1.3.3 Merkwaardige lus en Verstrengelde hiërarchie

Newton: Mensen bouwen te veel muren en te weinig bruggen.
Hofstadter: The essence of intelligence is the ability to see parallels with what is known in an unfamilar situation.
Wet van Hofstadter: Het duurt altijd langer dan je denkt, ook al houd je rekening met de wet van Hofstadter.
Escher: Vul niet uw leegte, maar leeg uw volte.
Hillier (Between Spaces): Society must be described in terms of intrinsic spatiality, space must be described in terms of intrinsic sociality.
Leo Stevens Op alle gebieden komt door de fixatie op de kwantiteit de kwaliteit steeds meer in de verdrukking.
(regeerakkoord Volkskrant 16 oktober 2010)

Neer - en Opwaartse causatie (Opposite, Recursie, Zo Boven zo Beneden, Geest - Ziel - Lichaam, Verbeeldingskracht)

Augustinus: Het is roemrijker de oorlog te doden met het woord dan met het zwaard, de vrede te winnen met de vrede dan door de oorlog.
H.P. Blavatsky Een toelichting op de De geheime leer: stanza’s I-IV
Vr. Maar is het niet juist om te zeggen dat ook in pralaya de ‘grote adem’ bestaat? (p. 10):
Antw. Zeker: want de ‘grote adem’ kent geen ophouden en is als het ware het universele en eeuwige perpetuum mobile.
Grieg zegt: Wij componisten projecteren het oneindige in het eindige.
Picasso is een ander groot kunstenaar die met zijn schilderij ‘Guernica’ toont hoe het paard aan
de lans van zijn eigen ruiter ten onder gaat.
Mahatma Gandhi: De aarde biedt voldoende om ieders behoefte te bevredigen maar niet ieders hebzucht.
We need to be the change we wish to see in the world.
George Monbiot: De bedrijfsmacht heeft onze verbeeldingskracht uitgewist, en heeft ons doen geloven dat er geen alternatief is voor marktfundamentalisme en dat 'de markt' een passende beschrijving is van een door de staat goedgekeurde bedrijfsoligarchie. We zijn ervan overtuigd geraakt dat we alleen als consument macht hebben, dat burgerschap een anachronisme is, dat de wereld veranderen óf onmogelijk is óf alleen bereikt kan worden door het kopen van een ander merk biscuit. Bedrijfsmacht leeft binnenin ons. Als we ons ertegen verzetten, betekent dat het verbreken van de boeien die onze geest hebben vastgeketend.
Nassim Nicholas Taleb van de Black swan theory: Nog nooit in de geschiedenis van de mensheid zijn er zo veel posities met macht toegekend aan mensen die geen persoonlijke risico’s dragen. (Paul Frentrop In de 16 eeuw liepen politici nog zelf ook risico Volkskrant 30 november 2012)
Manfred Kets de Vries: Filosofen hebben door de eeuwen heen verklaard dat mensen - en hun leiders - hoofdzakelijk beheerst worden door hartstocht, niet door rede.

De beroemdste uitspraak van de legendarische strateeg Sun Tzu: Het toppunt van bekwaamheid is de vijand verslaan zonder te vechten. Het is al millennia bekend hoe het mogelijk is om de vrede te bewaren. Maar een platte organisatiestructuur leidt niet automatisch tot een kwalitatief betere besluitvorming.

Het rapport ‘E i V’ kiest voor de interdisciplinaire aanpak - de middenweg tussen de twee kanten van één medaille Geestkunde en Natuurkunde - de wisselwerking (wederkerigheid) tussen psychologie, sociologie, filosofie en ethiek of de synthese van wetenschap, religie en filosofie en kunst (Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde - Kunst). In het rapport ‘E I V’ staat religie in het bijzonder voor levenskunst, de moraal van het verhaal, te worden ingewijd in de oude mysteriën. Het reflexief bewustzijn, het projectiemechanisme (weerspiegeling, 'bewust en onbewust') leert dat we zowel waarnemer als deelnemer zijn. Het waargenomene duidt er op dat we allemaal deel uitmaken van de evolutie, de evolutionaire kringloop.

Het opstellen van de pythagorische stemming was in Europa historisch gezien een van de eerste wetenschappelijke overgangen van een oorspronkelijk kwalitatief, naar een meer kwantitatief beschouwen van de werkelijkheid. Met andere woorden, Pythagoras gebruikte het getal, in plaats van het woord, als voornaamste bewijsmiddel. In andere, niet-westerse, culturen was zoiets al eerder geschied (zoals bij de Maya's).
In the formulas, the ratios 3:2 or 2:3 represent an
ascending or descending perfect fifth (i.e. an increase or decrease in frequency by a perfect fifth), while 2:1 or 1:2 represent an ascending or descending octave.

In a cycle, where all is ascending and descending, the Adepts must wait until the time comes before they can aid the race to ascend. They cannot, and must not, interfere with Karmic law. Thus they begin to work actively again in the spiritual sense, when the cycle is known by them to be approaching its turning point.

Het mysterie van het leven kan in poëzie of rab voelbaar worden gemaakt. Het levensraadsel hangt samen met de persona van Carl Jung en de musica universalis van Pythagoras. Kunst, mysterietaal maakt het mogelijk de waarheid dichter te benaderen.

Chef ellende (Marjan Slob Volkskrant 16 april 2018 p. 19):
De term 'hybride' werd vijfentwintig jaar geleden in de techniekfilosofie geïntroduceerd door Bruno Latour. In Wij zijn nooit modern geweest stelt Latour dat de moderne samenleving berust op een ideologisch onderscheid tussen subjecten versus objecten, mensen versus dingen, cultuur versus natuur. Grondslag van deze Constitutionele Orde (Latours woorden) is het uitgangspunt dat mensen handelen, en dingen niet. Moderne mensen denken dat zij de baas zijn over de gereedschappen en technologieën waarmee ze de natuur naar hun hand proberen te zetten.
Dit moderne raamwerk was altijd al een fictie, volgens Latour.
Prima dat Mark aan de tand wordt gevoeld, maar het is een farce om hem aan te spreken vanuit een soort modernistisch sturingsmodel waarin mensen zonder meer de baas zijn over de dingen. Toch was dat de rode draad in het toneelstuk dat ceo en Congresleden afgelopen week opvoerden. Tja, zo komen we nooit tot de
kern van het probleem - en dus ook niet tot een zinvolle reactie op een uit de hand lopende technologie.
Mark is liever Chef Ellende dan te erkennen dat hij geen grip heeft op wat Facebook in gang heeft gezet. Vraag je af waarom.

Filosofen van het Antropoceen (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 1 maart 2018 p. 60-61):
Het Antropoceen is een tijdperk dat schreeuwt om een filosofisch diepteonderzoek naar onze verstoorde omgang met de aarde. Laat dat maar aan Bruno Latour en Timothy Morton over.
Tesla-baas Elon Musk is vastberaden om binnen tien jaar een kolonie te stichten op Mars. Deels omdat hij een avontuurlijk ingestelde ondernemer is met te veel geld, deels omdat hij gelooft dat het de enige manier is om de mensheid voor uitsterven te behoeden. Milieuactivisten mogen dan scanderen dat er geen Planeet B bestaat, Musk is daar nog niet zo zeker van. Het enige wat we nodig hebben om ons te vestigen op de Rode Planeet, gelooft hij, is een beetje durf en innovatieve technologie.
Wie Oog in oog met Gaia van Bruno Latour leest, begrijpt hoe absurd de plannen van de Silicon Valley-magnaat zijn. Dit is geen gezonde bravoure, dit neigt naar waanzin. Op Mars bestaat de atmosfeer voor meer dan 95 procent uit koolstofdioxide, schommelt de temperatuur tussen de 20 en de min 140 graden Celsius, en zouden astronauten constant beschermd moeten worden tegen levensgevaarlijke kosmische straling. Terwijl op aarde alle parameters precíes goed staan afgesteld om leven tot bloei te laten komen. Het is oneindig veel makkelijker om onze huidige thuisbasis leefbaar te houden dan om zo’n onherbergzame planeet bewoonbaar te maken. Al is ook dat eerste geen eenvoudige opgave meer, weet Latour. Wat we meemaken is niet zomaar een ‘ecologische crisis’, maar een onomkeerbare ‘mutatie naar een andere wereld’ met een ‘Nieuw Klimaatregime’. We treden binnen in het ‘Antropoceen’, het nieuwe tijdvak dat schreeuwt om een herbezinning op onze verstoorde verhouding met de planeet.

Compassie als oplossing volgens George Monbiot (VPRO Tegenlicht 15 april 2018 NPO2):\\ Hoe overwinnen we toenemende vervreemding, eenzaamheid en ecologische rampspoed? Er is een nieuw verhaal nodig om de samenleving te bevrijden van het allesoverheersende rendementsdenken. De invloedrijke Britse denker George Monbiot heeft antwoorden hoe we uit deze puinhoop komen. We moeten onze relatie tot de natuur, de medemens, de gemeenschap, de politiek, en vooral tot onszelf opnieuw uitvinden.
Na 30 jaar neoliberalisme zijn we doodziek. Kort en bondig is dat de alarmistische boodschap van George Monbiot, ecoloog, schrijver en columnist voor de Engelse krant The Guardian. Alle crisissen van de afgelopen decennia, of dit nu de politieke, financiële, ecologische of migratiecrisis is, worden overtroffen door de vervreemding van de moderne mens. Die is eenzamer dan ooit, hoewel hij leeft in een wereld van connectiviteit. En volgens Monbiot is de mens zieker dan hij denkt. Hij ziet een psychische ineenstorting in de Westerse wereld, die zich manifesteert in toenemende eenzaamheid, obesitas, medicijngebruik, zelfmoord bij jongeren en gedwongen opnames. Wat is de uitweg uit de puinhoop? Monbiot noemt dat ‘the politics of belonging’: De mens moet zichzelf, zijn naaste en zijn relatie tot de natuur hervinden en herwinnen.

Feral (Marjan Slob Volkskrant 29 juni 2013):
Volgens zoöloog George Monbiot beschermen onze natuurbeschermers een al verpest landschap.
Monbiot, zoöloog, schrijver en columnist voor de Britse krant The Guardian, maakte zich in het verleden sterk voor onder meer het Braziliaanse oerwoud (zie zijn boek Amazone - de ondergang van het regenwoud, de Arbeiderspers 1992). In zijn jongste boek zoekt hij het dichter bij huis: hij wil dat de natuur in Groot-Brittannië wilder wordt. De heuvels van Wales, waar hij woont, zijn saai en kaal, klaagt hij. Op zichzelf al reden genoeg om dit ecosysteem te laten 'rewilden'. Maar het heil zal zich verder uitstrekken, hoopt Monbiot. Het verwilderen van de omgeving zal onszelf ook wilder maken. We zullen dan weer 'feral' worden.
Feral is een moeilijk te vertalen woord. Het betekent zoiets als verwilderd, maar heeft een specifiekere betekenis: je zegt het eigenlijk alleen van ontsnapte dieren.
Feral: Searching for Enchantment on the Frontiers of Rewilding
In Feral, George Monbiot, one of the world's most celebrated radical thinkers offers a riveting tale of possibility and travel with wildlife and wild people.

George Monbiot schenkt oude wijn in nieuwe zakken, namelijk het rentmeesterschap, dat al millennia bekend is.

De vertrolling van de Amerikaanse geest (Ross Douthat Volkskrant 24 februari 2018 Opinie p. 8):
De pogingen van de Russen de verkiezingen te beïnvloeden zijn zeker aanklachten waard, maar moeten niet leiden tot achtervolgingswaanzin en hysterie, schrijft Ross Douthat.
De fixatie op Rusland is, in het slechtste geval, een manier om de tweede keus te maken zonder toe te geven dat je hem hebt gemaakt, om te doen alsof je door het verpletteren van je landgenoten in werkelijkheid verraders en buitenlandse vijanden aan het bevechten bent.
De verkiezing van Trump was een plotselinge schok in een langdurig conflict. Maar het doet ons geen goed ons in te beelden dat de echte dreun van buiten onze grenzen kwam, terwijl het in werkelijkheid een uniek verhit moment was in onze eigen koude burgeroorlog.

Voor het leiden en besturen van bedrijven en overheidsinstellingen gaat het veelal om ondernemers, leiders en managers, die het gezichtspunt van de Natuurkunde als vertrekpunt gebruiken. De theosofie daarentegen heeft, om het functioneren van de ziel te verklaren, als vertrekpunt de alfawetenschappen, de Geestkunnde en is op de kennis van profeten, mystici en zieners (rishi’s, Ascended masters) gebaseerd.

Naar ratio (Roger Abrahams Volkskrant 1 november 2017 V4-7):
Voor zijn tweede avondvullende show reisde cabaretier Tim Fransen naar Kaliningrad, op zoek naar de erfenis van filosoof Immanuel Kant. De Volkskrant mocht mee. En had erna nog geen benul van hoe de grote Verlichtingsdenker uiteindelijk in de voorstelling terechtkomt.
Denker van de Verlichting
Immanuel Kant (1724-1804) geldt als een van de belangrijkste denkers van de Verlichting. Hij oefende grote invloed uit op de ontwikkeling van de westerse filosofie. Arthur Schopenhauer noemde Kants Kritik der reinen Vernunft (1781) het 'belangrijkste boek dat ooit in Europa verschenen is'. De opvatting over het godsbewijs is als een rode draad in Kants kritieken aanwezig. In zijn kritieken betoogt hij dat een godsbewijs volgens de zuivere rede onmogelijk is. Desondanks bleef hij theïst.
Driften
'Latere denkers, zoals Schopenhauer, Nietzsche en Freud, hebben laten zien dat de mens wordt geregeerd door allerlei driften en irrationele processen', doceert hij. 'En denkers uit de Romantiek - Herder, Schiller en Fichte - vonden dat de essentie van de mens niet ligt in zijn rationele vermogen, maar juist in de cultuur waarin hij is opgegroeid.
Dat speelt nu ook weer. Er wordt gehamerd op nationale identiteit. En identiteit gaat over verschillen tussen groepen mensen, niet over overeenkomsten of solidariteit.'
Daarom is Kant relevant voor onze tijd, stelt Fransen. 'Kants universele ethiek redden, dat is wat ik probeer te doen. Die kan mensen binden.' Maar als ze niet op de Rede gebaseerd mag zijn, waarop dan wel? 'Op onze fundamentele gebrekkigheid, denk ik. Daar wil ik het in mijn voorstelling over hebben. We zijn niet perfect en daar schamen we ons allemaal weleens voor. Toch moet iedereen uiteindelijk erkennen dat hij tekortschiet, langzaam uit elkaar valt en, zonder te weten wat de bedoeling is van dit leven, de dood tegemoet gaat. Die gedeelde gebrekkigheid drijft ons in elkaars armen. Althans, dat wordt mijn these.'

De Monadologie of Monadenleer is de term die de Duitse filosoof Leibniz gaf aan zijn metafysische systeem zoals beschreven in zijn gelijknamige tekst uit 1714.
Zo kon Leibniz dus ook tot zijn uitspraak komen: "Tout est pour le mieux dans le meilleur des mondes possibles" ("Dit is de best mogelijke wereld") die in schril contrast staat met de uitspraak van Arthur Schopenhauer: "Dit is de slechtst mogelijke wereld".
Ulrich Libbrecht: Diversiteit is het kenmerk van het menselijk bestaan in de oppervlaktestructuur, in de dieptestructuur vindt het de onderlinge verzoening.

Aristoteles, leerling van Plato heeft beschreven dat het er in het leven om gaat het juiste midden te vinden tussen twee extremen. Het menselijk verstand begrijpt de dingen slechts door contrast. In alles ligt het tegendeel besloten. Kortom, het dualisme is een kunstmatig door het denken aangebrachte scheiding, die in feite niet bestaat. De ‘Gulden middenweg’, is een bewustwordingsproces, dat er van uitgaat dat de waarheid in het midden ligt.

Arjan Evers Iedereen doet het met iedereen Van Einsteins relativiteit tot onderlinge verbondenheid (p. 100):
Het is aannemelijk dat de evolutie plaatsvond onder een bepaalde vorm van regie, bewustzijn of scheppingsdrang. God en evolutie sluiten elkaar niet uit, zoals ik al eerder opmerkte. Evolutie volgens Darwin, gedreven door toevallige mutaties en natuurlijke selectie is echter niet volledig. Goswami beargumenteert op overtuigende wijze dat er naast het proces van trage natuurlijke selectie (bottom-up proces of
opwaartse causatie) op gezette momenten abrupt nieuwe soorten ontstaan waar een soort blauwdrukken in Het Veld aan ten grondslag liggen (top-down proces of neerwaartse causatie). Goswami noemt dit creatieve evolutie.

Gulden snede en getallen van Fibonacci (Spiraal).
Jan Wicherink boek Ontheemde Zielen Ontwaken (p. 65):
Misschien wel het meest belangrijke onderwerp in de Heilige Geometrie is de Gulden snede. De Gulden snede is een speciale verhouding die wordt aangeduid met de Griekse letter d, Phi genaamd (spreek uit als fi).
Ze voldoet aan d = ½ * 'wortel van 5' (2,236) + ½ = 1,618
66: Een variant van de Gulden snede spiraal is de Fibonacci-spiraal.
69: Een klassiek wiskundig probleem dat stamt uit de tijd van Plato wordt ook wel de ‘kwadratuur van de cirkel’ genoemd. In de laatste driehonderd jaar hebben wiskundigen tevergeefs geprobeerd met een oplossing te komen voor het probleem om met een passer en een winkelhaak een cirkel en een vierkant te construeren, zodanig dat beide dezelfde omtrek hebben. Pas in 1882 bewees Lindemann dat er helemaal geen oplossing bestaat voor dit probleem. Omdat Lindemann’s bewijs nogal complex is zullen we in simpele bewoordingen uitleggen waarom de cirkel niet vierkant gemaakt kan worden. De omtrek van een cirkel met een straal 1 is 2 * h en h (Pi) is een irrationeel getal (een transcendent getal, h kan nooit berekend worden, alleen benaderd). Maar wanneer h irrationeel is en niet berekend kan worden, dan moet dit dus ook gelden voor de omtrek van de cirkel! De omtrek van het vierkant is echter een reëel getal omdat het vier maal de zijde van een vierkant bedraagt, hetgeen een reëel getal is dat gemeten kan worden. Dientengevolge kunnen de omtrek van cirkel en het vierkant in mathematische zin nooit gelijk zijn, ze kunnen hoogstens oneindig dicht bij elkaar liggen.
71: Er is alleen al over deze schets veel geschreven, hij bevat een heleboel verborgen geheime geometrie. We zullen hier niet op alle details ingaan, maar ik wil u sommige wel zeer opmerkelijke dingen laten zien. De oude wijsheid, de hermetische traditie, vertelt dat het menselijke lichaam beschouwd kan worden als de blauwdruk van het universum vanwege alle verhoudingen die in het lichaam gevonden worden. Dit zou wel eens waar kunnen zijn. Laten we eens een kijkje nemen op het volgende plaatje, de Man van Vitruviusman van Leonardo Da Vinci:
73: In de vloer van het gotische schip van de kathedraal (van Chartres) vinden we een raadselachtig labyrint, gemaakt uit witte steen en gezet in zwart marmer. Het labyrint meet vrijwel exact een tiende van de binnenmaat van de kathedraal en vormt een centraal punt, het brandpunt van de hele geometrische constructie van de kathedraal zelf. Het mag dus duidelijk zijn dat de ontwerpers dit punt wel heel bijzonder vonden.
73/74: Wanneer we door het labyrint heen meanderen dan moeten we om beurten linker en rechter bochten maken. Daarbij verplaatsen we ons afwisselend naar binnen en naar buiten totdat we het centrum bereikt hebben. Volgens Daniel Winter, wiens fysica we nog zullen bestuderen in het volgende hoofdstuk, stelt dit labyrint de tweedimensionale symbolische projectie voor van Phi-spiralen die de torus vormen. De torus, zo wordt in zijn etherfysica aangenomen, is het bouwblok van het atoom en dus van de materie. Het labyrint is dan ook volgens Winter een symbolische projectie van de draaiende bochten die de Ph-spiralen van licht volgen op weg naar het centrum van het atoom.
75: In hoofdstuk 3 hebben we aangetoond dat de scheiding tussen de fysieke en mentale dimensies zoals die is voorgesteld door René Descartes in werkelijkheid niet bestaat. De kracht van de menselijke geest is enorm onderschat en bezit vermogens van geest boven de materie. Kwantumfysicus Amit Goswami stelt dat bewustzijn oorspronkelijk is en dat hieruit de fysieke wereld gecreëerd wordt.
In hoofdstuk 4 hebben we het nulpuntsveld besproken dat ontdekt is door de kwantumfysica. Het nulpuntsveld (Eng: zero point field) is een ongelimiteerd en onuitputtelijk energieveld dat aanwezig is in het gehele universum. We suggereerden al dat nulpuntsenergie wel eens een spirituele energie zou kunnen zijn die Amit Goswami’s beweringen zou kunnen staven.

Dr. Amit Goswami boek Creatieve Evolutie Darwinisme en Intelligent Design (p. 224):
Ik hoop dat de voorgaande bladzijden hebben gedemonstreerd dat het hoog tijd wordt voor een ommekeer in het denken van neurowetenschappers, zodat zij er voortaan vanuit zullen gaan dat de hersenen secundair zijn ten opzichte van bewustzijn en de geest.
De integrerende waarde van zo’n paradigmashift zou enorm zijn.
262: Bij menselijke reïncanatie – een fenomeen waarvan massa’s bewijzen bestaan – overleven de mentale en vitale eigenschappen (de technische term ervoor is kwantummonade; de religieuze term is ‘ziel’) de stoffelijke dood.

