteit. We hebben al deze lichamen leren hanteren tijdens een eindeloze reeks van wedergeboorten."(p. 111)
Verinnerlijking en inspanning om de problemen van de wereldsamenleving op te lossen gaan hand in hand. "We kunnen niet genoeg benadrukken", aldus Otzen, "dat bewustzijn altijd al in optima forma in ons aanwezig was, alleen moest het aan ons be-wolkte brein worden geopenbaard. Maar geleidelijk aan, tijdens de evolutie, trekt de mist toch op en zullen we wéten. Dan zullen onze handelingen effectief worden. Dan zal geen karma meer worden aangemaakt, maar juist worden opgelost, tot voordeel van de gehele mensheid."(p. 222)

De beste boeken voor nerds (Martijn van Calmthout de Volkskrant 13 december 2014):
Het onwaarschijnlijkheidsprincipe, In Einsteins achtertuin en What If?
Een heel boekenjaar is te mooi om braaf samen te vatten. Dus presenteert Sir Edmund het jaar 2014 Volgens Onze Eigen Boekenredactie: 1 tot de verbeelding sprekende rel (Röling), 1 schitterend beeldboek, 1 ten onrechte genegeerde biografie (Rockefeller!), 1 plezierige trend (nostalgie, maar dan zonder het sentiment) en 27 aanraders, van Engelse romans tot sieraden voor de salontafel.
Amanda Gefter - In Einsteins achtertuin
New Yorkse societyjournalist Amanda Gefter loopt een natuurkundeconferentie binnen en raakt gefascineerd door de diepste aard van materie, ruimte en tijd. Onderweg spreekt ze alle kopstukken, van Leonard Susskind tot Stephen Hawking. Klinkt als fictie, maar is echt en buitengewoon onderhoudend.

De fascinatie van kunstenaar Jikke van Loon voor twee Japanse poortwachters hangt, zoals ze aangeeft met het boeddhisme samen. In het oeuvre van H.P. Blavatsky komt de wachter van de tempel uitgebreid naar voren. De twee Japanse poortwachters symboliseren 'de twee in één'.

De alwetende god van de markt bestaat niet Tomas Sedlacek (de Volkskrant van 8 november 2014):
En doet deze marktdialectiek van these, antithese en synthese (vraag, aanbod, prijs) niet sterk denken aan Hegels Zeitgeist? En zijn die eigenschappen niet ook door de onzichtbare hand van de markten geprivatiseerd? Zijn de markten niet het element dat ons verder zal voeren naar de toekomst van de geschiedenis? Wat zeggen de markten? (We hebben een hele priesterorde van analisten om de deels rationele, deels emotionele bewegingen van de markten te duiden; analisten die tegelijkertijd de spreekbuis van die markten worden). Wat leeft er in de markten? Hoe is de stemming? Hoe voelen de markten zich vandaag? Wat willen de markten (van ons)? Op welke manier zijn ze de maat geworden voor ons, voor onze stemmingen, zienswijzen, ons optimisme en pessimisme? Wat kunnen we voor de markten doen? Wat krijgen we ervoor terug? Waar brengen ze ons heen?

Bronnen van legitimiteit Over de zoektocht van de wetgever naar zeggenschap en gezag (Anne Meike Bokhorst 21 mei 2014):
2.2 Wat is legitimiteit? (p. 20):
Het idee van legitimiteit komt voort uit het Romeinse recht en klinkt door in het middeleeuwse argument ‘quod omnes tangit ab omnibus approbatur’: dat wat allen raakt moet door allen erkend worden.20 ‘Erkenning door allen’ vormt een wezenlijk politiek kenmerk van legitimiteit en geeft tevens aan wat het onderscheid is met het juridische begrip legaliteit.
20) Merquior, J. G. (1980) Rousseau and Weber. Two studies in the theory of legitimacy, London: Routledge & Kegan Paul. p. 3. Ook Van Occam, Grotius, Hobbes, Pufendorf, Locke en Montesquieu droegen bij aan vroege theorievorming over legitimiteit.
Hoofdstuk 4 Conceptueel kader van bronnen van legitimiteit (p. 80):
Wanneer verliest de bron aan legitimiteit?
De rechtsprekende macht dient volgens Montesquieu’s leerstuk van de trias politica gescheiden op te treden van de wetgevende macht en de uitvoerende macht. Als de rechter te zeer aan rechtsvorming doet door het creëren van rechtersrecht kan hij de wetgever voor de voeten lopen en kunnen rollen vermengd raken. Een rechter dient politiek terughoudend te zijn en geen eigen politieke agenda te hebben.

Leiders zijn geregeld zelfdestructief (Elsevier, 4 januari 2014)
Kets de Vries is hoogleraar aan het Franse managementinstituut INSEAD. Al 22 jaar geeft hij daar cursussen over leiderschap voor topmanagers.
Hij was eerder hoogleraar aan de Harvard Business School en is gediplomeerd 
psychoanalyticus. Wie hij op de divan heeft gehad, kan hij vanwege zijn beroepsgeheim 
niet zeggen. 'Maar de teller staat ruim over de duizend. Veel oud-studenten zijn top-CEO’s en ministers.'
Zijn indruk na al die ontmoetingen? Niet zo best. 'Als je aan leiders schudt, vallen er heel rare dingen uit. Ze zijn bovengemiddeld vaak neurotisch en vooral narcistisch. Ze omringen zich vaak met verkeerde mensen en zijn erg gevoelig voor groepsdenken.
Verder worden ze vaak gedreven door hebzucht en hebben ze geen contact met de werkelijkheid.'
Het wordt pas echt gevaarlijk als
 iemand wordt uitgeroepen tot bijvoorbeeld Zakenman van het jaar. Dat is vaak een teken dat hij te veel bezig is met andere zaken dan de kern van zijn bedrijf - en dit is vaak het begin van hybris, overmoed.'

Waarom is er na de oerknal iets en niet niks? van Frans W. Saris, emeritus-hoogleraar fysica in de de Volkskrant 19 augustus 2013):
Maar als ons heelal een zwart gat is dan is het heelal gesloten, dan zal het ooit stoppen met uitdijen en zal het weer inkrimpen. En als ons heelal voldoende krimpt tot een superzware superdichte grapefruit, als de film van het heelal niet alleen heen maar ook terugdraait, is er dan niet weer een oerknal? Misschien was er nooit echt een begin noch een einde en is ons heelal het resultaat van de zoveelste oerknal waarin de condities precies zo waren dat ons huidige heelal kon ontstaan?

De betekenis van neoliberalisme voorheen en in deze tijd (Wim Couwenberg Civis Mundi Digitaal #17, maart 2013):
Evenals vorige toonaangevende elites zijn het de afgelopen jaren neoliberaal geïnspireerde economische elites van ondernemers en managers geweest die tekenen van zelfoverschatting en arrogantie van de macht toonden. Dit blijkt ook uit de vanzelfsprekendheid waarmee zij geneigd waren hun economische normen en waarden aan de hele samenleving op te dringen en de leefwereld van burgers aan hun prioriteiten te onderwerpen met ondermijning van de autonomie en beroepseer van professionals als gevolg van een totale economisering van de samenleving[1]. Ook de academische wereld is daaraan ten offer gevallen met een verval van academische waarden als consequentie.[2] Dat evenals de neoliberale privatiseringsagenda begon de nodige irritatie te wekken en verzet tegen de uitwassen van dit nieuwe "superkapitalisme".[3]
[1] Zie o.a. C.D.V., zomer, 2005
[2] Zie o.a. Universiteit: Alma Mater of concurrerende partij op de kennismarkt?, Civis Mundi, 3/4, 1999
[3] Zie o.a. R. Reich, Supercapitalism: The Transformation of Business, Democracy and Everyday Life, 2007; F. Ankersmit en L. Klinkers (red.), De tien plagen van de staat, 2008; A. van der Zwan, Van Drees tot Bos,2008; en M. ten Hooven en J. Prij, Hoe het "superkapitalisme" te beteugelen?, CDV, Zomer 2008

Een unieke partij. De organisatie van de PVV (Koen Vossen is politiek historicus, december 2012):
Wie de partijorganisatie van de PVV wil bestuderen, kan zich er bijzonder makkelijk vanaf maken. Formeel is de PVV in organisatorische zin niet meer dan de Vereniging Groep Wilders, op 30 maart 2005 opgericht door Geert Wilders en de Stichting Groep Wilders. Deze stichting die Wilders op 20 november 2004 had opgericht om fondsen te werven, bestond eveneens uit slechts één lid: Geert Wilders. De twee officiële oprichters van de vereniging, Geert Wilders en de Stichting Groep Wilders, hebben direct besloten een ledenstop door te voeren, waardoor de PVV in juridisch opzicht kortom maar één lid heeft. Het rijk van Wilders loopt dan het risico ten onder te gaan aan ‘imperial overstretch’. De kans dat de opvolgingskwestie dan zal leiden tot een algehele desintegratie van de PVV is dan levensgroot aanwezig.

Gezinsmanagement
De targets van Peter (40, getrouwd, drie kinderen) - (Casper Thomas De Groene Amsterdammer 19 december 2012):
Niet alleen de werkvloer, ook het gezinsleven wordt gekoloniseerd door de holle praat van de managementgoeroe. De wieg van Manfred Kets de Vries, hoogleraar leadership development aan de fameuze business school insead in het Franse Fontainebleau, stond in Huizen.
’s Lands meest populaire managementgoeroe is eveneens van eigen kweek. Zijn naam: , ‘topspreker op het gebied van prestatieverbetering, gedragsverandering en groei’, aldus het visitekaartje van zijn sprekersbureau. Een kort resumé: Tiggelaar werd geboren in Veendam, als zoon van een postbode, studeerde communicatiewetenschappen en promoveerde in 2010 op een onderzoek naar veranderprocessen. Zijn boek Dromen, durven, doen ging ruim 250.000 keer over de toonbank en is vertaald in het Engels (Dream, Dare, Do) en in het Duits (Traumen, Wagen, Tun), een taal waarin helaas geen klinkende alliteratie voorhanden was. Behalve het bedrijfsleven is de publieke sector een gretige klant van Tiggelaar. Publieke omroepen, gemeenten en bijna alle Haagse ministeries maakten gebruik van zijn diensten.

‘Goed leiderschap vereist een geraffineerde afstemming van emoties’ (Annegreet van Bergen interviewt Gerben van Kleef, 15 mei 2012):
Hoe kunnen managers de kennis over emoties het beste toepassen?
Ten eerste is het belangrijk om je ervan bewust te zijn dat jouw emoties invloed op anderen hebben. Ten tweede moet je nagaan hoe die invloed werkt en hoe je daar je voordeel mee kunt doen. Want hoe nuttig emoties in principe ook zijn, het is niet per definitie goed ze altijd te tonen. Je moet je bewust zijn van de processen die er spelen, weten wie je tegenover hebt en in welke situatie je je bevindt. Dan pas kun je zeggen of het verstandig is om een emotie af te zwakken of juist te vergroten. Als je je boosheid openlijk uit, kan het twee verschillende kanten op gaan. Boosheid kan een bron van invloed zijn waarmee je veel gedaan krijgt. Maar het kan ook verkeerd uitpakken, waardoor het omgekeerde gebeurt van wat je beoogt.

