Over mezelf en mijn ideeën (Commentaar van anderen op mijn werk)

---

Natuur en Cultuur (Paradoxen en Ommekeer, Interdisciplinair, ’Menselijke natuur – en Organisatiecultuur’)

In het rapport 'E i V' wordt de stelling verdedigd dat een duurzame samenleving mogelijk is door met de geestkunde en de natuurkunde, de beide zijden van de medaille, de éne werkelijkheid rekening te houden.

Bomen (Kijken met Caspers Avro Tros 4 oktober 2025 NPO2, herhaling 5 oktober 2025 NPO2):
De boom staat centraal. Charlotte Caspers bezoekt in Zuid-Limburg een stuk bos dat ouder is dan de Piramide van Cheops en bekijkt samen met de bomenburgemeester van Amsterdam de relatie tussen mens en boom in de stad. In Noord-Italië bewondert ze de boomsculpturen van Guiseppe Penone.

Zonder rivieren hebben wij geen leven (Jarl van der Ploeg interviewt Robert Macfarlane de Volkskrant 4 oktober 2025, katern zondag p. 15-17):
Leeft een rivier?, vraagt de Britse schrijver Robert Macfarlane zich provocerend af in zijn gelijknamige, en volgens hemzelf urgentste boek ooit. Is het een rare vraag, of de enige juiste als we onze relatie met de natuur willen verbeteren?
Wat ik vooral bedoel te zeggen is dat we niet per se goed omgaan met iets dat leeft. Varkens in de bio-industrie behandelen we abominabel. Terwijl sommige bedrijven, die overduidelijk niet leven, veel meer rechten hebben dan mensen.
‘Er worden momenteel zelfs hele groepen mensen onderworpen aan massamoord en genocide. Dus het leven, zowel van mensen als van dieren, is absoluut geen garantie voor bescherming. Mijn boek is een poging te onderzoeken in hoeverre we rivieren anders gaan behandelen als we ze zien als wezens die leven, en dus kunnen sterven. Het is een gedachte-experiment.

‘Goodall volgde chimpansees net zolang tot ze door een van hen werd geaccepteerd als deel van de groep’ (Yassin Boutayeb en Dylan van Bekkum de Volkskrant 4 oktober 2025, p. 15-17):
De bevindingen van de woensdag overleden primatoloog Jane Goodall (91) ‘sloegen in als een bom’. Haar werkwijze, midden tussen de chimpansees, hebben de wetenschap voorgoed veranderd. ‘We kunnen ons nu niet meer voorstellen dat we ooit anders naar dieren keken.’

De vrouw die apen geen nummers gaf maar namen (Jean-Pierre Geelen de Volkskrant 4 oktober 2025, p. 10-11):
Primatoloog Jane Goodall werd wereldberoemd met haar eigenzinnige studies naar chimpansees. Als bevlogen activiste zette ze zich in voor de bescherming van de natuur.

Ontwikkeling van moreel en spiritueel bewustzijn (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #161, augustus 2025);
Deel 1: Ethiek en moraal
Dit boek ligt in het verlengde van Van Eijk's boek Klimaatcrisis, gedragsverandering en bewustzijnsontwikkeling, besproken in CM 115 en 116. Gedragsverandering heeft te maken met waarden en maatstaven voor juist gedrag, het domein van de ethiek. Het vraagt ontwikkeling van moreel en spiritueel bewustzijn.
Individuele en sociale stress
“Stress is geen individueel probleem,” aldus econoom Martijn Winkelhof en psychiater Bram Bakker. "Stress is namelijk vaak een fundamentele oorzaak van een slechte leefstijl... roken en gebruik drank en drugs”. (p27) Als remedie noemen zij “wetenschappelijk onderbouwde technieken, zoals.... de zogenaamde relaxatie-respons... voor het eerst beschreven door Harvard-cardioloog Herbert Benson... het tegenover gestelde van de stressreactie.1” Zoals individuele meditatie beoefening vermindering van stress kan geven, kan collectieve beoefening sociale stress reduceren.
1) Benson was de begeleider van Robert Keith Wallace bij zijn baanbrekende dissertatie The Physiological Effects of Transcendental Meditation (1970). Benson heeft deze response ontleend aan transcendente meditatie en op basis daarvan een vergelijkbare methode vormgegeven, die veel weg heeft van plagiaat. Samen met Wallace heeft hij indertijd een artikel gepubliceerd in Scientific American voor hij zijn eigen weg ging.
Conclusies
Het hoofdstuk Ethiek besluit met conclusies. De gezindheidsethiek en de verantwoordelijkheidsethiek blijken samen te hangen met resp. de deugd-, plicht- en beginselenethiek en de gevolgenethiek van het consequentialisme en utilitarisme. Deze vormen een overzicht van historische ethische visies die bij Van Eijk ontbreekt, daar hij zich richt op de actualiteit.

Raapselwerk (Alex Burghoorn interviewt herman de vries de Volkskrant 5 augustus 2025, p. V2-5):
Het werk van kunstenaar herman de vries (94) is een oproep om in het hier en nu te leven. De natuur is volgens hem het grootste kunstwerk dat er bestaat, en hij voelt het als zijn taak die werkelijkheid over te brengen: wat zie je? Wonderbaarlijk toch?

Symbiotische stad (documentaire (Fryslân Doc juni 2018, opnieuw uitgezonden op 19 april en 20 april 2025):
Na 28 minuten verwijst Le Roy naar de cyclus Opgaan, Blinken en Verzinken.
Portret van kunstenaar-filosoof Louis Le Roy en zijn levenswerk: de Ecokathedraal van Mildam. Le Roy werd in de jaren 60 over de hele wereld bekend door zijn revolutionaire ideeën over groenvoorziening in steden. 'Haal de natuur terug in de stad', was de boodschap. Maar vooral geen plantsoenen, grasstroken of tuintjes; dat vergt alleen maar kostbaar onderhoud. De natuur kan het zelf beter.
In de documentaire legt uit wat hij bedoelt met een symbiotische dubbelstad, waarin 1% van de openbarre ruimte ingericht wordt als ecokathedraal proces. Naast de documentaire wordt er aandacht besteed aan 'volgers' van Le Roy, zoals Sytse Bouwhuis in Wijckel en het Balklandpark Harlingen.

De geschiedenis laat een diversiteit aan innovatieve, interdisciplinaire grenswetenschappers zien.
Pythagoras, Ammonius Saccas, Origenes, Helena Blavatsky, Spinoza, Schelling, Nietzsche, Teilhard de Chardin, Einstein, Jung, Wittgenstein, David Bohm, Jean Charon en Ervin Laszlo zijn eminente wetenschappers die zich hebben bewogen op het snijvlak van natuur en cultuur. Op dit snijvlak gaat het echter niet primair om wetenschap versus geloof, maar eerder om de samenhang en wisselwerking tussen natuur – en menswetenchappen. Deze kengebieden kunnen wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden. Het zijn twee verschillende, maar complementaire domeinen. Door beide als complementair te beschouwen ontstaat een completer zicht op de werkelijkheid. Het is wenselijk de tweespalt tussen de natuurwetenschappen en geesteswetenschappen te verkleinen. Vastgeroeste denkpatronen te doorbreken. Het domein van de materie met die van de energetische processen te combineren. Een ruimer denkmodel is nodig om op creatieve wijze de wereldvraagstukken op te pakken. Het zijn in het bijzonder de grenswetenschappers met een holistische visie die de samenleving een stapje verder brengen. Uiteindelijk draait het om de vraag welke leraar geeft je echt inspiratie?

III Negatie en het waardensysteem.
Het inductieve in de taal bestaat bij de negatie: terwille van het eigen-algemeen convergeren de bijzonderheden in ontkenning van hun onderscheid. Deze negatie dient de waarschijnlijkheid der generaliserende en/of infererende consensus en werpt de menselijke cultuur voortdurend terug op de basis van de bevrediging der primaire behoeften. Behoeften i.h.a. bepalen de connotaties en associaties van de individuele betekenisstructuur terwijl de prioriteiten van de consensus op collectief nivo het waardensysteem impliceren dat als motivator optreed. Deze waarden worden i.h.a. weergegeven door (o.a.) de begrippen waarheid, vrede, liefde, rechtgeaardheid en geweldloos begrip (vgl. De Yoga-Sutra's van Patanjali en de leringen van Sai Baba). Men streeft naar de toestand waar men behoefte aan heeft; de toestand waar men in negatie van vervreemdde. Het verzachten van de prijs van de negatie is de kunst van de cultuur. Het doel is het negatie-vrij bewust zijn van natuur die met cultuur is. Niet zonder de negatie, maar vrij zijn in negatie.

Meta-bewustzijn
De rol van Socrates is er in gelegen zijn leerling te helpen zich iets te herinneren. Dit is vergelijkbaar met wat de moderne psychotherapeut doet met zijn of haar patiënten. Gedurende je leven peil je de diepte om te ontdekken wat je al weet. Het gaat er om dat ons denken, de gedachtevormen éne werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk weerspiegelen. Indien wij de werkelijkheid verkeert interpreteren mogen we niet verwachten dat we op basis van deze interpretaties wel het juiste gedrag uitvoeren.

Revolutietheorie
"Newton, Kelvin, Faraday en Pascal hadden geen probleem met een schepper en met ontwerp. Er is geen reden waarom een moderne wetenschapper niet eenzelfde standpunt kan innemen als deze eminente wetenschappers. Driehonderd jaar geleden was er zo veel steun voor Intelligent Ontwerp dat het leven moeilijk kon zijn als je een atheïst was. Nu is het tegengestelde waar; het leven kan moeilijk zijn als je ook maar het kleinste beetje sympathie voor Intelligent Design toont.

De kwintessens die in het rapport ‘E i V’ naar voren komt wordt aan de hand van een zogenaamde 'Bewustzijnsschil' geïllustreerd. De schil is uit de vijf definities Ether-paradigma, Reflexief bewustzijn, Meta-leren (het Nieuwe leren), de Hermeneutische cirkel en de Unificatietheorie opgebouwd. De hierbij gevolgde denkwijze wordt door de publicatie Het transcenderen van de conceptueel-symbolische kode van Francis Heylighens weergegeven.

De vijf definities (perspectieven) van de 'bewustzijnsschil' geven een toelichting op meta-niveau om de samenhang, de eenheid van de grote verscheidenheid aan thema’s beter te illustreren. Elke definitie biedt successievelijk het kader voor de volgende definitie met een hoger abstractieniveau. De definitie Unificatietheorie bevat het algemene raamwerk, de kwadranten geven een verbijzondering.

De categorie alles van Wikipedia heeft vijf categorieën. De 'bewustzijnsschil' sluit op deze Wikipedia categorieën aan:

Categorie: Alles	Categorie:		Unificatietheorie
Cultuur	Gechiedenis	Filognosie	Kompaskwadrant	Triade en Tetrade
1. Heelal	7. Mens en Maatschappij	Politiek	7. Hermeneutische Cirkel	Mythos
2. Wetenschap	6. Wikipedia	Wetenschap	6. Meta-leren	Logos
3. Religie	5. Techniek	Religie	5. Reflexief Bewustzijn	Theos
4.b Natuur	4. Persoon	Natuur	4.b Ether-paradigma	Holos

De 'Categorie: Alles' onderscheidt 'Wat en Hoe', in de linker kolom het 'Wat' en in de rechter kolom het 'Hoe'. De geschiedenis leert dat het Kompaskwadrant een proven technology laat zien.

De Samenvatting eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem laat zien dat het juist mis gaat wanneer door politici geen proven technology wordt toegepast.

Ervin Laszlo bespreekt in zijn boek Het Akasha-veld, Verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn de relatie tussen de micro - en macrokosmos, René Meijer in zijn boek De Ether Bestaat aan de hand van 3 aanzichten, 6 gezichtspunten (Darshana's).