Katinka Hesselink Verweven hiërarchieën en de creatieve evolutie van bewustzijn
De kern van Amit Goswami’s punt in ‘Creative Evolution’ (Creatieve Evolutie) is dat bewustzijn een actieve kracht in de schepping is. Centraal in zijn redenering is het idee van verweven hiërarchieën. Om ook maar half te begrijpen wat hij hierover zegt moest ik hem herlezen, dus citeer ik hem maar gewoon (Nederlandse vertaling p. 114)
Zie de causale cirkel van de rol van de waarnemer in kwantum meten. De waarnemer, het subject, kiest de gemanifesteerde toestand van de ingevouwen (collapsed) object(en). Maar zonder gemanifesteerde ingevouwen objecten, inclusief de waarnemer, onstaat ook de ervaring van het subject niet. Deze kringvormige logica van afhankelijk tegelijkertijd ontstaan (dependent co-arising) van subject en object wordt verweven hiërarchie genoemd.
Goswami vond dit idee in een boek dat nogal indruk maakte in de jaren 80: Gödel, Escher, Bach: een eeuwige Gouden band van D.R. Hofstadter.

De positieve - en negatieve as van het op het yin/yang-symbool gebaseerde kernkwadrant zijn spiegelsymmetrisch. De beide polen illustreren het complementariteitsprincipe. Door een geleidelijke, kwantitatieve opeenhoping van kleine veranderingen kan de uitdaging uiteindelijk een kwalitatieve sprong ondergaan.
Het complementariteitsbeginsel kan ook aan de hand van het Yin/Yang-symbool en de Vijf Fasen worden geïllustreerd. Het symbool brengt de natuurlijke -, de beheers - en de vernietigende kringloop tot uitdrukking. Amit Goswami, maakt in zijn boek De kwantum dokter, de nieuwe wetenschap van gezondheid en genezing, op p. 175 van hetzelfde Yin/Yang-symbool gebruik.

PRANA Mediums (nr. 165) bevat het boeiende artikel Divineren – Akasha’s toevalstaal lezen van Rob Docters van Leeuwen:
In het artikel refereert Doctors van Leeuwen aan het boek The Self-Aware Universe van Amit Goswami. Volgens Amit Goswami heeft een mens een EGO (Redeneren, Continu, Gedetermineerd, Lineair, Lokaal, Persoonlijk en Klassiek-logisch) en een KWANTUMZELF (Creatief, Discontinu, Synchronistisch, Holistisch, Non-lokaal, Transpersoonlijk en Kwantumlogica). Carl Jung noemt deze respectievelijk het ego en het Zelf.

Er wordt van uitgegaan dat de unificatietheorie uiteindelijk over het verschijnsel bewustzijn uitsluitsel zal geven. Eerder hebben Amit Goswami en Arthur Young aangegeven dat bewustzijn de basis van alle bestaan is. Om het bewustzijn toe te lichten wordt zowel gebruik gemaakt van het oude reflexieve ‘Macrokosmos = Microkosmos’ model van de esoterie als van de nieuwe doorsnede Sensation, Awareness, Experience, Self-awareness en First-person experience van Francis Heylighen. De processen die zich binnen een deel afspelen kunnen door de eigenschappen van het geheel worden verklaard. De éne werkelijkheid zit holistisch in elkaar.

The current worldview has it that everything is made of matter, and everything can be reduced to the elementary particles of matter, the basic constituents — building blocks — of matter. And cause arises from the interactions of these basic building blocks or elementary particles; elementary particles make atoms, atoms make molecules, molecules make cells, and cells make brain. But all the way, the ultimate cause is always the interactions between the elementary particles. This is the belief — all cause moves from the elementary particles. This is what we call "upward causation." So in this view, what human beings — you and I think of as our free will does not really exist. It is only an epiphenomenon or secondary phenomenon, secondary to the causal power of matter. And any causal power that we seem to be able to exert on matter is just an illusion. This is the current paradigm.
Now, the opposite view is that everything starts with consciousness. That is, consciousness is the ground of all being. In this view, consciousness imposes "
downward causation." In other words, our free will is real. When we act in the world we really are acting with causal power. This view does not deny that matter also has causal potency — it does not deny that there is causal power from elementary particles upward, so there is upward causation — but in addition it insists that there is also downward causation. It shows up in our creativity and acts of free will, or when we make moral decisions. In those occasions we are actually witnessing downward causation by consciousness.

Amit Goswami heeft zijn carrière gewijd aan het integreren van wetenschap en spiritualiteit. In Creatieve Evolutie wordt duidelijk dat zuiver bewustzijn en niet materie, de primaire kracht in het universum is. Dit inzicht is totaal anders dan de algemeen aanvaarde theorieën waarin evolutie gezien wordt als het resultaat van simpele natuurwetenschappelijke reacties. Volgens dr. Goswami zal de biologie moeten integreren met gevoel, betekenis en de doelgerichtheid van het leven. De belangrijkste gedachte in dit boek is het idee van een scheppend principe achter de biologische ontwikkeling, waarbij evolutie met intelligent design wordt verenigd met neo-Darwinisme. Hierdoor zullen andere biologische problemen opgelost worden. Het resultaat is een paradigmaverschuiving in de biologie en in de visie van een samenhangend geheel. De auteur noemt dit ‘wetenschap in bewustzijn’.

Elementen zijn de stoffen of krachten waartoe volgens oude religies alles op aarde te herleiden is. Taoïsme: Wuxing (五行) is het harmonische systeem van de vijf elementen: water, vuur, aarde, metaal, hout. De interacties tussen de vijf elementen kunnen een scheppende cyclus (Sheng): hout -> vuur -> aarde -> metaal -> water -> hout; en een onvolmaakte beheers en vernietigende cyclus (Ke): hout -> aarde -> water -> vuur -> metaal -> hout, genereren. Beide samen vormen een pentagoon met een vijfpuntige ster erin. Ze worden ook vaak samen afgebeeld als cirkel met een vijfpuntige ster. De cirkel is de Sheng-cyclus, de ster geeft de Ke-cyclus weer. Rudolf Ritsema & Stephen Karcher behandelen in hun boek I Ching de 5 aspecten van het Universele Kompas in detail. Het taoïsme ziet de yangenergie als van kosmische oorsprong, de yinenergie van aardse.

De hamvraag is wanneer een paradigmawisseling in het denken op grotere schaal daadwerkelijk gaat plaatsvinden? Feitelijk komt het er op neer dat bewustzijn geen bijverschijnsel van de hersenen is zoals de neurobioloog Dick Swaab en veel andere biologen denken. Het zijn de twee complementaire kanten van een medaille, het is de psyche (ziel), de schakel tussen geest en lichaam waar het in de Kwantumshift, de Unificatietheorie echt om draait.

H.P. Blavatsky THE KEY TO THEOSOPHY
SECTION 12: WHAT IS PRACTICAL THEOSOPHY?
THE RELATIONS OF THE T. S. TO POLITICAL REFORMS.
ENQUIRER. How, then, should Theosophical principles be applied so that social co-operation may be promoted and true efforts for social amelioration be carried on?
THEOSOPHIST. Let me briefly remind you what these principles are — universal Unity and Causation; Human Solidarity; the Law of Karma; Re-incarnation. These are the four links of the golden chain which should bind humanity into one family, one universal Brotherhood.
ENQUIRER. How?
THEOSOPHIST. In the present state of society, especially in so-called civilized countries, we are continually brought face to face with the fact that large numbers of people are suffering from misery, poverty and disease. Their physical condition is wretched, and their mental and spiritual faculties are often almost dormant. On the other hand, many persons at the opposite end of the social scale are leading lives of careless indifference, material luxury, and selfish indulgence. Neither of these forms of existence is mere chance. Both are the effects of the conditions which surround those who are subject to them, and the neglect of social duty on the one side is most closely connected with the stunted and arrested development on the other. Etc.
ENQUIRER. How, then, should Theosophical principles be applied so that social co-operation may be promoted and true efforts for social amelioration be carried on?
THEOSOPHIST. Let me briefly remind you what these principles are —
universal Unity and Causation; Human Solidarity; the Law of Karma; Re-incarnation. These are the four links of the golden chain which should bind humanity into one family, one universal Brotherhood.
XII Wat is praktische Theosofie?
DE HOUDING VAN DE T. S. TEGENOVER POLITIEKE HERVORMINGEN (p. 217):
B: Hoe moeten theosofische beginselen dan worden toegepast, zodat maatschappelijke samenwerking wordt bevorderd en er echte pogingen voor maatschappelijke verbetering kunnen worden gedaan?
Th: Laat ik u er in het kort aan herinneren welke die beginselen zijn — universele eenheid en verbondenheid; menselijke solidariteit; de wet van karma; reïncarnatie. Dat zijn de vier schakels van de gouden keten die de mensheid tot één familie, één universele broederschap moet samenbinden.
B: Hoe?
Th: In de huidige maatschappelijke toestand, vooral in de zogenaamd beschaafde landen, worden wij voortdurend geconfronteerd met het feit, dat grote aantallen mensen lijden door ontbering, armoede en ziekte. Hun lichamelijke toestand is ellendig en hun verstandelijke en geestelijke vermogens zijn vaak bijna sluimerend. Anderzijds zijn er velen, aan het andere einde van de maatschappelijke ladder, die een leven leiden van zorgeloze onverschilligheid, materiële luxe en egoïstische zelfgenoegzaamheid. Geen van deze bestaansvormen is louter toeval. Beide zijn het gevolg van de omstandigheden die hen omringen die daaraan onderworpen zijn, en het veronachtzamen van maatschappelijke plichten aan de ene kant houdt ten nauwste verband met de achtergebleven en stagnerende ontwikkeling aan de andere. In de sociologie, evenals in alle takken van ware wetenschap, geldt de wet van universele causaliteit. Etc.

Hubert Van Belle Symmetrie en symmetriebreking in het denken van Leo Apostel
Leo Apostel was gefascineerd door de tegenstelling tussen symmetrieën en symmetriebrekingen. In zijn bijdrage tot "Cirkelen om de wereld" (Pelckmans, Kapellen 1994) met als titel "Symmetrie en symmetriebreking: ontologie in wetenschap (Schets voor een geheel)" ziet hij deze polariteit als een sleutel om de natuur van de globale werkelijkheid te begrijpen.
Systemen worden bepaald door symmetrieën, oorzaken door asymmetrische relaties. Oorzaken wijzigen door "krachten" wat buiten hun staat en brengen gevolgen voort. Er treden in dit verhaal twee families van aan elkaar tegengestelde begrippen op. Het gaat over de families "causaliteit, symmetriebreking, verandering, proces, kracht" en "systeem, symmetrie, structuur, invariante, constante". Beide families moeten in deze ontologische visie noodzakelijk uit een gemeenschappelijk "iets", het begrip "zijn", volgen. Indien deze denkwijze correct is, moet het mogelijk zijn uit het uitgangspunt af te leiden waarom deze en geen andere invarianten en onomkeerbare processen voorkomen. Dit moet tenminste slagen voor de grote typen van invarianten en onomkeerbare processen. De deductie is vruchtbaar indien we kunnen aantonen dat wat we zien aanwezig moet zijn in iedere bestaande totaliteit. Ieder heelal moet bijvoorbeeld ijksymmetrieën vertonen. Deze lokale symmetrieën laten toe dat we delen van een systeem willekeurig veranderen en toch het systeem in zijn globale vorm bewaren. Zonder het bestaan van ijksymmetrieën zou het bestaan van systemen als dusdanig niet mogelijk zijn want alleen ijksymmetrieën behouden de globale structuur onder lokale transformaties. Men stelt dus eigenlijk dat het geheel zich toont op zo een manier dat het zich niet anders kan vertonen.

De wederzijdse relatie tussen personen, landen, binnen een natiestaat en buiten een stelsel van natiestaten heeft in het rapport 'E i V' op reciprociteit betrekking. Annihilatie is het proces waarbij een deeltje en zijn antideeltje bij elkaar komen en elkaar wederzijds vernietigen. Dit levert zeer veel energie op, want de volledige massa van beide deeltjes wordt in energie omgezet (volgens E=mc²). We zijn medescheppers van iedere situatie die in ons leven ontstaat. Ieder initiatief, elk mens kan door het vlindereffect de zelfordening positief beïnvloeden. Alle keuzes en initiatieven van individuen vormen samen een kritieke massa die een doorbraak kan realiseren. De chaostheorie leert dat alles met elkaar verbonden is en de onderzoeker niet af te scheiden is van het onderzoek. Alleen door dat wat is te accepteren komt de evolutie een stapje verder. In hoeverre is het rijke Westen, Washington, Brussel en Den Haag bezig de hete aardappel (Internationale Spectator Jaargang 60, nr 2, februari 2006 en Jaargang 66, nr 5, oktober 2012) naar Derde Wereld landen door te schuiven?

Internationale Spectator (Jaargang 66, nr 5, oktober 2012):
Honderdjarig ANC is diep verdeeld over zichzelf en Zuid-Afrika (Ineke van Kessel):
Tripartiete Alliantie (p. 254,255)
De afgelopen jaren is de hete aardappel van nationalisatie heen en weer geschoven tussen commissies en studiegroepen. Het ANC probeerde de kwestie te depolitiseren door een vergelijkend onderzoek te laten uitvoeren naar praktijken in andere landen. De uitkomst daarvan is een aanbeveling die minder ver strekt dan nationalisatie. Dankzij vérgaande zeggenschap over het beheer van grondstoffen, samengevat als ‘resource nationalism’, zou de staat méér moeten delen in de opbrengsten, terwijl de mijnen niettemin in particuliere handen blijven.
In zijn State of the Nation 2012 gaf Zuma toe dat landhervorming op basis van vrijwilligheid, volgens het
‘willing seller-willing buyer’ beginsel, niet echt werkt. Alternatieve modellen zijn tot dusver niet verder gekomen dan de tekentafel. Het ANC had zich ten doel gesteld vóór 2014 dertig procent van het land te herverdelen onder de zwarte bevolking, maar die datum is niet haalbaar. De landkwestie is emotioneel beladen: de grootscheepse onteigening van de zwarte bevolking dateert al van de Landwet van 1913.

Internationale Spectator (Jaargang 57, nr 10, oktober 2003) Het water wordt steeds dieper (Yvan vanden Berghe):
457,458: Zoals bekend kunnen sinds de herziening van de grondwet van 1993 Vlaanderen, Wallonië en Brussel verdragen sluiten en een eigen diplomatie voeren voor dié beleidsterreinen waarvoor ze bevoegd zijn. Wallonië is alleen geïnteresseerd in Nederland als exportgebied. Voor de rest heerst er wederzijdse onverschilligheid. De VlaamsNederlandse betrekkingen lijken op het eerste gezicht hartelijk, maar ze zijn in feite gespannen. Nederland treuzelt al jaren om twee voor Vlaanderen vitale dossiers af te handelen. De verdieping van de Westerschelde wordt op de lange baan geschoven, evenals het opnieuw in gebruik nemen van de IJzeren Rijn, een in onbruik geraakte spoorweg, hoofdzakelijk op Nederlands grondgebied, die Antwerpen met het Roergebied verbindt. Nederland zal in beide gevallen moeten instemmen, maar het wacht daarmee tergend lang, om intussen Rotterdam tegen Antwerpse concurrentie te beschermen. Dit zet natuurlijk kwaad bloed bij de Vlamingen, die deze aanpak van het meest bevriende buurland niet hadden verwacht. Het lijkt erop alsof Nederland, net als ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog, opnieuw de toegang tot Antwerpen wil afsluiten.
Oorlogsmoe Nederlands-Belgische samenwerking in Benelux en Europa (Jan Willem Brouwer):
467: Zoals Luns in 1952 benadrukte, hield dit economische akkoord ook in zich de belofte van politieke samenwerking. Het belangrijkste motief daarvoor was dat men sterker wilde staan in de – door de grote mogendheden gedomineerde – discussie over de naoorlogse internationale verhoudingen. Na de Bevrijding kwamen daarbij de
grote wederzijdse economische belangen: België als leverancier van kapitaalgoederen en Nederland als afzetgebied. De onderlinge handel groeide in snel tempo. Bedenkingen waren er natuurlijk wel. Zo kwam de douane-unie slechts moeizaam van de grond. Vooral de landbouw was een hardnekkig obstakel. Het voornemen een economische unie tot stand te brengen kon daardoor pas worden gerealiseerd in 1958 (nota bene ná de totstandkoming van de EEG).
Tsjetsjenië biedt Poetin kans op vrede (Sico van der Meer):
Tweede Tsjetsjeense Oorlog
493: Langzamerhand stabiliseerde de situatie zich. De Russen hadden als doel in ieder geval de belangrijkste delen van Tsjetsjenië (het laagland) in handen te houden. In de bergen, waar de verspreide groepjes strijders zich schuilhouden, waagden de Russen zich liever niet. Ze leken zich er min of meer bij te hebben neergelegd dat ze de ontoegankelijke bergen niet op korte termijn van opstandelingen konden zuiveren. De situatie was dus met recht uitzichtloos te noemen: het
wederzijds geweld bleef op kleine schaal voortduren, van wederopbouw van het gebied was geen sprake, en voor de honderdduizenden vluchtelingen in de omringende regio bleef terugkeer onmogelijk.
Het blijvend gevaar van kernwapens (Tom Sauer)
507: In een voorlaatste hoofdstuk beschrijft de auteur het gebruik van depleted uranium tijdens de Golfoorlog van 1991 en de Kosovo-oorlog van 1999. Terwijl wetenschappelijke rapporten elkaar tegenspreken, is Caldicott ervan overtuigd dat het syndroom waarmee vele militairen te kampen krijgen, te maken heeft met het gebruik van uranium-munitie. Interessant is ook te vernemen dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) weigert dit probleem verder te onderzoeken, omdat zij in 1959 een akkoord heeft gesloten met het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA), dat stelt dat als één van beide organisaties een onderzoek wil verrichten dat het werk van de andere beïnvloedt, hiervoor wederzijdse goedkeuring nodig is (blz. 186). Geheel in de lijn van de MIC(Militair-Industrieel Complex)- these eindigt haar boek met het hoofdstuk ‘Het Lockheed Martin presidentschap en de Star Wars regering’, waarmee ze doelt op de regering-Bush Jr.

Migratie in Italië (Carlijne Vos Volkskrant 6 februari 2018 p. 21):
In de afgelopen vier jaar staken bijna 700 duizend migranten in bootjes de zee over. Het leeuwendeel komt uit landen in zuidelijk Afrika en maakt geen kans op een asielstatus. Het grote probleem is dat deze illegalen moeilijk zijn uit te zetten. Nadat ze bij aankomst zijn geregistreerd reizen migranten dus vrij door om tegen gesloten grenzen van Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland te stuiten. Gevolg is dat de migratielast volledig in Italië is komen te liggen.
De opleving van xenofoob rechts in Italië mag daarom ook Brussel worden aangerekend. Net als in Griekenland hebben de Europese lidstaten geen helpende hand uitgestoken en Italië te lang laten doormodderen met de migranten. Pas toen Italië zelf in Libië dubieuze afspraken maakte met smokkelbendes en de kustwacht van de regering in Tripoli stopte de bootvluchtelingenstroom. De EU sloot zich daarbij aan en daarmee lijkt de kous af tot de volgende crisis zich aandient.
Structurele oplossingen, zoals om migranten al aan de overkant van de Middellandse Zee te screenen en zo nodig direct terug te sturen naar het land van herkomst, zijn er nog steeds niet. Zo blijft het zwakke Europese optreden in de migratiecrisis voorlopig verkiezingen bepalen.

Europese druk hield niet over (Lars van Troost Volkskrant 27 november 2017 p. 19):
Berechtingen door het Joegoslavië-Tribunaal (ICTY) bleven te lang uit om een bijdrage te hebben kunnen leveren aan verzoening in voormalig Joegoslavië. Dat stelt Arnout Brouwers. Hij wijt deze vertraging aan de Joegoslavische opvolgerstaten die, ondanks Europese druk, lange tijd niet voldeden aan hun samenwerkingsverplichtingen jegens het Joegoslavië-Tribunaal.
Europese regeringen en militairen meenden dat de broze vrede niet moest worden verstoord met internationale rechtszaken. Zij rechtvaardigden hun passieve opstelling aldus: de VN-Veiligheidsraad heeft staten dwingend opgelegd medewerking te verlenen aan het tribunaal, maar de Navo is geen staat en valt dus niet onder deze verplichting.
Pas toen zij het politiek opportuun achtten, verlieten zij deze gelegenheidsjuristerij. Westerse staten verleenden ook niet veel medewerking aan het tribunaal-onderzoek naar vermeende Navo-oorlogsmisdrijven in Kosovo (Operatie Allied Force, voorjaar 1999).
Internationale gerechtshoven zijn hooguit zo sterk als de hun schragende staten wensen. Ook die zijn helaas niet immer te goeder trouw.

De slager van Bosnië (Bert Wagendorp Volkskrant 23 november 2017):
De volgende dag maakt Mladic het goed. Hij overhandigt Karremans een schemerlamp 'ter herinnering aan deze dag'. Het is de ultieme vernedering, maar Karremans neemt het cadeau niettemin dankbaar in ontvangst. 'For my wife?' - die zal hem ook blijven achtervolgen.
Een paar dagen later, als Dutchbat is aangekomen in Zagreb, kroonprins Willem-Alexander vrolijk meeloopt in de polonaise en iets zuidelijker de genocide is voltooid, prijst Karremans de strateeg Mladic. In 2006 ontvangt hij van Defensieminister Kamp een insigne,
'als erkenning van miskenning'. Vijf jaar later wordt Mladic gearresteerd.
Van oude mannen en dingen die voorbijgaan. Misschien dat nu zelfs de spoken uit de zomer van 1995 ophouden ons te kwellen. Het enige dat rest is het verdriet van Srebrenica - tot ook dat is opgelost in de tijd.