Hij was een Jood, pech gehad (Anet Bleich de Volkskrant, 25 februari 2012):
De Franse kapitein Alfred Dreyfus zou een Duitse spion zijn. Hij werd veroordeeld, maar was onschuldig. Een mega-affaire.
Het nieuwe zit erin dat hij begrip vraagt voor de positie van de katholieken die beducht waren voor het antiklerikalisme in het republikeinse kamp. Zo omschrijft hij de rigoureuze scheiding van kerk en staat die in Frankrijk begin twintigste eeuw werd doorgevoerd als 'de prijs die de Franse katholieken moesten betalen voor hun steun aan de verliezers in de affaire Dreyfus'. Het is een poging tot nuancering die nauwelijks overtuigt.

'Wildersproces: de fanatici gaan door' (Nausicaa Marbe de Volkskrant, 24 juni 2011):
De uitspraak in het Wildersproces honoreert een breed rechtvaardigheidsgevoel. Maar de benadeelden willen door, desnoods naar de Verenigde Naties.
En zo liep het 'proces van de eeuw' met de verwachte sisser af. Volledige vrijspraak voor Geert Wilders. Rechter Marcel van Oosten had een sec, summier vonnis dat hij er doorheen jaste. Alsof hij zo snel mogelijk van de reutemeteut af wilde. Van de ellenlange dagen en dito betogen, het minutieuze huiswerk van het OM, de triomfmonologen van Bram Moszkowicz en het theater van de advocaten der benadeelden. Schluss, moet Van Oosten hebben gedacht. Einde spektakel.

Je bent je connecties (Malou van Hintum interviewt Martijn van den Heuvel de Volkskrant 7 mei 2011)
Martijn van den Heuvel: Er zijn geen hersenaandoeningen waarbij het wordt uitgeschakeld. Ik verwacht daarom dat bewustzijn een eigenschap van een hogere orde is, die het resultaat is van de totale activiteit in de verbindingspatronen, en niet iets wat je kunt aanwijzen in een of meerdere hersengebieden.

'We willen er zo graag toe doen' (Frank Koerselman de Volkskrant 26 februari 2011):
De vraag naar hulp is bodemloos, er is geen grens. Het leven brengt nu eenmaal met zich mee dat er tegenslag is, dat je soms verdrietig en wanhopig bent. Vroeger loste je dat op in de familie of de kerkblack%, tegenwoordig is het allemaal geprofessionaliseerd en zoekt men daar hulp voor. En een bijpassend etiket.' 'Wat nu geweldig in is, zijn al die dingen die op meditatie berusten, mindfulness enzo. Iemand verzint een etiket, en dan wordt zoiets meteen een hausse. In dat opzicht is de psychotherapeutische industrie geen haar beter dan de farmaceutische industrie. Daar verander je iets in een molecuul en hop, je hebt een nieuw medicijn. Psychotherapeuten variëren wat op een oude techniek en hop, iedereen loopt er achteraan. Het zijn modes hè. Alles is altijd eb en vloed, dingen komen en gaan, mensen willen op een bepaald moment iets nieuws, en na een tijdje is het nieuwe oud en wil je weer iets anders.

Tendentieus gehussel met joden en moslims (Nausicaa Marbe1 de Volkskrant 7 december 2010):
Job Cohen, die waarschuwt voor het angst zaaien van de PVV, zaait zelf blinde paniek.
De bron van alle consternatie was een mening van Frits Bolkestein, geuit in een privégesprek, over herkenbare joden die in Nederland niet meer veilig zijn en beter kunnen emigreren.

Anton Hemerijck ‘Naschokken veroorzaken ware crisis’ (Xander van Uffelen interviewt Anton Hemerijck de Volkskrant 12 november 2009)
Markt en Staat
Na de crisis van de jaren dertig verschoof de macht meer naar de overheid en kreeg de Keynesiaanse aanpak de overhand. De oliecrisis van de jaren zeventig veroorzaakte een verschuiving naar de vrije markt en resulteerde in de trits van liberalisering, de regulering en privatisering.
De contouren van het toekomstige sociaal-economische model zijn nog onduidelijk, ook omdat er twee tegenstrijdige krachten actief zijn. Er is hang naar status quo. Aan de ene kant willen bankiers en de neoliberale politici snel terug naar de jubelperiode van hoge economische groei. Aan de andere kant is er de nostalgie van de behagelijke naoorlogse verzorgingsstaat, met behoud van AOW als belangrijk symbool. Tussen deze twee krachtige sentimenten blijft het in het politieke midden akelig stil. De verscheurdheid tussen deze twee krachten - markt en staat - komt het duidelijkst in beeld bij sociaal-democraten. Op het eerste gezicht zou je verwachten dat de recente Keynesiaanse investeringen door de overheid de sociaal-democraten in Europa de wind in de zeilen zouden geven. Maar het tegendeel is het geval.

Vertrouwen en zelfvertrouwen (Parlementaire zelfreflectie, Tweede Kamer der Staten-Generaal maart 2009):
Voorwoord
De Tweede Kamer heeft besloten tot ‘parlementaire zelfreflectie’, het zichzelf een spiegel voorhouden. De vraag is hoe de Kamer functioneert en wat kan worden verbeterd. Leden en fracties moeten het vertrouwen van burgers verdienen en de Kamer als geheel moet werken aan vertrouwen in de werking van de democratie. Daarvoor is het in ieder geval nodig dat Kamerleden zich bewust zijn van hoe zij – en daarmee de Tweede Kamer als geheel – overkomen. Vertrouwen en zelfvertrouwen: de Tweede Kamer is zo sterk als de 150 leden samen. Onderlinge samenwerking is niet alleen effectief voor het functioneren van een individueel lid; het draagt ook bij aan het aanzien van de Kamer als geheel.

Ik zal blijven geven (Nazmiye Oral de Volkskrant 22 april 2008):
Ongeveer een half jaar na de moord op Theo van Gogh raakte ik overspannen, al had ik dat zelf nog niet door.
Begin der tijden
Rond die tijd kwam ik het volgende citaat tegen uit het boek De Zahir van Paulo Coelho: ‘De geschiedenis zal niet veranderen door theorieën, door de politiek, door veroveringen of door oorlog – dat alles is niets nieuws, het is slechts iets wat wij al kennen van het begin der tijden. De geschiedenis zal veranderen als wij de energie van de liefde kunnen benutten, net zoals we de energie van de wind benutten, van de zee, van het atoom.’

Slaaf van de passie (Kees Kraaijeveld de Volkskrant 2 februari 2008):
Niet de ratio, maar de onderbuik beslist. Amerikanen bepalen wie er president wordt op basis van emotie. Welke kandidaat de beste plannen heeft of de kiezer de meeste voordeeltjes belooft, speelt nauwelijks een rol....
Met deze boodschap heeft politiek psycholoog Drew Westen aan de vooravond van deze presidentsverkiezingen voor opschudding gezorgd. Westen, zelf een overtuigd democraat, betoogt in zijn boek The Political Brain'' aan de hand van treffende voorbeelden uit voorgaande campagnes waarom democraten het toch altijd zo slecht doen bij de race om het presidentschap.
Dit komt, volgens Westen, omdat democraten een verkeerde opvatting hebben van de werking van ons ‘politieke brein’. Het is geen calculerende machine die rationeel voor het beste beleid kiest, het is een emotioneel brein dat gevoelsmatig zoekt naar een betrouwbare leider die staat voor de juiste waarden. The Age of Reason is voorbij, stelt Westen. We leven in het emotietijdperk. En daar wilden de democraten met hun veel te feitelijke, rationele campagnes, niet aan.
Het werk van Westen staat niet alleen. In het voetspoor van neurowetenschappers als Antonio Damasio en Joseph LeDoux, is er een algemene herwaardering gaande van ‘het emotionele denken’, van ‘de intuïtie’ en van wat weer volmondig ‘het onbewuste’ wordt genoemd.
Het twee routes model van LeDoux met korte route (direct) en langzame route (indirect):
Malcolm Gladwell vertelt ons in zijn bestseller Blink hoe we kunnen denken zonder te denken, en belangrijke beslissingen kunnen nemen in een split second.
Rationeel denken gaat juist uit van twijfel. Het is gebaseerd op een ‘houding van redelijkheid’. Een houding die door filosoof Karl Popper ooit is beschreven als:
Ik kan ongelijk hebben en jij kan ongelijk hebben en met enige moeite komen we misschien nader tot de waarheid.
In lijn met Marvin Minsky’s metafoor van de society of mind kunnen we onze hersenen omschrijven als een innerlijke mentale maatschappij. Een maatschappij waarin, vrij naar Hume, de rationele processen de slaven zijn en de emoties de meesters. Maar waarin macht vraagt om tegenmacht, net als in de echte samenleving.
Nu staat ‘burgerschap’ weer hoog op de vonderwijsagenda. Maar het leerdoel ‘helder en kritisch denken’ ontbreekt bij mijn weten in alle eindtermen en competentieprofielen. Dat is jammer, want als burgers iets zouden moeten leren, dan zijn het juist deze vaardigheden: helder denken, vraagtekens zetten bij beeldvorming, en opnieuw een allergie ontwikkelen voor denkfouten als generalisaties en drogredenen. Helder denken valt te leren. In elk geval zou ieder mens de gelegenheid moeten krijgen dit op school eens te proberen.
Opdat in onze mentale maatschappij niet enkel emotie zal heersen maar dat haar slaaf, de ratio, een wakkere tegenmacht zal vormen. Opdat in de Verenigde Staten ooit een vrouw of een zwarte man president zal kunnen worden. En opdat het gezond verstand weer grip zal krijgen op de onderbuik.

Internationale Spectator (Jaargang 60 - nr 5 - mei 2006):
Ruslands macht: terug van weggeweest
Zachte krachten versus grotemogendhedenambities: Rusland en de Europese Unie (Marc Jansen p. 243):
Er is een wereld van verschil tussen de EU en Rusland. Rusland heeft vooral respect voor concurrenten die ontzag inboezemen, terwijl de EU bestaat bij gratie van samenwerking en overleg; zij beschikt over ‘soft power’ veeleer dan harde machtsmiddelen. De economische en financiële kracht van de EU valt niet zo gemakkelijk om te zetten in politieke invloed.