Kompaskwadrant:		3 Aanzichten:		Standaardmodel:
Ruimte	Kwalitatieve as	2e Top down en Bottom up	Filosofie en Ethiek	Materiesymmetrie
Materie	Kwantitatieve as	1e Segulier en Regulier	Psychologie en Sociologie	Spiegelsymmetrie
Tijd	Verticale as	3e Analyse en Ontwerp	Scheppingsleer en Bewustzijnsevolutie	Tijdsymmetrie

Pythagoras	Esoterie:		Dühring	Filognosie	Unificatietheorie	Hoofdstuk:	4.6 en 4.7
1. Monade	1e Logos	1e Manifestatie	4e Wet	Lemniscaat	Zwaartekracht	2.3.1	Akasha	7.4	8.4
2. Duade	2e Logos	Geest-stof	3e Wet	Deel I	Tijdsymmetrie	2.3	Synthese, Z.P.F.	7.3	8.3
3. Triade	3e Logos	Hiërarchie	2e Wet	Deel III	Spiegelsymmetrie	2.2 en 2.2.1	Antithese	7.2	8.2
4. Tetrade	Tetraktys	Periodiciteit, Karma	1e Wet	Deel II	Materiesymmetrie	2.1.1	These	7.1	8.1

De 1e, 2e en 3e Logos komen met de geschapen scheppende orde 'Kether, Chockmah & Binah', de weerkaatsing van En-soph (Dat en Dit) overeen.

In navolging van Spinoza zei Einstein ooit tegen De Gaulle dat we marionetten zijn zonder dit zelf te beseffen. Een tunnelvisie (hokjesgeest) houdt in dat bestuurders de marionet van het systeem kunnen worden. Groepsdenken (bewustzijnsvernauwing) kan tot gevolg hebben dat pas wordt opgetreden wanneer het duidelijk misloopt.

In het rapport ‘E i V’ wordt de suggestie (Het Nieuwe Leren) uit 1966 onderbouwd, die ik destijds in de discussie met betrekking tot het thema H.T.S. nieuwe stijl naar voren heb gebracht. Het zal duidelijk zijn dat ik deze suggestie nog steeds onderschrijf.

De definitie unificatietheorie begint met het vraagstuk van het ego. Het ego heeft alles met keuzebewustheid, de levenskwaliteit te maken. De filognosie integreert het westerse denken met de Vedische filosofie, de essentie van de Islam inbegrepen.

Het is mogelijk oude inzichten aan nieuwe inzichten te toetsen. Uiteindelijk blijkt dat er niets nieuws is onder de zon.

Voor alsof het een wiel was in het midden van een wiel (Deel I, p. 157) of als het ware een wiel in het midden van een wiel was (Deel II p. 629) kan ook gelezen worden een kleine kringloop binnen een grote kringloop of de levenscyclus van een mens (menselijke natuur) binnen de levenscyclus van een universum (Het wiel van dharma). Op aarde vinden analoge energetische processen plaats (Wet van analogie: ‘Zo Boven zo Beneden’). Een elektronenschil (SCHILLEN) kan met de baan die een planeet beschrijft worden vergeleken. In de Éne werkelijkheid komen steeds dezelfde zich repeterende patronen van heel klein (atoom) tot heel groot (meta-universum) naar voren.

In zijn boek WDNKW (p. 299) geeft Gerrit Teule in één tekening zelfgelijkvormigheid, de absolute en relatieve ruimte weer. Eon staat voor de absolute ruimte en atoom, molecuul, cel, lichaam en aarde voor de relatieve ruimte ('Openbare ruimte'). Aan deze reeks kunnen het brein, sterrenstelsels en het universum worden toegevoegd. Het verschil tussen een absolute en relatieve ruimte is de levensduur. De absolute ruimte (non-lokale ruimte) heeft een eeuwige levensduur, bij de relatieve ruimte kan de levensduur zelfs vele miljarden jaren bedragen. Het universum heeft op haar beurt een langere levensduur dan een sterrenstelsel binnen het universum. Een eindig universum maakt onderdeel uit van het heelal (meta-universum). Een relatieve ruimte heeft een duidelijk beginpunt en eindpunt, alpha en omega.

Marcelo Gleiser treedt in de voetsporen van Blavatsky, Martinus Veltman, Machiel Karskens, Roger Penrose, Lee Smolin en Abraham Pais:
Madame Blavatsky over de studie van de Theosofie (genoteerd door Robert Bowen), Blavatsky zegt:
Als je denkt dat je uit De Geheime Leer een bevredigend beeld van de samenstelling van het universum kunt krijgen, dan zal deze studie je alleen maar verwarren. Het boek is niet bedoeld om zo'n definitieve uitspraak te doen over het bestaan, maar om je in de richting van de Waarheid te leiden.

Het lijkt er op dat de aanhangers van de evolutietheorie voor het Higgsdeeltje gaan en de mensen met een spirituele inslag voor het spanningsveld tussen twee polen, de reciprociteit. In supersymmetrie heeft ieder elementair deeltje een zogenaamde supersymmetrische partner.
Naar men aanneemt spelen spiegelneuronen (spiegelsymmetrie) een rol bij het begrijpen en interpreteren van de acties van anderen en het leren van nieuwe vaardigheden door imitatie. Schepping en bewustzijnsevolutie staan niet los van elkaar, maar correleren met elkaar.

Wanneer iedereen zich netjes aan de wet houdt ontstaat er op aarde net als in de hemel een volmaakte werkelijkheid. Dit wordt ook door de weegschaal van Vrouwe Justitia, de godin der gerechtigheid, uitgedrukt. Er is bij volledige balans van de weegschaal geen zwaard, geen straf nodig.

Gottfried Leibnitz		Charles Montesquieu
1. Autonomie van de esthetiek ----	3. Universaliteit van de moraal	1. Wetgevende macht ----	3. Rechtsprekende macht
|	|	|	|
4. Uniek ----	2. Objectiviteit van de wetenschap	4e Macht ----	2. Uitvoerende macht

De Vierde , de Vijfde (belangengroepen) en de Zesde macht (Mediahype, Mediacratie) kunnen enerzijds aan de balans bijdragen anderzijds de balans verstoren. Aanvankelijk is in het onderstaande rechter kwadrant van deze indeling gebruik gemaakt. In de nieuwe indeling worden de media nu als vijfde macht en de adviesbureaus als zesde macht aangemerkt. In het rechter kwadrant worden de adviesbureaus en de belangengroepen tot de vijfde macht gerekend.

Wikipedia categorieën:
Unificatietheorie	Definities	Trias Politica en de	Massamedia
4.b Natuur	6. Wetenschap
4.a Mens en Maatschappij	2. Techniek	4.b Vierde hogere Macht	Zesde Macht, Zenders
7. Hermeneutische Cirkel ----	5. Reflexief Bewustzijn	4.a Vierde lagere Macht ----	2. Uitvoerende macht
|	|	|	|
4. Ether-paradigma ----	6. Meta-leren	1. Wetgevende macht ----	3. Rechtsprekende macht
1. Persoon	3. Wikipedia	Ontvangers	Vijfde Macht
7. Heelal	5. Religie
Snijpunt diagonalen: Cultuur

Bij de diagonalen 1./2. en 3./4. gaat het om het basisprincipe, de complementariteit, de wisselwerking tussen het wat en het hoe en vice versa tussen beide polen op één diagonaal, maar hetzelfde mechanisme bestaat ook weer tussen beide diagonalen etc. Hierbij kan men denken aan wat de Taoïsten de "10.000 dingen" noemen. Het gaat er om in de '10.000' dingen, in de complexe werkelijkheid het patroon in het geheel te herkennen.

Matthijs Schouten probeert aan te tonen dat alles wat wij over de natuur denken beelden zijn die te maken hebben met de cultuur waarin wij leven.
Er is niet zozeer een milieucrisis alswel een identiteitscrisis. Waar de mensen eens goed naar zouden moeten kijken is de vraag: hoe zie ik mijzelf hier op aarde, hoe zie ik mijzelf ten opzichte van mijn medeschepselen? De mens wordt in de omgang met de aarde nog het meest gedreven door hebzucht en bezitsdrang – egoïstische abstracte 7 (de Volkskrant 15 december 2010).
Net zo goed als er nooit een helder openbaar debat is gevoerd over de eerdere steunverlening aan Griekenland en Ierland. Steeds werden we geconfronteerd met de uitspraak: ‘we staan met de rug tegen de muur. Als we nu niet inspringen vallen ook Nederlandse banken en pensioenfondsen om, dus we moeten wel’.
Als volksvertegenwoordiger weet ik wat mijn voorkeur heeft en doe ik een oproep aan alle politici: verbreek de stilte, en heb de moed om gezien de huidige problemen van de eurozone openlijk te debatteren over alle mogelijke alternatieven. En laat niet gijzelen door de financiële instellingen.

Smelt Groenlandse ijsmassa is definitief (Martijn van Calmthout de Volkskrant 1 april 2017, p. 7):
Utrechtse onderzoekers hebben ontdekt waarom gletsjers en ijskappen op Groenland afsmelten. Ze zijn rond 1997 zo verzadigd geraakt met smeltwater dat al het nieuwe smeltwater sindsdien rechtstreeks de zee in loopt. Dat leidt tot zeespiegelstijging.
Volgens de onderzoekers is het proces onomkeerbaar en een direct gevolg van de opwarming? van het poolgebied.
Buiten de grote ijskappen van Groenland en Antarctica zijn de randgletsjers op Groenland het grootste oppervlak aan landijs op aarde. Onder normale omstandigheden is de ijsmassa in die gebieden in balans: 's zomers smelt het oppervlak wel, maar wordt het smeltwater vastgehouden door de samengepakte sneeuwlaag. Daarna vriest het in de winter vast aan het ijs.
Groenlands ijs smelt al een eeuw lang
De ijskap van Groenland is behoorlijk wispelturig, blijkt uit bestudering van oude luchtfoto's. De smelt is al zeker honderd jaar aan de gang, maar is sinds een jaar of vijftien abrupt versneld.
Dooi ijskap Groenland doet ongekend vroeg intrede
De voorjaarse dooi is ongekend vroeg ingetreden op Groenland. In twee dagen tijd heeft op 12 procent van de ijskap smelt plaatsgevonden, constateert het Danish Meteorological Institute (DMI). 'Deze uitzonderlijke meting past in het beeld van klimaatverandering.'

In plaats van de 4e, 5e en 6e macht te faciliteren dienen politici, lees de overheid voor wat betreft de klimaatproblematiek en de distributie van de schaarse natuurlijke grondstoffen zelf het voortouw te nemen.

De overheid heeft haar collectieve taken voor een belangrijk deel aan de markt overgedragen. Anticyclische begrotingspolitiek (Keynesianisme) heeft daardoor beduidend minder effect. Was voor de kredietcrisis ogenschijnlijk van een 'win-win' situatie, nu is er van een 'lose-lose' situatie van de euro sprake. Door de kredietcrisis is recent het non-interventieprincipe, de politiek bemoeit zich niet met centrale bankiers en andersom gebeurt dat evenmin, doorbroken.

Om een begin te maken met het oplossen van de kredietcrisis is een paradigmawisseling in het denken noodzakelijk. Of zoals Albert Einstein stelt:
Je kunt een probleem niet oplossen vanuit hetzelfde soort denken dat tot het probleem heeft geleid.
Is het wenselijk dat de spanningen in de wereld toe - of afnemen?
Om te voorkomen dat de wal (Q-koorts dossier) het schip keert is een paradigmawisseling noodzakelijk.

Hoe discutabel is de door de politiek aangestuurde overheid(shuishouding)?
Het betekent ook dat het door de overheid gestimuleerde ongebreidelde marktdenken, de distributie van de schaarse natuurlijke grondstoffen op basis van de macht van multinationals uiteindelijk tot een catastrofe zal leiden.

In de woorden van ex-premier Wim Kok: De essentie van het 'poldermodel' is dialoog en evenwicht. Bij dialoog hoort tegenspraak en bij evenwicht tegenwicht. Het belangrijkste voor het goed functioneren van de overheid is tegenspraak, tegenwicht. Dit geldt ook de passieve houding van de overheid voor wat betreft de toekomst. Voor een doeltreffende aanpak van maatschappelijke vraagstukken is een actievere, van het private domein onafhankelijker opstelling van de overheid gewenst. Met onafhankelijk wordt bedoeld dat de overheid zich minder door politieke machtspelletjes moet laten beïnvloeden.