'Bewustzijn bij machine? Totale onzin' (Laurens Verhagen interviewt Luciano Floridi Volkskrant 2 november 2017 p. 27):
Luciano Floridi (Rome, 1964) is een Italiaans hoogleraar filosofie, gespecialiseerd in informatie-ethiek. Hij is sinds 2013 werkzaam aan de Universiteit van Oxford. In 2014 verscheen zijn boek De Vierde Revolutie. Hij betoogt hierin dat we ons nu in de vierde grote verandering bewegen, waarin het on- en offlineleven zich steeds meer vermengen. Deze vierde revolutie volgt op die van Copernicus (aarde draait om de zon), Darwin (natuurlijke selectie) en Freud (veel van onze daden gebeuren onbewust).
Kunstmatige intelligentie beleeft de een na de andere doorbraak en robots worden steeds natuur getrouwer. Maar de vraag of computers bewustzijn hebben, vindt filosoof Luciano Floridi een nepkwestie.
Bent u niet onder de indruk van alle recente doorbraken?'''
'Eerlijk? Ik zie het nog lang niet altijd. Als Siri of die slimme thermostaat Nest voorproefjes zijn van onze toekomst, dan ben ik zelfs bijzonder sceptisch. Ik heb Nest een jaar geprobeerd: totale rommel. Je hebt er geen fluit aan. Ik ben wél onder de indruk van specifieke oplossingen voor specifieke problemen. Bij Go bijvoorbeeld. Maar de doorbraken blijven binnen de context van zo'n spel. Het echte leven is echter geen setje afgesproken regels. Als we rondrijden, gebeurt dat niet op een schaakbord. Robots spelen niet vals, mensen wel.'

Van Mierlo had het ook al over nepparlement (Willem Melching Volkskrant 27 november 2017 p. 18):
Er zijn opvallende overeenkomsten tussen de '68-ers' en de huidige populisten. Maar waar de toenmalige elite wel degelijk op punten toegaf, gedragen de regenten van nu zich alsof ze recht hebben op de macht, betoogt historicus en gastcolumnist Willem Melching.
Toch is het populisme niet nieuw. Wie goed kijkt naar de ideeën en acties van de populisten vallen de overeenkomsten op met de jaren zestig. Ook toen lag het establishment onder vuur. Acties en demonstraties waren aan de orde van de dag. Nieuwe partijen zoals Provo, de Boerenpartij en D'66 haalden spectaculaire electorale successen. Daarom is het interessant en leerzaam om de huidige crisis in de democratie in historisch perspectief te plaatsen. Wat zijn de overeenkomsten tussen de populistische revolutie van nu en de veelbewogen jaren zestig? Kunnen we er iets uit leren om de huidige verwarring de baas te blijven?
Pseudoparlement
In het legendarische verkiezingsspotje van 1967 loopt Hans van Mierlo in zichzelf pratend over een Amsterdamse gracht. Bron van alle kwaad is het "pseudoparlement" dat de democratie heeft verkwanseld. Zijn analyse is letterlijk hetzelfde als het "nepparlement" van Geert Wilders uit 2015.
Groot-Brittannië is nota bene uitgetreden. Is het in zo'n situatie dan verstandig om de crisis in de Europa Unie op te willen lossen met kreten als een
"ever closer union"? Dat is een legitieme vraag van de populisten, al was het maar omdat niemand weet wat deze "closer union" eigenlijk betekent.
Net als in 1967 staat de revolutie voor de deur. Maar het verschil is dat de huidige elites machteloos toekijken hoe de populisten zich opwerpen als de ware democraten. De regenten van nu gedragen zich alsof ze van nature recht hebben op de macht. Ze zijn vergeten dat ze die macht slechts tijdelijk in bruikleen hebben gekregen van de kiezers.
Als ze niet snel in actie komen dan krijgen van Mierlo én Wilders alsnog gelijk. Dan blijken ze inderdaad een nepparlement te zijn en maken ze van Nederland een pseudo-democratie.

Leg het vastgoedkapitaal stevig aan de ketting (Tim Verlaan Volkskrant 27 november 2017 p. 18):
Lokale politici kunnen in hun omgang met de wereld van het vastgoed veel leren van het verleden, betoogt docent stadsgeschiedenis Tim Verlaan.
'Overspannen en oververhit' kopte NRC onlangs over de Nederlandse huizenmarkt. Enkele dagen eerder schreef de Volkskrant dat jonge gezinnen noodgedwongen de stad verlaten. Het Parool bericht deze dagen met grote regelmaat over het nijpende tekort aan studenten- en minimawoningen, terwijl een selecte groep (internationale) beleggers haar greep op de Amsterdamse markt verstevigt.
De huidige problematiek op de woningmarkt komt eerder voort uit het succes dan het falen van het grootstedelijke leefklimaat, maar ook nu zou de politiek zich moeten hoeden voor het onkritisch volgen van conjunctuurbewegingen en innige verstandhoudingen met marktpartijen. Bestuurders zijn geen projectontwikkelaars en hun steden geen merken.
De politiek moet de Nederlandse huizenmarkt krachtiger beschermen tegen beleggers en projectontwikkelaars. Doet zij dat niet, dan geeft zij de generatie die bouwde voor de buurt niet alleen een klap in het gezicht, maar kan ook zomaar een nieuwe exodus ontstaan.
Dit keer niet omdat mensen de stad uit willen, maar simpelweg omdat zij door stijgende prijzen en ruimtegebrek wel moeten.

Wat op het spel staat (René Cuperus Volkskrant 27 november 2017 p. 19):
Zullen we in staat zijn tot de Grote Ommekeer?' Wat gebeurt er in een democratie als te veel mensen gewoon geen zin hebben in verandering? Hoe overleven samenlevingen die de toekomst uit de weg gaan, en zich louter richten op het behoud van de status quo?
In principe zouden de klimaatverandering en de fundamentele verschuivingen in arbeid en consumptie de transformatieve energie kunnen losmaken die we nodig hebben in de komende decennia. Maar dan moet er wel voldoende gemeenschappelijke hoop en daadkracht zijn.
Er is een nieuwe Verlichting nodig. Een vooruitgangsproject dat boven de tegenstelling tussen markt en vesting uitstijgt. Langzaam wint het standpunt terrein dat het belangrijkste kapitaal van een samenleving de kwaliteit van de natuurlijke bronnen en de kwaliteit van het leven van de mensen is. De alchemie van het collectief handelen maakt het onmogelijke steeds weer mogelijk.

Werken aan onze Homo gelijkmaticus (Frank Kalshoven Volkskrant 25 november 2017 Opinie p. 32-34):
We zijn onnodig somber over de economie, schreef Frank Kalshoven vijf jaar geleden. En nu ziet hij misplaatste euforie. Dat gezwalk kost miljarden. Gelukkig is er iets aan te doen.
Hoe voelen we ons, economisch gezien? Is de stemming positief of negatief? Hebben we zin in de aanschaf van een auto, een bank of een laptop? Of wachten we liever even?
Verliesaversie
Ons feilbare brein speelt meer spelletjes met ons. Naast het beschikbaarheidseffect zijn we gevoelig voor wat psychologen en economen verliesaversie noemen. We reageren, psychologisch, anders op winst dan op verlies.\\
Kuddegedrag En er bestaat ook nog zoiets als rationeel kuddegedrag. Dat is veelal iets voor professionals. Die denken: ik lift een tijdje met dat stomme kuddegedrag mee en ga er fijn geld aan verdienen. Anders dan de irrationele kuddedieren (die echt geloven dat een bitcoin kopen een goed idee is), weet de rationele meelifter dat hij vooral tijdig zijn winst moet pakken, z'n bitcoins moet verzilveren, en op zoek moet naar de volgende hype.
Pilletje
Is er geen remedie? Is de Homo manus depressivus behandelbaar? Kunnen we ons wapenen tegen onze schadelijke stemmingswisselingen? Zeker wel. Maar makkelijk is het niet.
Voor de eerste stap in het behandelplan kijken we niet naar onszelf, maar naar de overheid. Door goed begrotingsbeleid te voeren (de schatkist vol laten lopen in slechte tijden; de schatkist leeg laten lopen als het economisch tegenzit) tempert de overheid de uitslagen van de economie, en daarmee onze stemmingswisselingen.
Voert de overheid goed begrotingsbeleid? Neen. Het vorige kabinet-Rutte heeft, in economisch slechte tijden, de schatkist vol laten lopen; het huidige laat de schatkist weer leeglopen, juist nu het economisch beter gaat. Dat is dus het omgekeerde van goed begrotingsbeleid: slecht begrotingsbeleid. Twee kabinetten-Rutte hebben ons economisch én psychologisch geen goed gedaan.
Dat ons hoofd last heeft van het beschikbaarheidseffect is een biologisch feit; net als dat we verlies-avers zijn en ons als kuddedieren gedragen. Maar dat wil niet zeggen dat we ons niet kunnen wapenen tegen deze spelletjes van ons hoofd. Met het minder intuïtieve deel van ons hoofd, Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman noemt dat 'Systeem 2', kunnen we onze waarnemingen en ons eigen gedrag rustig observeren, objectiveren en overdenken.
Bijvoorbeeld: dat de marktwaarde van ons eigen huis daalt is jammer, maar huizenprijzen hebben de onbedwingbare neiging om na een daling weer te gaan stijgen. En er is geen dwingende reden voor ons om te gaan verhuizen. Dus de prijsdaling boeit ons feitelijk niet zo. Zo corrigeert het bezonken
'Systeem 2' het impulsieve 'Systeem 1'.

Ons feilbare denken van Daniel Kahneman is één meesterwerk wanneer het gaat om de complexe relatie tussen 'Voelen en Denken' te beschrijven. Of met andere woorden het geeft een nieuwe visie op het thema gnosis. Maar met de zogeheten 'Mozes-misleiding' (p.81) heeft hij het mis dat Noah dit deed.

Economie Banenplan (Ewald Engelen De Groene Amsterdammer 23 november 2017 p. 9):
En hoe kan het dat multinationals veertig procent van alle banen in de private sector voor hun rekening nemen? En het midden- en kleinbedrijf zeventig procent? Iemand zit hier opzichtig te liegen.
De echte reden? Op 29 november maakt Unilever bekend waar het internationale hoofdkantoor komt. Het Weena in Rotterdam? Of de Embankment in Londen? Dat is wat het concern beleggers na het afketsen van de fusie met Kraft Heinz moest beloven: één hoofdkantoor. Om de Britse (groot)aandeelhouders te paaien, heeft Polman Rutte verzocht een streep door de dividendbelasting te halen. Die heeft vervolgens Pechtold, Segers en Buma zo gek gekregen mee te doen. Einde verhaal. In Rotterdam werken negenhonderd werknemers. In Londen achthonderd. Daar is die 1,4 miljard euro voor bedoeld. Het is het duurste banenplan ooit: 900.000 euro per baan. Uit onze zak.

Dichter bij de waarheid? (Jop de Vrieze De Groene Amsterdammer 23 november 2017 p. 28-33):
Komen wetenschappers vandaag de dag nog wel aan waarheidsvinding toe? Is de wetenschap in crisis? Om op deze vragen een antwoord te krijgen, sprak Jop de Vrieze met een groot aantal wetenschappers.
Voor Frank Miedema, decaan in het UMC Utrecht, is de maat vol tijdens een bijeenkomst in 2012, waarop het rapport wordt gepresenteerd over de zaak-Diederik Stapel. De commissie onder leiding van psycholinguïst Pim Levelt neemt het klassieke perspectief in: Stapel is een uitzondering, de wetenschap is uniek als een
zelfreinigend systeem dat efficiënt fouten en bedrog registreert en corrigeert. Fraude loont niet. Miedema pakt de microfoon en zegt: ‘Het kan toch niet zo zijn dat we deze zaal gaan verlaten en niet erkennen dat we een groter probleem hebben dan enkele uitzonderlijke fraudeurs? Dat we kampen met falende peer review, dat er een groot grijs gebied is van slecht onderzoek en dat het systeem uit zijn voegen barst?’
Hoge verwachtingen hebben Miedema en co op dat moment niet. Maar er blijken onverwacht veel collega’s helemaal klaar met hoe het gaat in de wetenschap. Zij zijn het erover eens dat de beloningsstructuur onvoldoende spoort met het werkelijke maatschappelijke doel van de wetenschap: bijdragen aan een betere wereld en een beter leven op deze aarde. In de jaren die volgen groeit Miedema uit tot de personificatie van de wetenschapskritiek in Nederland. Zijn kritiek richt zich niet alleen op de wetenschappers zelf, maar ook op wetenschapsjournalisten. Tijdens een bijeenkomst zegt hij:
‘Waar is de Joris Luyendijk die het bedrijf wetenschap in kaart gaat brengen, vergelijkbaar met zijn Banker’s Blog op The Guardian?
Well, here we are. Om erachter te komen hoe de wetenschap ervoor staat, ging ik ruim vier maanden op onderzoek uit en sprak ik met onderzoekers uit verschillende vakgebieden en in verschillende stadia van hun carrière.
Ieder voor zich , perverse prikkels, een beperkt zelfreinigend vermogen – parallellen met de bankencrisis dringen zich op. Maar waar bankiers na die crisis vooral bezig leken hun vege lijf te redden, dringt bij een groeiend aantal wetenschappers door dat het anders moet.
Wat Science in Transition-frontman Frank Miedema betreft kunnen we het best helemaal stoppen met indicatoren. Zelf was hij jarenlang ook vooral bezig carrière te maken, door publicaties in toptijdschriften te halen. Het verschil was volgens Miedema dat hij als aidsonderzoeker wel steeds werd geconfronteerd met echte problemen en patiënten. Zijn collega’s en hij hielden jaarlijks verhalen over hun onderzoek in De Rode Hoed voor deelnemers aan het Amsterdamse Hiv/Aids Cohort. ‘Zij vertelden over hun leven met hiv. Zo van: “Ik ben seropositief en mijn vriend ook, moeten wij condooms gebruiken?” Dat wisten we toen niet.’
‘De tractie van Science in Transition en Open Science is op gang gekomen.’ Wat Miedema betreft hoeft niet elke wetenschapper zich bezig te houden met het systeem van de wetenschap en de relatie met de maatschappij. Als er maar genoeg mensen zijn die dat wél doen, en de rest bewust maken van hun blinde vlekken: zijn we nog wel met de echte zaken bezig? Are we making a cure or a career?

Debat over beschavingsideaal
Straks kunnen we ook supermensen maken (Peter Giesen Volkskrant 22 mei 2010):
Michael Sandel en Nick Bostrom zijn twee van de veertien prominente sprekers op de Nexus-conferentie, vrijdag 11 juni 2010.
Met Bostrom en Sandel botsen twee mensbeelden. Bostrom gelooft in de scheppende mens, die zich van andere dieren onderscheidt door zijn meesterschap over de natuur. Sandel erkent de menselijke creativiteit, maar waarschuwt voor hubris, voor de hoogmoed van een mens die zijn beperkingen niet meer wil zien. Sandel: ‘De idee dat de mens de natuur moet beheersen om menselijk te zijn, is een valse idee van vrijheid. Meesterschap over de natuur is geen doel op zich. Meesterschap is goed om bijvoorbeeld ziekten te overwinnen. Maar het is niet noodzakelijkerwijs goed. De atoombom is ook een vorm van heerschappij over de natuur. We moeten kijken waar ons meesterschap toe leidt, of het in overeenstemming is met onze morele waarden’.

Kunnen robots lezen? (Jeanette Winterson De Groene Amsterdammer 23 november 2017 p. 40-43):
Momenteel staan wij, mensen, bovenaan in de hiërarchie. Maar voor hoe lang nog? In rap tempo wordt er een onvoorspelbare tegenstrever ontwikkeld die we naar alle waarschijnlijkheid niet zullen kunnen beheersen.
Dertig jaar geleden heb ik De passie geschreven. In die roman staat de volgende zin: ‘Wat je op het spel zet, laat zien wat je waarden zijn.’ Goed dan, wat zetten we op het spel? Wat zijn onze waarden? We weten dat we bereid zijn de toekomst van de aarde op het spel te zetten, wat laat zien dat we weinig waarde hechten aan de diepblauwe planeet die we bevolken. We weten dat we geen waarde hechten aan een mensenleven. Hoeveel oorlogen moeten er nog volgen, hoeveel hongersnoden, droogten, fabrieksbranden, onbetaalbare medicijnen, ondermaatse huisvesting, werkloosheid – kortom: alles wat we bereid zijn op het spel te zetten, ten koste van anderen, uit een zucht naar macht en geld?
Nick Bostrom, de schrijver van Super-intelligence, staat aan het hoofd van het nogal sciencefiction-achtig klinkende Future of Humanity Institute van University of Oxford. Bostrom is ethicus en hij spreekt waarschuwende woorden over wat we momenteel aan het doen zijn – en met name over de manier waarop we kunstmatige intelligentie een menselijk aanzien geven. Dat doen we omdat het voor ons de enige manier is om ermee om te gaan: we vinden het prettig om tegen ‘Siri’ te praten, of tegen ‘Alexa’, of om te spelen met een schattige Japanse robot die naar ons zwaait en die eruitziet als een Disney-figuurtje, of als een versie van onszelf.
Als wij die computers zíjn, zo betoogt Raymond Kurzweil, dan zullen we niet vijandig staan tegenover onszelf. Hij is ook van mening dat intelligentie die niet door de mens is gevormd en die niet in een lichaam is gevat toch onze normen en waarden zal delen, dezelfde doelen zal nastreven als wij, zich achter onze gedeelde ambities zal scharen. Kurzweil heeft veel volgelingen – voornamelijk jonge, alleenstaande mannen – die hem zien als een soort sekteleider, en ik moet zeggen dat de religieuze onderstroom – is het eigenlijk wel een onderstroom? – van de kunstmatige-intelligentie-optimisten herinneringen oproept aan mijn jeugdjaren bij de evangelisten. Er wacht ons een beter leven! De dood zal niet langer bestaan! Ons lichaam is niet ons huis! We zijn meer dan vlees en bloed! De redding is nabij!
Kunstmatige superintelligentie zal wel in staat zijn zichzelf te kopiëren, zichzelf te updaten en zich schuil te houden als de makers in paniek raken en proberen haar uit te schakelen. Alles wat slimmer is dan wij zal zich uiteindelijk aan onze greep ontworstelen.
Dat realiseerde Mary Shelley zich ook. In de brieven waaruit het verhaal is opgebouwd, blijft Frankenstein, verslagen en stervende, de hoop koesteren dat op een goede dag iemand zijn werk zal voortzetten.
Mary Shelly was niet alleen een visionair maar ook een realist – zij kende het menselijk hart.

De utopische dromen van Naomi Klein (Michael Persson Volkskrant 1 juli 2017):
Activiste is radicaal van gedachten veranderd in nieuwste boek Ze sprak zich altijd al uit tegen globalisering, maar kwam nooit met een alternatief. Met haar nieuwste boek is activist Naomi Klein radicaal van gedachten veranderd. Door: Michael Persson 1 juli 2017 Naomi Klein komt het podium op. Ze heeft een nette zwarte broek aan met een zwart jasje en draagt daarover een zilverwitte sjaal. Met haar hakken en haar sjieke kapsel zou ze ook een ambassadeur kunnen zijn, maar ze is een activist, ze is de vrouw die al jaren het verzet leidt tegen de economie zoals we die kennen en die nu de strijd aanbindt met de Amerikaanse president Donald Trump.
De oplossing is dus geëvolueerd, maar wat de diagnose betreft vindt Klein dat ze het al die tijd wél bij het rechte eind heeft gehad. In haar nieuwe boek, een schotschrift tegen Trump en de politieke en economische krachten die hem mogelijk hebben gemaakt, komen de drie lijnen samen die ze in haar eerdere werken heeft beschreven. Doorlopende crisis
Volgens Klein is Trump een doorlopende crisis en geeft hij daarmee de Republikeinen vrij spel om hervormingen door te voeren. En ten derde ziet ze in het Witte Huis van Trump het ultieme bewijs dat het traditionele bedrijfsleven zijn uiterste best doet klimaatbeleid te saboteren, zoals ze beschreef in This Changes Everything, in het Nederlands verschenen met de titel No time (2014).
Trump is een
monster van Frankenstein, schrijft Klein, waarvan de ledematen zijn samengesteld uit alle rechtse trends die ze in haar boeken heeft gesignaleerd. Dat betekent ook dat Trump geen aberratie is, maar de culminatie, het logische eindpunt, van de rechtse geloofsartikelen in Noord-Amerika. 'Dat inhaligheid goed is. Dat de markt heerst. Dat alleen geld ertoe doet. Dat witte mannen beter zijn dan de rest. Dat de natuur geplunderd mag worden. Dat de kwetsbaren hun lot verdienen en dat de 1 procent hun gouden torens verdienen. Dat publiek bezit verdacht is en geen bescherming verdient. Dat we omringd worden door gevaar en alleen op onszelf moeten passen.'

Voetnoot Robot (Arnon Grunberg Volkskrant 21 november 2017):
Een vriend van me merkte op dat angst voor de robot een vorm van xenofobie is: de vreemde, van wie wij stiekem vrezen dat hij beter is dan wij.
Onlangs demonstreerde alt-right in Amerika met de leus: 'Joden zullen ons niet vervangen.'
Binnenkort wordt er gescandeerd: 'Robots zullen ons niet vervangen.' Zouden robots daar bang van worden?

Europese druk hield niet over (Lars van Troost Volkskrant 27 november 2017 p. 19):
Berechtingen door het Joegoslavië-Tribunaal (ICTY) bleven te lang uit om een bijdrage te hebben kunnen leveren aan verzoening in voormalig Joegoslavië. Dat stelt Arnout Brouwers. Hij wijt deze vertraging aan de Joegoslavische opvolgerstaten die, ondanks Europese druk, lange tijd niet voldeden aan hun samenwerkingsverplichtingen jegens het Joegoslavië-Tribunaal.
Europese regeringen en militairen meenden dat de broze vrede niet moest worden verstoord met internationale rechtszaken. Zij rechtvaardigden hun passieve opstelling aldus: de VN-Veiligheidsraad heeft staten dwingend opgelegd medewerking te verlenen aan het tribunaal, maar de Navo is geen staat en valt dus niet onder deze verplichting.
Pas toen zij het politiek opportuun achtten, verlieten zij deze gelegenheidsjuristerij. Westerse staten verleenden ook niet veel medewerking aan het tribunaal-onderzoek naar vermeende Navo-oorlogsmisdrijven in Kosovo (Operatie Allied Force, voorjaar 1999).
Internationale gerechtshoven zijn hooguit zo sterk als de hun schragende staten wensen. Ook die zijn helaas niet immer te goeder trouw.