Geert Mak (Marcia Luyten de Volkskrant 20 november 2004):
‘Omdat de mentaliteit van topmanagers en topbestuurders langzaam maar zeker die van de hele samenleving wordt.’ Door zijn positie zet de manager de toon, stelt Mak. Hij bepaalt de richting die de samenleving opgaat. ‘En dat is nu totaal de verkeerde kant uit.’ Mentaliteit is volgens Mak allesbepalend.
‘Kijk naar de topambtenaren op het ministerie van Onderwijs. Daar is geen enkel besef meer van good-taxpayers’ money. Het is als in de nadagen van de Gouden Eeuw: de staatskas is een ruif waar je uit eet. Wie kan, die graait.’
Tobbende binnenvetters, Elsevier 15 november 2003:
In de visie van Kees van Lieshout, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de katholieke universiteit Nijmegen, wordt extraversie bepaald door de wijze waarop mensen worden geactiveerd. Er is een duidelijk verschil tussen introverte en extraverte types bij prikkels uit de omgeving. Van Lieshout brengt liever een ander onderscheid aan tussen overcontrolers, undercontrolers, en veerkrachtige individuen. De veerkrachtige houden het (gulden) midden tussen beide extremen. De biologische bepaaldheid van persoonlijke eigenschappen verklaart mede de verschillen tussen 'mannen en vrouwen'. Overcontrolers zijn relatief vaak vrouwen, undercontrolers relatief vaak mannen. De overcontrolers met hun introverte aanleg zullen zich overigens eerder bij een psychotherapeut melden dan hun tegenhangers. Undercontrolers hebben de neiging anderen als de oorzaak van problemen aan te wijzen. Zij gedragen zich in de ogen van hun medemens vaak ook nogal ongevoelig, bot, agressief, antisociaal. Overcontrolers zoeken het probleem eerder bij zichzelf. Zij zijn plichtsgetrouw, hechten veel waarde aan de verwachtingen van hun omgeving.

«De vanzelfsprekendheid van solidariteit is uitgehold» (Hubert Smeets interviewt Ad Melkert De Groene Amsterdammer 27 september 2003):\\ Volgens de laatste peilingen is de PvdA van Wouter Bos nu goed voor 50 zetels in de Tweede Kamer. Onder zijn voorganger kAd Melkert haalden de sociaal-democraten er 23. Is alle leed geleden? Ad Melkert blikt terug en vooruit.
«We moesten het evenwicht opnieuw uitvinden.»
«Criminaliteit is nu het meest geglobaliseerde verschijnsel. Preventie en repressie zijn dus een blijvende taak van de staat. Bestrijding van corruptie bijvoorbeeld is een conditio sine qua non voor welvaart en eerlijk delen. Die endemische corruptie is in veel landen verweven met criminaliteit en terrorisme.»
Nederlanders reageren op deze mondialisering door provinciaals te worden.

Hans Feddema (De Groene Amsterdammer 31 augustus 2002, nr. 35):
Over verdachte Volkert van der G. zei een naaste: «Volkert heeft een diepgeworteld rechtvaardigheids gevoel.» Soms heeft een dader net als in Het proces van Kafka het gevoel geen dader maar eigenlijk slachtoffer te zijn. NRC-columnist Bas Heijne naar aanleiding hiervan: «Het is die typisch linkse hysterische zelfvergroting, die in de jaren zeventig en tachtig tot terrorisme (raf etc.) heeft geleid.» Marijke Vos sloeg met andere woorden de spijker op de kop toen ze, voordat haar de moeilijke vraag over haar Kosovo-beleid werd gesteld, zei: «Het doel heiligt de middelen niet.» Als er geen eenheid is tussen doel en middelen krijg je niet een (meer) rechtvaardige samenleving, aldus Gandhi. Nu links de wonden likt na 15 mei lijkt het zaak dat zij daarin ook betrekt de bezinning over de «middelen», inclusief de wijze waarop men (niet) gestalte geeft aan democratie.

De sociaal-emotionele ontwikkeling van dove kinderen (Broesterhuizen, M.L.H.M. 1999):
Een ontwikkelingspsychologische en psychometrische studie van patronen van psychosociale aanpassing bij dove kleuters en adolescenten.

Het brein zorgt voor het aansturen van zowel ons lichaam als onze geest. In het brein gaat het niet zozeer om de zenuwcellen, maar om de verbindingen ertussen, waaronder de synapsen.

De Tetrade, de lagere Tetraktys symboliseert de werkelijke schepping van het stoffelijke universum.

(x) Joseph Jaworski, boek Synchroniciteit, Uitg Vrij Geestesleven 2005, ISBN 9060384628

Universeel model, Kringloop:

Swabhâva. (Sanskriet). Een samengesteld woord dat is afgeleid van de wortel bhû, die 'worden' betekent - niet zozeer 'worden' in de passieve zin, maar meer iets 'worden', 'uitgroeien tot' iets. Het zogenaamde voornaamwoordelijke voorvoegsel swa betekent 'zelf'; daarom heeft het zelfstandige naamwoord de betekenis van 'zelf-wording', 'zelfvoortbrenging', 'zelf-groei' tot iets. Toch kunnen we niet zeggen dat het wezenlijke of fundamentele of integrale Zelf, hoewel dit voortdurend zijn eigen verheven pad van evolutie volgt, de veranderingen of fasen ondergaat die zijn voertuigen doormaken. Evenals de monaden, evenals het Ene, zendt het fundamentele Zelf - dat tenslotte praktisch hetzelfde is als de Ene Monadische Essentie - een straal van zichzelf omlaag in iedere organische entiteit, zoals ook de zon een straal van zichzelf in de omringende 'duisternis' van het zonneheelal zendt.
Swabhâva heeft twee algemene filosofische betekenissen: ten eerste, zelf-verwekking, zelf-voortbrenging, zelf-wording, waarbij de algemene gedachte is dat er in de natuur geen louter mechanische of zielloze activiteit bestaat die ons tot aanzijn brengt, want wij brachten onszelf voort, in en door de natuur, waarin we deel uitmaken van de bewuste krachten en daarom zijn we onze eigen kinderen. De tweede betekenis is dat iedere bestaande entiteit het resultaat is van wat ze werkelijk geestelijk is in haar eigen hogere natuur; ze brengt datgene voort wat ze zelf innerlijk is en niets anders. Een bepaald ras bijvoorbeeld is en blijft dat ras zolang het speciale ras-swabhâva in het ras-zaad blijft en zich aldus manifesteert. Hetzelfde is het geval met een mens, een boom, een ster, een god - en wat al niet!
Wat maakt dat een roos altijd een roos voortbrengt en geen distels of madeliefjes of viooltjes? Het antwoord is heel eenvoudig, maar zeer diepzinnig. Het komt door haar Swabhâva, de essentiële natuur in en van het zaad. Zijn Swabhâva kan alleen datgene voortbrengen wat het zelf is, zijn eigen essentiële karakteristiek, zijn eigen innerlijke natuur. Kortom, Swabhâva kan de wezenlijke individualiteit van iedere monade worden genoemd, die haar eigen kenmerken, kwaliteiten en type tot uitdrukking brengt door zelfgeleide evolutie.
Het zaad kan niets anders voortbrengen dan wat het zelf is, wat erin besloten ligt; en dit is het hart en de kern van de leer van Swabhâva. Het terrein dat deze leer in filosofisch, wetenschappelijk en religieus opzicht bestrijkt is eenvoudig onbegrensd; ze is van het grootste belang. Bijgevolg brengt ieder individueel Swabhâva, als zijn eigen bijzondere voertuigen, zijn verschillende swarûpa's voort, karakteristieke lichamen of beelden of vormen waarin het zich tot uitdrukking brengt. Het Swabhâva van een hond bijvoorbeeld brengt het hondelichaam voort. Het Swabhâva van een roos brengt een roos voort, het Swabhâva van een mens de vorm of het beeld van een mens en het Swabhâva van een godheid of een god brengt zijn eigen swarûpa of karakteristiek voertuig voort.

Gottfried de Purucker boek Grondslagen der Esoterische Wijsbegeerte, Deel I, Hoofdstukken 10 DE LEER VAN SVABHÂVA – ZELFWORDING – KARAKTERISTIEKE INDIVIDUALITEIT. DE MENS, ZELF-ONTWIKKELD, ZIJN EIGEN SCHEPPER. DE ‘MONADOLOGIE’ VAN LEIBNIZ TEGENOVER DE LERINGEN VAN DE ESOTERISCHE FILOSOFIE:
Svabhavat is het tegenwoordig deelwoord van het werkwoord bhû, met de betekenis van ‘dat wat zichzelf wordt’ of wat door emanatie, evolutie van binnenuit zijn wezenlijk zelf naar buiten brengt; met andere woorden, dat wat door innerlijke drang de latente vermogens in zijn natuur, in zijn zelf, in zijn diepste wezen tot ontwikkeling brengt. We hebben vaak over het diepste innerlijk gesproken als die innerlijke schakel of wortel waardoor wij (en alle andere dingen) uit het wezenlijke hart van de dingen, dat ons diepste zelf is, te voorschijn komen. Als we erover spraken legden we soms de hand op de borst; maar we moeten er zorgvuldig voor waken niet te gaan denken dat dit diepste innerlijk in het stoffelijk lichaam zit. Laat mij uitleggen wat ik precies bedoel. De tien sephîrôth werden tot de gebieden van de natuur – hoewel dit vreemd is uitgedrukt geeft het heel nauwkeurig en juist de gedachte weer; deze gebieden van manifestatie werden door de kabbalisten in vieren verdeeld, en deze werden de vier ‘ôlâm genoemd, een woord dat oorspronkelijk de betekenis had van ‘verborgen’, ‘verscholen’ of ‘geheim’, maar ook werd gebruikt voor ‘tijd’ en eveneens, praktisch geheel in de geest van de gnostische leer van de ‘aions’ (eonen), voor sferen, in het Sanskriet loka’s. De hoogste van de kabbalistische ‘ôlâms, of sferen, was ‘ôlâm atsîlôth, wat betekent de ‘eon’ of het ‘tijdperk’ of de ‘loka’ van ‘verdichting’. De tweede werd ‘ôlâm hab-berîâh genoemd, wat de eon of het tijdperk of de loka van ‘schepping’ betekende. De derde van bovenaf en van steeds grotere stoffelijkheid droeg de naam van ‘ôlâm ha-yetsîrâh of loka van de ‘vormen’. De vierde en laatste, de stoffelijkste en meest grove was ‘ôlâm ha-‘aßîâh, de eon of wereld van ‘handelingen’ of ‘oorzaken’. Dit laatste gebied, deze laatste sfeer of wereld, is de laagste van de vier en wordt soms de wereld van de stof of ook wel van de ‘omhulsels’ genoemd, omdat de mens (en andere stoffelijke entiteiten) soms als een omhulsel wordt beschouwd in de zin van het gewaad of het voertuig of lichaam van de inwonende geest.
Hoe wordt iemand een mahâtma of ‘groot zelf’? Door zelfgeleide evolutie, door datgene te worden wat hij in zichzelf, in zijn diepste wezen is. Dat is de leer van svabhâva.
En hier moeten we even stilstaan bij het mysterie van de individualiteit. Bedenk dat de persoonlijkheid het ‘masker’ is (persona, in het Latijn), of de weerspiegeling van de individualiteit in de stof; maar omdat ze iets stoffelijks is, kan ze ons omlaagvoeren, al is ze in wezen een weerspiegeling van het hoogste. Het is een oud gezegde dat die dingen het gevaarlijkst zijn die iets van de werkelijkheid of waarheid in zich hebben; niet de dingen die werkelijk onwaar of onjuist zijn, omdat die vanzelf tenietgaan en na verloop van tijd verdwijnen.
Laten we tot besluit bedenken dat, al heeft elk mens de christus in zich en kan hij slechts door die christus worden ‘gered’, hij door die innerlijke christus alleen kan worden gered wanneer hij besluit zichzelf te redden; het initiatief moet van beneden, van hemzelf komen. En hoewel sommige mensen, doordat ze deze prachtige leer van svabhâva verkeerd begrijpen, misschien van fatalisme spreken, kunnen we vanavond niet meer doen dan nadrukkelijk verklaren dat deze leer geen fatalisme is. Ze is volstrekt in tegenspraak met de fatalistische hypothese die stelt dat er buiten de mens een blinde, onbekende, bewuste of onbewuste kracht bestaat, die hem in zijn keuzen, in zijn handelen en zijn evolutie leidt, en hem voortdrijft naar de vernietiging of naar de hemel of de hel. Dat is niet de leer van svabhâva, en in de esoterische filosofie wordt dat niet onderwezen.