De tijdgeest wordt door het individuele consumentengedrag en het collectieve stemgedrag tot uitdrukking gebracht.

Net als 'Scheppingsleer en Bewustzijnsevolutie' ('Intelligent Design en Creativethink') zijn ’Bewustzijnsevolutie en Darwin's Evolutietheorie' de twee kanten van een medaille.

Cultuursociologie bevindt zich op het snijvlak tussen Cultuurwetenschappen en Sociologie, Culturele psychologie tussen Cultuurwetenschappen en Psychologie, Sociobiologie tussen Sociologie en Biologie, Evolutiepsychologie tussen Evolutie en Psychologie, Paleontologie tussen Geologie en Biologie, Geochemie tussen Geologie en Scheikunde en Geofysica tussen Geologie en Fysica.

Ligt het dan niet voor de hand dat op het snijvlak van de geesteswetenschappen en de natuurwetenschappen het gemeenschappelijke raamwerk van de Unifcatietheorie ligt?
De geschiedenis leert dat de oplossing van de Unificatietheorie, het levensmysterie al millennia bekend is. Het hangt er alleen maar vanaf hoe je het probleem formuleert. Hoe selectief zijn we als waarnemer?

====

De volledigheid is als water (Kwintessens, 'Wijsheid en Dwaasheid', Lof der zotheid)

Er drijft een wolk in dit vel papier
Als je een dichter bent, dan zie je duidelijk dat er een wolk drijft in dit vel papier. Zonder wolk is er geen regen; zonder regen kunnen de bomen niet groeien; en zonder bomen kunnen we geen papier maken. De wolk is nodig voor het bestaan van het papier. Als de wolk er niet is, kan dit vel papier er ook niet zijn... Als we nog dieper in dit papier kijken, kunnen we er zonneschijn in zien. Als de zon er niet zou zijn, kan het bos niet groeien... En zo weten we dat er ook zonneschijn in dit vel papier is. Als we nog langer kijken, kunnen we de houthakker zien die de boom velde en hem naar de fabriek bracht waar hij omgevormd werd tot papier. En we zien de tarwe. We weten dat de houthakker niet kan leven zonder zijn dagelijks brood en daarom is de tarwe die zijn brood werd, eveneens in dit vel papier. En ook zijn vader en zijn moeder zijn in dit papier... Als we nog dieper kijken, zien we dat we er ook zelf in zijn. Dat is niet zo moeilijk in te zien: wanneer we naar een vel papier kijken, wordt het vel een deel van onze waarneming... We kunnen dus zeggen dat alles hier is, in en met dit vel papier. Er is niets aan te wijzen dat niet hier is - tijd, ruimte, de aarde, de regen, de mineralen in de bodem, de zon, de wolk, de rivier, de warmte... Dit vel papier bestaat omdat al het andere bestaat.
Thich Nhat Hanh, cit. in De natuur als beeld in religie, filosofie en kunst, Matthijs. G.C. Schouten, KNNV Uitgeverij, Utrecht, 2001
Heruitgave 'Spiegel van de natuur' , het natuurbeeld in cultuurhistorisch perspectief

Matthijs Schouten Ik zou de natuur haar eigen stem willen geven.

Onderzoek naar wijsheid en dwaasheid (Prediker hoofdstuk 1 vers 12-18):
12 Ik, Prediker, was koning van Israël in Jeruzalem. 13 Ik heb met heel mijn hart elke vorm van wijsheid onderzocht, want ik wilde alles wat onder de hemel gebeurt doorgronden. Het is een trieste bezigheid. Een kwelling is het, die de mens door God wordt opgelegd. 14 Ik heb alles gezien wat onder de zon gebeurt, en vastgesteld dat het niet meer is dan lucht en najagen van wind. 15 Wat krom is kan niet recht worden gemaakt, en wat ontbreekt kan niet worden meegeteld. 16 Ik zei tegen mezelf: Ik heb meer en groter wijsheid verworven dan iedereen die voor mij in Jeruzalem heeft geregeerd. Ik heb veel wijsheid en kennis opgedaan. 17 Ik heb me er met hart en ziel voor ingespannen te ontdekken wat wijs is, en wat dwaas en onverstandig is. Maar ook dat, zo heb ik ingezien, is enkel najagen van wind. 18 Want wie veel wijsheid heeft, heeft veel verdriet. En wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart.

Evolutie van de mens (Oude - en Nieuwe testament).

Vier vragen van Tinbergen
Niko Tinbergen heeft de vier vragen opgesteld waar de meeste ethologen tegenwoordig van uit gaan bij het opstellen van een onderzoek. De eerste twee vragen behoren tot de proximate analyse (directe oorzaken van de vorming van het gedrag) en de laatste twee vragen behoren tot de ultimate vragen (hoe evolutionaire krachten het gedrag gevormd hebben over de tijd).
• Directe stimuli: Welke stimuli veroorzaken het gedrag?
• Ontwikkeling: Hoe verandert het gedrag gedurende het volwassen worden van het dier?
• Overlevingsfunctie: Hoe beïnvloedt het gedrag de kans op overleving en reproductie?
• Evolutionaire geschiedenis: Hoe verandert het gedrag als een functie van de evolutionaire geschiedenis, of fylogenie, van het bestudeerde dier?

Table of categories

		Diachronic vs.	Synchronic Perspective
		Dynamic View	Static View
		Explanation of current form in terms of a	Explanation of the current form of species
		historical sequence
	Proximate View	Ontogeny	Mechanism (Causation)
	How an individual organism's	Developmental explanations for changes in	Mechanistic explanations for how an
How vs. Why	structures function	individuals, from DNA to their current form	organism's structures work
Questions	Evolutionary (Ultimate) View	Phylogeny	Adaptation (Function)
	Why a species evolved the	The history of the evolution of sequential	A species trait that evolved to solve a
	structures (adaptations) it has	changes in a species over many generations	reproductive or survival problem in
			the ancestral environment

====

Ecce Homo (Paradigmawisseling, Morele kompas, Zelfregulering, ’Hoofdroute’)

Jeroen Buve van de Geert Grote Universiteit te Deventer is ‘de grootste Nederlandse filosoof van deze tijd’. Dat zegt Prof. Mr A.Q.C. Tak in de onlangs verschenen vijfde geheel herziene en geactualiseerde druk van zijn 4-delige standaardwerk over Het Nederlandse Bestuursprocesrecht in Theorie en Praktijk (Wolf Legal Publishers, 2014).
Daarom denk ik dat de Nederlandse filosofen pas wakker zullen worden als eerst de beoefenaren van alle andere disciplines in binnen- en buitenland het belang van de theorie van de veritas duplex zullen hebben ingezien. Maar ik ben hoopvol over de jongeren van nu: die begrijpen mijn verhaal meteen.’
Een nieuw paradigma. Niet minder dan dat wordt voorgesteld door Jeroen Buve, filosoof, bedenker van de theorie van de dubbele waarheid (veritas duplex) en geestelijk vader van een nieuw soort inrichting voor onderzoek en onderwijs, de Geert Grote Universiteit in Deventer. Zijn theorie staat compact vervat in Liber Universitatis. Aan de slapende intellectuelen van de Lage Landen.
J. Buve boek Liber Universitatis - Aan de Slapende Intellectuelen van de Lage Landen (Piet Ransijn recensie: Complementaire kennis en de ‘tweeledige waarheid’ van Plato en Aristoteles), het reflexief bewustzijn.

Hegeliaanse dialectiek
Innerlijke tegenstellingen (p. 4/5):
Ieder inzicht dat wij gedurende het proces van geestelijke groei verwerven, blijkt op zeker moment incompleet. Sterker nog, ieder inzicht lijkt een tegenovergesteld inzicht op te roepen. Zoals de Franse Revolutie begon als een positief uitvloeisel van het verlichtingsdenken, zo bleek het in zich het zaad van de guillotineterreur te dragen. Volgens Hegel kampen wij als mens steeds met de innerlijke tegenstellingen van onze inzichten. Maar we staan daar niet machteloos tegenover. De geschiedenis van de mensheid laat zien, hoe mensen steeds inventiever hebben gezocht naar oplossingen voor de problemen waarvoor ze gesteld werden, en zo stap voor stap een groter zelfbewustzijn ontwikkelden.

Abram de Swaan Het financiële regime. Over de gevolgen van een moderne dwaalleer (Thomas More Lezing 2010).
Het model van de publiek-private-samenwerking is aan herijking (zie IJktheorie) toe.

De ’Hoofdroute’ heeft betrekking op de Gulden middenweg, het Rechterpad op Balancerend leiderschap.

De vraag kan worden opgeworpen of de perverse prikkels van de bonussencultuur en de 'bijklussende' wetenschappers, politici en overheid de kwaliteit van de besluitvorming verbetert of juist aan de chaos in de maatschappij debet is?

De hamvraag is dan of de nauwere verwevenheid van de 'publieke met de private' sector de kwaliteit van de samenleving echt verbetert? Het rapport ‘E i V’ verdedigt de stelling dat dit niet het geval is. Door de verzelfstanding van de wooncorporaties, de zorg en het onderwijs heeft de overheid het stuur uit handen gegeven. De door de overheid gestimuleerde marktwerking heeft een averechts effect, de valkuil van de schijnmarkt opgeleverd. In het economisch verkeer dienen om, welzijn en welvaart, de productiviteit te verbeteren de spelregels drastisch te worden herzien.

Met behulp van het kompaskwadrant wordt aangetoond dat de driehoek van Pythagoras en de platonische lichamen op elkaar aansluiten. Plato had al door dat het gaat om de relatie tussen de onzichtbare binnenwereld van de geest en de zichtbare materiële buitenwereld. Het latijnse woord religare betekent verbinden, het materiële met het geestelijke, het zichtbare met het onzichtbare, de aarde met de hemel. Plato had een holistische visie op de complexe werkelijkheid.

Stelling: Voor een juiste balans tussen individuele en collectieve belangen dienen net als 'Kerk en Staat' het 'publieke en private' domein duidelijk door een derde domein (derde weg, middenweg, rechtvaardigheid, ‘bron van harmonie’) van elkaar te worden onderscheiden. Het privatiseren van de publieke sector komt er in feite op neer dat de overheid in eigen doel schiet. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op.

In kwalitatieve zin trekt de overheid zich terug, echter niet in kwantitatieve zin. De terugtredende overheid meent door het bevorderen van marktwerking de werkelijkheid beter te kunnen beheersen. Dit is slechts gedeeltelijk waar. Een kenmerk van politici is dat in plaats van de ander centraal te plaatsen men graag een ander verantwoordelijk houdt. Een probleem met politieke consensus (country club management stijl) is dat voor een specifieke beslissing nooit één persoon verantwoordelijk is. Door de beslissingsmacht aan de markt over te laten wassen politici hun handen in onschuld.

In plaats van de 4e, 5e en 6e macht te faciliteren dienen politici, lees de overheid voor wat betreft de klimaatproblematiek en de distributie van de schaarse natuurlijke grondstoffen zelf het voortouw te nemen.

De overlevingsstrategie survival of the fittest heeft op de supersymmetrie - de menselijke natuur - dat wat alle menselijke wezens met elkaar gemeen hebben, 'goed en kwaad', de grondbeginselen van de ethiek die nooit veranderen betrekking. Het eindige universum staat tegenover de oneindige bewustzijnsevolutie ('individueel en collectief') van En-soph. Het zijn de ééndimensionale denkers die menen dat zij de wijsheid in pacht hebben. Er is sprake van een oud patroon, dat steeds weer terugkeert, alleen veranderen de acteurs in de loop van de tijd. De visie achter het 5Ddenkraam is om de wisselwerking in het informele circuit, de inner circle transparanter te maken.

