6.4 Moraal van Eenheid in Verscheidenheid

Ethiek

Moraal, ethiek (Ethica Spinoza) ontstaat als gevolg van de kenmerkende, unieke verschillen tussen individuen en collectiviteiten.

Prof.dr. Willem B.K. Hofstee: Als persoonlijkheidspsycholoog werd hij bekend door zijn baanbrekend werk aan het Big Five- model. Dat beschrijft iemands persoonlijkheid aan de hand van de dimensies extraversie, zorgvuldigheid, vriendelijkheid, emotionele stabiliteit en openheid voor ervaringen. Hofstee verfijnde het, en zijn zogeheten Abridged Big Five Circumplex-model vormde de basis voor een vragenlijst die gebruikt wordt om persoonlijkheid vast te stellen. Deze Five Factor Personality Inventory (ffpi) is inmiddels in al bijna twintig talen vertaald en wordt gebruikt in zowel de klinische context als bij het werven en selecteren van personeel en in onderzoekssituaties.

F. van Raalten, boek Filosofie in hoofdzinnen 2 (P. 126): Moraal (ethiek), zo kan men zeggen, is het geheel van gecodificeerde gedragingen die zich voltrekken onder de kwalificaties goed en kwaad. Het goede is alles wat dient tot instandhouding van het leven en het stamverband. Goed is wat het leven dient, wat kan participeren aan het ruilsysteem, wat mee kan komen in het objectieve proces van wedstrijd en wedijver. Slecht is wat afvalt en te gronde gaat. Slecht is wat in de coöperatie niet functioneel is. Zo ontstaan uit de praktijk van het leven zelf twee niveau’s en de verhouding tussen beide is de natuurlijke loop van de geschiedenis. P. 127: Het is, volgens Nietzsche, de religie geweest, die de verhouding heer – slaaf bedorven heeft, eerst de joodse, daarna ook de christelijke etc. Kortom de religie verziekt de verhouding heer – slaaf, zodat de slaaf iemand wordt die de ander niet meer kan zien als zijn gelijke wanneer hij van hem verliest. Deze wordt zijn vijand. Er ontstaan zo twee niveau’s 1. een natuurlijk coöperatief niveau, waarbij wat goed en kwaad is bepaald wordt door de Heer en waarbij de Slaaf dit recht als vanzelfsprekend erkent. 2. Een niveau waarop de Slaaf verschijnt als de gebieder van de Heer en ondanks zijn natuurlijke ondergeschiktheid toch gaat bepalen wat goed is, met nu als tegendeel: kwaad. Dat wil zeggen hij voert de moraal in en doet ontstaan wat wij nu het zedelijk bewustzijn noemen. Dat betekent dat degenen aan wie goed wordt gedaan nu bepalen wat goed is, dus de ontvangers, de passieven. Deze ‘slavenopstand’ is absurd. De actieven, de heersers hebben van nature de wetgevende macht. Men moet door hun persoonlijk optreden heen zien: het is hun natuur die bepaalt wat goed en slecht is en niet de behoeften van de zwakken. Ra128: De moraal maakt dus van het individuum een dividuum, een gespletenheid, niet alleen tussen goed en kwaad als metafysische machten maar ook tussen het lagere slaven-niveau en het hogere natuurlijk instinctieve.

Er is sprake van een ideale situatie, een eenheid wanneer de heer en de slaaf elkaar met respect behandelen. Er treedt vervorming op wanneer de heer gaat overheersen. De slaaf gaat de heer als een vijand zien. De extremen op de negatieve as tonen het nihilisme, alle ideologische veren met inbegrip van de juridische (denk aan de volkomen rechteloosheid van politieke gevangenen) worden uiteindelijk afgeworpen. De wetten van de jungle, het oerinstinct gaat domineren.

Barbara Hannah, boek Jung zijn leven zijn werk (p. 185): Pythagoras verklaarde in de zesde eeuw voor Chr. dat vier het getal van de totaliteit was. Er wordt van uitgegaan dat het volledig symmetrische, magische vierkant voldoet aan het beginsel van de ‘acausale geordendheid’. Net als het magische vierkant drukt de Unus Mundus de perfecte symmetrie uit. In het individuatieproces moeten wij leren de tegenstellingen als eenheid te ervaren. De ontdekkingen in de natuurlijke wereld, de natuurkunde berusten op een overeenstemming van innerlijke beelden en de observaties in de buitenwereld. Binnen en buiten vallen dan samen. P. 234: Zarathustra zou zeker niet gemakkelijk zijn dan de visioenen, want het was ‘hels verward’ en buitengewoon moeilijk. Jung zei dat hij zich suf gepiekerd had over bepaalde problemen en dat het heel moeilijk zou zijn het boek vanuit psychologische hoek te verklaren. Hij zei ook dat hij dacht dat Nietzsches idee van de Übermensch de directe voorloper was van het Duitse denkbeeld dat zij Herrenmenschen (‘heersersnaturen’ of ‘superieure mensen’) waren. Nietzsches drie belangrijkste denkbeelden van Zarathustra (blz. 44) de conceptie van ‘wil tot macht’, Übermensch en eeuwige terugkeer.