====

Vijfde wijsheidssleutel ('Aether en Ether', Epigenetica, Sociale psychologie, Oost en West, Zonder grenzen)

WAT IS ‘NOOIT MEER’ NOG? (Alex Burghoorn de Volkskrant 7 juni 2025, katern ZONDAG p. V4-6):
Toen Alex Burghoorn twintig jaar geleden correspondent in Israël werd, was de herinnering aan de Shoah nooit ver weg. Nu, met de verwoestingen in Gaza, voelt hij de betekenis van de Holocaust verschuiven.

Het Oedipus-complex, het Pilatus-complex, het Zeus- of Elektra-complex (Max Pam de Volkskrant 4 juni 2025, p. 17):
Het laat zien dat er altijd paranoïde machthebber hebben geleefd. In dit kader is er dus ook van het Netanyahu- of Wilders-complex sprake.

‘Ik hoor in Brussel niemand over vrede, alleen over veiligheid’ (Ariejan Korteweg en Miluskavan Rompu interviewen Jan Pronk de Volkskrant 7 april 2025, p. 28-29):
Tegenover de toenemende oorlogsretoriek in Europa staat nauwelijks een vredesgeluid. Oud-minister Jan Pronk vreest dat ondoordachtzaamheid Europa in een oorlog stort. ‘Blijf in vredesnaam praten.’
Dat gebeurde toch altijd al wel?
‘Onder Mark Rutte is het wel heel erg geworden, vind ik.’
Pronk plaatst zijn vredesactivisme in een breder perspectief, van globalisering en ontwikkeling, dat hij opdeed als econoom. ‘Ontwikkeling zonder conflict bestaat niet, is een van mijn analyses al sinds de jaren tachtig. Je moet het koppelen – het zijn geen gescheiden vraagstukken.

‘Dat komt door belangentegenstellingen. Men wil vooruit, maar iedereen heeft verschillende, vaak identiteitsgebonden opvattingen over hoe dat moet. Dus bestaan er religieuze conflicten, conflicten tussen etnische groepen of nationale groepen die bij elkaar zijn gebracht in een staat die nog geen staat is en een grens heeft gekregen die voortkomt uit het koloniale tijdperk. Wij hebben hier ook conflicten, tussen oud en jong, tussen man en vrouw.’

Rationele én tegelijkertijd bevlogen politici gevraagd (Toon van Eijk Civis Mundi Digitaal #153, december 2024):
Inleiding
Dit is de tekst op de achterkant van het boek: “Dit boek is een kritische dialoog tussen twee generaties. Journalist en WUR-onderzoeker Ellen Mangnus gaat het gesprek aan met Jan Pronk, voormalig enfant terrible van de PvdA en volgens menigeen ‘het geweten van links’. Na veertig jaar pragmatische politiek snakt de wereld naar een groter verhaal. Noem het een visie, een vergezicht of een moreel kompas. Commentaar op Ellen Mangnus. Kijk niet weg. In gesprek met Jan Pronk.
7. Pronks ‘verbeelding aan de macht’ en het paradoxale begrip ‘macht’
In een Nabeschouwing door Pronk zelf, opgenomen aan het eind van het boek, getiteld ‘De verbeelding aan de macht’ schrijft hij: “Is er nog ruimte voor een verbeelding van een wereldwijde werkelijkheid waarin de mens de mens niet langer een wolf is? Een wereld die niet ten onder gaat aan chaos en waarin men elkaar en de natuur niet vernietigt?” (p.232). Hij geeft vervolgens een voorzet van tien punten.

Kan kerkasiel de uitgeprocedeerde Oezbeekse familie Babayants redden? (Pieter HotseSmit en Elsbeth Stoker de Volkskrant 24 december 2024):
In Kampen woont een Oezbeeks gezin al ruim vier weken in een kerk in de hoop uitzetting te voorkomen. Kerkasiel als politiek statement is niet nieuw. ‘Wij waren bang dat ze ons in het azc zouden komen halen.’

Hartelijk dank voor uw diepgravende beschouwing naar aanleiding van het boek van Ellen Mangnus Kijk niet weg. Ik waardeer uw uitgebreide kritische kanttekeningen zeer.
Aan het eind van uw artikel vraagt u mijn mening over de stelling van Jesse Frederiks dat links zich meer zou moeten aansluiten bij hetgeen het electoraat belangrijk acht. Inderdaad. Dat geldt economische vraagstukken als ongelijkheid en culturele als identiteit. Links dient echter niet alleen te luisteren, maar ook een door waarden geïnspireerde mensvisie uit te dragen. Die laatste verschilt per politieke stroming. Socialisten gaan uit van gelijke rechten voor alle mensen en van (internationale) solidariteit. Naar mijn mening mag daarop niet worden afgedongen, ook wanneer kiezers vreemdelingen als een bedreiging zien. Ik ben voorstander van planning en regulering, ook van migratie, maar dat mag geen afbreuk doen aan de plicht mensen die vluchten voor onheil bescherming te bieden. Ik ben ervan overtuigd dat vele mensen een dergelijke boodschap begrijpen.

Waarheid blijft zelden begraven (Joost Bastmeijer de Volkskrant 6 april 2024):
30 jaar na de genocide herdenkt Rwanda haar slachtoffers. Althans, de slachtoffers die Tutsi waren en door Hutu’s werden vermoord. ‘Voor echte verzoening is eerlijkheid nodig over wat er in het verleden is gebeurd.’
Dertig jaar na de Rwandese genocide worden nog altijd massagraven gevonden. Aan de rand van het zuidelijke dorpje Ngoma lagen naar schatting honderden lichamen begraven onder een boerderij en bijbehorende akker. Op het stuk weg bovenop de heuvel was in april 1994 een wegversperring opgericht. Etnische Tutsi’s op zoek naar de veiligheid van het dorp, werden daar volgens de Rwandese autoriteiten geëxecuteerd door extremistische Hutu’s, en meteen in het veld begraven.
30 jaar na de genocide herdenkt Rwanda haar slachtoffers. Althans, de slachtoffers die Tutsi waren en door Hutu’s werden vermoord. ‘Voor echte verzoening is eerlijkheid nodig over wat er in het verleden is gebeurd.’
De meeste moorden werden gepleegd door de extremistische Hutu-militie Interahamwe, die samenwerkte met het toenmalige regeringsleger. De kleine VN-vredesmacht Unamir, die in het land was om toe te zien op een eerder door de RPF en de overheid getekend vredesakkoord, zag de volkerenmoord aankomen. Toch mocht deze van de VN-Veiligheidsraad niet ingrijpen. Dagelijks vielen duizenden doden. Pas toen de RPF de hoofdstad Kigali innam en Hutu-leiders had uitgeschakeld, kwam er een einde aan het bloedbad.

Zacht hart (Paul Onkenhout interviewt Natascha van Weezel de Volkskrant 22 april 2024, p. V4-6):
Zie mensen als individuen, leerde Natascha van Weezel van haar Joodse opa. Hoe moeilijk de oorlog tussen Hamas en Israël dat haar ook maakt: de auteur blijft hameren op nuance.
Dinsdag begint op NPO 2 een nieuw seizoen van Oorlog is erfelijk, een drieluik van de EO en War Child waarin Van Weezel met onder anderen Isa Hoes, Sahar Meradji en Hans Goedkoop praat over het thema dat ze zich de afgelopen tien jaar eigen heeft gemaakt: de vaak traumatiserende nawerking van oorlogen op latere generaties.

Inzichten van de slaaphoogleraar die zelf vaak wakker ligt (Kaya Bouma interviewt Eus van Someren de Volkskrant 22 april 2023, Wetenschap p. 2-5):
Slaap kan ook ongezond zijn, ontdekte slaaponderzoeker (en voormalig gitarist van The Scene) Eus van Someren. Nu is de hoogleraar op zoek naar een pil tegen die ongezonde slaap.
‘Dat was de groep die ook slecht sliep. We zagen dat zij een onrustige remslaap hadden gehad, dat is de slaap waarin je de meeste levendige dromen hebt. Die mensen schoten er als het ware steeds in en weer uit.’
Slaap is niet alleen maar gezond, concludeerden jullie. Er bestaat ook zoiets als ongezonde slaap. Hoe werkt dat?
‘Tijdens rustige remslaap kan je brein de emotionele lading van een beladen herinnering als het ware afpellen, denken we. De volgende dag weet je nog steeds dat je iets hebt meegemaakt, maar je voelt er niet meer die sterke emotie bij. Dat gebeurt niet bij mensen die een rusteloze remslaap hebben, zij voelen zich de volgende dag juist nog slechter.’
Waarom was dat zo’n belangrijk inzicht?
‘Het wordt de laatste jaren steeds duidelijker dat slecht slapen een belangrijke risicofactor is voor allerlei vormen van emotionele ontregeling: dat kan een angststoornis zijn, een depressie, suïcidaliteit of posttraumatische stressstoornis. Met die rusteloze remslaap hebben we eindelijk iets gevonden over hoe dat komt. Het biedt ook een nieuwe ingang om farmacologisch iets te proberen. We gaan kijken of we een pil kunnen maken die de remslaap rustiger krijgt.’

Nederland zet oogkleppen op en kijkt weg
‘Rwanda opereert zoals Oost-Duitsland met de Stasi’(Tjitske Lingsma De Groene Amsterdammer 6 april 2022):
Nederland trekt op basis van vermoedens en vertrouwelijke bronnen de nationaliteit van Rwandees-Nederlandse genocideverdachten in om hen uit te leveren. Experts stellen dat zij in het totalitaire Rwanda geen eerlijk proces krijgen. ‘Uitlevering is in strijd met beginselen van onze eigen rechtsstaat.’
Er zijn grote zorgen over het autoritaire bewind in Rwanda. Pronk zag hoe de rechtsstaat en democratie werden opgebouwd en de afgelopen tien jaar werden afgebroken. ‘President Kagame ging zich koesteren aan de macht. De verkiezingen werden gewonnen met Noord-Koreaanse percentages. Hij ging dissidenten vervolgen. Rwanda verdient de naam rechtsstaat niet meer. Het is gevaarlijk om mensen terug te sturen om in Rwanda berecht te worden. Maar het Nederlandse beleid is: oogkleppen op en wegkijken.’