Biologe Dr. Irene Tieleman Hecht netwerk van eten en eters, Volkskrant 28 april 2007:
Een ‘ecosysteem’ is het geheel geheel van planten, dieren en micro-organismen (Model / experimental ecosystem) in een bepaalde omgeving. Alle onderdelen (bodem, planten, dieren, klimaat) zijn onderling van elkaar afhankelijk, en in een felle strijd om het voortbestaan verwikkeld. In het leven gaat het om eten en gegeten worden,om voedselketen en kringlopen. Steeds op zoek naar stabiel evenwicht. Maar het is moeilijk om de grenzen van een systeem te definiëren, zelfs het ecosysteem Aarde is afhankelijk van de zon. In een ecosysteem is alles met elkaar verbonden. De relaties bestaan voor een belangrijk deel uit eten.

De complexiteit in het samen leven ontstaat door de interacties, met name tussen luisteren en spreken - actie en reactie - de ‘spanningsrelatie’ tussen personen. De zoektocht om effectieve samenwerking te realiseren is volgens Eric van Damme nog in volle gang.

In De Gammacanon (51 en slot) toont Jaap Dronkers de sociale ongelijkheid, de asymmetrieën op aarde.

Jan Börger: De Basis van alle cultuur is de ether, d.w.z. de eenheden voor zich gedacht en de eenheden in-een gedacht en dat tegelijkertijd. Dit verschijnsel, het ‘en-en’/‘of-of’-mechanisme ligt ook aan het prisoner’s dilemma dat Eric van Damme aanhaalt ten grondslag.
De lemniscaat van Daniel Ofman toont het creatieproces, het laat zien hoe de Tetrade met de Triade, de ‘natuurlijke selectie’ wordt verbonden. Het heelal bestaat omdat we het kunnen waarnemen. Er moet een tegenstelling zijn tussen subject en object, anders kan niet van bewustwording worden gesproken. Uiteindelijk draait het om de vraag welke leraar geeft je echt inspiratie?

Het transformatieproces, wordt in het 5Ddenkraam door de lemniscaat gesymboliseerd. Het creërend vermogen berust op dynamische, universele krachten. Universele krachten zorgen voor balans. De lemniscaat, de band van Möbius verbindt de continu met elkaar afwisselende binnen - en buitenkant met elkaar. Wat binnen is wordt buiten en omgekeerd. De lemniscaat geeft aan dat we niet in een loop (Schizoîdie cq. Schizofrenie) zitten maar met de spirituele energie, de Triade zijn verbonden. Het onmogelijke wordt mogelijk. In dit kader is vooral het split-brain-onderzoek van Roger Sperry relevant.

Om de boel bij elkaar te houden is volgens Jared Diamond juist de religie uitgevonden. Een crisis, chaos ontstaat echter wanneer we de zelfgelijkvormigheid (wederkerigheid) van karma-nemesis negeren.

De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 16 Cyclische evolutie en karma (p. 714):
Het is dus niet karma dat beloont of straft, maar wij belonen of straffen onszelf, al naar gelang wij met de natuur samenwerken en door middel van haar handelen, en ons houden aan de wetten waarop die harmonie berust, of – die wetten overtreden.

Zelfgelijkvormigheid van de chaostheorie brengt de weerkaatsing, het projectiemechanisme (zelfreferentie) tussen Leraar en Leerling tot uitdrukking.

“En God zei: Laat Ons mensen maken naar ons beeld, als onze gelijkenis, opdat zij heersen over de vissen in de zee en over het gevogelte aan de hemel en over het vee en over de gehele aarde en over al het kruipende gedierte dat op de aardbodem kruipt. En God schiep de mens naar zijn beeld; naar Gods beeld schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij hen”. (Genesis 1:26; vergelijk 9:6)

Plato was een van de eersten die wees op de universele betekenis van nabootsend gedrag. Maar wat Plato echter niet deed, is wijzen op het gedrag dat zich richt op bezitten. Voor René Girard is nu juist dit toe-eigeningsgedrag uitermate belangrijk om nabootsing te kunnen verklaren. Veel wetenschappers hebben Plato gevolgd in het reduceren van nabootsend gedrag tot een aspect van mindere betekenis en waren hierdoor niet in staat de centrale rol, die imitatie heeft in het menselijke samenleven, te zien. Mimesis is essentieel voor de morele catharsis, aldus Aristoteles.

Het Ether-paradigma laat net als het kompaskwadrant, de levensboom en het enneagram zien dat het goede nieuws is dat er een zelfreinigend, een zelfregulerend vermogen in het systeem zit ingebakken. Het gaat er in de filognostische spiritualiteit om in het denken dogmatismen en persoonlijke meningen te signaleren.

Matthijs Schouten probeert aan te tonen dat alles wat wij over de natuur denken beelden zijn die te maken hebben met de cultuur waarin wij leven.
Er is niet zozeer een milieucrisis alswel een identiteitscrisis. Waar de mensen eens goed naar zouden moeten kijken is de vraag: hoe zie ik mijzelf hier op aarde, hoe zie ik mijzelf ten opzichte van mijn medeschepselen? De mens wordt in de omgang met de aarde nog het meest gedreven door hebzucht en bezitsdrang – egoïstische en naar zichzelf gerichte impulsen.

De humanistische psychologie van Maslow, het Ei van Assagioli en het metamodel in NLP brengen het 1e, 2e en 3e grondbeginsel van de theosofie tot uitdrukking. Maslow belicht in het bijzonder het 1e grondbeginsel ‘het onkenbare’, namelijk transcendentie, dat wat de mens overstijgt. De transpersoonlijke psychologie van Roberto Assagioli legt de nadruk op synthese, het 2e grondbeginsel verschijnen en verdwijnen (identificatie en disidentificatie) en bij NLP komt de systeemhiërarchie, het 3e grondbeginsel duidelijk naar voren. Het boek Psychosynthese van Roberto Assagioli laat duidelijk zien dat hij zich door de theosofie heeft laten inspireren. Zowel zijn moeder als zijn vrouw waren theosoof.

René Meijer boek De Ether Bestaat! (p. ii):
In die aanvankelijke aantrekking tot elkaar waardoor er leven wordt verwekt, er schepping is, en er daarna ook weer afstoting of vernietiging is, is er dus sprake van zowel een cyclisch als een lineair aspect van de beweging van de materie die we als de werking van de tijd omschrijven.
In feite betreft het twee effecten van de werking van de tijd die er zijn als fundamentele natuurkrachten:
de expanderende en de contraherende kracht; de centrifugale en de centripetale kracht, de middelpuntvliedende en de middelpuntzoekende kracht van de lineaire en de cyclische tijd.

Freek van Leeuwen: onderscheidt, net als het 5D-concept ‘Geest - Ziel - Lichaam’. Het rapport 'E i V ' sluit op zijn boek De Levensweg aan en maakt van zijn ‘verklarende woordenlijst’, de begrippen Aantrekking, Afstoting, Middelpuntvliedend en Middelpuntzoekend gebruik.

Matthijs Schouten maakt net als H.P. Blavatsky, Terezinha Franca Kind, Rudolf Steiner, Freek van Leeuwen en Klaas van Egmond in zijn boek Een vorm van beschaving (p. 130, 168, 274) van het onderscheid tussen middelpuntvliedend en middelpuntzoekend gebruik.

René Meijer verbindt in zijn boek De Ether Bestaat! beide krachten met de lineaire en cyclische tijd. De tijd dimensionaal bezien herbergt het hele mysterie van onze kleine ziel tot aan de grote wereldziel (universele ziel of anima mundi, chaos, fundamentele gelijkheid van alle zielen met de Universele Overziel), ongeacht de religie. De vrije keuze, de vrije wil die we hebben ligt als het ware op deze grenslijn tussen het absolute en het relatieve van de toekomst en het verleden. De absolute tijd, het eeuwige nu dat tot op het punt van niet-zichtbaar-bestaan tussen verleden en toekomst is ingeklemd, impliceert dat de waarheid van de keuzes die we maken steeds in het midden ligt. Als we in die persoonlijke keuze dan met een positief beeld van de tijd de zaken meer open laten en vertrouwen op het zelforganiserend vermogen dat er is in de negentropie van de cyclische tijd van het universum, kunnen we de vrees de baas worden die er bestaat voor de chaos vereenzaming en verwildering die er is als gevolg van de entropie van de lineaire tijdvormen. De tijd is niet alleen maar destructief.

Het ‘en-en’/‘of-of’-mechanisme, de tegenstelling tussen ‘Entropie en Negentropie’ kan met de tegenstelling tussen 'Sat-Asat' worden vergeleken. Sat is de onveranderlijke, de altijd aanwezige en eeuwige wortel (Oer-chaos, oerbron, oerstof), waaruit en waardoor alles voortkomt. Sat wordt geboren uit Asat, en Asat wordt voortgebracht door Sat. Het mechanisme ‘Sat-Asat' geeft al in rudimentaire vorm de chaostheorie weer.

Een dissipatief systeem of dissipatieve structuur is een open systeem dat met zijn omgeving energie en materie uitwisselt. Prigogine toonde aan dat hoe groter de complexiteitsgraad van een dissipatief systeem, hoe groter de kans dat het op een hoger complexiteitsniveau een (relatieve) stabiliteit bereikt. Leven 'eet' entropie : het bezit de potentie nieuwe vormen te creëren & oude vormen overbodig te maken. Dit 'eten' van de entropie (entelechie) is in feite de negatie van entropie & thermodynamische pijl en heet dus negentropie.

Lerende oganisaties maken van het principe van de verborgen ordening van de chaostheorie gebruik.

Materie-bewustzijn van Teilhard heeft op het universele bewustzijn (’Energie en Materie’) betrekking. Zonder geest (bron: 'Energie') bestaat er geen bewustzijn en zonder 'Materie' (voertuig) geen bewustzijn. 'Geest en Materie' horen bij elkaar als de twee zijden van een medaille, die door het ‘Ether-paradigma’ (etherisch dubbel) met elkaar worden verbonden. Het etherische dubbel is de blauwdruk waarnaar het fysiek lichaam gebouwd is. Men moet begrijpen dat de fysieke vorm van de mens niet eenvoudigweg geschapen wordt door de wisselwerking van fysische faktoren.

De zingeving van het leven - het doel - een duurzame samenleving bevorderen en de route, die we in het leven bewandelen, dus hoe wenden we onze energie aan - 'Wat en Hoe' vallen uiteindelijk samen - zijn één en hetzelfde. Het proces dat wordt doorlopen kan worden vergeleken met zoals Carl Jung stelt: Mijn leven is de geschiedenis van een zelfverwerkelijking van het onbewuste.

Ordening is het tegendeel van chaos. De hamvraag is dan hoe verander je chaos in harmonie?
In het rapport Eenheid in Verscheidenheid worden de contouren geschetst hoe probleem en oplossing met elkaar samenhangen. De oplossing van het ééndimensionale marktdenken ‘u vraagt, wij draaien’ heeft een psychologische (Deel IV), een sociologische (Deel V) en een filosofische (Deel VI en VII) dimensie.

In het 5Ddenkraam wordt als het ware de gnostieke synthese van wetenschap, religie en filosofie tot uitdrukking gebracht en berust op psychologische (stoffelijke), sociologische (verstandelijke) en filosofische (monadische) gezichtspunten. Bij dit concept gaat het om de juiste transformatie tussen binnen en buiten en vice versa. De ziel, de schakel tussen 'geest en lichaam' staat daarbij centraal. Bij de individuele kant gaat het om de zelfkennis. De grote leraren van de mensheid, zoals Christus, Boeddha, Plato en Confucius, hebben over ethiek eigenlijk hetzelfde gedacht ‘Alle dingen dan die gij wilt dat u de mensen doen, doet gij hun ook alzo; want dat is de Wet van de Profeten’.
Het element ether, de kwintessens brengt de synthese, de energetische samenwerking op het emotionele, mentale en spirituele vlak tot uitdrukking.