Neergangsdenken zelf bedreigt ons (Arnout Brouwers Volkskrant 24 november 2017 p. 22):
Dus Xi doet nu de vrijhandel, Poetin de wereldvrede, Trump de sociale media en wij Zwarte Piet? Het wordt hoog tijd om onze representatieve democratie weer eens hardop te gaan verdedigen, betoogt Arnout Brouwers.
Ook de maatschappelijke verstoring die immigratie veroorzaakt is reëel. Maar neergangsdenken en cultuurpessimisme stoken de anti-immigratiesentimenten en de felle cultuuroorlogen omtrent tradities en identiteit (van Zwarte Piet tot koloniaal verleden) verder op. De angst overwoekerd te raken door andere volken en culturen is veel kleiner in tijden van groei, zelfvertrouwen en optimisme (zie de historische golfbeweging in het Amerikaanse immigratiesentiment).
Wat ook niet helpt? Het gevoel, onlangs beschreven door columnist Bret Stephens, dat het Westen geen oorlogen meer kan winnen en de uitkomst altijd een catastrofe is - of er nu wel (Irak) of niet (Syrië) geïntervenieerd wordt.
Dat mensen in deze tijd voor onorthodoxe oplossingen kiezen is niet zo verwonderlijk. Het succes van het 'populisme' is ook de uitdrukking van zorgen over reële problemen. Zoals de historicus Melching onlangs opmerkte: populisten versla je niet door ze te verketteren. De uitdaging is betere oplossingen vinden en laten zien dat extremistische politici hun volgelingen knollen voor citroenen verkopen.
Maar ondertussen lijkt het neergangsdenken zélf een bedreiging te worden van onze democratieën. Heeft het Westen zichzelf niet in een depressie gepraat? Zijn ijdelheid en hoogmoed vervangen door paniekvoetbal en doemdenken?

Helder denken kan alleen bij vrijuit spreken (Bret StephensVolkskrant 28 oktober 2017 Opinie p. 8):
Terecht verdedigt rector Robert Zimmer radicaal de vrijheid van meningsuiting, vindt New York Times-columnist Bret Stephens.
Dit zijn geen wereldschokkende vragen. Maar het zijn wel de juiste vragen. Het zijn ook de vragen die te weinig rectoren van universiteiten stellen, in elk geval niet in het openbaar en bij herhaling. In plaats daarvan overheerst de zelfingenomen gedachte dat er niet echt iets aan de hand is, dat zorgen over censuur overdreven zijn, dat er altijd creatieve manieren zijn om vrijheid van meningsuiting te combineren met gevoelig blijven voor alle gevoeligheden - een balanceeract die zo verfijnd is dat geen enkele student ooit beledigd hoeft te zijn en geen enkele bestuurder ooit stelling hoeft te nemen.
Zimmer weet wat een onzin dit is; dat als vrijheid van meningsuiting niet actief wordt verdedigd, die snel zal worden aangetast. Doordat hij het prestige van zijn functie inzet om even briljant als onverschrokken zijn punt te maken, is Zimmer de belangrijkste stem geworden in de Amerikaanse academische wereld.

'Willen we het Westen nog wel?' (Bret Stephens Volkskrant 21 februari 2017):
Overal staat het Westen onder druk. Rusland wil een post-westerse wereldorde, president Trump minacht westerse instituties en Europa is het geloof in eigen kracht verloren. Willen we het Westen nog wel, vraagt columnist Bret Stephens zich af in de Wall Street Journal. Zo ja, laten we dan snel weer leren wat westerse waarden zijn. Anders hoeft het niet meer.
Immuun maken
Er was een tijd dat het Westen wist waar het voor stond. Omdat het over zichzelf nadacht, bijvoorbeeld tijdens een cursus 'westerse beschaving'. Het begreep dat de morele funadamenten daarvoor in Jeruzalem waren gelegd, de filosofische in Athene en de juridische in Rome.
Het behandelde met eerbied de begrippen rede en openbaring, vrijheid en verantwoordelijkheid. Waar die in tegenspraak waren, leerde Europa die met elkaar in harmonie te brengen en er een bron van kracht van te maken. Het geloofde in de superioriteit van zijn muziek, literatuur en politieke idealen.
Sindsdien hebben we generaties opgevoed die hier niets van geloven, en dan zijn we geschokt door de opkomst van anti-westerse politiek?
Als je je kinderen de beschavingswaarden wil leren die ze immuun maken voor een Trump, Le Pen of Lavrov, kun je beginnen met ze die waarden te doceren.

Diaspora moet crisis in Suriname helpen bestrijden (Kathleen Ferrier, Dave Ensberg-Kleijkers Volkskrant 24 november 2017 p. 23):
Surinamers, ook die buiten de grenzen, moeten het enorme potentieel van het land helpen ontwikkelen.
Het is gemakkelijk gedacht dat een vertrek van de huidige president alle problemen van Suriname oplost. Complexe problemen verdwijnen immers niet met gemakkelijke oplossingen. Er is meer nodig. 42 jaar geleden werd Suriname zelfstandig. Het nam toen vanuit 'eigen kracht' het heft in eigen hand.
Het is nu de hoogste tijd dat Surinamers binnen en buiten het land écht werk maken van veranderingen die nodig zijn voor de ontwikkeling van het enorme potentieel van dit prachtige land.
Stichting Johan Ferrier Fonds kanaliseert diasporabetrokkenheid en zet in op duurzame ontwikkeling in Suriname door het steunen van projecten op gebied van onderwijs en cultuur. johanferrierfonds.nl

Nieuwe democratie kun je leren in Hongkong (Kathleen Ferrier, Adriënne Simons Volkskrant 5 september 2016 p. 18):
Hongkong experimenteert uit noodzaak met nieuwe vormen van democratie. Daar kunnen wij van leren. Voor steeds meer mensen in Hongkong zijn de westerse vormen van een meerpartijenstelsel geen lonkend perspectief. Brexit en de Amerikaanse verkiezingen worden genoemd als verklaring voor die terughoudendheid. Ook in de oude democratieën plaatsen steeds meer mensen vraagtekens bij het beproefde model. Opiniemakers als René Cuperus (O&D, 22 augustus) lijken te zeggen: kiezer, wacht niet op de politiek, maar zorg zelf dat je klaar bent om voor je belangen op te komen. Gert van Dijk, hoogleraar coöperatieve strategie aan Nijenrode, zegt in het : 'Straks mag de overheid blij zijn te mogen participeren in de burgercollectieven.'
Experimenteren met nieuwe en lokale vormen van democratie is voor Hongkong van levensbelang. Er moet een einde komen aan de gelatenheid van burgers als Hongkong niet opgeslokt wil worden door China. De noodzaak om nieuwe dingen te proberen is dus hoog. Van deze urgentie gaan oude democratieën profiteren. Hopelijk houden zij dit kleine test-lab, ook uit eigenbelang, in de gaten. Hong Kong ligt dan onder een vergrootglas. Peking moet zich ook na de verkiezingen van 4 september aan de regels houden. Het mes snijdt aan twee kanten: peer-to-peer politics over landsgrenzen heen. De aarde wordt weer plat.

Geld van de EU zoekt projecten (Leo Paul Volkskrant 23 november 2017 p. 22):
'Koffie voor iedereen' heet het systeem waarbij ook rijke regio's profiteren van Europese subsidies.
Alex Brenninkmeijer (nu lid van de Europese Rekenkamer) zei het al: landen maken zich bij het verdelen van de geldpotten enorm druk om het binnenhalen van een zo groot mogelijke buit, maar daarna is niemand meer geïnteresseerd in de besteding.
De Europese Rekenkamer schrijft daar mooie rapporten over. In 2014 bijvoorbeeld over het geld dat besteed is aan regionale vliegvelden (in totaal 4,5 miljard euro tussen 2000 en 2013). Titel van het rapport: Poor value for money. Aan weerszijden van een grens worden vliegvelden uitgebouwd, ook al zitten ze elkaar dwars en hebben ze te maken met dezelfde groep potentiële klanten. Maar ja, het geld moet op (bestedingsdwang) en een regio moet worden zoet gehouden. Er is geen grensoverschrijdende Europese ruimtelijke planning.

Keur experimenten met bijstand ruimhartig goed (Hans Bosselaar Volkskrant 23 november 2017 p. 23):
Hans Bosselaar senior onderzoeker en leider project 'Niet langer in de Wajong'
Alleen door experimenten kunnen gemeenten wat meer ontspannen omgaan met langdurig werklozen.
Hopelijk is het initatief van Hertsenberg aanleiding voor het nieuwe kabinet om met de vraag achter de onderzoeksvragen van de gemeenten aan de slag te gaan. Dat kan in eerste instantie door de experimenten ruimhartig goed te keuren en, op termijn, door de neiging tot recentralisatie aan te pakken. Het wordt tijd dat de Haagse politici en bestuurders hun drang tot beheersing laten varen en ruim baan geven aan de lokale kennis en praktische wijsheid van gemeenten. Dan is er echt sprake van decentralisatie.

Kritische massa (Floris Duijfjes 24 november 2017 p. 25):
In het artikel 'Kan Amsterdam het EMA er wel bij hebben?' zegt Coen Teulings: 'Dat zorgt voor een brede en gevarieerde stad met een kritische massa' (Ten eerste, 22 november). Moeten wij vrezen voor een sociaaleconomische kernexplosie? In dat geval lijkt het mij wel zo verstandig als de blusboot stand-by gaat liggen in het IJ om de boel een beetje nat te houden.

Kan Amsterdam het EMA er wel bij hebben? (Irene de Zwaan Volkskrant 22 november 2017 p. 14):
Coen Teulings, hoogleraar economie aan de universiteit van Cambridge, bestudeerde succesvolle steden:
'Amsterdam heeft er baat bij als dit soort hoofdkantoren bij elkaar komen te zitten. Dat zorgt voor een brede en gevarieerde stad met een kritische massa. Mensen kunnen kennis met elkaar delen. Het zorgt ook voor draagvlak voor allerlei voorzieningen die Amsterdam aantrekkelijk maken, zoals restaurants, winkels en musea. De vraag naar woningen neemt inderdaad toe. Amsterdam zal nieuwe woningen bij moeten bouwen, maar dat was toch al het geval. Uiteindelijk profiteert gemiddeld genomen iedereen hiervan.'

Mondige burger (Toine Heijmans Volkskrant 22 november 2017 p. 21):
Waarom overheidsmanagers het almaar moeilijker krijgen.
Gerard Bakker gaat vanavond winnen natuurlijk, want het thema is 'in de wind staan' en als er iemand in de wind staat is hij het wel - op het inleidende filmpje zwaait zijn stropdas omhoog in de mistral rond zijn kantoorgebouw. 'Je moet heel goed weten waar de wind staat en waar je zelf staat', zal Erik Akerboom later zeggen, de politiebaas, 'zodat je zelf niet omwaait'.
Gerard wint. Hij is een bijzondere, charmante man die de horribele taak kreeg het COA te managen: tienduizenden asielzoekers netjes opvangen en daarna tweeduizend man personeel ontslaan ('afscheid nemen van'). Als ik hem vraag naar zijn geheim, zegt hij: 'we hebben het in de organisatie met elkaar gedaan'. En hij vertelt over het medewerkerstevredenheidscijfer: 7,9. 'Je doet iets wat betekenisvol is, je doet het niet voor geld, status en macht.'
Hij krijgt de prijs uit handen van minister Kajsa Ollongren, die lang overheidsmanager was. Heel lang. Die kent de kantoren en de processen. Dat gum je niet uit. Ze zegt: 'De toekomst heeft gedreven ambtenaren nodig, die ook snappen hoe het werkt in deze tijd.' Ik denk: met de mondige burger. Ze bedoelt: 'met de nieuwe technologie'.
Politiek is management, kijk maar naar Mark Rutte, en kijk maar naar het aantal ex-overheidsmanagers in het nieuwe, monoculturele kabinet (Kaag, Snel, Wiebes, De Jonge, Bruins, Van Veldhoven).
Benieuwd hoe Ollongren straks de mondige burger uitlegt waarom er honderd miljoen euro is verdwenen in een mislukt ict-project voor de 'basisadministratie'. Hoe Snel de mondige burger uitlegt waarom het een puinzooi is bij de Belastingdienst.

Neutraliteit (Sander van Walsum Volkskrant 22 november 2017 p. 21):
Een hoofddoek is onverenigbaar met neutraliteit, ongeacht de werkhouding van de draagster.
Juist een zo diverse samenleving als de onze moet de neutraliteit van haar overheid koesteren. Op goede gronden heeft het Europese Hof van Justitie onlangs nog bepaald dat de werkgever - onder voorwaarden waaraan de Nationale Politie heeft voldaan - van personeel in 'vertegenwoordigende functies' mag verlangen dat het neutrale kleding draagt. Met die eis is een hoofddoek onverenigbaar - ongeacht de werkhouding van de draagster.

Van Mutti Merkel tot mislukte Merkel (Henri Beunders Volkskrant 22 november 2017 p. 22):
De Duitse bondskanselier was te veel bezig met haar imago en met haar angst voor verkeerde tv-beelden.
Naziverleden
En nu is Merkel mislukt door een nog heftiger Duitse angst: de angst voor chaos en controleverlies, dezelfde angst die overal in het Westen tot de opstand tegen de globalisering en digitalisering heeft geleid. De Duitse geschiedenis zit vol met gevallen van te veel hooi op de vork, en goede bedoelingen en averechtse gevolgen. Zelfs met de alom terecht bewonderde verwerking van het naziverleden gebeurt dit nu.
Modekoning Karl Lagerfeld (84) hekelde vorige week Merkels vluchtelingenpolitiek namelijk zo:
'Ook al liggen er decennia tussen, men kan niet miljoenen Joden doden en dan later miljoenen van hun ergste vijanden binnenhalen.'
De les: wie de moraal te veel verheft tot wereldpolitiek, zoals ook Tony Blair eenzijdig deed bij zijn beslissing in 2003 om Irak binnen te vallen, moet niet verbaasd staan dat die moraal snel kan omslaan. De mens heeft namelijk vele heftige emoties in zich. Daarom is 'Realpolitik' met een vleug menselijkheid en visie beter dan 'Gesinnungsethik' zonder te letten op de mogelijke gevolgen.

Max Weber Wetenschap als beroep; en Politiek als beroep (recensie Wim Couwenberg):
Zijn essay over politiek als beroep is ook klassiek, met name door de introductie van het onderscheid tussen overtuigingsethiek (Gesinnungsethik) die een dominerende rol speelde in het ideologische tijdperk (1789-1989) en verantwoordingsethiek (Verantwortungsethik) die in het postideologische tijdperk de toon aangeeft. In zijn Politiek als beroep heeft Weber als een van de eerste gewezen op het feit dat de politieke strijd sinds de invoering van het algemene kiesrecht veel demagogischer zal worden, gegeven het feit dat de doorsnee mens veel meer te beïnvloeden is door een appèl op emoties dan door een appèl op rationele elementen. Op grond hiervan pleitte hij dan ook voor een plebiscitaire Führerdemocratie . Aan de linkerzijde riep dat indertijd heftige kritiek op. Maar Weber had daarmee iets heel ander op het oog dan wat zichzelf in de jaren ’30 onder Hitler als zodanig presenteerde. Weber was ook degene die het geweldsmonopolie als de harde kern van de moderne staat benoemd heeft. Vanwege dat geweldsmonopolie koesterde Weber ook een pessimistische visie op de politiek. Wie de heil zijner ziel zoekt, hij blijve verre van het politieke bedrijf met al zijn listen en lagen, aldus Weber.

'De terugkeer van Mitteleuropa' (Derk Jan Eppink Volkskrant 22 november 2017 p. 25):
Mitteleuropa heeft de wil tot cultureel overleven die West-Europa heeft verloren. West-Europa relativeert zijn cultuur. Mitteleuropa verabsoluteert.
West-Europa kent zijn geschiedenis niet meer: in Midden-Europa ligt het 'Beleg van Wenen' (1683) nog vers in het geheugen. Kiezers in West-Europa rebelleren bij de stembus tegen overmatige immigratie; Midden-Europa oogst brede publieke steun voor het strenge migratiebeleid. Zelfs de Hongaarse schrijver György Konrad prijst daarom Orbán.
Duitsland, ankerland van Europa, is dolend na de kater van de Bondsdagverkiezingen. Duitsers kunnen slecht tegen 'onzekerheid'. De Duitse politieke elite mist elk cultureel zelfvertrouwen.
Maar Oost-Duitsland denkt over immigratie zoals Midden-Europa, Beieren incluis. 'Mitteleuropa' trekt een nieuwe breuklijn door Europa. Een stem die luider klinkt, naarmate Berlijn aan gezag verliest.

Vriendjespolitiek is geen plan, maar gaat vanzelf (Jop de Vrieze interviewt Michèle Lamont Volkskrant 22 november 2017 p. 27):
Zou een meer diverse wetenschap ook echt andere kennis opleveren?
'We weten in elk geval dat vrouwelijke wetenschappers meer samenwerken dan mannen en dat samenwerking leidt tot meer creativiteit. Meer diversiteit, ook wat betreft culturele of politieke achtergronden, leidt niet zozeer tot andere ontdekkingen, maar tot meer vernieuwende ideeën en tot een andere onderzoeksagenda. Het opent nieuwe perspectieven.'

Is het morele risico in de zorgverzekering geen punt? (Peter de Waard Volkskrant 22 november 2017 p. 31):
Totale solidariteit is een mooi ideaal. Vooral in de zorg. De gezonden betalen voor de zieken - hoe vaak die ook de deur van de dokter plat lopen.
In de bancaire wereldje heet dit het moral hazard (morele risico). 'Too big to fail'-banken kunnen alle risico's nemen met kredieten en waardepapier omdat ze weten dat ze door de staat gered worden als het mis gaat. Zo lang handelaren geld voor de bank verdienen, mogen ze onverantwoorde risico's nemen. Iedereen - nou ja: bijna iedereen - vindt dat deze moral hazard moet worden aangepakt.
In de zorg is iedereen daarvan heel wat minder overtuigd. Maar 385 euro eigen risico moet kunnen.

Riffijnse volk verdient solidariteit (Adam Ahajaj, Yassine Robio Volkskrant 4 juli 2017 p. 20):
De gebeurtenissen in het noorden van Marokko laten zich samenvatten in een aantal woorden: verheffing, emancipatie en gelijkheid. Als we naar de geschiedenis van de mens op aarde kijken, kunnen we concluderen dat de strijd voor verheffing, emancipatie en gelijkheid al zo oud is als de mensheid. De historie leert ons dat een dergelijke strijd alleen gewonnen wordt op het moment dat de onderdrukte steun en solidariteit vindt bij anderen. Juist daarom zijn wij van mening dat het essentieel is dat de Europeanen met een Marokkaanse achtergrond als één blok en in grote getale laten zien achter de demonstraties in Marokko te staan.
Juist wij, de mensen die het geluk hebben in een land te leven waar goede zorg en een goede bestaanszekerheid de norm is, hebben de plicht ons solidair en empathisch op te stellen met de Riffijnen en deze solidariteit en empathie uit te dragen. Alleen op deze manier kunnen we ervoor zorgen dat pogingen voor meer gelijkheid daadwerkelijk resulteren in meer gelijkheid.

Absurd leenstelsel gaat ons heel veel geld kosten (Leo Prick Volkskrant 2 november 2017 p. 23):
De aflossing van de studieschuld is zo soepel geregeld dat velen niet of nauwelijks zullen terugbetalen.
Rico Tjepkema student aan de Rijksuniversiteit Groningen, uitte in deze krant zijn teleurstelling over de nieuwe regeringspartners van de VVD. Tegen al hun beloften in blijft het sociaal leenstelsel gehandhaafd. Met dit regeerakkoord hebben zij, briest Tjepkema, de studenten keihard laten vallen.
Dat de Kamer akkoord is gegaan met deze absurde regeling komt doordat de PvdA, toch al zo onzichtbaar in het kabinet met de VVD, toch iets moest binnenhalen. Vandaar deze wet waarvan maar weinigen beseffen hoe rampzalig die uiteindelijk voor de schatkist zal uitpakken. Terwijl hij, o ironie, juist bedoeld was om extra geld op te halen om daarmee de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

Het kan vast sneller (Gertien Smits Volkskrant 2 november 2017 p. 25):
Ik geef les aan een Nederlandse universiteit. In ons reglement is opgenomen dat een tentamen altijd binnen vijftien werkdagen moet zijn nagekeken en geregistreerd.
Statushouders, berooide vluchtelingen, die moeten inburgeren in Nederland krijgen met geleend geld twee jaar de tijd om zes verplichte examens te doen: oriëntatie op de Nederlandse Maatschappij, lezen, luisteren, schrijven, spreken en oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA). Als ze het niet halen, moeten ze tot 10 duizend euro terugbetalen.
Als ze examen maken, zijn ze daarom behoorlijk gespannen over de uitslag. Nou is de nakijktermijn voor het spreekexamen opgelopen tot achttien weken, en schrijven en ONA zijn zestien en veertien weken (website DUO). Dan is er vaak niet eens meer de tijd om nog een nieuwe toets te doen en te laten nakijken binnen de termijn.
Mijn studenten mailen me na een week om te vragen of ik de uitslag al voor ze heb, omdat ze graag een vakantie willen boeken in de herexamenperiode.

Er is een schrijnende discrepantie tussen het leenstelsel voor studenten en hoe berooide vluchtelingen met geleend geld worden behandeld.