‘We zijn veel te bang gemaakt voor stress’ (Evelien van Veen de Volkskrant 9 oktober 2021 Wetenschap p. 24-25):
Jazeker, chronische stress is schadelijk en kan tot burn-out en depressie lijden, stressonderzoeker Sonia Lupien heeft het zelf aangetoond. Maar het is tijd voor een andere boodschap: ‘Stress is het beste wat ons als mensheid is overkomen.‘
Het verhaal rond stress is de laatste jaren alleen maar negatief geweest. Er zijn zelfs journalisten die mij niet willen interviewen als ik niet bereid ben om erop te hameren hoe schadelijk stress is; depressie, burn-out, dat verhaal. Maar dat heeft veel kwaad gedaan, want daardoor is onze mindset collectief er een van angst voor stress geworden.
‘Terwijl we onze stresshormonen hard nodig hebben om goed te functioneren. Daardoor kunnen we de mammoet doden – of examen doen, een toespraak houden, een goed feest organiseren, ingrijpen als iemand hulp nodig heeft, een moeilijke operatie uitvoeren, noem maar op. Daar komt allemaal niets van terecht zonder een gezonde dosis stress.’

Met je ecodepressie naar de klimaatpsycholoog, is dat een goed idee? (Evelien van Veen de Volkskrant 24 juli 2021, katern Wetenschap p. 18-21):
Sommige mensen gaan zo gebukt onder de groeiende klimaatcrisis dat ze gespecialiseerde hulp zoeken. Helpt het om in behandeling te gaan bij mensen die zichzelf klimaatpsycholoog noemen?
Driekwart maakt zich zorgen
Bij wie zoek je hulp als je kampt met een klimaatdepressie? De vraag is alleen al relevant omdat 75 procent van de Nederlanders zich zorgen maakt om de gevolgen van de klimaatverandering, zo meldde het CBS in juni. Het zijn vooral jongeren van 18 tot 34 jaar die zich grote zorgen maken, becijferde Milieu Centraal – sinds de coronacrisis meer dan ooit. En chronische klimaatzorgen leiden tot chronische klimaatstress en zelfs tot klimaatdepressies, stelt psycholoog Caroline Hickman, een van de oprichters van de Engelse Climate Psychology Alliance. ‘Klimaatpsychologie is een ander soort psychologie’, schrijft ze. ‘In plaats van gevoelens als wanhoop, woede, angst en verdriet te zien als iets dat moet worden gefixeerd of genezen, zien we ze als een gezonde, begrijpelijke reactie op wat er gebeurt met onze planeet.’
Erkende stoornis
Ook mensen die in minder reëel gevaar verkeren, kunnen kampen met depressieve gevoelens of zelfs een post-traumatische stressstoornis als gevolg van klimaatverandering. Hoeveel het er zijn is nog onduidelijk, meldt het Journal of Anxiety, er zijn nog nauwelijks cijfers, maar de tendens is onmiskenbaar. Kwetsbare groepen: jonge mensen, mensen – logisch – die erg begaan zijn met het milieu en mensen die toch al kampen met mentale klachten, zoals een angst- of paniekstoornis.

Krishnamurti’s ‘keuzeloos gewaarzijn’ (Ingmar de Boer juni 2021, p. 83-89):
Inleiding Het begrip keuzeloos gewaarzijn, choiceless awareness, vormt de kern van het denken van Jiddu Krishnamurti. In het nu volgende artikel wil ik dit begrip graag verder uitlichten1. De bredere probleemstelling achter dit artikel is: kunnen we precies dit thema van ‘keuzeloos gewaarzijn’ elders terugvinden in het theosofisch gedachtegoed? Het wereldbeeld van Annie Besant en Charles Webster Leadbeater fungeert in het algemeen vaak als het gedachtegoed van de Theosophical Society (Adyar) (TS), hoewel we ons daarvan soms niet zozeer bewust zijn. Hun ideeën worden door veel theosofen als referentiekader (Frame of reference) gebruikt. Verder was hun terminologie gangbaar in de omgeving waar Krishnamurti opgroeide, en een beschouwing vanuit deze invalshoek kan daardoor wellicht extra interessant zijn.

Norman Vincent Peale’s Timeless Advice: Take Charge of Your Own Life, First (Lawrence W. Reed 3 maart 2020):
Dr. Norman Vincent Peale in Stay Alive All Your Life (1957).
In this hyper-politicized season of meanness, demagoguery, and class warfare, a little positive thinking is overdue, wouldn’t you say? The remarks above from the 20th century’s guru of positive thinking, Norman Vincent Peale, are especially appropriate at a time when envy and jealousy seem to be motivating a good deal of the political nastiness.

Zwaan op Nikes (Herien Wensink interviewt Michaela DePrince de Volkskrant 2 november 2019 p. 66-70):
Therapie: EMDR
In Oeganda werd DePrince voor het eerst in haar leven geconfronteerd met het soort kind dat ze zelf was. ‘Dat was erg emotioneel.’ Sinds een paar jaar volgt ze EMDR-therapie, om haar traumatische ervaringen te verwerken. ‘Ik had elke nacht nachtmerries, kon camouflageprints niet aanzien, ik haatte vliegvelden vanwege de gewapende mannen. Ik was hypersensitief, leed aan slapeloosheid en had elke dag migraine. De diagnose was PTSS: posttraumatische stressstoornis. Sinds 2017 doe ik aan EMDR. Ik kwam daar vanmiddag net vandaan, vandaar dat ik zo moe ben. Het is emotioneel heel zwaar.’
Ze heeft nu nog maar een of twee keer per week zo’n nachtmerrie, vertelt DePrince. ‘Het heeft me enorm geholpen.’
Van haar therapeut kreeg ze een steen, een klein helderblauw steentje dat precies in haar handpalm past, en dat ze altijd bij zich draagt als ze bijvoorbeeld moet reizen. ‘PTSS kan maken dat je je volstrekt vervreemd voelt van de plek waar je bent. Bij heel erge nachtmerries ben ik terug in Sierra Leone. Als ik dan wakker schrik, en ik kan mijn steen vast houden, dan weet ik weer waar ik ben. Dan zet ik stevig mijn voeten op de grond en adem diep in en uit, net zo lang tot ik rustig ben.’
Boek: The Power of Now door Eckhart Tolle
‘Het belangrijkste boek in mijn leven! Het valt uit elkaar van de post-its en ezelsoren; ik heb er belachelijk veel aantekeningen in gemaakt. Ik denk te veel, en dat leidt in mijn geval tot zelfveroordeling en stress. Een tijdlang dacht ik dat ik pijn moest lijden om succesvol te zijn. Het lezen van dit boek, in combinatie met de therapie, maakte dat ik die verkeerde aannames ging herkennen, en heb kunnen veranderen.’ Buigt zich naar het opnameapparaat: ‘Thank you, Eckhart Tolle, I love you, thank you.’

Positieve psychologie (Bram Buunk de Volkskrant 17 juni 2019):
Binnenkort zal ik dagelijks op de tocht naar mijn werk en terug kunnen genieten van een standbeeld van één van de grootste leiders die de vorige eeuw heeft voortgebracht, en me kunnen laven aan alle wijsheid die Hij tot ons heeft doen komen....
Het enige wat mij oprecht verdriet is de grove onrechtvaardigheid dat Lenin daar zo helemaal alleen moet staan. Waarom niet ook een standbeeld neergezet voor al die andere Grote Leiders die oprecht gepoogd hebben een Nieuwe Mens te creëren? Een mens die vrij zou zijn van alle egoïstische tendenzen, en die zich vol overgave in dienst zou stellen van het collectief? Gun Mao, Stalin, Hitler en Pol Pot ook hun plekje onder de zon! Hoe actueel het Groningse initiatief is, bleek pas goed uit een recent themanummer van de American Psychologist over een nieuwe trend, de zogenoemde positieve psychologie. Niet langer moeten psychologen het menselijk leed verhelpen. Nee, we moeten primair het menselijk geluk bevorderen.

Eckhart Tolle boek Een nieuwe aarde
Op basis van de inzichten uit zijn spraakmakende wereldbestseller De kracht van het Nu geeft Eckhart Tolle in Een nieuwe aarde de blauwdruk voor een nieuwe op spirituele waarden gebaseerde samenleving, waarin we werkelijk geluk zullen kennen. Het ego-gerichte bewustzijn heeft aarde en mensheid aan de rand van de totale catastrofe gebracht. Het is dan ook hoog tijd voor een collectieve bewustzijnstransformatie, waardoor we onze zwaarte en dichtheid verliezen, zodat we transparant worden voor het licht van bewustzijn. Wat kunnen we doen om deze verschuiving in onszelf te versnellen? En hoe kunnen we het nieuwe, ontwakende bewustzijn herkennen? Op deze en andere wezenlijke vragen gaat Een nieuwe aarde in. Al lezende ervaren we dan de bewustzijnsverschuiving die in ons plaatsvindt. Eckhart Tolle's spirituele blauwdruk voor een nieuwe wereld.
Het kaft van het boek lijkt op het icoon van firefox dus iemand vraagt me of ik een computerboek aan het bestuderen ben. Nee, een boek van Eckhart Tolle zal slechts zijdelings over computers gaan. Zelf heeft hij daar niet veel mee hoewel er wel filmpjes op het internet staan en hij een website heeft met daarop een vrolijke foto van hem en de Dalai Lama.
Zijn boeken staan bekend als spiritueel maar zijn eigenlijk vrij nuchter. Veel van wat ik lees herken ik als Zen- uitspraken en bekende boeddhistische 'uitgangspunten'. Het is dan ook geen toeval dat Eckhart Tolle samen met de Dalai Lama en religie-expert Karin Armstrong zich sterk maakt voor 'educating the heart, een vredestop in Vancouver die in oktober 2009 plaatsvond.
Ook monnik blueblack%, de Ierse vredesactiviste Mairead Maguire, neurobioloog Daniel Siegel en de Britse innovator van onderwijs en bedrijfsleven Sir Ken Robinson deden mee aan deze 'vredesdialoog'. Educating the heart, 'scholing van het hart' houdt in: er kan alleen vrede bereikt worden als mensen eerst in zichzelf vrede vinden. En vrede in jezelf vinden betekent vriendelijkheid, mededogen, aandacht.
Het boek een nieuwe aarde van Eckhart Tolle draagt hieraan bij. Net als de Vietnamese monnik Thich Nhat Hanh wijst hij op het belang van goed ademhalen, je bewust zijn en in het hier en nu.
Het boek lezen van Tolle is een stuk goedkoper dan allerlei spirituele cursussen aflopen die vaak beweren 'na deze cursus verandert je hele leven'. Tolle in zijn boek: 'Laatst liet iemand me de jaarlijkse prospectus zien van een grote spirituele organisatie. Toen ik het doorbladerde, raakte ik onder de indruk van het ruime aanbod. Hij vroeg me of ik een of twee cursussen kon aanraden. Ik weet het niet, zei ik. Ze zien er allemaal interessant uit. Maar dit weet ik wel: 'Wees zo vaak als je kunt en wanneer je eraan denkt bewust van je ademhaling. Doe dat een jaar en dan werkt dat een grotere transformatie in de hand dan het bijwonen van al deze cursussen. En het is gratis.' Niet overal is Tolle even duidelijk en hij schrijft veel over het ego waarmee hier het zelfzuchtige ik wordt bedoeld. Als je je 'kunstmatige zelfbeeld' loslaat dan valt er veel te winnen. Met een nieuwe aarde bedoelt hij een intelligentere manier van leven. Een bewuste manier. Wat mij betreft had het boek korter gekund omdat juist de vele woorden soms beginnen te verwarren. Uiteindelijk draait het om aandacht, bewustzijn, ademhaling, begrip.
Bij veel tekst had ik het gevoel een boek van Thich Nhat Hanh te lezen die zich inzet voor vrede en o.a. loopmeditatie toepast om in het nu te blijven en vrede te zoeken in jezelf. Mediteren invoeren op school wat Evert van de Ven van' scholing van het hart' wil lijkt me wel een goed idee. Dan ook maar op het werk, en vooral ook voor politici.
Het doel van dit boek is niet je te voorzien van nieuwe informatie of opvattingen, maar een verschuiving in je bewustzijn, een ontwaken, te bewerkstelligen. Dit boek gaat over jou. Het verandert je bewustzijnstoestand of het is zinloos. Is de mensheid rijp voor een transformatie van het bewustzijn? Kunnen mensen van hun geconditioneerde denkstructuren afkomen? De mogelijkheid van een dergelijke transformatie is de centrale boodschap van de grote wijsheidstradities van de mensheid, een boodschap die grotendeels verkeerd werd begrepen en vaak enorm verdraaid. Slechts een kleine minderheid onderging een gedragstransformatie. Is de mensheid er nu rijper voor dan in de tijd van de oude leraren? Wat kun je doen om die innerlijke verandering teweeg te brengen of te bespoedigen? Dit boek van Eckhart Tolle is een hulpmiddel voor transformatie dat voortkomt uit het nieuwe opkomende bewustzijn. De hier aangereikte ideeën en concepten zijn niet meer dan wegwijzers.