De kosmologie heeft de afgelopen eeuw boeiende theoretische constructies en hypothesen laten zien. Desalniettemin zijn we weer terug bij af. Of met andere woorden het rentmeesterschap, we zijn zelf voor het leven, het wel en wee op aarde verantwoordelijk. De vrije wil zit in de keuze tussen de natuur (meditatie, bevrijding) en de cultuur (neurose, schijnvrijheid). Om een cultuuromslag te realiseren gaat het uiteindelijk om een integrale, interdisciplinaire denktrant, de samenhang tussen de drie domeinen van de alfa-, béta- en gammawetenschappers, die het parochiale denken, de symboolpolitiek van het ’eigen koninkrijkje’, de 'Bv-ego' overstijgt.

====

Professionals & Politicals ('Structure follows Strategy', Perceptie, Ontmaskeren)

Laat ik me even aan u voorstellen:

Mijn naam is Harry Nijhof. Mijn werkzame leven heb ik in hoofdzaak bij het boeiende bedrijf Koninklijke Hoogovens doorgebracht. Voor Hoogovens werkte ik twee jaar op de afdeling Research & Development bij Westeel-Rosco op het hoofdkantoor in Toronto, Canada.

Cruciaal is de 'conceptuele omkering' van Douglas Hofstadter, de Ouroboros, de slang die in zijn eigen staart bijt. In de achtvorm: Zo boven zo beneden.

In de wereld draait het om het vraagstuk van Leraar en Leerling, de ‘oplossing’ van de leugenaarsparadox. Mozes, Socrates, Plato, Aristoteles, Pythagoras, Jezus, Boeddha, Mohammed en Bahá'u'lláh, Friedrich Nietzsche, Douglas Hofstadter, Peter Sloterdijk, Hans Clevers, Robert Dijkgraaf, Hans Achterhuis, Henk Procee, Ad Verbrugge en Pim van Lommel zijn wetenschappers, die het probleem van het ego onderkennen, maar wel op elkaars inzichten voortbouwen. Ook een zeer grote verscheidenheid kunstenaars en cabaretiers brengt in hun werk de immateriële wereld tot uitdrukking.

Bennie Mols boek Turings Tango Waarom de mens de computer de baas blijft
Hoe de computer een spiegel is voor de mens. Computers, internet, smartphones en consumentenrobots dringen steeds meer ons dagelijks leven binnen. Apparaten worden steeds slimmer, maar worden ze ook slimmer dan de mens? Gaan robots de zorg voor ouderen overnemen? Wordt de computer ons beste gezelschap? De computer rekent en schaakt beter dan de mens, maar geen enkele computer heeft het gezonde verstand of leervermogen van een zesjarig kind. Wat maakt ons brein toch zo anders dan het elektronische brein? Turings tango laat zien waarom de mens de computer de baas blijft. De uitdaging is om de sterke punten van beide te combineren. Kunnen mens en computer een goed tangopaar vormen? Welke rol is er voor onszelf in een wereld die steeds afhankelijker wordt van slimme apparaten? Wel is het duidelijk dat een computer nooit in staat zal zijn een literaire meesterwerk te creëren.

Mijn reputatie staat op het spel, maar die van Tata ook (Tjerk Gualthérie van Weezel en Bard van de Weijer interviewen Donald Pols de Volkskrant 9 mei 2026, katern Zaterdag p. 2-4):
De overstap van Donald Pols naar Tata Steel komt de Milieudefensie-directeur op bakken kritiek te staan. Is hij een verrader die voor het geld overloopt? ‘Nee, ik stap over naar de kern van de transitie.’

Hawking waarschuwt nu twee keer zo snel: de robots komen (de Volkskrant 4 december 2014). Zowel Bennie Mols Stephen Hawking orakelt als een pseudo wetenschapper als Jos de Mul in het programma Buitenhof 'Het doemscenario van Stephen Hawking' van 7 december 2014 laten zien dat Hawking zich slechts op één kant van de medaille oriënteert. Voor de onderbouwing van dit standpunt verwijs ik ook graag naar de dissertatie Gedreven door techniek van Pieter Lemmens. Al is een waarschuwing zeker op zijn plaats omdat de mens steeds opnieuw geneigd is 'torens van Babel' te bouwen. Illustratief zijn de perspectiefwisselingen, die Gijs Herderscheê beschrijft in zijn boek De geldpomp en in zijn artikel Alle franje verdwijnt nu weer (Volkskrant 6 december 2014, katern Vonk p. 14/15) over de macht in de sociale zekerheid. Oud-politici en managers maken ongezien de dienst uit. De technologische werkloosheid vraagt een geheel nieuw perspectief op hoe we arbeid gaan verdelen.

In de zeventiger jaren was iedereen verbaasd over de economische groeispurt van Japan. De top van het Nederlandse bedrijfsleven toog naar Japan om dit eens haarfijn uit te zoeken. Uit onderzoek is toen gebleken dat de belangrijkste factor de 'optimale' samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven was. Deze toverformule, het 'en-en' van 'Politiek en Bedrijfsleven' is sindsdien door de overheid volledig overgenomen. Maar ook onder aanvoering van de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Britse premier Margaret Thatcher begon begin jaren tachtig het dereguleren van de financiële markten.

We maken deel uit van de eeuwige natuurlijke ordening. We zijn allemaal afhankelijk van de gezondheid van de natuur. De uitdaging voor de 21ste eeuw is om in de micro-economie zowel de vierde productiefactor ondernemerschap als de factor arbeid weer de plaats te geven die het verdient. Wanneer we rekening houden met het milieubeheer gaat het er om de opbrengsten van kapitaal en arbeid rechtvaardiger te verdelen. Het is nuttig meer bewust te worden van de achtergronden van noodzakelijke lange termijn veranderingen en niet alleen ad hoc korte termijn vraagstukken op te lossen. De begripsverwarring ontstaat hoofdzakelijk doordat we ons met halve waarheden bezig houden. De technocraten, de 'topeconomen' in Den Haag en Brussel dienen voorstellen uit te werken om een grotere tweedeling in de maatschappij te vermijden. Binnen de traditionele hiërarchische structuren zijn de huidige complexe vraagstukken niet meer op te lossen. In plaats van dat we de systemen steeds complexer en ondoorzichtiger maken moeten we terug naar wat al in 1973 door de econoom E.F. Schumacher in zijn boek Small Is Beautiful, het spreiden van risico's is aangegeven.

Op zowel de verdeling van werk, de voor- en nadelen van 'artificial intelligence' als de verdeling van inkomen, Je kunt niet alles oplossen met meer marktwerking (Piketty) vraagt de 21ste eeuw om nieuwe visies op de uitdagingen van nu. Een nieuw gezichtspunt, een paradigmawisseling ontstaat wanneer, de mens, een organisatie , een natie en een stelsel van natiestaten, maar ook het universum (universeel bewustzijn) als een levend organisme met een eigen bewustzijn wordt opgevat. Of anders gezegd het gaat er om spiritualiteit met hedendaagse wetenschap in harmonie te brengen.

De oplossing die grote spirituele leiders aanreiken sluiten beter aan op de menselijke zwakheden, het menselijk tekort , dan de politici die zich beperken tot het bevredigen van het koopkrachtplaatje van hun clientèle (eigen achterban).

De economische groei stagneert omdat de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden. Om een gezonde begroting van een land (Nederlandse begroting) te realiseren gaat het om de interacties tussen het monetaire beleid van de centrale banken in Amerika en Europa en het fiscale beleid van de decentrale overheid. Het komt er op neer dat het meta-leren ook voor politici geldt.
Franse klokkenluider wilde niet meedoen aan fiscale trucks (Volkskrant 18 december 2014):
Zelfs Jean-Claude Juncker, ex-premier van Luxemburg en voorzitter van de Europese commissie, zag zich genoodzaakt te verklaren dat de geconstateerde praktijken indruisten tegen 'ethische en morele normen'. De ministers van Financiën van Duitsland, Italië en Frankrijk noemden LuxLeaks een 'keerpunt': de fiscale concurrentie tussen Europese landen moet aan banden gelegd worden, vonden zij.

Vanaf 1970 heb ik Hoogovens in verschillende staffuncties (Research & Development, Diversificatie en Automatisering) eerst top down en later bottom up leren kennen. Bij de afdeling Research & Development hield ik me met productontwikkeling en bij Diversificatie met beleids - en marktonderzoek bezig. Thema’s die mijn bijzondere belangstelling hadden waren organisatiecultuur, besluitvormingsprocessen en artificial intelligence. Het rapport 'E i V' onderschrijft dat mens en computer een goed tangopaar kunnen vormen. Maar er is ook een keerzijde, die Peter de Waard in zijn column Is gafanomics mogelijk in Europa? (Volkskrant 11 december 2014 p. 23) aan de orde stelt. Voor dit thema verwijs ik ook naar p. 10: Hackers verdienen miljarden met fraude Niet klant, maar robot 'leest' advertenties op internet. Of zie de column (Volkskrant 11 december V4 - p. 4) Verwend nest - De cyberdiefstal bij Sony prikt Hollywoods schijnwereld door (marktfundamentalisten). Het rapport 'E i V' reikt voor het (markt)fundamentalisme de volgende oplossing aan:
In plaats van dat we in het leven onze eigen weg, de middenweg, de route van balancerend leiderschap kiezen prefereren we veelal het kuddegedrag (Groupthink). Bij nabootsend gedrag kiezen we voor de bekende weg, de opvattingen van de kudde.

De gedragswetenschap, in het bijzonder de gammawetenschappen pedagogiek, sociologie, economie en politicologie vormen de schakel tussen de alfa- en bètawetenschappen. Een ommekeer in het denken is nodig. Als we de zaken werkelijk willen veranderen dienen we aan het geestelijke kapitaal meer aandacht te besteden.

De organisatiecultuur, de context waarin we functioneren is bepalend voor ons gedrag. Het opleidingscentrum van Hoogovens verzorgde de hogere beroepsopleiding "Automatisering en Mechanisering van de Bestuurlijke Informatievoorziening" (AMBI). Bij de automatiseringsmedewerkers ontbrak het zeker niet aan informatica-kennis. In 1981 slaagde ik voor de module S3 Systeemonderzoek (AMBI). Top down was echter geen sprake van enige informatica kennisoverdracht, wel van een volledige fixatie op de hardware. Wat goed is voor een toeleverancier behoeft nog niet goed te zijn voor Hoogovens. Automatiseren leidt niet automatisch tot een effectievere besturing aan de top van het bedrijf. Maar het vraagstuk dat ik aanstip hangt ook samen met het artikel 'De valkuil van de schijnmarkt' (voor de insiders zegt dit genoeg) in het Tijdschrift voor Marketing september 1975, dat ik bij Diversificatie ter discussie heb gesteld. Ook hangt het samen met de beleidsnota van FvD over dit thema. Voor zover mij bekend is de in de nota genoemde winstdoelstelling niet gerealiseerd.