Ik wil niet bij de gewone, normale Nederlanders horen (Marloes van Raamsdonk Volkskrant 20 oktober 2017 p. 22):
Die Nederlanders die Rutte wil aanspreken met zijn regeerakkoord, daar wil Marloes van Raamsdonk niet bij horen.
Lieve 'ongewone, niet normale Nederlanders', het blijft natuurlijk belachelijk dat er onderscheid wordt gemaakt, maar die groep Nederlanders die Rutte en kornuiten willen aanspreken met hun regeerakkoord, daar wil je toch niet bij horen? De bange poeperds die wel naar een all-inclusive hotel gaan in Turkije omdat het lekker goedkoop is, maar angstig zijn voor hun Turks-Nederlandse buren omdat die 'anders' zijn? De mensen die denken dat andere religies 'ons tolerante Nederland' bedreigen terwijl ze zelf zo intolerant zijn als de pest? Het is natuurlijk een privilege dat ik kan zeggen dat ik geen 'gewone, normale Nederlander' wil zijn, maar mag ik toch alsjeblieft bij jullie 'vriendelijke, behulpzame Nederlanders' horen?
Als laatste mijn wens voor de toekomst. Hopelijk valt dit nieuwe kabinet snel zodat we weer kans maken op een regering die er wél voor alle Nederlanders is, niet alleen voor de 'gewone, normale'.

De Wet van Links (Sheila Sitalsing Volkskrant 1 november 2017 p. 2):
Van Ad Melkert, een PvdA-leider van heel vroeger, mochten ze zich bij de sociaal-democraten niet te veel encanailleren met de concurrerende broeders ter linkerzijde, die van de SP. Later kwamen er leiders die dat juist wel wilden, of juist weer niet, of misschien een beetje, maar dan ging iemand anders weer in een boze e-mail schrijven dat samenwerking een heilloze route was. En zo bleef de weg naar een brede linkse coalitie geplaveid met halfslachtigheid en lauwe kopjes koffie.
De SP is er voor het gisteren-was-alles-beter-socialisme waar de middenklasse niks van hebben moet (Om brieven voor te zijn van mannen, altijd mannen, die mij in zes belerende kantjes gaan uitleggen dat de SP hier walgelijk wordt geframed: ik parafraseer nog steeds Frans Timmermans).
En nu hebben ze elkaar weer eens gevonden. Geheel conform de
Wet van Links: ze stellen numeriek niet zoveel voor en de bovenliggende partij is ditmaal GroenLinks, een club die van oudsher meer genegen is tot linkse coalitievorming. Er is nu zelfs een gezamenlijk alternatief plan voor het regeerakkoord. Iets met afschaffing van het eigen risico in de zorg, een extra belasting voor miljonairs en andere knetterlinkse wensen. Niet iets dat werkelijkheid gaat worden wegens geen meerderheid, en vermoedelijk ook niet iets dat werkelijkheid kán worden, maar dat weten we niet zeker want het is niet doorgerekend door het Centraal Planbureau.
Maar dat geeft niks. Lodewijk Asscher repte van 'een wervend, vrolijk alternatief, in plaats van met elkaar bezig te zijn'. Alles is beter dan dat tobberige en rancuneuze gevit op elkaar van voorheen.

Het verslag van Chris Aalberts van de J. M. Den Uyl-lezing 2017 illustreert de neergang van de PvdA.
Als je niet beter zou weten, zou je denken dat dit een bijeenkomst is van 50PLUS. Het publiek is hier gemiddeld boven de vijftig. De enige reden waarom het publiek in De Rode Hoed gemiddeld niet boven de zestig uitkomt, is omdat er een tiental jongeren aanwezig is. Zie hier een fundamenteel probleem van de PvdA: de partij ging niet met de tijd mee, lijkt vooral senioren aan te trekken en trekt weliswaar ook jongeren, maar vooral types die denken via de partij ooit nog eens aan een baantje te komen.

De op- en neergang van het PvdA-verhaal toont de Vlaamse hoogleraar sociologie Mark Elchardus in J. M. Den Uyl-lezing 2011. Een bekende publicatie is zijn boek De Dramademocratie (2002) waarin Elchardus beschrijft hoe de Westerse politiek verworden is tot een theater op het wereldtoneel.
J. M. Den Uyl-lezing 2011:
Een pasklare oplossing heb ik niet. Wel een paar denkpistes, wat we in het Vlaams “probeersels” noemen, pogingen.
(4) De sociaaldemocratische partijen in Europa, zeker in het noordwesten van Europa zullen rond die problemen veel concretere posities moeten innemen en posities die aansluiten bij de ervaringen van de mensen, in het bijzonder bij die van wat wel eens de “gewone” mensen wordt genoemd, de minder hoogopgeleide mensen. Het gaat daarbij in grote mate om de problemen die verantwoordelijk zijn voor het spagaat van het sociaaldemocratische electoraat. De aandacht toespitsen op wat de sociaaldemocratische electoraten nog bindt, is gemakkelijk, maar ontoereikend, want te weinig toegespitst op de zorgen van de mensen. Eén van de electoraten laten varen is geen optie. De sociaaldemocratische beweging heeft twee benen nodig. Dit is een uiterst moeilijke uitdaging, maar ik ben optimist op dit vlak omdat ik geloof dat de huidige spreidstand grotendeels berust op de eenzijdigheid van de voorbije aanpak. Een meer evenwichtige, maar kordate en duidelijke aanpak kan mijns inziens brede steun verwerven.
(5) In het licht van de drie correcties aan het sociaaldemocratische denken die ik voorstel, volstaat zo’n aanpak echter niet. Het onbehagen is niet alleen een gevolg van een reeks concrete, aanwijsbare problemen, maar ook en vooral van een gebrek aan een verhaal dat de zorgen van de mensen koppelt aan een duidelijke opvatting over een betere samenleving. Het is ten gevolge van het ontbreken van zo’n verhaal dat partijen van het onbehagen de meest onpraktische dingen kunnen voorstellen zonder te worden weggelachen. Een goed verhaal heeft drie ingrediënten:
• het raakt rechtstreeks de zorgen, verzuchtingen, belangen van de mensen,
• het geeft aan waarom het realiseren van die belangen en verzuchtingen een stap is in de richting van een goede en rechtvaardige samenleving voor iedereen, en
• het geeft een idee van hoe die stap concreet zal worden gezet.
We staan ook, op wat langere termijn voor een paar grote en moeilijke uitdagingen.
(6)
Het is duidelijk dat het kapitalisme van de begeerte zijn beste tijd heeft gehad. Levenstevredenheid en geluk afhankelijk maken van frenetieke consumptie en steeds meer consumptie, is niet langer houdbaar, noch in het licht van onze economische vooruitzichten, noch in het licht van de vereisten van duurzaamheid. De sociaaldemocratie moet het aandurven de mensen te tonen en te leren hoe geluk minder consumptieafhankelijk kan worden.

Het lijkt dat door het stimuleren van de marktwerking door de overheid meer problemen zijn gecreëerd dan opgelost. In plaats van het algemeen belang gaan veelal opportunistische deelbelangen overheersen. Tegenwicht is nodig om te voorkomen dat degene die het hardst aan de deken trekt de ander bloot legt. De huidige politiek is te veel op brandjes blussen ingesteld. Om met de woorden van Wouter Bos te spreken kan de vraag worden gesteld wordt niet te vaak door de overheid aan organisaties die het niet nodig hebben een free lunch aangeboden?
Diederik Samsom (Volkskrant 20 februari 2008): Ik ken de harde werkelijkheid helaas. Eind 2006 stuurde de top van het Nederlandse bedrijfsleven een brief naar het kabinet met de oproep duurzaamheid meer prioriteit te geven. Maar elke keer dat we dat doen, wordt het door diezelfde bedrijven keihard kapot gelobbyd. Shell, een van de ondertekenaars van de bewuste brief, heeft onlangs dankzij een brief van topman Van der Veer geregeld dat de grootste energieverslinders voorlopig niet hoeven te betalen voor hun CO2-emissierechten.

Bangigheid zit PvdA voortdurend dwars (Lucas de Boer Volkskrant 18 februari 2012)
Frans Timmermans heeft natuurlijk helemaal gelijk: de ruggegraat van de samenleving moet het lichaam kunnen dragen. En die ruggegraat dat zijn de middengroepen.

In de woorden van ex-premier Wim Kok: De essentie van het 'poldermodel' is dialoog en evenwicht. Bij dialoog hoort tegenspraak en bij evenwicht tegenwicht. Het belangrijkste voor het goed functioneren van de overheid is tegenspraak, tegenwicht. Daarentegen was er juist bij de PvdA onder Ad Melkert sprake van een communistische kadaverdiscipline.

In essentie is de schuldencris geen financieel maar een politiek probleem. De politiek wordt te veel door korte termijndenken beheerst. Het is wenselijk dat er duidelijker beleidslijnen voor de komende decennia worden uitgestippeld. Het is van belang op het snijvlak van cultuur en natuur ('nurture en nature') beleid te ontwikkelen. Wereldwijd een breder draagvlak voor duurzame ontwikkeling te creëren. Het spreekt voor zich dat het welvarende Westen daarin het voortouw dient te nemen. Complexe maatschappelijke vraagstukken kunnen alleen effectief worden opgelost wanneer de krachten van de verschillende levensovertuigingen, dus zowel van de seculiere als van de reguliere wereld worden gemobiliseerd.

Kloof in levensverwachting tussen hoog- en laagopgeleiden blijft even groot (7 februari 2012):
De levensverwachting van hoogopgeleide mensen is 6 à 7 jaar hoger dan die van laagopgeleiden. Hoogopgeleiden leven ook veel langer in goede gezondheid dan laagopgeleiden. In de afgelopen 10 jaar zijn deze verschillen tamelijk constant gebleven.

Voetnoot Kunst (Arnon Grunberg Volkskrant 12 augustus 2015):
Binnen Syriza dreigt een splitsing, mogelijk zijn er deze herfst al nieuwe verkiezingen in Griekenland. Waarom was het theater van de afgelopen maanden nodig?
Veel van wat zich afspeelt op de politieke bühne is inderdaad theater, bedoeld voor de toeschouwers die kiezers heten. Dat is geen cynische observatie, politiek is ook kunst.

Is persoonlijkheid juist een nadeel bij sollicitaties? (Peter de Waard Volkskrant 13 oktober 2017 p. 28):
Veel bedrijven hebben daar juist liever meer autistische types die zich fijn voelen bij routineuze werkzaamheden en niet gauw roepen dat het verveelt. Persoonlijkheid en empathie mogen in het gewone leven aanbevelingswaardige karaktereigenschappen zijn, ze zijn het niet altijd in het werkzame leven.
Zakenbanken, advocatenkantoren en adviesbureaus zijn allang aan het selecteren op grond van onzekerheid. Hoe onzekerder hoe beter. In haar (mag haar nog, of moet dit ook zijn worden) vorige maand verschenen boek Leading Professionals stelt Laura Empson, hoogleraar aan Cass Business School van de universiteit van Londen dat onzekerheid een heel goede eigenschap is voor mensen die carrière willen maken.
Twijfelaars rennen nog voor de baas en zijn bereid lange dagen te maken. Empson baseert haar conclusie op een onderzoek naar het wervings- en selectiebeleid van vijfhonderd grote bedrijven. Wie tijdens psychologische tests op de vraag 'wat zijn uw zwakke punten' nogal wat zaken opsomt - 'ik ben te perfectionistisch' of 'soms twijfel ik aan mijzelf' - scoort beter dan degene die 'geen' opschrijft.
Onzekere of kwetsbare mensen zijn niet alleen bereid veel meer uren te werken, ze vereenzelvigen zich ook sterker met de bedrijfscultuur en jagen veel feller op erkenning en status.

Dit is waarom topbedrijven onzekere mensen aannemen (Bart van Eldert interviewt Laura Empson Algemeen Dagblad 10 oktober 2017):
Grote zakenbanken, advocatenkantoren en adviesbureaus selecteren bij het aannemen van jong toptalent op het persoonlijkheidskenmerk: onzekerheid. Een prima eigenschap voor jonge professionals. Ze zijn nog te kneden, werken lang en hard door in de avonden en het weekeinde. ,,Als een sekte buiten de topbedrijven kwetsbare mensen vervolgens uit."
Hoe maken we een einde aan alle onzekerheid?
,,De leiders in deze bedrijven moeten aan de slag. Onzekere superpresteerders die mentaal of lichamelijk in de knoop komen: dat kan toch niet. Er zijn nog meer belangen. Hardwerkende maar onzekere mensen kunnen hun accountantskantoor of bank flink beschadigen met onethisch en onwettelijk gedrag. En ook nog eens heel onze samenleving. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het gedrag van banken voor de financiële crisis. Er zijn diverse maatregelen te bedenken. Openheid over de inkomens kan bijvoorbeeld onzekerheid binnen het bedrijf tegengaan. Het allerbelangrijkste is grenzen stellen. En dat begint bovenin, bij de leiding. Zij geven het voorbeeld. Vind je het in jouw bedrijfstop echt normaal dat de collega vanaf zijn verre vakantieadres om drie uur 's nachts inbelt om zeven uur lang mee te vergaderen?''

In de zeventiger jaren was iedereen verbaasd over de economische groeispurt van Japan. De top van het Nederlandse bedrijfsleven toog naar Japan om dit eens haarfijn uit te zoeken. Uit onderzoek is toen gebleken dat de belangrijkste factor de 'optimale' samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven was. Deze toverformule, het 'en-en' van 'Politiek en Bedrijfsleven' is sindsdien door de overheid volledig overgenomen. Maar ook onder aanvoering van de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Britse premier Margaret Thatcher begon begin jaren tachtig het dereguleren van de financiële markten. Japan is nu het land met de hoogste staatsschuld.

De schaamteloze moed om spijt te betuigen (Aart G. Broek 12 oktober 2017):
Als ik mij verontschuldig dan voel ik mij zo’n lummel
In westerse landen zullen falende bestuurders niet publiekelijk het hoofd buigen, de ogen neerslaan en hun schuldgevoelens tonen zoals dit in Japan regelmatig gebeurt. Behalve vernederend en zodoende schaamtevol is een dergelijk optreden vooral bedoeld om aan te geven hoezeer de bestuurder is begaan met het lot van de (mogelijke) slachtoffers die hij maakte. Rijkman Groenink (ABN AMRO), Hubert Möllenkamp (Rochdale), Marcel de Vries (Vestia), Henk Chin Sue (Gasunie) en Loek Hermans (Maevita) werden gebrandmerkt als falende bestuurders. De heren legden schaamtevolle trajecten af.
SCHANDPAAL
Wij schermen de aanstichters van leed bij voorkeur af, meer in het bijzonder beschermen we ze zo veel mogelijk tegen openlijke hoon – beschaafd als we menen te zijn. De tijden van de schandpaal op het marktplein liggen tenslotte ver achter ons.
Nadat de klokkenluider Arthur Gotlieb een einde aan zijn leven maakte, werden de namen van de afdelingsdirecteur en de unitmanager onder wie Gotlieb bij de Nederlandse Zorgautoriteit werkte, angstvallig buiten het nieuws gehouden.

Klinkt ergens nog de sound van Woodstock of heerst Friedman? (Peter de Waard Volkskrant 28 maart 2017 p. 29):
Maar in de jaren negentig groeiden de bomen nog tot in de hemel en voelde niemand zich genoodzaakt een rem te zetten op de ontwikkeling. Zelfs de sociaaldemocratie sloot met haar Derde Weg Reaganomics in de armen. De crisis van 2007 had het tij moeten keren. Maar tien jaar later is aandeelhouderswaarde nog steeds heilig. TMG, Unilever en AkzoNobel zijn omsingeld door belagers. Banken sluizen geld weg naar belastingparadijzen, accountants gaan de fout in en het volk stemt op Rutte, Merkel en Trump.
Er zijn waakhonden die de excessen moeten tegengaan, maar die liggen aan de leiband van de overheid.
Woodstock is vervlogen, Friedman is de profeet.

Alleen onder dwang neemt Japanner uurtje vrij (Jeroen Visser Volkskrant 29 april 2017 p. 7):
Stress en overwerken: Japan gaat de strijd aan met ongezonde werkcultuur
De Japanse regering wil het ongezonde overwerken aan banden te leggen. Op de laatste vrijdag van de maand, Premium Friday, moedigen ministeries en bedrijven in Tokio hun werknemers aan om klokslag 15 uur uit te loggen. Zo kunnen ze 'lol hebben en een andere levensstijl ervaren'. Maar de Japanse werknemers moeten nog aan het idee wennen.
'Het komt voor ons kantoor niet goed uit', zegt Meiko Makino (27), die werkzaam is bij een financiële dienstverlener. 'Op vrijdagmiddag is het bijna altijd druk, en nu al helemaal als de maand wordt afgesloten.
Uiteindelijk is meer winst maken toch belangrijker.'
Japanners horen tot hardste werkers ter wereld: werkdagen van 12 uur zijn heel normaal en gemiddeld nemen werknemers er slechts de helft van hun vakantiedagen op. Toch komt die cultuur langzaam onder druk te staan, omdat steeds meer Japanners oog hebben voor de gezondheidsschade die excessief overwerk kan aanrichten.

De paradox is dat men de kost gaat voor de baat uit van Titus Maccius Plautus (254-184 v.Chr.) volledig voor de new economy - zeepbel(casino)kapitalisme - het 'Angelsaksische model' live now pay later heeft ingeruild. Voor Japan geldt de paradox dat Japanners horen tot hardste werkers ter wereld, maar is nu een land met de hoogste staatsschuld.

Nick Leeson, Jérôme Kerviel en London whale geven het eerste signaal dat de banken hun risicobeheersing niet op orde hebben.
De illusiecultuur van de zeepbel, de aardse trimurti (drie guna’s) is de inverse van de hemelse Trimurti. Banken zorgen voor het scheppen van geld en een zakenbank á la Goldman Sachs, Lehman Brothers en banken die ongeremd geld in dubieuze waardepapieren hebben gestoken of bankemployees als Nick Leeson (Barings Bank), Jérôme Kerviel (Société Générale), London whale (JPMorgan Chase) of ex-zakenman en -belegger Bernard Madoff voor het vernietigen.
Of in de woorden van Bolkestein: de lotgevallen van de euro zijn ‘een goed voorbeeld van politiek wensdenken dat nuchter economisch denken overvleugeld’ (Volkskrant 3 december 2011).

Buitenhof (na ca. 36 minuten - Schuim & As 17 september 2017): Geschiedschrijving is niets anders dan hedendaagse politiek geprojecteerd op het verleden. Publicist Hubert Smeets verwijst in het interview naar de publicatie Zet koloniale heersers te kijk (NRC 16 september 2017).
Met het verwijderen van standbeelden en namen vegen we alleen onze stoep schoon, schrijft kunstenaar Hans van Houwelingen. Hij pleit voor een herintroductie van de schandpaal. „Tussen eren en onteren zit precies de ruimte om onbevangen de geschiedenis te aanschouwen.”

Het onbehagen in de maatschappij is vooral een gevolg van de eenzijdige focus van de overheid op marktwerking, het model van Milton Friedman. Incompetente politici en hun spindoctors hebben het model van Keynes volledig verziekt. Griekenland mocht als eerste land aan de schandpaal. Door het faciliteren van het ongebreidelde kapitalisme, het grootkapitaal, de neoliberale wereldorde is door politici de factor arbeid in de knel gekomen en hebben ze aan een grotere tweedeling in de maatschappij bijgedragen.
Het multipliereffect ‘macro-economie en staatsinterventie’ was in 1990 al vrijwel volledig uitgemolken. Het is niet uit te leggen. Hoe is het mogelijk dat economen het model van Keynes zo verkeerd hebben begrepen. Het lijkt niet waarschijnlijk dat de 21ste eeuw een econoom van het kaliber van Keynes zal voortbrengen.
Voor een rechtvaardige en duurzame samenleving is het belangrijk de mens centraal te plaatsen. De uitdaging voor de 21ste eeuw is om in de micro-economie zowel de vierde productiefactor ondernemerschap als de factor arbeid weer de plaats te geven die het verdient.
Voor een ‘topeconoom’ valt daarmee weinig eer te behalen.

Answer the question! (Patrick van IJzendoorn Volkskrant 30 maart 2018 Sir Edmund p. 62-67):
'Dakloosheid is een van de grote problemen van Londen. Ik voer regelmatig conversaties met daklozen, die vaak niet als mensen worden gezien door voorbijgangers. Ik probeer te weten te komen waar hun problemen vandaan komen, wat er mis is gegaan in hun levens. Soms hebben ze onverwacht rechtse ideeën. Een aan lager wal geraakte drukker klaagde eens over het verval van goede oude thatcheriaanse waarden.' Later in het gesprek zegt Paxman Hard Times te herlezen. 'Een roman die als voordeel heeft dat hij voor Dickens' doen beknopt is.'
3. Politieke gebeurtenis: de Brexit
'Voorafgaand aan het EU-referendum bezocht ik Brussel en Straatsburg voor een tv-documentaire.
De Europese Unie is een verschrikkelijke organisatie. Ik zou geen geld willen zetten op haar voortbestaan op lange termijn. Er is amper een band met de mensen die de unie denkt te besturen. Tot in het stemhokje was ik vastbesloten om 'Leave' te stemmen, maar op het laatst heb ik toch voor het lidmaatschap gestemd. Het is het enige wat we hebben. Maar kijk hoe Brussel zich nu gedraagt. Hoe durven ze! En de manier waarop die Selmayr opeens die topbaan kreeg. Wanstaltig. We hebben gekozen voor 'Leave' en er is geen weg terug. Sterker, ze zullen ons niet eens meer toelaten. Hoe de Brexit gaat aflopen weet niemand, maar ik vrees de totale overgave van onze zijde. De publieke opinie zou het niet pikken als die ongekozen Lords die nu campagne voeren tegen de Brexit hun zin krijgen. Misschien ben ik ouderwets, maar als je mensen wilt vertellen wat ze moeten doen, moet je de 'bloody trouble' nemen je verkiesbaar te stellen.'