Lexicon van Methoden en Techieken van Psychologisch onderzoek.
Een zintuig is een gespecialiseerd orgaansysteem dat een organisme in staat stelt tot perceptie van bepaalde voor het zintuig specifieke stimuli.
In de non-remslaap laat het EEG langzame golfbewegingen zien met frequenties van 4-13 Hz en maken de ogen langzaam rollende bewegingen.
Slapen is een manier om leren beter te laten verlopen.
De bedenkers van de bioresonantie methode beweren dat ieder orgaan een specifieke elektromagnetische trillingsfrequenties heeft. Bij ziekte zouden deze trillingen verstoord zijn. De trillingen zouden vermoedelijk van elektromagnetische aard zijn[2].
Pseudowetenschappelijk taalgebruik
Een onderzoek uit 2004 van Professor Ernst, hoogleraar complementaire behandelvormen te Exeter, UK, (Bioresonance, a study of pseudo-scientific language, Ernst E. Complementary Medicine, Peninsula Medical School, Universities of Exeter and Plymouth,UK) stelt:
"Een duidelijk taalgebruik is een essentiële voorwaarde voor effectieve communicatie. Gebruikmakend van het voorbeeld resonantietherapie maakt dit artikel duidelijk hoe pseudowetenschappelijk taalgebruik ertoe kan leiden dat belangrijke kwesties verdoezeld worden. Men kan dit zien als een opzettelijke poging om onzin te presenteren als wetenschap. Omdat dit patiënten misleidt en zodoende hun gezondheid in gevaar kan brengen moeten er manieren gevonden worden om dit probleem te minimaliseren".

Koninklijke Yoga Ether, Antahkarana (Swami Yogeshvarananda Sarasvati):
- De Kathopanishad, 3-2-9: Als een mens verstandig is, en zijn Manas als een wagenmenner zijn zinnen onder controle heeft en de teugels ferm in handen heeft, zal zijn weg succesvol zijn en zal hij bevrijd worden.

Kerngedachten van de theosofie
Evolutie is een proces van zelfexpressie waarbij een verscheidenheid van stoffelijke vormen worden aangenomen; daarna worden – tijdens de terugkeer naar de goddelijke oorsprong – in de loop van kosmische tijdsperioden vooral aspecten van geest en bewustzijn ontwikkeld. Het leven van een individu, van de mensheid en van de hele aarde maakt deel uit van dit kosmische proces.

De mens is een samengesteld wezen. Zijn grove fysieke lichaam is slechts een van de talloze facetten van zijn zelfexpressie. Hij bezit andere innerlijke voertuigen die samen een soort spectrum vormen dat zijn ware natuur weerspiegelt. Het is als het ware alsof bij de vorming van de mens twee geweldige energiestromen bijeengebracht waren. De ene grote elektrode levert de energie van stoffelijke manifestatie; de andere brengt die van de wereld van de geest. Deze negatieve en positieve kracht worden bij de wedergeboorte bijeengevoegd en in een flits ontstaat vorm. De persoonlijkheid van de mens is het gevolg. De persoonlijkheid is slechts een reflectie van de Ziel.

Ronna Herman De Communicatie met de Hogere Rijken is geopend.
Veel van wat in de volksmond 'New Age Concepten' werden genoemd, dringen nu door in de geest en in de gesprekken van de massa. Het geloof in Engelen en interacties met Lichtwezens van Hogere Rijken van Bestaan worden niet meer geridiculiseerd zoals in het verleden. Het goede nieuws is dat er een nieuwe band van hoger frequente emotionele patronen en gedachtevormen de Aarde boven de negatieve band omringt. Die energetische band is gevuld met Licht, hoop en een sterk verlangen naar zelfexpressie en meesterschap. Geleidelijk aan omvat het Kristallijnen Grid Systeem de Aarde, en de Schepper Bewustzijnsband van Licht wordt elke dag sterker, omdat steeds meer mensen toegang verkrijgen tot de Steden van Licht en ‘koeriers' worden van Adamantine Partikels van de Schepping.

5e Huis: zelfexpressie, creativiteit, verliefdheid, kinderen, liefde geven, speculatie.

Het begrip persoonlijkheid heeft betrekking op de kwaliteiten van een persoon die tezamen het karakter vormen zoals men dat noemt. Het vermogen of het probleem van een karakter - of een gebrek eraan - om vast te houden aan principes is de belangrijkste bepalende factor wat betreft het begrip van de persoonlijkheid. Het probleem van een persoonlijkheid die zwak staat in zijn principes wordt gevormd door het in strijd verkeren met de tegenstellingen of dualiteiten van de wereld. Het ego dat cultureel aangepast is maar afdwaalde van het natuurlijke principe van een integer zelfbesef, verkeert steeds in angst gevangen zijnde tussen de sociale, individuele vuren, materiële en ideële vuren van de tegenstellingen van de maatschappelijke dualiteit. Die dualiteit lijkt een onmogelijke keuze te bieden die doet denken aan het onvermogen van een zwevende kiezer om te kiezen voor deze of gene politieke partij. In dat brandpunt van onzekerheid bloeit de neurose van een ineffectieve persoonlijkheid individueel en collectief. Iedere pool van elk van de maatschappelijke tegenstellingen staat voor een of andere soort, of combinatie van, de essentiële burgerdeugden (zie ook: kiesgroepen). De deugdzaamheid van een persoonlijkheid wordt gekenmerkt door een definitieve keuze van integer zijn met de menselijke principes en waarden, met de artistieke en analytische uitdrukkingsvaardigheid die een mens eigen is, met de spirituele transcendentie, met de persoonlijke identiteit en met de maatschappelijke en individuele werkelijkheid van de velden van handelen.

Swabhawat Titel 'Swabhawat, de korte weg tot wijsheid':
De daaruit voortvloeiende filosofieën zijn dien tengevolge levensvreemd gebleven. Ook hier is een scheiding. Het doorbreken van deze scheiding geeft de mogelijkheid beide begrippen samen te voegen. De kennis, de energie, de slagvaardigheid van Europa met de bezonken levenswijsheid van Azië zullen niets nieuws opleveren, maar wel een handzamer geheel vormen door het gladstrijken van de knelpunten, waarop de mens vastliep. De daaruit voortvloeiende kennis over het innerlijk van de mens als denkend wezen, zowel als de toepassing in de buitenwereld, vormen tezamen de persoonlijkheid. Dit geeft kans om stuk voor stuk de begrenzingen te overwinnen die door beider eenzijdigheid is ontstaan. De Swabhawat zou men heel gaarne beschouwen als een pathologische verwerking van consequenties van de idealistische filosofie over de kennis van de mens.
Nu de evolutie snel vordert is echter de scheiding tussen geest en stof geen houdbaar begrip meer voor de mens, die stap voor stap de verworven kennis volgt. Stelde Kant dat de werkelijkheid op zichzelf niet onmiddellijk voor de mens kenbaar was, doch in de aanschouwingsvormen 'tijd en ruimte' en in de categorieën, de ervaring der werkelijkheid verwerkt wordt, zo geeft de logische samenvoeging van de vele ontdekkingen der laatste tijden een geheel ander beeld. De Swabhawat stellingen omgrijpen juist, met zeer strakke uitbeelding, geest en stof als een eenheid en voeren ze tot een zuiver beeld van het leven in de meest uitgebreide zin. Juist door de ontkenning van de grenzen tussen geest en stof werpt het terug naar het onbegrensde innerlijk. De zucht om persoonlijke verantwoording te dragen is een essentieel onderdeel van de menselijke waardigheid. Dit zoeken is een natuurlijke drang voortdurende druk uit te oefenen op de grenzen welke de mens tegenkomt.

Rutger Bregman |Gratis geld voor iedereen over het basisinkomen, de 15-urige werkweek en een wereld zonder grenzen
Het probleem is niet dat we het niet goed hebben, het probleem is dat we niet weten hoe het beter kan. In deze tijd, met koopkracht als laatste ideaal, schetst historicus Rutger Bregman nieuwe vergezichten. Van een basisinkomen voor iedereen tot een werkweek van vijftien uur, van een wereld zonder grenzen tot een wereld zonder armoede - het is tijd voor de terugkeer van de utopie.
De historicus, schrijver en columnist Rutger Bregman (1988) is een aanstormend jong talent. In dit boek, in korte tijd zijn derde, constateert hij dat het ons niet ontbreekt aan welvaart maar aan visie. Wij hebben het nog nooit zo goed gehad, maar wij hebben geen idee hoe het nu verder moet. Bregman doet ons zes ideeën aan de hand: een werkweek van vijftien uur, een onvoorwaardelijk basisinkomen, het uitroeien van armoede, een ander belastingstelsel, nieuwe maatstaven van vooruitgang en een wereld zonder grenzen. Elk van die ideeën onderbouwt hij met een veelheid van verwijzingen, namen en getallen. Desondanks leest het boek als een trein: het is hoopvol, uitdagend en creatief.

Rutger Bregman legt in zijn oeuvre het accent op de moraal van het verhaal.
Rutger Bregman toont te weinig intellectuele ambitie in zijn boek over morele superhelden (Seije Slager Trouw 19 maart 2024):
In Morele ambitie legt Rutger Bregman de nadruk op inspirerende doeners en effectieve altruïsten. Zijn boek is bij vlagen sympathiek, maar ook kritiekloos op belangrijke punten.