In de periode 1972-1979 participeerde ik bij de divisie Diversificatie in een grote verscheidenheid interdisciplinaire projecten. In 1973 had ik mijn kantoor schuin tegenover dat van Henk Oudeman. Hij heeft aan de wieg gestaan van een voor Hoogovens zeer lucratief diversificatieproject. Henk Oudeman was een aimabele man. Marjan Oudeman zei ooit in het programma Buitenhof dat ze haar carrière bij Hoogovens niet aan een kruiwagen, maar volledig aan zichzelf had te danken. Door mijn bottom up ervaring bij de automatiseringsafdeling kan ik zeggen Marjan wees blij dat je op de schouders van je vader hebt mogen zitten. In Arnhem heb ik de Leergang Bedrijfskunde gevolgd. De heer Hoogland, destijds SEO bij Estel zat in de Raad van Toezicht van deze Leergang. Het management van de automatiseringsafdeling had geen enkele ervaring met de interdisciplinaire projectaanpak. Ik werkte nog maar kort voor de automatiseringsafdeling toen een jong academicus (G.J.N.) er achter kwam dat zijn chef geen informatica kennis bezat. De directeur van de automatiseringsafdeling heeft toen de betreffende manager direct overgeplaatst. In 1987 signaleerde ik binnen Hoogovens dat ik een manager van de automatiseringsafdeling niet op enige substantiële informatica kennis kon betrappen. Hij had wel kennis over de inhoud van de gereedschapskist, maar heeft het gereedschap zelf nooit leren gebruiken om als projectleider een informatiesysteem te bouwen. Bij een werkbespreking was zijn enige inbreng dat hij een kopje koffie voor je haalde. Voor zijn toegevoegde waarde, het over de schutting gooien van automatiseringsprojecten werd hij wel zeer riant beloond. Binnen de automatiseringsafdeling was het over de schutting werpen een gevleugelde uitspraak. Maar "wie kaatst moet de bal verwachten". De vraag komt dan naar voren waarom wordt zo'n manager door zijn chef de hand boven het hoofd gehouden? Maar toen ik in 1979 bij de automatiseringsafdeling solliciteerde werd ik al door een medewerker (W.R. heeft zijn pensioen bij Hoogovens gehaald) voor de eigen koninkrijkjes binnen Hoogovens gewaarschuwd. Het is wellicht aardig om te vermelden dat de boven aangehaalde manager in zijn vrije tijd toneelspeelde bij een amateurgezelschap dat de sprookjes van Hans Christian Andersen vertolkte. Het zal duidelijk zijn dat ook zijn chef, de directeur van de automatiseringsafdeling op het vakgebied informatica een keizer zonder kleren was. De directeur van de automatiseringsafdeling vertelde in 1980 trots, dat hij bij de automatiseringsafdeling de eerste drie academici had binnengehaald. Vanuit het hogere management is nooit van enige kennisoverdracht op het vakgebied informatica sprake geweest. Wel heeft de directeur van de automatiseringsafdeling de betreffende drie academici, waaronder de door mij aangehaalde manager naar topfuncties binnen de afdeling gepromoveerd. Een van deze managers heeft hem later opgevolgd.

Een opvallend punt is dat ik bij de automatiseringsafdeling ben aangenomen door een medewerker die hoofd Management Development is geworden. Toen ik hem later sprak over het mismanagement bij de automatiseringsafdeling heeft hij zijn mond niet open gedaan. Al is het voor mij duidelijk dat het signaal dat ik in 1987 heb afgegeven door de manager MD is ontvangen. Wat betreft het laatste project dat ik als projectleider heb uitgevoerd vertelde ik hem dat ik het basisontwerp van de informatie analist had herschreven en dit had tot gevolg dat het informatie systeem voor de helft van het budget is gerealiseerd.

De basis voor het rapport ‘E i V’ is in 1993/1994 gelegd tijdens het door Hoogovens aangeboden traject Ondernemen met talenten bij het outplacementbureau Van Ede & Partners onder leiding van Hans Leeuwens. Het boek Oosterse wijsheid en westerse renaissance dat Hans Leeuwens heeft vertaald en van commentaar heeft voorzien reikt de oplossing aan voor het probleem waar ik bij Hoogovens tegen aan ben gelopen. Hans Leeuwens spreekt in dit boek de verwachting uit dat in de 21ste eeuw, een paradigmawisseling plaats vindt, namelijk de Westerse Renaissance onderbouwd door Oosterse wijsheid. Of met andere woorden mijn werkervaring staat symbool voor een groter verhaal, namelijk hoe de levensbeschouwing, het moreel kompas tussen professionals & politicals in Nederland en Europa, maar ook tussen Oost en West zich doet gelden. Uiteraard ben ik Hoogovens zeer erkentelijk voor het door Van Ede & Partners verzorgde traject Ondernemen met talenten.

Toen ik bij Hoogovens via de kantonrechter werd ontslagen heb ik me bewust de vraag gesteld waar ben ik de mist ingegaan?
De uitkomst van deze vraag is het onderzoeksrapport ‘E i V’, dat naadloos aansluit op de visie, die door het 'Goede - Ware - Schone' van Socrates en Plato wordt uitgedragen. Maar het rapport 'E i V' is ook (wat later bleek) intuïtief aan de hand van de vier stappen van Maslow uitgewerkt. In het rapport ‘E i V’ is de moraal van het verhaal de notie van ressentiment. Bij eigen koninkrijkjes staat niet het commerciële succes, de continuïteit van Hoogovens centraal, maar de egospelletjes van managers en de haantjescultuur van het middenkader (cliëntelisme, vijfde colonne).

Voor het oplossen van wereldvraagstukken maakt het niet uit of je theïst of atheïst bent we zitten in hetzelfde schuitje. We leven op dezelfde aarde. Het leerproces van Plato laat zien dat er in het gehele heelal niets is dat niet twee kanten heeft – de keerzijden van dezelfde medaille. Het pedagogisch denkmodel, het morele kompas van Plato biedt een context voor zowel de theïstische als de atheïstische wereld. Chaos, onbalans ontstaat wanneer politici geen oog hebben voor de keerzijde van de medaille.

In 1994 was als organisatieadviseur bij de cultuuromslag van Hoogovens betrokken. Om de cultuurverandering bij Hoogovens te realiseren is ook de bedrijfsgoeroe Jan Westerbrink ingeschakeld. Eerder was Hoogovensbreed de kwaliteitscirkel Plan – Do - Check – Act van de lerende organisatie geïntroduceerd. De RvB wil wel, maar het is met name de haantjescultuur van het middenkader, de 4e macht die stevig op de rem trapt. Het fenomeen moral hazard spreekt voor zich. Het zijn de managers die hun eigen koninkrijkjes bestieren die een bedrijf in de problemen brengen. Managers met NPS werden niet gecorrigeerd. Geconcludeerd kan worden dat de afdeling bij Hoogovens die met psychologisch onderzoek was belast door het stockholmsyndroom was bevangen.

Het vraagstuk dat aan de orde wordt gesteld, de relatie tussen 'werkgever en werknemer' (leraar en leerling) , kan met de principaal-agentproblematiek (’Heer en Slaaf’), met Wederkerigheid (enantiodromie volgens Carl Jung), worden vergeleken, een situatie waarin van asymmetrische informatie sprake is. Het zal duidelijk zijn dat ik in mijn waardering voor de kwaliteiten van mijn chef tekort ben geschoten. Het gaat nog steeds om het gedrag van mensen dat al door Machiavelli (1469 - 1527) en Étienne de La Boétie (1530 - 1563) is onderkend.

Het ‘of-of’ van de twee kanten van één medaille, de controverse tussen wetenschappers hangt met het probleem van de incommensurabiliteit samen. Incommensurabiliteit heeft betrekking op het reflexief bewustzijn, dus vanuit welk perspectief of perceptie naar de éne werkelijkheid wordt gekeken. Symmetrie, het ‘en-en’ ontstaat door de invloed van buiten-wetenschappelijke factoren (psychologische, sociale en esthetische motieven p. 77) echter niet te ontkennen. (Dissertatie Geen gemene maat Hein van Dongen p. 36).

Hein van Dongen Geen gemene maat
Hoofdstuk 1: Incommensurabiliteit bij Kuhn en Feyerabend (p. 66):
Ondanks deze opmerkingen blijft Feyerabend de term incommensurabiliteit gewoon gebruiken. In de wiskundige betekenis342, maar ook in zeer ruime zin: Schrijvend over de correspondentie van de in alchemie geïnteresseerde fysicus Wolfgang Pauli met de psychiater CG. Jung, schrijft hij: 'Long and detailed descriptions of dreams are used to explote ideas incommensurable with science but eventually to be united with it'.343 En in het opstel 'Art as a product of nature as a work of art' staat de passage: 'Most of the conflicting approaches [to nature], with their widely different methods, myths, models, expectations, dogma's have results. They find facts that conform to their categories (and are therefore incommensurable with the facts that energe from different approaches) and laws that bring order to assemblies of facts of this kind'.344

Er is te veel aandacht voor het 'eigen koninkrijkje', de 'bv-Ego' en te weinig voor het grote geheel. Het lineaire, ééndimensionale marktdenken, het ‘u vraagt, wij draaien’ viert hoogtij. Het gaat om dienend leiderschap. Politici lijken in het bijzonder met het virus penny wise pound foolish besmet. Het penny wise pound foolish slaat op het 'ieder voor zich', het zolang ik er beter van word zal de rest mij een zorg zijn. Het ontbreekt in Nederland aan tegenmacht om de zaak op te schudden. Politiek opportunisme staat haaks op goed ondernemingsbestuur.

De derde weg van Tony Bair en Ronald Plasterk staat diametraal tegenover de moraal van het verhaal, het Ken uzelve in het rapport ‘E i V’.

Of met andere woorden het gaat er om de rond management by management opgetrokken hofcultuur te ontmaskeren. Een hofcultuur, koninkrijkjes ontstaan vaak in bureaucratisch geleide organisaties en zijn het gevolg van managers die gespeend zijn van de vierde productiefactor ondernemerschap. Het zijn de onderonsjes van een kleine politieke elite die de zaak verzieken. De verborgen energiebron in de hemel staat tegenover de verborgen agenda van de achterkamertjes politiek op aarde. Het zijn nu met name de directies van woningcorporaties die voor zichzelf een comfortabele werkomgeving hebben gecreëerd.

Het is de rede, het denkvermogen (nous) dat een mens van een dier onderscheidt. Computers, notebooks, smartphones en iPads spelen in de informatiemaatschappij een cruciale rol. Het is mogelijk met behulp van computers virtual reality, een rollenspel te creëren. De virtuele wereld van een computer kan wel het denken, maar niet het voelen simuleren. Aan de hand van de op het beeldscherm getoonde beelden, de grafische vormgeving kunnen wel sensaties en emoties bij een cliënt worden opgeroepen. Omgekeerd is het wel mogelijk met behulp van scanners beelden, de intensiteit van emoties binair vast te leggen. De elektrische stroompjes tussen zenuwcellen in de hersenen (de insula, gebied in het brein) zijn met behulp van een Electro Encefalogram (EEG) zichtbaar te maken. Een deskundige virtual reality techniek kan met een catharsis (reinigen van emoties) worden vergeleken.

Het is misschien amusant om te vermelden dat, toen de staalcrisis in de zeventiger jaren uitbrak, Max Albrecht destijds lid van de RvB, de milieubeweging openlijk heeft bedankt dat zij de tweede vestiging van Hoogovens op de Maasvlakte hebben weten te voorkomen. De ‘linkse ondernemer’ Max Albrecht (lid PvdA en van de Industriebond) was voorbestemd om directeur te worden van de nieuwe Hoogovens-vestiging op de Maasvlakte.

In de zeventiger jaren was het adagium van de McKinsey's Diversification (matrix van Ansoff), twintig jaar later back to the core business.

Marcel Metze geeft met zijn artikel DE BRUID VAN STAAL hoe Hoogovens een prooi werd van cultuurverschillen en grote ego's (NRC Handelsblad, 3 juni 2006) een aardige blik in de keuken van het staalbedrijf. Naar buiten is de combinatie met British Steel als fusie verkocht, maar feitelijk was het door het meerderheidsbelang van 60% van BS een overname. De country club management stijl heeft Hoogovens uiteindelijk opgebroken.

Strijdbijl bij Corus begraven na succesvolle hervormingen (Pieter Klok de Volkskrant 19 maart 2005):
Na jaren van gekibbel werpt de fusie tussen Hoogovens en British Steel eindelijk vruchten af. Met hulp van de hoge staalprijs, dat wel....
De Nederlanders werden geleid door Leo Berndsen, oud-topman van Nedlloyd. Hij was president-commissaris bij Corus Nederland en kon in die hoedanigheid besluiten van de concerntop tegenhouden. In het voorjaar van 2003 besloot Berndsen niet in te stemmen met de verkoop van de aluminiumdivisie. De bijna volledig Britse top - alle Nederlanders waren gefrustreerd afgehaakt - wilde de opbrengst van de verkoop gebruiken voor een reorganisatie van de Britse fabrieken. Berndsen was bang dat het geld in een zwart gat zou verdwijnen. Hij had weinig vertrouwen in de Corusleiding en vreesde dat de Hoogovens - die in tegenstelling tot de Britse fabrieken zeer winstgevend waren - langzaam werden uitgehold.