Is het IMF ineens links geworden? (Koen Haegens Volkskrant 13 oktober 2017 p. 15):
Er valt zelfs het woord 'basisinkomen' Decennialang was het Internationaal Monetair Fonds de ultieme neoliberale boeman. Maar op zijn jaarvergadering klinkt nu harde kritiek op de wereldwijde ongelijkheid en valt zelfs het woord 'basisinkomen'.
Als klap op de vuurpijl volgt deze week bij de jaarlijkse vergadering een pleidooi om de rijken meer belasting te laten betalen. 'In 1981 was het gemiddelde toptarief voor de inkomstenbelastingen in de ontwikkelde economieën nog 62 procent. Dat is gedaald naar 35 procent', houdt Vitor Gaspar, de hoogste man bij het IMF als het om belastingen gaat, de verzamelde wereldpers voor. Impliciet bekritiseert hij zijn grootste aandeelhouder, Amerika. President Trump wil de allerrijkste burgers nieuwe fiscale cadeautjes toestoppen. Het IMF 'heeft er veel voor over om dit plan te zien falen', reageert een prominente Republikein diezelfde ochtend nog tegenover de Financial Times.
Heeft zich daadwerkelijk een revolutie voltrokken binnen de IMF-gelederen? 'Ik denk niet dat er plotseling sprake is van een hele grote verschuiving', zegt chef-econoom Maurice Obstfeld als hij er naar gevraagd wordt, 'maar er vindt wel degelijk een evolutie plaats.' Uiteenlopende verklaringen doen de ronde. Misschien waren de hevige protesten succesvoller dan gedacht. De poppetjes spelen ook een rol. Directeur Christine Lagarde zet vol in op de aanpak van ongelijkheid en de economische positie van vrouwen. Maar bovenal is de crisis in 2008 een keerpunt geweest. 'Het IMF heeft de afgelopen jaren gebroken met de neoliberale orthodoxie', constateert econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman op woensdagavond vanaf het podium.
Waarderende woorden voor de nieuwe, linksere Washington Consensus zijn er eerder op de dag ook van Winnie Byanyima, directeur van armoedebestrijder Oxfam. 'Alleen al het feit dat ik hier ben, en kan praten over ongelijkheid, toont hoezeer het IMF is veranderd', betoogt ze in een afgeladen zaal. 'Vroeger werden wij als civil society zo ver mogelijk weg gehouden van dit soort bijeenkomsten.' Waarop ze direct een grote 'maar' laat volgen.
'Wat ik graag zou willen zien, is dat dat nieuwe denken ook het handelen van het IMF beïnvloedt.' Dat is volgens de ontwikkelingsorganisatie vaak niet het geval. Zo gaat het in de onderhandelingen over noodleningen nog altijd zelden over een hoger minimumloon. Voor bescherming van werknemers en vakbonden, volgens de nieuwe IMF-analyses goed voor de economische groei, zou zelfs helemaal geen aandacht zijn.
De kloof tussen woord en daad laat zich ook aan de overkant van de straat voelen. Op de banken in het parkje voor de deur liggen in de vroege ochtend daklozen te snurken.
Binnen in de elitebubbel rekent Byanyima haar toeschouwers voor dat de acht rijkste mannen tegenwoordig evenveel geld bezitten als de 3,6 miljard minst welvarende aardbewoners. 'Het IMF heeft die enorme ongelijkheid jarenlang gestimuleerd. Nu moet het daar eindelijk wat aan gaan doen.'

Het begrip quaterniteit van Jung heeft op de metafoor kwadratuur van de cirkel, de 'steen der wijzen' betrekking.

SOLVE ET COALGULA
De twee slangen die elkaar aanstaren te hoogte van de plexus solaris verbeelden onze Wil en de levensenergie de Chi/Ki. Dit is een zeer oud symbool gebruikt door vele esoterische scholen. Wij kennen dit symbool ook als de Caduceus. Het drukt het eeuwige leven en de oneindige cyclus van vernieuwing uit. De twee slangen fungeren ook als bewakers van de hartchakra, ze zien toe op de zuiverheid van onze gedachten. Het pentagram om zijn voorhoofd staat voor 'Aarde, Lucht, Vuur, Water en Geest'', waarin de spirituele natuur van de mens wordt gesymboliseerd. Op zijn rechterarm die omhoog wijst staat het woord Solve hetgeen o.a. betekent ergens een antwoord of verklaring voor vinden. Op zijn linkerarm staat het woord Coagula, hetgeen stamt van de alchemistische uitdrukking Coagulate wat betekent van een vloeistof veranderen in een dikke massa, indikken dus. SOLVE ET COALGULA los op en stol. Een oud alchemistisch adagium dat de kortste beschrijving geeft van het alchemistisch proces. Het proces van oplossen en doen stollen, beeldt het leiden naar het verenigen van de tegenstellingen uit, d.w.z. het vinden van de steen der wijzen.

In een open, dynamisch systeem moet er echter van een gebroken symmetrie (Broken symmetry), een scheurtje in de rand van de schepping, de asymmetrie (asymmetry) van Marcelo Gleiser sprake zijn. Volledig (vol en ledig/leeg) gelijk duidt immers op een evenwichtstoestand.
Symmetry and Symmetry Breaking ('First published Thu Jul 24, 2003; substantive revision Wed Feb 13, 2008).

Kosmic ontology and the East-West Quaternity - Joe Corbett (Frank Visser oktober 2017):
Based on the writings of Plotinus and the early Church fathers, the neo-platonic Greek and Christian doctrines of a metaphysical Trinity is well known. Less well known is that this Trinity is actually a Quaternity. Officially since 1950 in the Catholic Church, Mother Mary has been recognized as the fourth ontological foundation of the universe, and Plotinus actually divided the third term in his trinity (World Soul) into upper-mental and lower-material aspects, yielding a fourth from the three. Thus, the so-called Trinity is and always has been, in fact, a Quaternity (just as the doctrinal trinity of the AQAL is and always has been, in fact, a qauternity of Truth, Beauty, Goodness, and JUSTICE).
Why Buddhism is true - Barclay powers
Robert Wright's book, Why Buddhism Is True, is a good example of the current total mistranslation of the single most valid and important scientific insight of Buddhism, the Buddha Nature, the central error in secular Buddhist and Western psychological attempts to explain Nirvana/Buddhahood. It also demonstrates the ability of any psychologist who meditates for twenty years or so to creatively imagine that their understanding of emptiness, the Tao, the non-self and Buddhahood is accurate. Since the book is also titled The Science and Philosophy of Meditation and Enlightenment, the text is another example in which closet religious conversion occurs in a psychologist who then triumphantly proclaims Buddhism is a science, which "holds the key to moral clarity and enduring happiness." To his credit he does acknowledge that the Buddhist narrative is a "fighting the devil (Mara)" story.

De ontologie, de zijnsleer die Amanda Gefter is haar boek aanstipt is een filosofisch vraagstuk dat de gemoederen al millennia bezig houdt. Sinds Plato, Aristoteles en bijvoorbeeld Martin Heidegger, die zich heeft verdiept in de ontische versus ontologische benadering van de tijd.

Essential ontological dichotomies include:
• universals and particulars (Unificatietheorie en Eenheid in Verscheidenheid)
substance and accident (
Leven en Dood)
• abstract and concrete objects (
Abstract en Concreet)
• essence and existence (
Essentie en Existentie)
• determinism and indeterminism.(
Bepaald en Onbepaald, ‘logische afhankelijkheid’)
• monism and dualism (
Monisme en Dualisme)
• idealism and materialism (
Idealisme en Materialisme).

Geluk is niet maakbaar maar iets spiritueels (Herman Pleij Volkskrant 30 september 2017 Opinie p. 8):
Het kantelpunt
'Ik kreeg een intense en persoonlijke gelukservaring. Het overkwam mij in de natuur toen ik op de fiets zat. Een onbekend gevoel maakte zich van mij meester. Opeens viel alles op zijn plaats en was alles harmonieus. Dat het mij in de natuur overkwam, vind ik interessant, want de Franse filosoof Jean Jacques Rousseau schreef in de 18de eeuw dat mensen gelukkig worden in de natuur.
In de Bijbel, in het verhaal van Adam en Eva, speelt het ook een grote rol - het paradijs komt niet uit de lucht vallen als geluksconcept of als mythe. Dat geldt ook voor mij, ook al heb ik geen christelijke achtergrond, en ben ik overtuigd atheïst.
'In mijn essay voor de Maand van de Geschiedenis, Geluk!? - Van hemelse gave tot hebbeding, dat dit weekend uitkomt, besteed ik ook veel aandacht aan die natuurbewegingen en de zoektocht naar geluk.'
Nieuwe opvatting
'Geluk heb je niet in de hand, het overkomt je en het is iets spiritueels. Je kunt het niet verklaren, niet oproepen, niet regisseren en niet vasthouden. Het is een mysterie. Ik pleit voor een opwaardering van geluk als de privé-ervaring van een individu. Niet te verwarren met genotservaringen als met vrienden eten, drinken en mooie reizen maken. We moeten de verdere devaluatie van het begrip geluk niet langer accepteren.
Er is een groeimarkt voor maakbaar geluk op bestelling. Je moet ervoor betalen. Dat vermarkten heeft een zekere devaluatie van het begrip met zich meegebracht. Als je aan yoga doet, word je gelukkig. Ik geloof dat het ontspannen is, maar de relatie met geluk vind ik verbijsterend.
'Ook een blad als Happinez heeft de maakbaarheid en betaalbaarheid van geluk als uitgangspunt. Begin dit jaar verscheen nummer 100 dus had de redactie een handleiding bedacht met honderd tips om gelukkig te worden. Met als impliciete boodschap: gelukkig zijn kun je leren of kopen. Blijf je tobben, dan ben je een loser. Ik vind dat kwalijk.
'Daarnaast vind ik de link die de geluksindustrie met de wetenschap legt, beangstigend. Er zijn geluksprofessoren aan gerenommeerde universiteiten als de Erasmusuniversiteit in Rotterdam. Volgens wetenschappelijk onderzoek staat Nederland op nummer 6 van gelukkigste landen ter wereld. Maar wat zijn de criteria? Een geringe afstand tussen arm en rijk, goede zorg en nabijheid van de overheid. Maar niemand in Nederland wordt toch wakker met het idee: 'Wat ben ik gelukkig, dankzij de geringe afstand tussen arm en rijk, de zorg en nabijheid van de overheid?' Onzin. Welzijn en welbevinden moeten we niet verwarren met geluk. En laten we mazzel overlaten aan de postcodeloterij.'

Doemdenken over westerse cultuur (Herman Pleij Volkskrant 22 november 1996):
Er zit eenonverteerbare tegenspraak in het lot van elke beschaving. Alle pogingen om de aarde leefbaar te maken, lopen uit op de eigen ondergang....
Oswald Spengler liet in zijn Ondergang van het avondland (1918-1922) meeslepend zien hoe elke cultuur gedoemd was na een periode van bloei ten onder te gaan. Zo ver was het nu ook in het Westen. En de tekenen daarvan wees hij met verve aan. Toch zag hij nog een mogelijkheid tot redding van de oude waarden. Maar met dat toekomstconcept vervreemdde hij zich weer van menig intellectueel.Volgens Spengler was de enige hoop op redding namelijk in Pruisen gelegen. Daar bestonden nog eergevoel, opofferingsgezindheid, discipline, roeping en plicht. En deze moesten door een nieuwe Caesar vanuit Pruisen aan het vermolmde Europa opgelegd worden. Zo'n Imperium Romanum, dat rond het jaar 2000 gestalte zou krijgen, ging echter menigeen veel te ver.Wel zeer duidelijk openbaart zich in Spenglers werk wat Klaas van Berkel in zijn bijdrage over de historicus P.J. Bouman de paradox van de cultuurpessimist noemt. Hoe indringend de ondergang van de eigen cultuur ook beschreven wordt, aan het slot houdt elke auteur de deur toch op een kier voor een laatste reddingspoging.Daarmee ondergraaft elke doemdenker in feite zijn eigen betoog. Het pessimisme blijkt juist voertuig te zijn van een zeker optimisme, dat zelfs de meest beroerde tijdsomstandigheden nog in een toekomstig tegendeel vermag te zien.

Het thema The Last Revolution van de Nexus-conferentie 2017 (18 november), dat door Rob Riemen wordt toegelicht sluit naadloos op het spirituele perspectief van Herman Pleij aan. In de kern draait het om het morele kompas, met als stelregel Vince in bono malum, ‘overwin het kwade door het goede’.

Nexus-conferentie 2017 The Last Revolution (p. 5):
De vragen van Tolstoi zijn niet zijn vragen, omdat hij de antwoorden op al die grote vragen al weet. Er is geen God, maar er zijn wel wetmatigheden in de geschiedenis en, zo schrijft hij in zijn voorwoord: ‘het blootleggen van deze wetmatigheden is wat ik zal doen.’ Een eerste wetmatigheid is de rol en de macht van de massa:
De geschiedenis van de revolutie is vóór alles de geschiedenis van het met geweld veroveren van de macht door de massa’s om haar eigen lot te bepalen.
5,6: Waarin de Russische Revolutie anders is dan alle andere revoluties, vat Trotski samen tegen het einde van zijn Geschiedenis:
De historische vooruitgang van de mensheid is, over het geheel genomen, samen te vatten als een reeks overwinningen van de geest over de blinde krachten in de natuur, in de maatschappij en in de mens zelf.
De kritische en scheppende gedachte kan zich tot op de huidige dag beroemen op de grootste successen in de strijd met de natuur. De natuurwetenschappen zijn reeds tot het punt genaderd, waar de mens klaarblijkelijk bezig is meester te worden over de materie. De maatschappelijke betrekkingen vormen zich echter altijd op de wijze van koraaleilanden. […] Vergeleken met de monarchie en andere overblijfselen uit de tijd van de menseneters en holbewoners is de democratie stellig een vooruitgang. Zij laat echter het blinde spel van de krachten in de menselijke betrekkingen tussen de mensen onderling onaangetast. Juist tegen dit diepste gebied van het onbewuste hief de Oktoberrevolutie voor het eerst de hand op.
11: Als we nu in het spiegelpaleis van de selfies naar onszelf en deze wereld kijken, wat is dan ons antwoord op vragen als: hoe vrij zijn wij eigenlijk? Hebben wij een vrije wil of een slaafse wil? Wat is ons antwoord op de vier obstakels die volgens Simone Weil een beschavingsorde in de weg staan: een verkeerde opvatting van grootheid, teloorgang van ons rechtsgevoel, onze blinde verering voor geld, en gebrek aan religieuze inspiratie?
12: Geen vrijheid zonder een moreel bewustzijn, het kunnen kiezen tussen goed en kwaad. Maar wat is nu nog ons moreel kompas om die keuze te maken? De waarheid zal ons vrijmaken, schrijft de evangelist. Maar welke waarheid? En hoe? En wat is waarheid in het post truth-tijdperk?
Vince in bono malum,
‘overwin het kwade door het goede’ is een andere bekende zegswijze en het credo van Star Wars, ‘May the Force be with you’, is er een echo van. Het is de echo van het historische feit dat er altijd moedige mensen zijn die wel rebelleren, zich wel verzetten, zodat goede machten het kwaad hebben overwonnen.
Alexander Herzen zag tot zijn grote teleurstelling dat de revoluties van 1848 en 1849 onder andere mislukten omdat de massa’s niet vrij wilden zijn.
Maar wat is er nodig om een massa geen massa, maar een mensheid te laten zijn die vrijheid en menselijke waardigheid koestert? Zal dat dan niet de ware laatste revolutie zijn?

Trump meldt zich voor de grote belastingwedloop (Peter de Waard Volkskrant 29 september 2017 p. 1):
De grote landen zijn begonnen aan een belastingwedloop naar de bodem. Zoveel is duidelijk na de aankondiging van president Trump, woensdag, dat hij de Amerikaanse vennootschapsbelasting wil verlagen van 35 naar 20 procent. De Franse president Macron wil datzelfde tarief verlagen van 33 naar 20 procent. Het Verenigd Koninkrijk heeft de vennootschapsbelasting de afgelopen jaren al sterk teruggebracht: van 30 procent in 2008 tot 19 procent nu.
Wereldwijd lopen de overheidsinkomsten uit de vennootschapsbelasting al jaren terug. 'Dat compenseren ze door verhoging van de inkomstenbelasting en de BTW', zegt Van der Streek. Dat zijn belastingen die vooral burgers betalen. De belastingdruk verschuift dus van bedrijf naar burger. In veel landen is de laatste jaren met name de BTW verhoogd, opdat overheden hun inkomsten op peil konden houden. In december noemde Oxfam de wedloop naar lagere vennootschapsbelastingen in een rapport 'uiterst gevaarlijk'. 'Belastingheffing is een methode om armoede te bestrijden. Maar de grote bedrijven ontwijken op industriële schaal belastingen waarmee regeringen de middelen worden onthouden om te investeren in zorg, onderwijs en werkgelegenheid.' Bedrijfswinsten van multinationals lijken zolangzamerhand untaxable te worden, doordat ze boekhoudkundig zo gemakkelijk verplaatst kunnen worden naar een land waar de tarieven het laagst zijn.

Hoge heren (Elma Drayer Volkskrant 29 september 2017 p. 25):
Verbijsterend welwillend waren de reacties op het schrijfdebuut van oud-VVD-parlementariër Ybeltje Berckmoes, ook in dit dagblad.
U weet, haar enige claim to fame was tot voor kort haar benoeming in 2015 tot 'onopvallendste Kamerlid'.
Om te beginnen bevestigt ze het vooroordeel dat toch al kleeft aan vrouwelijke politici: zij zouden, braaf en op de inhoud gericht als ze zijn, te weinig snappen van het spel van de macht. Onzin, natuurlijk. Zie Bundeskanzlerin Angela Merkel. Die weet zich al twaalf jaar te handhaven in de grotemensenwereld, zonder de inhoud uit het oog te verliezen, en ze blijft ook nog eens volstrekt zichzelf. Zij bewijst de vrouwenzaak een grote dienst. Types als Berckmoes doen dat juist niet.
Ernstiger nog vind ik de schade die ze toebrengt aan het hoogste ambt van ons land. Hoe je het wendt of keert, de boodschap die beklijft is dat het in Den Haag krioelt van de ijdeltuiten, nitwits, drinkebroers en klaplopers. De hoge heren doen maar! Schandalig!
Het zal gerust. Maar zes jaar lang je mond houden, minimaal 6 ton gemeenschapsgeld opstrijken, en dan pas roepen hoe verschrikkelijk het eraan toegaat op het Binnenhof - dat is het echte schandaal.

Zie af van de dwangbuis van het regeerakkoord (Jan van Putten Volkskrant 4 augustus 2017 p. 19):
Angst voor stemmenverlies is een slechte raadgever bij onderhandelingen over een nieuw kabinet.
Zoals het er nu uitziet, komt er op zijn best een kabinet dat in de Tweede Kamer slechts kan bogen op de kleinst mogelijke meerderheid en in de Eerste Kamer misschien zelfs dat nog niet eens. Een uiterst mager resultaat na maandenlang onderhandelen, als het al lukt.
Bovendien is dat resultaat niet allereerst een vrucht van vertrouwen, maar vooral van georganiseerd wantrouwen, alles tevoren vastleggen achter gesloten deuren. Erger is dat de onderhandelende partijen met een gedetailleerd regeerakkoord zowel zichzelf als de oppositie van hun vrijheid van handelen beroven. En dat voor niet minder dan vier jaar.
Onbehagen hierover is niet nieuw. Vijftig jaar geleden zou D66, toen een nieuwe partij, het bestel grondig vernieuwen. In werkelijkheid is er sindsdien nauwelijks iets veranderd, zelfgenoegzaamheid had de overhand. Maar in de maatschappij hebben zich wel belangrijke veranderingen voorgedaan. Een van de belangrijkste is het toegenomen individualisme. Het individuele zelfbewustzijn is toegenomen. 'Ik, de kiezer, heb gelijk.'
Als iedereen denkt dat hij of zij gelijk heeft en dat gelijk ook probeert te krijgen tegenover de anderen, ontstaat een onmogelijke situatie, als het ware een hobbesiaanse strijd van allen tegen allen. Daarvan zijn wij nu getuige, ook aan het Binnenhof. Ook het politiek leiderschap is van karakter veranderd, het is verschrompeld.
Tot omstreeks het midden van de vorige eeuw kende ons land leiders van formaat: Drees, Romme, Oud, Schouten, Tilanus, Den Uyl. Hun kiezers volgden hen, droegen hen dikwijls op handen.
Dit soort leiderschap behoort goeddeels tot het verleden.
Naarmate de geëmancipeerde kiezers zelfbewuster werden, werden veel politici banger. Niet zonder grond, zie bijvoorbeeld hoe de Partij van de Arbeid is afgestraft voor haar deelname aan het tweede kabinet-Rutte. Daardoor afgeschrikt durven leiders nauwelijks nog risico's te nemen en wordt de kabinetsformatie gefrustreerd door angst voor de volgende verkiezingen. Het gaat bij de formatie evenwel om het landsbelang. Angst voor stemmenverlies in de toekomst is dan een slechte raadgever, getuigt niet van leiderschap.
De kiezers zouden moeten beseffen dat in ons Nederland datgene wat ons verbindt doorgaans meer is dan wat ons scheidt en dat, wat dit laatste betreft, compromissen nodig zijn. De leiders doen er goed aan dit voor ogen te houden en in hun eigen optreden te tonen dat ze elkaar vertrouwen en dus elkaar een zo groot mogelijke vrijheid gunnen.

Politici dienen in plaats van hun verantwoordelijkheid voor de collectieve sector aan de markt uit te besteden weer zelf het stuur in handen te nemen.

Met behulp van het 7 schillenmodel kan de boodschap van authentiek leiderschap worden weergegeven. De kern van Authentiek leiderschap is dat je je gedrag niet van buiten naar binnen moet laten bepalen (rode pijl), maar van binnen naar buiten (groene pijl). Dan praat je over authentiekleiderschap. Authentiek leiderschap laat zien hoe in het leven schommelingen tussen Leven en Dood, bijvoorbeeld kleine conjunctuurschommelingen en grote Kondratiev-cyclus ontstaan en kunnen worden opgelost.