Het bio-psycho-sociale model, dat in de laatste decennia sterk in populariteit toenam, leek deze reductie op te heffen. Het is een model waarin verschillende visies over ontstaan en behandeling kunnen worden samengevoegd. Het kijkt naar alle zichtbare en onderliggende interactieve biologische, psychische en sociale factoren die in hun wisselwerking gezamenlijk borderline, maar ook andere psychische klachten kunnen doen ontstaan.
Ik wil het model dat ontwikkeld werd, het bio-psycho-sociale model uitleggen aan de hand van een metafoor, vrij naar Plato en Gurdjieff (Ouspensky, 2002):
Je zou de mens kunnen vergelijken met een koets met paarden en een koetsier. De koets is het fysieke lichaam, het biologische menselijke aspect. Het biedt bescherming en is een fysiek voorwerp dat voortbewogen wordt. Dit gebeurt door de paarden, die in deze metafoor gelijk staan aan de gevoelens. Het is als het Es (Id) waar Freud over spreekt. De gevoelens/paarden zijn de motor van de mens, ze zijn driftmatig en bestaan uit trekkende behoeftes (lustprincipe) en remmende angsten. Ze leven vooral in het hier-en-nu en streven naar vermindering van spanning en het vermijden van pijn. Het is ons aangeboren instinct, de krachtbron van onze psychische energie. Deze gevoelens worden in toom gehouden door de koetsier, ofwel het Ego. De koetsier leidt de driftmatige impulsen van het Es in juiste banen door de paarden in toom te houden en te verzorgen. Verder houdt hij contact met de omringende (sociale) wereld, hij kiest de te volgen route, verzorgt de paarden en de koets en houdt overzicht. De koetsier fungeert ook deels als Superego, namelijk het normatieve en aangeleerde beoordelen van goed en kwaad. Hij streeft naar het volbrengen van zijn taak binnen de geldende regels en normen. Hij probeert het geheel zo probleemloos mogelijk door de wereld te loodsen en heeft voor dieperliggende waarden, idealen en zingeving waarnaar gestreefd wordt (en binnen het gehele bio-psycho-sociale model) geen plaats. Deze vinden binnen het gehele bio-psycho-sociale model geen plaats. Hij doet gewoon zijn werk, net als de paarden en de koets. Het zijn bio-psycho-sociale middelen, gereedschappen.

‘We denken alleen maar aan onszelf’ (Nathalie Huigsloot interviewt Jan Pronk de Volkskrant 6 april 2018):
Zijn vrouw zegt dat hij milder is geworden, maar ook na zijn hartinfarct maakt oud-minister Jan Pronk zich boos over de wereld. ‘Ik vind niet dat ik gelijkhebberig ben.’
Vandaag is het op de dag af 24 jaar geleden dat in Rwanda een gruwelijke massamoord begon. Het is ook de dag dat de oud-PvdA-minister van Ontwikkelingssamenwerking zijn boek erover publiceert. Later dan gepland, doordat hij halverwege het schrijven een hartinfarct kreeg.
U beschrijft in uw boek heel beeldend de genocide in Rwanda. Schreef u al die indrukken ’s avonds op?
‘Ja. Ik was 31 toen ik in de fractie van de PvdA kwam, dan ben je niemand. Je kijkt tegen anderen op, ik keek erg op tegen Joop den Uyl. En die schreef álles op. Dus ik ben dat ook gaan doen.

In de ban van het tegengeluid (Maarten Keulemans interviewt Marcel Crok de Volkskrant 24 februari 2018 Zaterdag, p. 2-5):
Marcel Crok is een prominent vertolker van het idee dat de klimaatverandering blackblueblack%gehoor.
Klimaatoptimisme
Je zult hem niet horen ontkennen dat de aarde opwarmt en dat CO2 daaraan bijdraagt, of horen roepen dat klimaatverandering een complot is van China. In plaats daarvan komt hij met statistieken, citeert hij uit de overzichtsrapporten van het VN-klimaatpanel IPCC en verwijst hij naar keurig gepubliceerde studies uit de erkende wetenschappelijke vakbladen, al verwijten zijn tegenstanders hem selectief winkelen.
Ruim een decennium kennen we elkaar nu, Crok en ik. En goed ook: jarenlang waren we collega's op de redactie van maandblad Natuurwetenschap & Techniek, het huidige New Scientist NL. Een opgewekte, joviale bètajournalist met een warm karakter, een goed gevoel voor humor en een enorme gedrevenheid om zich vast te zuigen in complexe wetenschappelijke onderwerpen - eigenschappen die ook zijn meest gestaalde tegenstanders erkennen.
Marcel Crok kijkt maar naar één kant van het verhaal. Ik wist niet wat me overkwam.'
Klimaatkritiek heeft met Donald Trump en Thierry Baudet toch best de wind mee?
'Af en toe komen er politici bovendrijven die het aandurven om tegengeluid te geven. Maar Trump en Baudet zijn wél uitzonderingen.\\ Men verwijt je vooral eenzijdigheid: je legt altijd de nadruk op één kant van het verhaal. Terwijl de risico's, van smeltende polen tot vluchtelingenstromen, er bepaald niet om liegen.
'Dat is dan misschien een beetje mijn tegenreactie op alle doemverhalen. Voor mijn gevoel komt het doordat de KNMI's van deze wereld maar één helft van het verhaal vertellen.'
Zo raakte hij in de ban van het tegengeluid. Niet zozeer erdoor aangetrokken - eerder erheen gedreven, zo ziet hij dat. De planeet verpietert, we gaan allemaal naar de gallemiezen, en wie lastige vragen stelt is 'bozig' en maakt 'kabaal'.
Vind je nou niet zelf dat je activist bent geworden? Maar dan tégen klimaatbeleid?
'Zo zie ik mezelf niet. Ik ben ook niet tegen klimaatbeleid, maar mijn beleid zou er wel heel anders uitzien, met veel meer nadruk op aanpassing aan klimaatverandering en minder op extreem dure maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

50 jaar na het Tet-offensief
Eindelijk bevrijd van Vietnam? (Rutger van der Hoeven De Groene Amsterdammer 31 januari 2018, p. 40-43):
‘De Verenigde Staten kennen sinds de Vietnamoorlog een cultuur van slachtofferschap’, zegt Christian Appy, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Massachusetts en schrijver van vier boeken over de Vietnamoorlog, in een telefonisch gesprek. ‘Er zijn sindsdien bewuste pogingen geweest om het geloof in Amerikaanse uitverkorenheid weer bijeen te sprokkelen. Maar het zelfvertrouwen van de jaren veertig, vijftig is nooit teruggekomen. Het Amerikaanse nationalisme is defensiever, bombastischer, xenofober, het heeft sindsdien een gekrenkte en boze frustratie gekregen over vreemde, buitenlandse krachten die om onverklaarbare redenen de VS willen schaden.’
De veelgebruikte metafoor van de ‘open wond’ is daarom juist, vindt Appy. ‘Er blijft een grote behoefte in de VS om over de oorlog te praten, maar altijd op een manier die ons er beter over laat voelen, een die aanzet geeft tot genezing. Spreken over individuele soldaten provoceert andere Amerikanen niet, en is daarom veilig. De publieke herinnering toont een behoefte om de pijnlijke realiteiten van de oorlog te vermijden, maar erover te blijven praten op een therapeutische manier. Het toont dat de Verenigde Staten nog altijd niet een volledige afrekening met de Vietnamoorlog hebben gehad.’

Wouter Bos pleit in de Volkskrant van 1 en 8 maart 2008 om niet langer te zeuren over de toon van het debat, het debat niet langer door de PVV van Wilders te laten toonzetten, zelf autonoom te opereren en zelf te laten zien hoe het beter, preciezer, evenwichtiger en uiteindelijk effectiever kan. Jan Pronk vindt echter dat 'Bos komt net kijken' en wordt 'moe van politici die zich afzetten tegen een vorige generatie en niet weten waar ze het over hebben.'

Die geleden heeft onder Pontius Pilatus...: (een persoon of een tijdsaanduiding? februari 2013):
Elke keer wanneer wij de geloofsbelijdenis bidden, komen wij de naam tegen van een Romeinse ambtenaar: Pontius Pilatus. Hij is een van de mensen die prominent aanwezig is in de kunst van onze kerken. In bijna iedere kerk is hij zichtbaar in de kruiswegstaties als degene die Jezus overgeeft aan de Joden om Gekruisigd te worden. Maar wie was Pilatus eigenlijk?
Berry Klaassens zoekt het antwoord aan de hand van het Evangelie volgens Mattheus.

Om het onbehagen van de PVV kiezers te keren is de neoliberale waanzin van de PvdA niet de oplossing maar juist oorzaak van het probleem.
Paul Verhaeghe boek De neoliberale waanzin, Efficiënt, flexibel en gestoord
De neoliberale waanzin, Efficiënt, flexibel en gestoord Paul Verhaeghe Mentale stoornissen zijn morele stoornissen. Deze op Freud gebaseerde stelling zal vandaag niet onmiddellijk veel bijval vinden - genetica en neurobiologie domineren immers de menswetenschappen, met dank aan de farmacie. Dat er daarvan ongeveer niks hard gemaakt kan worden hindert nauwelijks. Een beredeneerd bewijs voor deze stelling is niet zo moeilijk. Moraal en ethiek hangen grotendeels, misschien zelfs volledig, af van de omgeving. Een andere cultuur impliceert andere normen en waarden en bijgevolg een andere (ab)normaliteit. Tot nader order is het enige overtuigende gemeenschappelijke kenmerk van psychiatrisch-psychologische afwijkingen de vaststelling dat de drager ervan niet past in de heersende sociale orde. Dit heeft vergaande implicaties. In deze redenering is elke maatschappij zowel gezond- als ziekmakend en is het de taak van ethici en politici om daartussen een positieve balans te installeren. Vandaag is onze omgeving door en door neoliberaal en dit al voldoende lange tijd om vormgevende effecten te hebben op onze identiteit, onze normen en waarden. Afgaand op de statistieken is de balans overduidelijk negatief: nooit waren er zo veel stoornissen als vandaag. Die stoornissen zijn bovendien anders dan pakweg dertig jaar geleden en ze worden ook anders behandeld. In vergelijking met de klassieke psychotherapie is de huidige aanpak niet veel meer dan een disciplinering (zit stil en let op!) die perfect aansluit bij de huidige angst voor de ander. Dat ook deze angst een gevolg is van het neoliberalisme heeft als effect dat collectief protest zeer moeilijk van de grond komt. Dat zo’n protest nodig is lijdt volgens Paul Verhaeghe geen twijfel. Paul Verhaeghe is gewoon hoogleraar en voorzitter van de vakgroep Psychoanalyse en Raadplegingspsychologie aan de Universiteit van Gent. Hij doceert Klinische Psychodiagnostiek, Psychoanalytische Therapie en Genderstudies. Hij heeft de laatste jaren bijzondere belangstelling voor de relatie tussen maatschappelijke veranderingen, identiteit en mentale stoornissen, zoals al blijkt uit zijn laatste boek Het einde van de psychotherapie.

De Greet Hofmans-affaire (H. Daalder de Volkskrant 20 april 2007):
De zwaktes van Willem Drees.
Zo verloor ik mijn schroom om na ruim dertig jaar gegevens te publiceren over conflicten binnen de Kroon uit een dossier over de zaak-Hofmans, dat Willem Drees mij al in mei 1973 ter inzage had gegeven. Dat resulteerde in het in februari 2006 verschenen boek Drees en Soestdijk - De zaak Hofmans en andere crises 1948-1958.
Naast de prijzenswaardige behandeling van de Hofmans-kring beschrijft Giebels uitvoerig een bijeenkomst van Hofmans in 1950 met kritische medici en theologen. Hij geeft een goede analyse van de totstandkoming van het Spiegel-artikel. Zonder geloof te hechten aan het schijnbaar onuitroeibare verhaal dat Bernhard Juliana dwong tot een behandeling in een zenuwinrichting, biedt hij een goed overzicht van het weinige daarover beschikbare materiaal.