In het tijdschrift ManagementBoekMagazine van december 2012 staat een interview Niet integreren is misschien wel het slimste met Bim Bensdorp auteur van het boek Champagne en Karnemelk - Cultuur als spelmaker of spelbreker bij fusies en overnames. Enkele fragmenten:
Het verhaal over Corus laat de naïeve kant van het topmanagement zien, waarbij de Nederlanders haastig zijn ingestapt bij de Britten. Daar wil ik voor waarschuwen. Wat mij verbaast, is het gebrek aan leervermogen van topmensen. Ze kennen de cijfers, maar durven nog steeds te reppen van een een ‘merger made in heaven’. Toen ik bij Hoogovens directeur strategie was, waarschuwde ik de top over de geraamde synergie. Ik zei dat zij die synergie door tweeën moesten delen en de geraamde tijd met twee moesten vermenigvuldigen. Als de synergie dan nog positief was, kon het iets worden naar mijn mening.

Door de geleidelijke overgang van het Rijnlandse naar het neoliberale model heeft een cultuuromslag plaatsgevonden en het laat zien dat een land, politici ook kunnen blunderen. De economische crisis is mede een gevolg doordat men de maatregelingen die zijn genomen om een beurskrach te voorkomen door de banken-lobby geleidelijk weer zijn afgebroken. De Europese bankenunie is noodzakelijk gebleken omdat de toezichthouders van de soevereine staten er een potje van hebben gemaakt. Maar gelukkig ontwikkelt zich om het tij te keren weer een tegencultuur. Of met andere woorden er zit een mechanisme, Zaaien en Oogsten (karma) in het universum verborgen waardoor het mogelijk wordt van onze fouten te leren. Dit verborgen mechanisme wordt met behulp van de 5e dimensie en het ‘en-en’/’of-of’ mechanisme tot uitdrukking gebracht.

Vergeleken met de financieel economische crisis is wat zich bij Hoogovens heeft voorgedaan klein bier. Wel laat het zien dat verschijnselen in de microkosmos zich in de macrokosmos weerspiegelen. In het onderzoeksrapport ‘E i V’ fungeert Hoogovens als decor voor een groter verhaal in de macrokosmos. Het zijn de fundamentele asymmetrieën (gebroken symmetrie) in de natuur waardoor we het lot niet altijd in eigen hand hebben. Het collectief onbewuste van Carl Jung geeft de feedback om bij te leren. Er is zeker een overeenkomst tussen Sven Kramer (wisselfout 2010) en het neoliberalisme, beide denken voor goud te gaan, maar plotseling staan ze met lege handen.

In 2007 is Corus, de combinatie van Hoogovens met British Steel, door Tata Steel Europe overgenomen. Het succes van de Tata Group is op eeuwenoude Indiase wijsheden gebaseerd (BRES nr. 278 maart/april 2013). De samenleving is niet slechts een van de stakeholders van het bedrijf, maar de samenleving is het enige doel van het bestaan van het bedrijf, was de filosofie van vader Tata. De Bhagavad Gita biedt inzichten die heel goed bij de huidige tijdgeest passen. Harvard docent Debashis Chatterjee vergelijkt in zijn boek Timeless Leadership de huidige directeuren van bedrijven met Arjuna, die zich geplaatst ziet tussen verschillende, soms conflicterende belangen. Iedere Indiër kent de aloude wijsheid dat in dergelijke complexe situaties alleen dan een oplossing is als de leider handelt zonder dat hij persoonlijke belangen in het vooruitzicht gesteld ziet. Onbaatzuchtig handelen, handelen uit een plichtbesef en de uitkomsten worden aan het Hogere overgelaten. Het omgekeerde, hebzucht, is momenteel de grote motor achter acties van leiders.

Interview De stijl van de leider Rijkman Groenink (Volkskrant 18 december 2010): 'We kennen het resultaat van een proces, maar niet het proces zelf. De processen die onze beslissingen, keuzes en voorkeuren bepalen spelen zich voor een belangrijk deel onbewust af.'
Het is de in het universum ingebakken dualiteit (dichotomieën) die persoonlijke groei mogelijk maakt.

L. Bovenberg en C.N. Teulings CPB Discussion Paper Rhineland exit:
Waar globalisering van productmarkten heeft geleid tot een verhoging van bedrijfsspecifieke risico's door een intensivering van competitie, daar heeft de globalisering van kapitaalmarkten geleid tot een verbetering van de risicodiversificatie van kapitaalverschaffers. Dit is een efficiënte vorm van sociale zekerheid.

Dit citaat staat lijnrecht tegenover de risicospreiding die door de globalisering van kapitaalmarkten werkelijk heeft plaatsgevonden. In plaats van een verbetering is er sprake van een verslechtering van de risicodiversificatie. De belastingbetaler betaalt het gelag. Met name de sociaal zwakkere groepen zijn de klos. Het is dus een ineffectieve vorm van sociale zekerheid. In hoeverre is er van het peterprincipe of het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen c.q. de 4e macht sprake? Wie durft leiders nog de waarheid te vertellen?

Het was voor mij aanleiding de relatie tussen 'Politicals & Professionals', 'Werkgever en Werknemer' te onderzoeken. Het heeft het onderzoeksrapport Eenheid in Verscheidenheid (‘E i V’) opgeleverd. Bij de cultuuromslag bij Hoogovens ben ik nauw betrokken geraakt.

Mr H.A.J. Leeuwens (directeur Van Ede & Partners) in Intermagazine november 1986: ‘Als het slecht gaat willen de 'politici' elkaar niet beschuldigen en dan treedt de mythe van het onschuldige lam in werking. Politieke dieren zitten in een netwerk van corruptie. Juist de enige die niet corrupt is wordt opgeofferd.

Het is Hans Leeuwens, destijds directeur Van Ede & Partners geweest die mijn belangstelling voor de filosofie van Plato heeft aangewakkerd. In de laatste door Hans Leeuwens gegeven sessie van het traject Ondernemen met talenten kwam de tegenstelling tussen thumos en epithuma, herhaaldelijk ter sprake. Er is volgens Hans Leeuwens altijd een derde punt (derde weg), de neutrale factor, een hogere vorm van bewustzijn om tussen de twee polen balans te creëren. Het nieuwe gezichtspunt is dat je bereid moet zijn om het spel te leren spelen. Na zijn pensioen is Hans Leeuwens betrokken bij het Spiritueel Ondernemers Netwerk en vestigt hij de aandacht op het boek De Hele Olifant in Beeld van Marja de Vries, pag. 302 vind je: "...de intelligentie van het hart...voor velen van ons onbekend terrein".

‘Deze verheffing’ (terugkeren, aufheben volgens Hegel), zegt Plato in de Theaetetus, ‘bestaat uit het worden als God, en dit opnemen in het goddelijke betekent het rechtvaardig en heilig worden door wijsheid.’
De grondslag voor dit opnemen is, zoals altijd wordt gezegd, het voorbestaan van de geest of nous. In de allegorie van de strijdwagen met gevleugelde paarden, die voorkomt in de Phaedrus, stelt hij de psychische natuur voor als samengesteld en tweevoudig: de thumos of het epithumetische deel, gevormd uit de substanties van de wereld van de verschijnselen; en de thumoeides, waarvan de essentie is verbonden met de eeuwige wereld.

In een van de sessies bij Van Ede & Partners werd het kernkwadrant van Daniel Ofman besproken. Het boek Bezieling en Kwaliteit in Organisaties van Daniel Ofman over kernkwadranten en organisatiecultuur is bij mijn nieuwe interesse gebied 'E i V' een belangrijke leidraad geweest. In dit boek heeft Jaap Voigt een nawoord geschreven. Zowel Jaap Voigt in zijn nawoord als Hans Leeuwens in zijn sessie over Ondernemen met talenten stippen de kwintessens van het vraagstuk aan waar het in het rapport 'E i V' om draait.

Het rapport E i V beoogt, net als de bewustzijnsfilosofie, aan het gezichtspunt van Ervin Laszlo een steentje bij te dragen. Dit aanvullende inzicht is niet alleen door E-learning, op basis van de binaire code. tot stand gekomen, maar berust ook op het verschijnsel complementariteit. Voor het delen van kennis is internet een uniek medium.

Na het lezen van het artikel Autisme wereldreligies moet doorbroken in de Volkskrant van 18 oktober 2003 is met het verzamelen van informatie voor het rapport ‘E i V’ daadwerkelijk een begin gemaakt.

In organisaties draait het primair om hoe kunnen we de kwaliteit van de besluitvorming verbeteren. Er dient wel degelijk met de keerzijde van de evolutietheorie rekening te worden gehouden dat er van doelgerichtheid, entelechie in de natuur sprake is. Het gaat er dus om, zoals eerder Jared Diamond heeft betoogd, een manier te vinden om mensenmassa’s in bedwang te houden. Volgens Jared Diamond zijn daarvoor de religies uitgevonden. Essentieel hierbij is het klassieke onderscheid tussen plichtmatig handelen in gehechtheid, pravritti dharma; en plichtmatig handelen in onthechting, nivritti dharma (zie 3.32: 2-5 & 43-36, 4.4: 20 en 11.10: 4). Onthechting leidt tot zelfbeheersing (verlossing), die werkelijke vrede brengt. Gehechtheid is een hopeloze poging elkaar te beheersen, leidt tot conflicten en oorlogen.

De positieve as van het kernkwadrant, these + antithese = synthese, 1 + 1 = 3 (eenheid der tegendelen) is een belangrijke trigger van het onderzoek geweest. Volledige synthese (Bevrijding) drukt volmaaktheid (zelfrealisatie) uit. Het Christendom spreekt over de wijsheid voor de volmaakten, het Boeddhisme heeft het over volmaakte geestelijke gezondheid, het Taoïsme over spirituele volmaaktheid en de Islam spreekt over de volmaakte mens. De onvolmaaktheid van de mens op aarde staat in contrast met de volmaaktheid van God in de hemel.

Spinoza: Maar vóór alles is het nodig een middel te ontdekken om het verstand gezond te maken en het, voor zover dit aanvankelijk gaat, te zuiveren, opdat het de dingen op gelukkige wijze zonder dwaling en zo goed mogelijk kan begrijpen. Hieruit kan iedereen reeds zien, dat ik alle wetenschappen (de wetenschappen hebben maar één doel, waarop zij alle moeten worden gericht) op een doeleinde wil richten, te weten om, zoals ik reeds zei, de hoogste menselijke volmaaktheid te bereiken.

H.P. Blavatsky: Deel II, hoofdstuk 24 Het kruis en het pythagorische tiental (p. 655):
Het getal 5 was samengesteld uit een tweetal en een drietal; dat tweetal bracht alles met een volmaakte vorm in wanorde en verwarring. De volmaakte mens, zeiden zij, was een viertal en een drietal, of vier stoffelijke en drie onstoffelijke elementen; deze drie geesten of elementen vinden we ook in 5, als deze de microkosmos voorstelt. Deze laatste is een samenstelling van een tweevoud dat rechtstreeks in verband staat met de grove stof, en van drie geesten: ‘want 5 is de slim bedachte vereniging van twee Griekse accenten ‘, geplaatst boven klinkers die al of niet moeten worden geaspireerd. Het eerste teken ‘ wordt de ‘sterke geest’ of hogere geest genoemd, de geest van god, geaspireerd (spiratus) en geademd door de mens. Het tweede teken ’ – het lagere – is de geest van de liefde, die de secundaire geest voorstelt; het derde omvat de hele mens. Het is de universele quintessens ('Reflexief Bewustzijn'), het levensfluïdum of het leven.’ (Ragon.)

Om de schepping te vervolmaken wijzigt afhankelijk van de tijdgeest de perceptie.

Geleidelijk is er op basis van het 4D-denkraam, het kernkwadrant van Daniel Ofman een 5Ddenkraam, het kompaskwadrant, het moreel kompas ontstaan. Aan de hand van het kompaskwadrant worden vijf perspectieven, de levensboom, het hexagram, (Davidster,) het kernkwadrant van Daniel Ofman, het enneagram en de vier kwadranten van Ken Wilber met elkaar verenigd. Het kompaskwadrant is een hulpmiddel ten behoeve van de uiteindelijke synthese van de kennis, de zelfrealisatie (individualiteit) van de mens.