Verbeeldingskracht (universeel bewustzijn, kosmisch bewustzijn, autopoiese, biogenesis, aion, ideatie, scheppingsdriehoek 9 - 3 – 6, actieve imaginatie van Carl Jung), de kernkwaliteit creativethink - Ilya Prigogine heeft het over de ervaring van creativiteit - is het positief tegenovergestelde van chaos. Middels een ideologische ommekeer is het mogelijk ons met de natuurlijke kringloop (flow), te verbinden. We zijn medescheppers van iedere situatie die in ons leven ontstaat. Ieder initiatief, elk mens kan door het vlindereffect de zelfordening positief beïnvloeden. De chaostheorie leert dat alles met elkaar verbonden is en de onderzoeker niet af te scheiden is van het onderzoek. Alleen door dat wat is te accepteren komt de evolutie een stapje verder.

De beide kanten van een medaille weerspiegelen zich als het ware in elkaar, maar er is echter niet van een volledige (vol en ledig/leeg), maar van een gebroken symmetrie sprake.

Wijsheids-H.P. BlavatskyG. Barborka Het Goddelijke planAuthentiek leiderschapMarja de Vries De Hele Olifant in Beeld
sleutel eenÉne werkelijkheidWet van 'ontstaan' (p. 584), Skandhas (p. 514)OmgevingWet van Trilling (p. 89)
sleutel tweeWet van harmonieWet van de Wezenlijke Eenheid (p.85)Harmonie (Collectief karma)Wet van eenheid (p. 46)
sleutel drieWet van beweging, analogieWet van beweging (p. 153),VaardigheidWet van overeenstemming (p. 60)
sleutel vier'Aether en Ether'Wet van Zelf-ontplooiing (p. 129, 532)EgoWet van polariteit (p. 150)
sleutel vijfIndividualiteit (1 + 4)Wet van evolutie (p. 158), Svabhavat (p. 585)Leergedrag (Morele kompas)Wet van ritme (p. 167), Akasha (p. 48)
sleutel zesRechterpad en LinkerpadWet van herstel van evenwicht (p.65)Norm (Individueel karma)Wet van oorzaak en gevolg (p. 195)
sleutel zevenGoddelijke wijsheidZevenvoudige wet (p. 227)Authenticiteit (theofanie)Wet van dynamische balans (p. 226)

Ook sluiten de zeven sleutelprincipes die in het boek Net als jij ben ik EEN VAN DE MILJARDEN expressies van de schepping op deze aarde van Fred Matser worden besproken, op deze indeling aan.

Een Nederlandse Harvard moet het doel zijn ( Simon van Teutum Volkskrant 3 augustus 2017 p. 21):
Nederland moet met de vestiging van een topuniversiteit de middelmatigheid als norm doorbreken, schrijft Simon van Teutem, die binnenkort gaat studeren aan de London School of Economics.

Hoe sterk is de glazen vloer in de welvaartsverdeling? (Peter de Waard Volkskrant 3 augustus 2017 p. 27):
Wie als econoom iets over een periode van duizend jaar wil uitzoeken, kan het best in Groot-Brittannië of Italië terecht. Het zijn de twee landen in Europa waar het minst verandert.
Volgens de economen is de sociale mobiliteit over de generaties veel lager dan gedacht.
Deze sociale mobiliteit kan gemeten worden met de 'intergenerationele inkomenselasticiteit'. Die is in Italië 0,5, ongeveer gelijk aan die in Groot-Brittannië. Dit betekent dat de kans dat iemand even rijk is als zijn vader 50 procent is. De kans dat iemand even rijk is als zijn grootouders is dan 25 procent en als de generatie daar weer voor 12,5 procent. In Nederland en Scandinavië wordt de 'intergenerationele inkomenselasticiteit' op 0,2 geschat. Dat is veel lager, hetgeen betekent dat de sociale mobiliteit daar juist veel groter is.
Die glazen vloer is het sterkst in Italië en Groot-Brittannië, twee landen die juist na de oorlog veelvuldig zijn geteisterd door economische crises.
Of zoals de beide economen suggereren: landen met een lage sociale mobiliteit hebben ook een minder efficiënte economie.

Uit de column van Peter de Waard blijkt dat landen als Italië en Groot-Brittannië met een lage sociale mobiliteit ook een minder efficiënte economie hebben. Hoe dom is Simon van Teutem dat hij economie gaat studeren in een land waar ze juist bezig zijn de economie af te breken?

Het probleem waar we het over hebben is dat door de individualisering het collectieve waarden - en normenpatroon versnipperd is. Iedereen gaat voor zijn eigen ‘waarheid’. Het heeft betrekking op het cultuurrelativisme – wat jij wilt, het is jouw feestje. De door de overheid breed ingevoerde marktwerking heeft het probleem, het ‘Ieder voor zich en God voor ons allen’ alleen maar versterkt. Vroeger werd er door socialisten op gewezen dat de directeur het volk arm en de pastoor ze dom houdt. Nu is er ondanks de welvaart zelfs een grotere tweedeling tussen arm en rijk aan het ontstaan en wordt door de bestuurlijke elite gepredikt dat arbeidsvoorwaarden flexibeler, lees goedkoper moeten en houdt de emotie-TV, de mediacratie het volk dom.

Het draait wel degelijk om de economie (Heleen Mees Volkskrant 29 juni 2016 p. 26):
De Brexit kon gebeuren doordat de winnaars van globalisering in Groot-Brittannië, zeg maar de bankiers, systematisch hebben geweigerd de verliezers van globalisering, de arbeidersklasse, te compenseren. Sterker nog, de rekening van de wanprestaties van de financiële sector is voor een groot deel bij de arbeidersklasse neergelegd. Vindt u het gek dat die nu in opstand is gekomen?
Volgens de voormalige Amerikaanse minister van Financiën en CEO van Goldman Sachs, Henry Paulson, moeten we internationale handel omarmen omdat dankzij de naoorlogse handel het gemiddelde huishoudensinkomen in de VS met 10.000 dollar per jaar is gestegen. Paulson vergeet er echter bij te vertellen dat het inkomen van het gemiddelde huishouden in de VS, het mediane huishoudensinkomen, sinds 2000 juist met 10 procent is gedaald. Het verschil tussen de twee wordt verklaard doordat voornamelijk de elite, en dan met name de top 0,1 procent, haar inkomen en vermogen flink zag stijgen. Paulson zou dat moeten weten - hij behoort namelijk tot die top 0,1 procent met een geschat netto vermogen van 700 miljoen dollar.

Antigone (Sophokles): Antigone (Gr. Ἀντιγόνη) is een klassieke tragedie van de dichter/tragicus Sophokles over Antigone uit de Griekse mythologie. Het motto van het stuk: om gelukkig te worden moet je verstandig handelen (maar wat is verstandig handelen...) en de goden niet tarten (maar wat is de goden tarten...). Het centrale thema van het stuk: Het individuele geweten versus de staatswetten; de morele of goddelijke wetten versus de menselijke wetten.
Exodos
Op dat moment deed Haemon een poging om zijn vader te vermoorden en toen dat niet lukte, liet hij zichzelf in zijn eigen zwaard vallen.
Jeroen Dijsselbloem is
in zijn eigen zwaard gevallen.

Compassion – The Basis for Peace and Understanding (Halldór Haraldsson 17 July 2007):
Words by another well known man also came to my mind, words in a preface to a book by the historian Arnold Toynbee where he says: “It is already becoming clear that a chapter which had a Western beginning will have to have an Indian ending if it is not to end in self-destruction of the human race. At this supremely dangerous moment in human history, the only way of salvation is the ancient Hindu way. Here we have the attitude and spirit that can make it possible for the human race to grow together in to a single family.” And later: “The survival of the human race is at stake. Yet even the strongest and most respectable utilitarian motive is only a secondary reason for taking Ramakrishna’s and Gandhi’s and Ashoka’s teaching to heart and acting on it. The primary reason is that this teaching is right---and is right because it flows from a true vision of spiritual reality.”
Here Arnold Toynbee is refering to the Vedanta philosophy which attracted the attention of quite a few intellectuals by the end of the Second World War, such as Aldous Huxley, Christopher Isherwood, Gerald Heard and others. Coming from upperclass families, they had become disillusioned by socialism as it then appeared in Germany and the Soviet Union, and they became convinced of the importance of pacifism. Looking for a philosophical basis for it they discovered the principles of the Vedanta philosphy.

Vaarwel Scaramuccia (Roger Cohen Volkskrant 2 augustus 2017 p. 21):
Het Witte Huis wordt geacht de vrije wereld te runnen. Kan generaal Kelly de orde herstellen? Roger Cohen heeft twijfels.
Ik betwijfel of de commedia ten einde is. De Scaramuccia was slechts een plaatsvervanger. De echte 'blaaskaak en lafaard' zit in de Oval Office. De sleutel tot begrip van hem is waarschijnlijk die te grote schaambuidel.
Het transgenderbesluit illustreerde volgens professor Stephen Burbank hoe Trump 'inzake moreel leiderschap de race naar de bodem aanvoert'. De krijgsmacht zegt dat het beleid hetzelfde blijft totdat het Witte Huis de nieuwe regels stuurt. De politie van Suffolk County reageerde ook: ze accepteert geen wreedheid.
Verschillende krachten in de Amerikaanse samenleving duwen terug. Maar dit is de president die we hebben: turbulent, chaotisch, opschepperig, laf en gewelddadig. Hij vindt de commedia die de Scaramuccia naar het Witte Huis voerde geweldig. Kelly's taak is enorm. Omdat het leven geen komedie is, hangt veel af van zijn succes: dingen zoals oorlog en vrede, bijvoorbeeld.

Willen wij het Westen nog? (Roger Cohen Volkskrant 21 februari 2017 p. 25):
'Weten we nog wel wat westerse waarden zijn?'
Het Westen staat onder druk, Rusland pleit voor een 'post-westerse wereldorde'. De columnisten Bret Stephens van The Wall Street Journal en Roger Cohen van The New York Times luiden de alarmklok. Laten we snel weer leren wat westerse waarden zijn. Voor het te laat is.
'Eind jaren tachtig schafte de Stanford Universiteit de verplichte cursus 'westerse beschaving' af, nadat Jesse Jackson studenten was voorgegaan in het zingen van: Hey, hey, ho, ho, Western Civ has got to go! Conservatieven op de universiteit probeerden het vak vorig jaar tevergeefs weer in te voeren. De studenten stemden tegen met zes tegen één.
Er was een tijd dat het Westen wist waar het voor stond. Omdat het over zichzelf nadacht, bijvoorbeeld tijdens een cursus 'westerse beschaving'. Het begreep dat de morele fundamenten daarvoor in Jeruzalem waren gelegd, de filosofische in Athene en de juridische in Rome.
Het behandelde met eerbied de begrippen rede en openbaring, vrijheid en verantwoordelijkheid. Waar die in tegenspraak waren, leerde Europa die met elkaar in harmonie te brengen en er een bron van kracht van te maken. Het geloofde in de superioriteit van zijn muziek, literatuur en politieke idealen.
Als het arrogant was, zoals alle beschavingen zijn, dan had het ook een traditie van berouw en twijfel om de scherpe kantjes eraf te halen en de horizon te verbreden. Het cultiveerde scepsis terwijl het de verleiding van cynisme vermeed.
Europa geloofde dat dit allemaal de moeite waar was om te verdedigen, in de klas, in de kranten, in parlementen en op het slagveld. Sindsdien hebben we generaties opgevoed die hier niets van geloven en dan zijn we geschokt door de opkomst van anti-westerse politiek? Als je je kinderen de beschavingswaarden wil leren die ze immuun maken voor een Trump, Le Pen of Lavrov, kun je beginnen met ze die waarden te doceren.'

Met Trump reken je niet af als je hem niet begrijpt (Roger Cohen Volkskrant 12 januari 2017):
De progressieven in de VS moeten begrijpen hoe zij het zicht op het land zijn kwijtgeraakt.
Er zijn economische spanningen in de VS, maar die zijn onvoldoende om de verkiezing van een opvliegende egomaniak tot het hoogste ambt in het land te verklaren. Er is een verwoestende cultuuroorlog die dit wel verklaart. Donald Trump wordt volgende week president omdat genoeg Amerikanen het gehad hebben met de verkrampte politiek correcte manier van praten van de progressieve elites die geloven dat zij een monopolie hebben op wijsheid en op de enige weg naar vooruitgang.
Meryl Streep begaf zich bij de uitreiking van de Golden Globes in deze cultuuroorlog. Namens Hollywood hekelde zij de keuze van het volk. Zonder de aanstaande president te noemen, wees zij op zijn wreedheid, met als voorbeeld de spottende imitatie door Trump van een verslaggever met een handicap. Zo iets deden ze in de Middeleeuwen, weet u nog.
Met het verstrijken van de tijd zullen steeds meer Amerikanen zich aan de kant van Streep scharen. Zij zullen inzien dat een gemene, tweederangsacteur hen erin geluisd heeft. Maar om af te rekenen met Trump zullen de progressieven zich er rekenschap van moeten geven hoe zij het zicht op hun land zijn kwijtgeraakt.

Martijn van Calmthout De mythe van de gebroken werkelijkheid (Volkskrant 10 januari 2017):
Volgens Mandelbrot hangt de lengte van een kustlijn af van de lengte van de gebruikte meetlat. Vanuit een satelliet lijkt de kust een gladde curve waarvan de lengte snel is vastgesteld. Maar eenmaal op de grond blijken er opeens inhammen en landtongen, die de kustlijn wat langer maken. In de inhammen liggen bovendien rotsen, tussen de rotsen kiezels, de kiezels hebben uitstulpingen, waarop weer zandkorrels zitten, enzovoorts. En steeds valt de schatting hoger uit omdat bij elke vergroting de kustlijn weer even grillig blijkt als bij de vorige. En langer. Alleen bij een keurige gladde cirkel of een vierkant, objecten met twee dimensies, zou de schatting precies op één waarde uitkomen. Dat dat kennelijk bij een kustlijn niet gebeurt, kon volgens Mandelbrot maar één ding betekenen: de kustlijn heeft een gebroken dimensie, ergens tussen 1 en 2 in. In zijn boek The Fractal Geometry of Nature uit 1982 (Uitgeverij W.H. Freeman) beschreef Mandelbrot voor het eerst samenhangend hoe die dimensie wiskundig moet worden berekend.

Toynbees ideeën en benadering van de geschiedenis zijn vergelijkbaar met die van Oswald Spengler in Der Untergang des Abendlandes (De neergang van het Westen). Echter, Spenglers deterministische visie dat beschavingen opkomen en ten onder gaan volgens een natuurlijke en onvermijdelijke cyclus wees hij van de hand.
Toynbee stelde de geschiedenis voor als de opkomst en ondergang van beschavingen in plaats van de geschiedenis van natiestaten of van etnische groepen. Hij identificeerde zijn beschavingen eerder volgens culturele dan volgens nationale criteria. Zo werd de westerse beschaving, bestaande uit alle naties die bestaan hebben in West-Europa sinds de val van het Romeinse Rijk, als één geheel behandeld en onderscheiden van zowel de ‘orthodoxe beschaving’ van Rusland en de Balkan als van de Grieks-Romeinse beschaving, die daaraan vooraf was gegaan.

Brolsma, M. Het humanitaire moment Nederlandse intellectuelen, de Eerste Wereldoorlog en de crisis van de Europese beschaving (1914-1930)
4,5: De Duitse cultuurpessimist Oswald Spengler (1880-1936) verkondigde in zijn onheilsprofetie Der Untergang des Abendlandes (1918-1922) dat voor het Westen de terminale fase van de Zivilisation was aangebroken en de Franse dichter Paul Valéry (1871-1945) diagnosticeerde in zijn bekende essay ‘La crise de l’esprit’ (1919) bij Europa een diepgaande geestelijke crisis. Na 1918 was kortom kritiek op de beschaving, meestal óók een vorm van Europese zelfkritiek.
119: Sinds haar jeugd was ze bovendien bevriend met Hélène Mercier (1839-1910), de pionierster van het Toynbee-werk in Nederland. Met Kropotkin deelde Kapteyn-Muysken een sterke bewondering voor de jonggestorven dichter-filosoof Guyau, die in zijn levensfilosofie het sociaal bewustzijn van het individu voorop stelde.193 In 1898 vertaalde ze zijn hoofdwerk Esquisse d’une morale sans obligation ni sanction (1885) naar het Engels en meende vervolgens enkele duizenden Schotse metaalbewerkers een plezier te doen door het in goedkope editie onder hen te verspreiden. Kropotkin prees zijn Nederlandse vriendin voor deze barmhartige daad met de woorden: ‘U is anarchiste, zonder het zelf te weten.’194 In navolging van Guyau ontwikkelde Kapteyn-Muysken een eigen, optimistisch ‘Levensgeloof’ dat de grondslag moest vormen van een morele en maatschappelijke vernieuwing en dat ze verkondigde in De Kroniek, De Nieuwe Gids en De XXe Eeuw en in essaybundels als Affirmatie (1907) en Levensrichting van deze tijd (1916). In 1908 keerde ze terug naar Nederland, waar ze zich aansloot bij de vrijdenkersvereniging De Dageraad en de vrouwenbeweging. Haar villa in Scheveningen werd een trefpunt voor linkse intellectuelen als Bart de Ligt, Clara Wichmann, Ferdinand Domela Nieuwenhuis, de architect Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) en de sociaal-anarchist Bernard Reyndorp (1870-1950).

Bert van Hulle Het onvoltooide verhaal Narratieve structuren en retorische argumentatievormen in Vlaamse geschiedenisleerboeken, 1945-2002
Het liberale verhaal
In wezen beklimt men de opgaande lineaire lijn van de toenemende vrijheid via een cyclisch proces. Dit proces is samen te vatten met de woorden van Jan Romein: ‘een cirkel die een weg maakt.’ Net zoals Romein wantrouwen de leerboekenauteurs een simpele lineaire opgaande beweging en combineren ze de opgaande lijn (bij Romein bestond die opgaande lijn uit een optimistisch geduid marxisme) met de traagheid van de cycliciteit. Het cyclisch proces in de leerboeken bestaat uit een gewelddadige revolutie die wordt gecounterd door verraad of repressie. Toch is de geschiedenis op weg naar meer vrijheid. Deze vrijheid wordt pas op het einde gerealiseerd; toch weten we dat het einde gerealiseerd zal worden, aangezien dit al in het begin werd gesteld. Ook de retoriek ondersteunt de aankondiging van het einde van de ‘cyclische weg’: het onvermijdelijke van het einde wordt steeds meer benadrukt naargelang het boek vordert.
Dit gebeurt onder andere door de tegenstanders van de vrijheidsgedachte steeds hatelijker voor te stellen. Ook de methodes van de antihelden worden steeds driester, zodat men uiteindelijk tot de twee grote gewelddadige confrontaties van de twintigste eeuw zal komen. Telkens worden de volkeren verblind en/of meegesleept door antihelden in een oorlog, waarna dan uiteindelijk de machten van de idee van de vrijheid aan het langste eind trekken.
Conclusie
De jaren zeventig en tachtig kenden met de invoering van het Vernieuwd Secundair Onderwijs een sterke onderwijsvernieuwing. Onder de koepel van het VSO worden ook in het geschiedonderwijs nieuwe accenten gelegd: het heden moet meer in de rest van de geschiedenis worden geïntegreerd. Een mogelijkheid die naar voren wordt geschoven, is het apart behandelen van een deel van de twintigste-eeuwse geschiedenis in het laatste jaar van het secundair onderwijs. Deze mogelijkheid veroorzaakt een grote verschuiving op het gebied van de historische narratio: een deel van de twintigste-eeuwse geschiedenis wordt in een ander leerboek ondergebracht dan het verhaal over de ontwikkelingen in de negentiende eeuw. Tegelijkertijd dragen de leerplannen aan de auteurs op dat (in deze context van
ontdubbelde leerboeken) het heden, het verleden en de toekomst een nauwere band moeten vertonen. Een haast onmogelijke opgave.
4.
De ontdubbeling van het verhaal
De benadering van 1918 als het eindpunt van de ‘lange’, burgerlijke negentiende eeuw en daardoor ook als breekpunt van de geschiedenis van de Nieuwste Tijd, was ook al merkbaar in de leerboeken uit de vorige periode. Het verschil bestaat erin dat tijdens de jaren zeventig en tachtig de mensenrechtenmaatstaf de Nieuwste Tijd probeerde bij elkaar te houden in een narratieve eenheid. Dit (grotendeels mislukte) streven naar narratieve eenheid wordt verlaten tijdens de jaren negentig: in deze periode worden er voor het eerst twee narratio’s geconstrueerd, om de geschiedenis vanaf de Franse Revolutie te verhalen. De banden tussen deze twee verhalen zijn vanzelfsprekend erg nauw, maar toch krijgt elk van de twee verhalen een eigen ruimte om zich te ontwikkelen, zonder daarboven de koepel van de mensenrechten: deze enigszins onwerkbare benadering van de geschiedenis wordt verlaten. Het geschiedverhaal wordt ontdubbeld in twee gescheiden narratio’s.
Epiloog: Het einde in de geschiedenis of twee soorten van finalisme in de historiografie
Von der Dunk en Jo Tollebeek onderkennen in dit opzicht de verleiding van het finalisme in de geschiedenis.[292]
Von der Dunk duidt het finalisme aan als de kunstgreep, waardoor de historicus het einde van het geschiedverhaal wél in overeenstemming kan brengen met het voorafgaande. Hij bestempelt het inbrengen van een
teleologie (doelgerichtheid) in de geschiedenis als een poging tot legitimering van het finalisme door de historicus. De geschiedschrijver maakt gebruik van zijn ‘narratief surplus aan afloop-kennis’ om zijn historische studie letterlijk dicht te schrijven. De historicus doet dit door doorheen de studie frequente verwijzingen naar het einde (de anticipatie) in te brengen. De geschiedenis wordt aldus verengd tot een voorgeschiedenis van het einde.[293]
[292] J. Tollebeek, ‘Geschiedenis met een doel. Finalisme en antifinalisme in de geschiedschrijving van de Nederlandse cultuur’, in: Idem, De ijkmeesters. Opstellen over de geschiedschrijving in Nederland en België (Amsterdam 1994) 92-117.
[293] Von der Dunk, Organisatie verleden, van 302.