Save Darfur Coalition vraagt om direct ingrijpen Bush
Darfur? Bush lost het op (Peter Vermaas De Groene Amsterdammer 27 oktober 2006):
Veel Amerikanen denken dat alleen president Bush het bloedvergieten in de Soedanese provincie Darfur kan stoppen. Maar hoe dan?
Het was nota bene VN-vertegenwoordiger Jan Pronk die tijdens zijn laatste optreden in de Veiligheidsraad in New York probeerde enig begrip te kweken voor de positie van de Soedanezen. Hij hekelde na afloop het ‘simplisme’ van de activisten en de ‘megafoondiplomatie’ van vooral de Amerikaanse VN-ambassadeur John Bolton. Pronk vroeg zich af of er binnen de Veiligheidsraad nog wel plaats was voor klassieke diplomatie, voor wheeling and dealing om de Soedanezen binnenboord te houden.

"Je denkt aan oorlog, niet aan genocide" (Vice Versa, Summer 2004):
In honderd dagen komen, volgens schattingen van de Belgische hoogleraar Filip Reyntjens, meer dan een miljoen mensen om het leven.

The Passion of the Christ
De horror van Jezus (Gawie Keyser De Groene Amsterdammer 20 maart 2004):
‘The Passion of the Christ’ zou antisemitisch en onnodig gewelddadig zijn en theologisch gezien rammelen. Niets daarvan. Mel Gibsons Jezusverhaal is een schitterende film.
De ultieme «waarheid» over Jezus bestaat niet, en daar heeft Pilatus het over als hij tobt over het lot van de Nazarener.
Het accent op de ambigue waarheid creëert de nuance in The Passion. Wie de film ziet, raakt niet vervuld van haat tegenover het joodse volk, wél van het besef dat de politici van dat volk en die van de Romeinen door en door corrupt zijn. Ook Pilatus heeft schuld: hij is te laf om de daad bij het woord te voegen en Jezus te redden.

Vraagtekens bij gebeurtenissen uit het verleden (Jan Kees Hulsbosch de Volkskrant 8 april 2000):
'Jan Pronk deed Afrika meer kwaad dan goed', meldt de voorpagina van de Volkskrant inclusief de aanhalingstekens op dinsdag 28 maart....
'Pronk bepleitte interventie Rwanda'. De laatste zinnen van het stuk zijn uitspraken van de minister: 'Reyntjens zit hier gewoon fout. Wat hij zegt, is werkelijk bezijden de waarheid.'Is het weerwoord van de minister juist of niet juist?
Het antwoord van Pronk had met Reyntjens moeten worden doorgenomen, of met de correspondent, en van hun commentaar voorzien.

Afrika te wapen (Aart Brouwer De Groene Amsterdammer 25 maart 1998):
De voornaamste aanstichters zijn wederom Laurent Kabila en zijn naaste buren president Yoweri Moeseveni van Oeganda en de Rwandese vice-president Paul Kagame. Het gaat om een voortzetting van de uitroeiing van Hutu-vluchtelingen tijdens de opmars van ‘bevrijder’ Kabila in het voorjaar van 1997.
Tijdens een studiereis naar het Grote-Merengebied in oktober vorig jaar constateerde Jan Pronk dat de restanten van Interahamwe en ex-FAR goed getraind en bewapend waren. Dat komt onder meer door de militaire ondersteuning die zij hebben gekregen vanuit Zuid-Afrika, aldus Human Rights Watch, dat in een rapport een aantal wapenleveranties van Zuid-Afrikaanse particulieren aan de Burundese Hutu-milities traceerde. Volgens HRW hadden de wapenleveranties de instemming van overheidsfunctionarissen en ANC-leiders.

Een politiserende paling (Martin van Amerongen De Groene Amsterdammer 13 april 1994):
Waarom zouden wij het hebben over Elco Brinkman, in de vanzelfsprekendheid dat een premier-in-hope geen commissaris kan zijn bij een firma waarvan de directeur een bedrieger is die met een pistool rondloopt? Laten wij zwijgen over de verwijten van premier Ruud Lubbers (‘Ik krijg hier een vieze smaak van in de mond’), die er verstandiger aan zou doen zelf zijn mond te houden, omdat hij immers de Staat der Nederlanden tot vijf keer toe heeft misbruikt als incassobureau van de staalfabriek Hollandia Kloos.
Dan maakt het voetvolk verdulleme drie weken voor de verkiezingen een programma over die foute firma waarbij CDA-lijsttrekker Brinkman als commissaris is betrokken. Braks kon niet anders dan het nihil obstat geven. Stel dat hij de betreffende reportage uit de lucht had geplukt?

G.P. de Purucker (Esoterische traditie
Inleiding (p. 3):
Er is in het verleden waarschijnlijk nog nooit zo’n alom verspreide opleving van religieuze gevoelens geweest als tegenwoordig; maar de mensen kibbelen en ruziën niet langer over theologische of kerkelijke vormkwesties, evenmin over spitsvondige definities van woorden inzake leerstellingen zoals vroeger tijdens de Middeleeuwen en daarna. Er leeft tegenwoordig veeleer een vermoeden dat er achter de sluier van de uiterlijke schijn van de natuur een verborgen maar niet onoplosbaar mysterie bestaat, en dat deze werkelijkheid alleen kan worden verkregen door zelf tot in de tempel van de waarheid – tot in het hart zelf van het onzichtbare – door te ringen. Alle mensen zijn in staat om te zien, als zij zichzelf maar geschikt zouden maken voor dit zien, en iemand die hiervan innerlijk overtuigd is, zal nooit op dogmatische wijze beweren: ‘Ik ben de profeet van de waarheid!’
En wat is bewijs? Tegenwoordig zijn er bijna evenveel Pontius Pilatussen als mensen met een algemene ontwikkeling; en in de zelfgenoegzaamheid van hun overtuiging van de onfeilbaarheid van hun oordeel luistert elk van hen naar het bekendmaken van een nieuw natuurfeit of het vertellen van een schijnbaar ongeloofwaardig verhaal om tenslotte, in de mening daarmee zijn wijsheid te demonstreren, uit te roepen: ‘Waar zijn uw bewijzen?’ Het klinkt zo redelijk; maar wat is een bewijs? Is het iets dat buiten ons bestaat? Zo ja, hoe zou het dan kunnen worden begrepen? Nee; alle bewijs bevindt zich binnenin onszelf.

====

Zesde wijsheidssleutel (Zesde zintuig, Meta-leren, Symbool)

W.T.S. Thackara Ken uzelf: De mens die evolueert:
Lucas heeft misschien de dubbelzinnigheid op die manier bewust gebruikt om beide betekenissen tot uitdrukking te brengen, die in de vergelijkbare ‘verborgen’ uitspraak van Jezus in Thomas openlijk worden verkondigd:

Bhâgavata Purâna: Het Bhāgavatam behoort tot de Vishnu-purāna's. Deze oude verhalen zijn speciaal geschreven voor de gewone man die niet zo abstract kan denken en hebben tot doel het geconditioneerd zijn van de mens door de materie, het bepaald zijn door de materiële wereld, te doorbreken door het verschaffen van speciale richtlijnen voor iedere maatschappelijke geleding (varna en āśrama) zodat men een meer geestelijk bepaald leven gebaseerd op dharma kan leiden.

Bhakti yoga: Traditioneel zijn er negen stadia in het proces van bhakti yoga (bhãgavata dharma). Als men een zuivere toegewijde wordt raakt men op het pad van de emancipatie stap voor stap bevrijd van de conditioneringen van de materiële wereld.

OCCULTE EN MYSTIEKE ORDES EN HET SEKTARISME:
In grote lijnen volgen de occulte en mystieke broederschappen de ideeën van de Griekse filosofen. Voor hen was godsdienst geen openbaring maar moest met de rede bevattelijk blijven. De mens als verschijnsel is een schakel in een keten van levende dingen. De mens net zoals het godsbegrip is niet het centrale gegeven zoals we dit kennen vanuit de godsdiensten. Het ‘Mens ken U zelve …’ en de ‘mens is de maat aller dingen’ (5) zijn de richtlijnen voor de broederschappen.

Geheime Leer Deel I hoofdstuk 3 Oorspronkelijke substantie en goddelijke gedachte (p. 365):
(3) Medhātithi vertaalt het door ‘degene die bewust is van het ik’ of ego en niet, zoals de oriëntalisten, door ‘heerser’. Zo vertalen zij vers 16 als volgt: ‘Nadat hij de fijne delen van die zes (het grote Zelf en de vijf zintuigen) van buitengewone helderheid had laten binnengaan in de elementen van het Zelf (Atmamātrāsu), schiep hij alle wezens.’
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 8 Leven, kracht of zwaartekracht (p. 589):
‘Verkondig dit wonderbaarlijke mysterie . . . Hoor het volledige vaststellen van de oorzaken. De neus, de tong, het oog en de huid, en het oor als het vijfde (zintuig), denkvermogen en begrip8, deze zeven (zintuigen) moet men opvatten als de oorzaken van (de kennis van hun) eigenschappen.
8) De verdeling in vijf fysieke zintuigen is uit de grijze oudheid tot ons gekomen. Maar terwijl de hedendaagse filosofen het aantal overnemen, vraagt geen van hen zich af hoe deze zintuigen konden bestaan, d.w.z. op een zelfbewuste manier konden worden waargenomen en gebruikt, tenzij er een zesde zintuig was, mentale perceptie, om ze vast te leggen, en (dit voor de metafysici en occultisten) het ZEVENDE om de spirituele vrucht en de herinnering eraan te bewaren, als in een levensboek dat tot het karma behoort. De Ouden verdeelden de zintuigen in vijf, eenvoudig omdat hun leraren (de ingewijden) ophielden bij het gehoor, omdat dat zintuig zich pas bij het begin van het vijfde Ras op het fysieke gebied ontwikkelde (of beter gezegd: werd ‘verkleind’ en beperkt tot dit gebied). (Het vierde Ras was al begonnen de spirituele conditie te verliezen, die zo bij uitstek was ontwikkeld in het derde Ras.)

In het boeddhisme erkent men zes zintuigen of gevoelsorganen (Pali: Salayatana), welke de gehele beleving van de wereld door de mens omvatten. De zes zintuigen zijn: het fysiek lichaam, de ogen, de tong, de neus, de oren, en de geest. Elk zintuig of gevoelsorgaan heeft een overeenkomstig object waarmee contact gemaakt kan worden, en een overeenkomstig type bewustzijn. Het contact tussen deze drie (zintuig, object en bewustzijn) leidt tot het ontstaan van de zes typen gevoelens, welke overeenkomen met de zes zintuigen. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de zes zintuigen en de overeenkomstige objecten en typen bewustzijn.

====

Zevende wijsheidssleutel (Ken Uzelve, Zevende zintuig, Waarden en Normen)