6.1 Communicatiecyclus en het Circumplexmodel

Circumplextheorie (interpersoonlijke cirkel)

PowerPoint presentatie groepsdynamica, plaatje 43: Circumplex van McGrath.

Bij de ‘Roos van Leary’ gaat het over hoe de communicatie tussen personen plaats vindt.
Het interpersoonlijk circumplexmodel werd begin jaren '50 geïntroduceerd door Leary en zijn medewerkers in het Kaiser Foundation Hospital en kreeg zijn tijdelijke voltooiing in het boek van Timothy Leary Interpersona Diagnoses of Personality uit 1957, dat nog steeds hedendaags genoemd kan worden (Freedman, Ossorio & Coffey, 1951; Leary, 1957).

"Roos van Leary":
Gedrag lokt gedrag uit. Elke succesvolle leider kent dit belangrijke psychologische principe als zijn broekzak. Timothy Leary heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de patronen van gedragsbeïnvloeding. Hij bracht de neiging van de mens om aanvullend te reageren uitgebreid in kaart en vond uiteindelijk twee eenvoudige principes die hij vorm gaf in de 'roos van Leary':

• Symmetrie principe: Streven naar eigen belang (tegen) lokt datzelfde gedrag bij de ander uit. Streven naar gezamenlijk belang (samen) en leidt ook tot hetzelfde coöperatieve gedrag bij de ander. ‘Tegen’ duidt op een meer functionele instelling. Mensen met dit gedrag zullen zich vrij zakelijk opstellen en zijn niet primair gericht op samenwerken. ‘Samen’ duidt vaak op een mensgerichte instelling. Mensen met dit gedrag zullen zich over het algemeen vriendelijk opstellen.
• Complementariteitsprincipe: Het tweede principe luidt: leiden lokt volgen uit, en omgekeerd. In termen van Leary: boven-gedrag roept onder-gedrag op en onder-gedrag roept boven-gedrag op. Iemand die bovengedrag vertoont heeft de neiging zich dominant op te stellen. Iemand die ondergedrag vertoont heeft de neiging zich meer afwachtend, volgzaam op te stellen.

Het is mogelijk zowel het kernkwadrant van Daniel Ofman als de vier kwadranten van Ken Wilber op basis van de Roos van Leary en het Circumplexmodel te interpreteren.

De ‘Roos van Leary’ gaat er vanuit dat authentiek gedrag symmetrisch of complementair gedrag oproept. Symmetrie heeft twee kanten. Mensen zijn geneigd om symmetrisch (vriendelijkheid roept vriendelijkheid op) te reageren (positieve as). Schaduwprojectie heeft echter tot gevolg dat deze algemene regel niet altijd opgaat. In het geval van de ‘verborgen agenda’ is er sprake van tegengesteld, asymmetrisch gedrag. Onderdanigheid lokt dan juist dominant gedrag uit (negatieve as).

Het Kompaskwadrant geeft als het ware een dubbele ‘Roos van Leary’ weer. Het complementariteitsprincipe en het symmetrieprincipe hebben elk een complementaire en een symmetrische kant.
“Zo boven, Zo beneden” met een positieve betekenis noemen we complementair, met een negatieve betekenis symmetrisch.
Daarentegen noemen we het coöperatieve gedrag bij het symmetrieprincipe complementair.

Samenvatting

Michel de Montaigne: De meest vruchtbare en natuurlijke oefening voor onze geest is volgens mij de discussie. Misschien zijn sommige lezers wel net zo geaard als ik en leren ook zij meer door zich tegen iemand af te zetten dan door hem na te volgen, meer door iets af te kaatsen dan door het na te bootsen. Een slecht spreker draagt meer bij tot mijn stijl dan iemand die goed van de tongriem is gesneden. Van de huidige periode kunnen wij slechts leren door een stap terug te doen, door ons ervan te distanciëren meer dan door ons ermee te verenigen,door ons ervan te onderscheiden meer dan door ons aan te passen.
Denk zelf, verschuil je niet achter de taal van je vakbroeders, al is die taal nog zo algemeen geaccepteerd. Juist in de chaos van onze twintigste eeuw zou zijn werk meer dan ooit gelezen moeten worden. Het avontuur van de Essays is het avontuur van een man die erop uit is de rede juist te leren denken, dit is: volgens de natuur.

Complementariteit zorgt voor de balans van de weegschaal, neutraliseert de tegenstellingen, de schommelingen (eenheid der tegendelen). Op de positieve, kwalitatieve as staan Spreken en Luisteren tegenover elkaar. Bij respectvolle communicatie ontstaat synthese.
Een leidinggevende beslist gemakkelijker voor een medewerker, dan andersom. De keerzijde van macht is afhankelijkheid, onmacht. De negatieve, kwantitatieve as illustreert het probleem. De tegenstellingen komen in de spiegelsymmetrie van het bewustzijn tussen de Triade (driehoek van Pythagoras, de hogere Tetraktys) en de Tetrade, de lagere Tetraktys tot uitdrukking. Een flits van geluk, synthese ontstaat wanneer beneden en boven samenvloeien.

Timothy Leary heeft in het circumplex de Roos van Leary, het complementariteitsprincipe ‘boven-gedrag roept onder-gedrag en onder-gedrag roept boven-gedrag op een oeroud principe gebaseerd. Deze wisselwerking komt namelijk al naar voren in het aan Hermes Trismegistus: toegeschreven beginsel “Zo boven, Zo beneden”; “Zo beneden, Zo boven.”

Een meer uitgewerkt model van de "Roos van Leary" is de Axenroos'.

Het is de ‘verborgen agenda’ die wetenschappelijk onderzoek zeer lastig maakt.

De complexiteit in het samen leven ontstaat door de wisselwerking, de ‘spanningsrelatie’, de actie en de reactie tussen personen. Een crisis ontstaat wanneer we een muur optrekken, de interactie van karma negeren. De visie achter 5D is om de wisselwerking transparant te maken.

Zie ook:

Boeken:

• DANNY ROUCKHOUT & RIK SCHACHT Ontwikkeling van een Nederlandstalig interpersoonlijk Circumplex

Externe Links

• Patrick Vermeren (consultant bij en partner van Performance Coaching)
• Performance Coaching
• Emotional Competence Inventory
• Interpersoonlijke Stijl en Veranderen van ingesleten (interactie)patronen
• Test je gedrag kies: De "Roos van Leary"-test
• De essentie van cultuur Welke cultuurtypes zijn er? etc.
• Roos van Leary
• J.P. van de Sande Groepsdynamica

<< vorige | volgende >>

Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 315 keer bekeken.