De systeemleer wordt toegepast om de verscheidenheid van de verschillende perspectieven met elkaar te verbinden.

Het Ether-paradigma en het 5D-concept passen in het 5Ddenkraam. Het Ether-paradigma heeft als vertrekpunt de materie, elektromagnetisme, QED en de relatieve ether van René Meijer. Het 5D-concept belicht de 5e Dimensie vanuit een filosofisch perspectief. Het is net als met Geest en Lichaam, hemel en aarde, Zo boven, Zo beneden, top down en bottom up, deductief en inductief. Het zijn de twee complementaire kanten van een medaille, die beide de kwintessens tot uitdrukking brengen. Of met andere woorden het Ether-paradigma begint bij 4 en eindigt bij 5 en het 5D-concept begint bij 5 en eindigt bij 4.

Hierbij moet rekening worden gehouden dat de telling van Pythagoras afwijkt van de gewone rekenkunde. Pythagoras drukt met zijn telling (1 + 2 + 3 + 4 = 10) voor elk cijfer ook het beginsel van de complementariteit uit. Het beginsel van de ‘eenheid der tegendelen’ van Heraclitus of het principe 'These + Antithese = Synthese' van Hegel, het 1 + 1 = 3. Pythagoras was een cyberneticus.

De dialectische filosofie van Hegel en Marx (Engels) passen hetzelfde complementariteitsbeginsel toe.
Marx, Capital, Vol. 1, p. 19: “Mijn dialectische methode”, schreef Marx, “verschilt niet alleen van de hegeliaanse, maar is het direct tegenovergestelde ervan. Voor Hegel is het levensproces van de menselijke hersenen, d.i. het denkproces, dat hij onder de naam van ‘het Idee’ zelfs verandert in een onafhankelijk subject, de bouwer van de reële wereld, en de reële wereld is enkel de uitwendige, fenomenale vorm van ‘het Idee’. Bij mij daarentegen is het ideaal niets anders dan de materiële wereld, weerspiegeld in de menselijke geest en vertaald in denkvormen.”
Hegel vertaalt de binnenwereld naar de buitenwereld, de geestelijke wereld naar de materiële wereld en Marx vice versa. Echter elke echte verandering komt nog altijd van binnenuit. Het mysterie van het leven zit in onszelf.

Het Ether-paradigma en 5D-concept worden met behulp van het kompaskwadrant, het moreel kompas toegelicht. Bij het Ether-paradigma wordt gebruik gemaakt van het inductieve, causale inzicht en bij het 5D-concept van het deductieve, acausale inzicht. Of met andere woorden bij het Ether-paradigma bottom up en bij het 5D-concept top down.

Het kompaskwadrant is een tekentechniek om de complexe werkelijkheid te doorgronden. Het kompaskwadrant wordt gebruikt om de samenhang tussen 4 elementen (Triade + Tetrade), het 5e element weer te geven. Tegenover het 5e element Ether staat het reflexief bewustzijn, dat door de driehoek (1 + 2 + 3 + 4 = 10) van Pythagoras en de categorieënleer van Aristoteles, kan worden gesymboliseerd.
Het kompaskwadrant geeft aan wat de verschillende modellen in de filognostische kern gemeenschappelijk hebben. Het kompaskwadrant laat beter zien hoe probleem en oplossing, 'Wat en Hoe' (reciprociteit) met elkaar zijn verbonden. Voor bijzonderheden over de gebruikte modellen wordt naar de aangehaalde publicaties op internet en de literatuur verwezen.

De vraag die gesteld kan worden is in hoeverre hangen de veel besproken debacle’s Enron, Parmalat, Ahold, Shell, Betuwelijn en HSL, de vernieuwingen in het onderwijs (het Nieuwe Leren) en de kredietcrisis met de organisatiecultuur samen? Elk probleem heeft specifieke kenmerken, maar er kan ook van een generiek patroon worden gesproken. In bedrijven waar het misgaat wordt vaak het spel van de 'dubbele’, de verborgen agenda gespeeld.

Uit het onderzoek naar het verschijnsel organisatiecultuur is als belangrijkste conclusie naar voren gekomen dat het nuttig is om management by trial and error aan te vullen met management by learning. Om het zelfregulerende vermogen van markten te herstellen dient de overheid zich meer op het gelijkheids- en gemeenschapsmodel van A.P. Fiske toe te leggen. De eenzijdige nadruk op het marktmodel, het marktdenken veroorzaakt de problemen.

Het thema organisatiecultuur wordt in het rapport ‘E i V’ Eenheid in Verscheidenheid vanuit een integrale denktrant benaderd. Voor het algemeen welzijn draait het er om dat we leren beter samen te werken. De manier van samenwerking komt in de organisatiecultuur tot uitdrukking. Maar om de wereld te veranderen moet je nog steeds bij jezelf beginnen.

Om het verschijnsel organisatiecultuur te belichten wordt een uitstapje naar de unificatietheorie gemaakt. Het boek Akasha-veld, Verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn van Ervin Laszlo (interview) bespreekt de grondslagen van een integrale theorie van alles. Volgens Ervin Laszlo is de kernvraag hoe het universum zich heeft kunnen ontwikkelen tot een toestand waarin de biologische evolutie überhaupt kon plaatsvinden. Ervin Laszlo kijkt met zijn holistische visie naar het geheel, dat in de delen wordt weerspiegeld.

De organisatiecultuur, de 4e macht moet er voor waken dat 'carrière politici en carrièremanagers', 'Leraar en leerling' de marionetten van het systeem kunnen worden. Uiteindelijk gaat het er om een visie te ontwikkelen die de eenzijdige gezichtspunten van de betrokken partijen kan overstijgen.

====

Zie ook:

Boeken:

• Irene van Lippe-Biesterfeld WIJ ZIJN NATUUR (Interview, Tentoonstelling
• Bim Bensdorp Champagne en Karnemelk - Cultuur als spelmaker of spelbreker bij fusies en overnames
• J. Buve boek Liber Universitatis - Aan de Slapende Intellectuelen van de Lage Landen (Piet Ransijn recensie)
• Jonathan Holslag De kracht van het paradijs hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw (recensie)
• Prof. dr. mr. Roel Nieuwenkamp Schaduwpolitici, bontkragen en blokkendozen Een onderzoek naar de politiek-ambtelijke verhoudingen in Nederland
• Werner Bergengruen Das große Alkahest
• Hans Leeuwens Oosterse wijsheid en westerse renaissance (bewerking van I am all - a cosmic vision of man van Sudhakar S. Dikshit)
• Sudhakar S. Dixit (bewerking van) I Am That
• Sanderson Beck Vedas and Upanishads
• Anton Blok De vernieuwers de zegeningen van tegenslag in wetenschap en kunst, 1500-2000 (recensie)
• Irvin D. Yalom In therapie beschouwingen van 'psychiater en patient'
• Daniel Ofman Bezieling en Kwaliteit in Organisaties (Servire Uitgevers)
• Matthijs Schouten 'Spiegel van de natuur' , het natuurbeeld in cultuurhistorisch perspectief
• Leo Apostel De dialectiek van de Verlichting Adorno en Horkheimer — Een paradoxale bron voor een herbeginnen
• Deirdre Enthoven Bewogen besluiten professionals en hun dilemma's
• Johan Andreas Dèr Mouw (Cultureel woordenboek)
• Bennie Mols Turings Tango Waarom de mens de computer de baas blijft
• Michele Serra Wacht op mij! Ontroerende en humoristische roman over een vader die probeert de generatie van zijn puberzoon te begrijpen en te doorgronden (recensie -1, recensie -2)
• Gabriele Oettingen Rethinking Positive Thinking: Inside the New Science of Motivation
• Joop Vorst Verander om te behouden over duurzaamheid van bereikte veranderingen door interim-management

Externe Links

• Staal of stenen? De toekomst van Tata (De Groene Amsterdammer 21 augustus 2025)
• Joop Vorst werkt vanuit de kernwaardes
• Nexus 55 Hoop en vertroosting - De muzen spreken (Johann Sebastian Bach p. 22, 56, 83, 111, 151 en 176)
• Tata Steel Europe
• Corus gaat over tot forse bezuinigingen 12 november 2008
• 'Wie praat nog over Hoogovens? Wij zijn Corus' 14 maart 2003
• Theorie van alles of niets (Bennie Mols)
• Interview met filosoof Jos de Mul over het gretige brein en techniek - De kunst(mat)ige mens
• Creative destruction
• Disruptive innovation
• GAFAnomics: New Economy, New Rules
• Sony PlayStation Network down due to hacker attack
• Sony Really, REALLY Hates Adam Sandler
• Malware
• Robert van Noort Zelfsturing en zelfregulatie - Op zoek naar kenmerkende competenties van de nieuwe professional
• Zelfregulatie: Wat houdt het in binnen de huidige wetenschap
• Zelfregulering
• Aarde verliest zelfreinigend vermogen BRUSSEL -- De aardse atmosfeer dreigt zijn natuurlijke vermogen om zichzelf schoon te vegen te verliezen, zo blijkt uit een verhaal waarmee het vakblad Science deze week uitpakt.
• Marja de Vries Wat zijn universele wetten?
• David Loy Wei-wu-wei: Nondual action (Philosophy East and West)
• Wu wei (Tao Te Ching: niet-handelen)
• Synthese (filosofie)
• Stream of consciousness (psychology)
• Moral hazard
• Organizational culture
• Culture change
• Transformation of culture
• Ton Verbeek Hoe problemen oplossen? Begin met het probleem slimmer te definiëren!
• Bewustwording na 2012
• Prof. dr. mr. Roel Nieuwenkamp “Schaduwpolitici, bontkragen en blokkendozen”
• Observational learning
• In-group favoritism (Ingroups and Outgroups)
• Jort en Tammo Wildschut - mobiele ontziltingsinstallatie van SEA Water op zuidpier
• Van Ede & Partners en Duurzaamheid
• Supramental
• Irvin D. Yalom website
• Category: Decision theory
• Category: Analysis of collective decision-making
• Conflict of interest
• Vooroordeel
• Tinbergen's four questions
• Rijk Binnekamp Je krijgt het leiderschap dat je verdient - Leiderschap komt tot stand door interactie tussen leidinggevende en medewerker
• Lenette Schuijt Zelfsturing: trend of hype (september 2013)
• Drs. Rob van der Spek & Dr. André Spijkervet KENNISMANAGEMENT Intelligent omgaan met kennis
• Jan Westerbrink De zen-meester van de bedrijfscultuur (Hoogovens)
• W. Edwards Deming ("Plan-Do-Check-Act" cycle)
• Kaizen
• Matthijs Schouten Ik zou de natuur haar eigen stem willen geven.
• Welkom bij het NatuurCollege (Irene van Lippe-Biesterfeld)
• Wereldbeeld, Werkelijkheid en Wetenschap van de Schepper en Zijn Zoon.
• Creation-Evolution Headlines
• Rijnlandmodel
• De bètacanon
• Gammacanon
• World line
• Harry Nijhof en René P.B.A. Meijer Van Vyāsadeva tot Prigogine: Wat is Tijd?
• Harry Nijhof rapport Ontwikkelen van Bestuurlijke informatiesystemen en de Systeemintegratie (juli 1992)
• Harry Nijhof Acier – Stahl – Steel Methods for the Analysis of Cold-formed Sections (nr. 2 en 4 jaargang 1972)
• Harry Nijhof Polytechnisch tijdschrift Berekeningsmethode voor koudgevormde profielen uit dunne staalplaat (nr. 10 en 14 jaargang 1972)
• Het Landelijke H.T.S.-orgaan (maart 1966, reactie Harry Nijhof)
• Wim van den Dungen Chaos (Antwerp, 1996 - 2008)
• Andreas Jansen Chaos en orde in organisaties
• Bottom of the pyramid
• Operations research
• Great Moderation
• Frank Kalshoven De 'grote matiging' is wreed onderbroken
• Technological change
• Game theory
• Assimilation

Deze pagina werd sedert 3 maart 2008 keer bekeken.