Wellicht ligt er een verband met de biologische principes van aanpassing, groei en homeostase.

Daniel Ofman gaat er van uit dat een organisatie net zoals een lichaam werkt, macrokosmos = microkosmos. Een organisatie is een verzameling individuen met gemeenschappelijke overtuigingen en opvattingen, met een collectief bewustzijn, ofwel organisatiecultuur. Bij het collectieve onbewuste hebben we te maken met gedrag, conditioneringen die ‘normaal’ geworden zijn. Evolutie, ‘1 + 1 = 3’ vindt plaats wanneer ook aan de complexiteit van een cultuur, de sociale ongelijkheid voldoende aandacht wordt besteed. Om een cultuuromslag te bereiken is het groeien van een nieuw bewustzijn nodig. Er bestaat een wisselwerking tussen het individu en de organisatie.

Ontmaskeren

Sadik Harchaoui:
De idee van ‘public diplomacy’ is u bekend. Het is een vorm van diplomatie die rekening houdt met opvattingen van het publiek bij de vorming en uitvoering van buitenlands beleid; dat zich bekommert om de publieke opinie in andere landen en om een proces van interculturele communicatie. Dat betekent dus dat diplomatie niet alleen iets is voor diplomaten. Het is wenselijk dat burgers, organisaties en netwerken vaker worden betrokken bij public diplomacy om de spanningen tussen islamitische landen en Nederland en/of Europa, bijvoorbeeld naar aanleiding van de Deense cartoons of de film Fitna, te kanaliseren.
Met het oog op de schaarste van grondstoffen, de mensenrechtensituatie in het Midden-Oosten en de aanhoudende versplintering en fragmentering van religieuze bewegingen is het uiterst urgent dat wordt gewerkt aan een omvangrijk en structureel beleid om burgers – moslims en niet-moslims – gezamenlijke verantwoordelijkheid te laten dragen voor een gemeenschappelijke toekomst. Ik zou dat het incorporeren van sociale diplomatie binnen het domein van de ‘public diplomacy’ willen noemen.

Verborgen agenda
In bedrijven waar het misgaat wordt vaak het spel van de 'dubbele’, de verborgen agenda gespeeld. Het betekent zoveel dat de mens eerst voor zijn eigenbelang kiest, dan voor het belang van zijn collega's, vervolgens voor het echelon boven hem en pas tot slot voor het belang van het bedrijf. Het zijn de zwakke managers, de 'carrièremanagers' met een groot ego, die dreigen en intimideren om hun gelijk te behalen. De 'carrièremanagers' spelen echter weer in en zijn als het ware de marionet van het echelon boven hen. Veel managers zitten in een netwerk van corruptie. Daarentegen staan managers met een sterk ego wel open voor kritiek.
Om de situatie te verbeteren is een cultuuromslag nodig. Het gaat er om de nadruk op thumos te leggen, te leren het juiste politieke spel te spelen.
Er is op een hoger bewustzijnsniveau altijd een derde punt.
Sinds Machiavelli weten we dat voor politicals geldt ‘het doel heiligt de middelen’.
Als het slecht gaat willen de 'politici' elkaar niet beschuldigen en dan treedt de mythe van het onschuldige lam in werking. Politieke dieren zitten in een netwerk van corruptie. Juist diegene die niet corrupt zijn worden vaak opgeofferd.

Samenvatting

Pythagoras verklaarde in de zesde eeuw voor Chr. dat vier het getal van de totaliteit was. Er wordt van uitgegaan dat het volledig symmetrische, magische vierkant voldoet aan het beginsel van de ‘acausale geordendheid’. Net als het magische vierkant drukt de Unus Mundus de perfecte symmetrie uit. In het individuatieproces moeten wij leren de tegenstellingen als eenheid te ervaren.

Volgens het topmanagement verslechtert het vestigingsklimaat in Nederland wanneer de kritiek op de hoogte van hun salaris blijft aanhouden en de hypotheekaftrek voor topinkomens wordt beperkt. Geeft het dreigement van topbestuurders om het hoofdkantoor van hun bedrijf naar het buitenland te verplaatsen niet vooral aan dat voor deze mensen het belang van hun bedrijf volsterkt ondergeschikt is aan hun eigenbelang?

Zaken lopen mis wanneer in de politiek de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden.

Zie ook:

Boeken:

• Antony Jay Topmensen in de moderne onderneming

Externe Links

• Prof.dr. Willem B.K. Hofstee (leading dutch lecturer in psychology) - 'intellectual bully'
• Betekenis van een belang en belangen
• Sadik Harchaoui A diplomatic way of life, Over de betekenis van de Vrede van Utrecht voor de multiculturele samenleving

<< vorige | volgende >>

Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 197 keer bekeken.