Niveau verlagen voor 'diversiteit' is rascistisch (Izz ad-Din Ruhulessin Volkskrant 3 april 2017 p. 18):
Het taalniveau op de Pabo verlagen? Dank, solidariteitstatta's, voor jullie koloniale paternalisme, schrijft gastcolumnist Izz ad-Din Ruhulessin.
Het niveau verlagen om de diversiteit te vergroten is uiteindelijk alleen maar gebaseerd op de racistische veronderstelling dat de zwarte en zandkleurige Nederlander het niet in zich zou hebben om op hetzelfde niveau te presteren als men van witte Nederlanders verwacht. En dát is de reden waarom docentenkorpsen niet divers zijn.

Zijn de bankiers losgezongen van de werkelijkheid? (Laura De Jong Volkskrant 30 maart 2015):
Na een uitgestelde beursgang geeft de top van ABN Amro zijn loonsverhoging van een ton terug. Zijn de bankiers de speelbal van de politiek? Nee, zegt Willem Vermeend, 'de bankiers hebben niets geleerd.' Ja, vindt Paul Frentrop. 'Dijsselbloem reageert niet als staatsman maar als partijpoliticus.'

Het pad van de eenzame wolf (Arend Zeevat 2 maart 2017):
Het begrip eenzame wolf is in de laatste jaren van georkestreerde valse vlag aanslagen, waanzinnig publieke schietpartijen in de VS en daarvoor bij politieke moorden (de Kennedy’s, Martin Luther King en Olof Palme), volledig in haar tegendeel omgetoverd. Het werd en wordt gebruikt om een enkeling de schuld te geven van een duidelijk door meerdere anderen op de achtergrond geplande moordpartij. De enkeling wordt de zondebok, om de daarachter opererend belanghebbende marionettenspelers aan het zicht te kunnen onttrekken. Eigenlijk is dit een mindcontrol-strategie om het individu in een misplaatst en gecriminaliseerd daglicht te plaatsen. Een artikel op de site van Henry Makow (HIER) geeft weer wat de basis hiervan is. Hieronder een citaat daaruit. Het betreft een uitspraak van Plato die door machthebbers op een geperverteerde wijze is vormgegeven.
According to Shahak, classical Judaism is inspired by the image of Sparta as it appears in Plato’s Laws 942. Judaism adopted the objectives Plato described in the following passage. (Shahak, p.13)
The principal thing is that no one, man or woman, should ever be without an officer set over him, and that no one should get the mental habit of taking any step, whether in earnest or in jest, on his individual responsibility. In peace as in war, he must always live with his eyes on his superior officer…In a word, we must train the mind to not even consider acting as an individual or know how to do it.

Woeste Trump past toch niet bij conservatieven? (Arie Elshout Volkskrant 14 april 2017 p. 23):
Waar hebben de media het deze week over in de Verenigde Staten? Over hoe het kon dat kenners van rechts Amerika Trump als president niet zagen aankomen, leest Arie Elshout.
In 1927 vochten duizend gemaskerde Klan-leden met de politie in Queens. Een van de arrestanten was Fred Trump, de vader van. Protestzanger Woody Guthrie schreef een lied over 'Old Man Trump' en de 'Racial Hate / He stirred up'. Zoon Donald werd in 1973 aangeklaagd wegens het weigeren van zwarte huurders in zijn huurwoningen. Hij bestreed lang dat Barack Obama Amerikaan was en ijvert tegen immigratie.
Als toekomstige historici het trumpisme bestuderen, moeten ze allereerst minder beleefd zijn. Ze moeten niet kijken naar Reagan of Buckley, maar naar die duistere extreem-rechtse groeperingen.
'Het zal geen prettig verhaal zijn', aldus Perlstein.

Voetnoot Zelfpromotor (Arnon Grunberg Volkskrant 14 april 2017):
Buruma heeft gelijk als hij stelt dat het merkwaardig is hoeveel critici van Trump de aanval toejuichten. Het is mogelijk tegen Assad te zijn en tevens van mening te zijn dat gifgas ongebruikt moet blijven om toch te concluderen dat Trump cynisch is. Je weert Syrische vluchtelingen maar je bombardeert, niet voordat je via de Russen de Syriërs op de hoogte hebt gesteld van je bombardement. Dit noem je vervolgens engagement.

Trump weet nu hoe je respect oogst: aanvallen (Ian Buruma NRC 10 april 2017):
Na zijn raketaanval op Syrië wordt Trump ineens als staatsman geëerd. Allemaal gevaarlijke schijn, meent Ian Buruma.
The Wall Street Journal juichte Trumps stap natuurlijk toe, maar hetzelfde deed David Ignatius in The Washington Post, die stelde dat „de morele dimensie van leiderschap” haar weg naar het Witte Huis had gevonden.
Trump heeft nog altijd geen strategie, niet in het Midden-Oosten en ook niet in Azië, waar de Noord-Koreaanse dictator zijn best doet om Trump te provoceren door raketten af te schieten. Maar Trump weet nu wat hij moet doen om als groot leider te worden bewonderd.
Er is een Amerikaanse vliegdekschip op weg naar het Koreaanse schiereiland. Een aanval op Noord-Korea zou, anders dan kruisraketten op een vliegveld in Syrië, tot een kernoorlog kunnen leiden. Maar de morele dimensie is hersteld. Prachtig!

De mystieke paradox is dat het Lam Gods, het ongemanifesteerde Zelf (Hogere Zelf), draagt of wegneemt de zonden van de wereld. Iets dat onbeweeglijk weerloos is, zelfs niet eens aanwezig, heeft tóch rechtstreeks invloed op wat is. Maar: wanneer het geëist wordt, ontstaat verdrukking. En doet Het zijn mond niet open: wanneer jij het enneagram wil doorgronden, is en blijft het onbegrijpelijk. Zo blijft het hek van het mystieke domein gesloten.

In de kern gaan al de boeken van Ian Buruma over het thema verlossing. Ian Buruma belicht de vluchtelingenproblematiek in zijn boeken vanuit een universeel perspectief. VKK-priester professor J.E. Stok werkt in zijn voordrachten het thema verlossing, dat de mens ‘tegelijkertijd zowel offeraar als slachtoffer is’ ('heer en slaaf' van Nietzsche) uit. 'Heer en slaaf' zijn in een relatie niet gelijk maar complementair en kunnen worden gebruikt, zijn een metafoor, net als 'man en vrouw' om de aard van de menselijke natuur, het gedrag tot uitdrukking te brengen.

'Wij hebben de grootste offers gebracht' (Maartje Bakker Volkskrant 29 maart 2017 p. 23):
Het is de 'triomf van de mentaliteit van de populist Geert Wilders', meende de Spaanse europarlementariër Javier López. Ook Joaquín Estefanía, journalist van El País, zag overspringend populisme. 'Het gevaarlijkste van deze tijd is niet dat Trump, Wilders, Le Pen, Alternative für Deutschland en Gouden Dageraad winnen, maar dat ze met hun racistische, machistische en onsolidaire ideeën de politieke partijen besmetten die het hart vormen van het democratisch systeem. De sociaal-democraat Dijsselbloem is het beste voorbeeld van deze besmetting.'
Bovendien: waar is de tijd gebleven dat Europees stond voor stijlvol? Uit het hoofdredactioneel commentaar van Público: 'De uitspraken van Dijsselbloem laten zien dat we een grens over zijn gegaan sinds de tijd van Mitterrand en Kohl: die van het fatsoen.'

Neergangsdenken heeft eenzonnige toekomst (Addie Schulte Volkskrant 24 november 2016 p. 24):
Tocht naar de afgrond
Het bestrijden van neergangsverhalen met feiten is futiel, het gaat om een gevoelde werkelijkheid.
En er zijn redenen genoeg voor enige ongerustheid op diverse vlakken, van economie en ecologie tot integratie en geopolitiek. Sombere ideeën helpen, net als optimistische opvattingen, een positie te bepalen in een onstuimige wereld. De verontruste linkse denkers en activisten weten door Trump weer dat zij - naar hun mening - aan de goede kant staan. Door die functie van dit soort ideeën te onderkennen, wordt het mogelijk ze op waarde te schatten en ermee om te gaan.
Tegenover de absolute claims van neergang past relativering. Noch Trump, noch de klimaatverandering of de islam is nu allesbepalend. Aan de onzekerheden voegt Trump een fikse dosis onvoorspelbaarheid en agressie toe. Het neergangsdenken heeft dan ook een zonnige toekomst.

De tirannie van de feiten (Martin Sommer Volkskrant 1 april 2017 p. 23):
Sceptici
In Nederland hebben we het omgekeerde van de 'twijfelindustrie'. De werkgevers van VNO/NCW voeren de klimaatlobby aan, een even boeiende als machtige coalitie, van klimaatactivisten, progressieve politici op zoek naar nieuw elan, en watertandende werkgevers in verband met de miljarden van Kamp. Maar elke lobby zou zich moeten verheugen in journalistieke argwaan, en zeker een lobby met de beste bedoelingen.
In dat verband viel mij aan het Energieakkoord op dat Schiphol buiten schot bleef. Héél vervuilend, dat gevlieg. Dat moest ook Marianne Thieme toegeven, toen na een fact check bleek dat je nog beter vlees kunt eten dan vliegen. Kolencentrales moeten dicht, auto's elektrisch, gloeilampen verboden. Maar dat vliegen gaat gewoon door. Zou er een complot zijn van KLM en GroenLinks?
Ik durf er een fact check om te verwedden dat alle zonnepanelen in het land niet opwegen tegen driemaal 's jaars vliegen naar de ongerepte natuur in Zuid-Afrika of Australië. Van mij hoeft Schiphol niet dicht.
Maar een fatsoenlijke verantwoording van het Energieakkoord wil ik in het regeerakkoord beslist terugzien.

De EU denkt het lot nog steeds aan haar zijde te hebben (Paul Brill Volkskrant 1 april 2017 p. 24):
Die hoogdravendheid is een moeilijk bedwingbare impuls in Brussel, ook nu het Europese project zoveel averij heeft opgelopen. Kenmerkend is het stuk dat Frans Timmermans, nummer twee van de Europese Commissie, daags na de Britse echtscheidingsbrief schreef voor de Financial Times. Een Timmermans in vorm: erudiet en met gevoel voor de dramatiek van het moment. We moeten aanvaarden dat de Britten sommige dingen vanuit een ander perspectief bezien, betoogt hij. Maar dan verschijnt toch ineens weer de historische onafwendbaarheid aan zijn horizon: alle verschillen ten spijt moet Europa zich rekenschap geven van zijn 'gemeenschappelijke geschiedenis' en 'gedeelde lotsbestemming'.
Het doet denken aan Ronald Reagan en diens gevleugelde uitspraak in de verkiezingscampagne van 1980: 'You and I have a rendez-vous with destiny.' Prachtige zin - maar wat moeten we ons eigenlijk bij dat kennelijk volmaakte lot voorstellen?
De invoering van de euro maakt geen deel uit van een sluitend scenario, maar is het gevolg van een (betwistbare) politieke beslissing.
Hiermee wil ik de betekenis van het Britse vertrek niet bagatelliseren. Het is een gevoelig verlies voor de economische en politieke weerbaarheid van Europa, waarvan de EU nu eenmaal het belangrijkste voertuig is. Ik denk dat ook de Britten er op termijn de weerslag van zullen ondervinden. Maar als ze ooit op hun schreden terugkeren, zal het zijn vanwege concrete belangen en evidente waarden, niet omwille van een lotsbestemming die in het Brusselse doolhof ligt verscholen.

'We moeten vaker terugkijken' (Robert Giebels, Gijs Herderscheê Volkskrant 1 april 2017 p. 17):
Vier dringende lessen van Kees Vendrik, scheidend lid van de Rekenkamer
1. Breng zorgkosten eindelijk in kaart
De tientallen miljarden die rondgaan in de gezondheidszorg was Vendriks grootste kluif als lid van de Rekenkamer. In geen publieke sector gaat zo veel geld om, maar juist in de zorg vergt het de grootste moeite de kosten te beheersen. Oorzaak: 'De financiële organisatie van de zorg is hypercomplex - té ingewikkeld. Daardoor is het financiële systeem niet meer dienend, maar een obstakel. Minister, Tweede en Eerste Kamer hebben daardoor geen goed zicht op zorggeld.'
Het aantal ziekenhuisdirecteuren dat zijn eigen jaarrekening begrijpt, is op één hand te tellen, hoorde Vendrik van, inderdaad, een ziekenhuisdirecteur. 'Dan heb je echt serieus probleem.'
4 Kijk eens wat vaker terrug\\
Soms wordt 'Den Haag' vergeleken met een bedrijf. De BV Nederland. 'Maar de politiek functioneert tegenovergesteld aan een bedrijf. In de politiek is de begroting het belangrijkst. Daar wordt vooraf het geld verdeeld. In het bedrijfsleven spelen begrotingen geen rol. Daar wordt de poet verdeeld als er winst is. Achteraf.'

Dijsselbloem botst hard met EU-parlement (Marc Peeperkorn Volkskrant 31 maart 2017 p. 3):
Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem stuurt aan op een harde confrontatie met het Europees Parlement. Hij slaat een uitnodiging af om het parlement volgende week dinsdag bij te praten over Griekenland. De parlementariërs zijn al woedend over wat zij zien als seksistische en discriminerende uitlatingen van Dijsselbloem over vrouwen en zuidelijke eurolanden.
Het parlement vraagt Dijsselbloem al sinds begin dit jaar voor een discussie in de plenaire zaal in Straatsburg over de aanhoudende problemen met de financiële hulp voor Griekenland. Dat stuitte steeds op agendaproblemen. In zijn uitnodigingsbrief deze week aan Dijsselbloem schrijft parlementsvoorzitter Tajani dat hij 'erop vertrouwt' dat het komende dinsdag eindelijk wel lukt.
Dijsselbloem antwoordde donderdag dat hij 'helaas' dinsdag niet kan. Volgens Den Haag heeft het parlement te lang gedraald met het bevestigen van de uitnodiging en is de agenda van de minister daardoor dichtgeslibd.

Vrij Nederland januari 2017 Jan Terlouw (p. 34-35): 'De onvrede is explosief geworden doordat sociale zekerheden van heel veel mensen zijn weggevallen, ook in Nederland. Het vrije verkeer van kapitaal, goederen, diensten en personen is heel goed geweest voor de handel, maar de politieke partijen, ook de progressieve, hebben veel te weinig oog gehad voor de neveneffecten. Zelf ben ik daar ook een beetje schuldig aan. Veel te lang was het adagium: als het maar goed is voor de economie, volgt de rest vanzelf. Zo bleek het niet te werken. Door de privatisering van allerlei overheidstaken heeft de politiek steeds meer verantwoordelijkheid laten glippen. Dan zie je dat mensen angstig en onzeker worden, en hun heil zoeken bij de populisten. De politiek heeft totaal gefaald.'

Tussen beide partijen zit de stem van het geweten. Of met andere woorden tussen elke relatie tussen twee mensen, 'Heer en Knecht' Hegeliaanse dialectiek of 'Heer en Slaaf' Nietzsche draait het om de menselijke natuur.
Prof. Hofstede: De menselijke natuur is wat alle menselijke wezens met elkaar gemeen hebben.
Er bestaat een mer à boire aan gedachtengoed. We hebben allemaal meer of minder de neiging daaruit selectief te winkelen, geestverwanten te omarmen en onze ogen en oren te sluiten voor ideeën die minder in het door ons gewenste plaatje passen. Het rapport ‘E i V’biedt een handvat om de eigen geest, het ken uzelve beter te leren kennen. Uiteindelijk gaat het er om, de ’bv-Ego’, het egocentrische perspectief los te laten. In de kern draait het om een structureel en goed vormgegeven ‘een-tweetje’ tussen twee polen (leraar en leerling). Met zijn opmerking ‘Ik ben geen trainer. Ik ben een raadgever van de trainers, wat een heel andere functie is.’ brengt Peter Sloterdijk de relatie, het Meta-leren tussen ‘Leraar en Leerling’ in beeld.

Een politiek avontuur voor Europa (Marcel ten Hooven Trouw 9 juni 1999):
De desinteresse in de Europese eenwording kan worden gekeerd door het onderliggende 'beschavingsideaal' in beeld te brengen: vrede en verbanning van onrecht. Een gesprek met politiek filosoof Jos de Beus en publicist Paul Scheffer die dit in een politiek pamflet schrijven. Die eenwording is volgens hen een politiek avontuur zonder weerga in de geschiedenis.

Zowel in het artikel van Bert de Vries (Volkskrant 5 augustus 2011) als de documentaire over de 5e macht, het lobbyisme in de EU (Volkskrant 31 augustus 2012) komt naar voren dat we de euro mede aan het Nederlandse bedrijfsleven hebben te danken. Gezien de onzekere situatie op de financiële markten is een ding wel duidelijk dat in plaats van het consumentisme aan te wakkeren zal onze premier aan het emancipatieproces (begeleidingskunde), de ’Hoofdroute’ of aan de voedingsbodem van zijnsontwikkeling meer aandacht dienen te besteden. Het Dikke Ik heeft een morele tunnelvisie waarin alleen het eigen, individuele geluk telt. Nederland is een vrij land, iedereen heeft kansen om vooruit te komen. Als je dat niet lukt, dan is dat je eigen schuld.

Gijs Kooistra, Ewald Engelen en Marianne Thieme geven een samenvatting van de marionetten van het systeem. Het heeft nu tot gevolg dat politici door de banken worden gegijzeld. Jan Eppink heeft gelijk ook Obama laat zich gijzelen door het grootkapitaal, de schaduwkant van de Amerikaanse droom. Politici en het grootkapitaal houden elkaar in een wurggreep gevangen. De Amerikaanse droom legt het af tegen de Chinese droom. Het toont ook de controverse tussen de wetenschappers Carel van Eykelenburg en Eric Smit. Carel van Eykelenburg verdient zijn bruto jaarsalaris van 697.000 euro door de financiële spelletjes van het casinokapitalisme, het piramidespel braaf mee te spelen. Door de rente op nul en de geldpersen op volle toeren worden er dagelijks miljarden in de economie gepompt. Carel van Eykelenburg laat zien dat het meespelen van financiële spelletjes zeer lucratief is. Eric Smit moet daarentegen sappelen om rond te komen. Met intelligentie heeft dit weinig te maken.

Net als het 'Beloofde land' is 'de Amerikaanse Droom een work in progress'. Voor de schepper, lees 'God' zijn alle mensen uniek. 'God' kent wel de wet van ethische oorzakelijkheid, rechtvaardigheid, maar geen voorkeursbehandeling. Het beschavingsideaal heeft op de toekomst en onze lotsbestemming (amor fati) op het verleden betrekking. De mensheid bestaat uit goede en minder goede acteurs in een groot rollenspel. Er is wereldwijd behoefte het spel beter te leren spelen en broederschap te bevorderen. Hoe richten wij onze levensenergie (levenskracht, oerbron, levensbron, astraallichaam)? We zijn het in eerste instantie zelf om de in het universum aanwezige vrije energie (ether, antahkarana), aan de energietransitie, de overgang van vuile naar schone energie vorm en inhoud te geven. Het spreekt voor zich dat dit een zeer heikel punt is voor de wetenschap.

Vlaamse jongeren hebben geen vertrouwen in politiek (Fokke Obbema interviewt Mark Elchardus Volkskrant 18 februari 2017 p. 24-25):
Geloof in neergang voedt ultralinkse en -rechtse sympathieën
Uit onderzoek onder jonge volwassenen in België blijkt een totaal gebrek aan vertrouwen in de toekomst, ontdekte de socioloog Mark Elchardus. Ze zijn ultralinks en ultrarechts tegelijk.
De meeste jongvolwassenen combineren persoonlijk optimisme met maatschappelijk pessimisme. Het is een 'gretige generatie', constateerde Elchardus, gericht op persoonlijk slagen. Maar tegelijk zijn ze ervan overtuigd dat 'alles van waarde', zoals sociale zekerheid en maatschappelijke harmonie, 'naar de verdoemenis gaat'.
Hun geloof in neergang, of 'declinisme', omvat ook de overtuiging dat 'de politiek' niets voor hen kan betekenen. Zo wordt de populariteit van rechts-populistische partijen gevoed. De bevlogen emeritus-hoogleraar Elchardus, oud-provo en oud-adviseur van de Vlaamse socialist Louis Tobback, vindt het dan ook de opdracht van de politiek het declinisme te bestrijden.
Die hang naar gemeenschapsafbakening is lastig voor linkse partijen die juist voor kosmopolitisme en verdwijnende grenzen zijn.
'Het drama van links is dat het de oversteek naar gemeenschapsafbakening niet durft te maken. Het vreest als vijandig tegenover buitenlanders te worden gezien. Toen ik de fractie van de Vlaamse socialisten toesprak, kreeg ik als verwijt dat ik de term 'gemeenschapsafbakening' in de mond durfde te nemen. 'Dat gaat toch in tegen alles waar wij voor staan', was de reactie.
'Terwijl het een neutrale term is: je bakent een gemeenschap af met bepaalde kernwaarden, zoals de verzorgingsstaat, de rechtsstaat en de seculiere staat. Onze historische erfenis is dat de verdediging daarvan in nationale staten is gegoten. Daarbinnen kun je rechten garanderen. In mijn ogen heeft links het belang van grenzen onderschat en gekozen voor een wazig discours over mensenrechten. Maar dat zijn geen reële rechten, dat zijn streefdoelen.'
U vindt dat politieke partijen het geloof in neergang moeten bestrijden door een 'samenleving van zekerheid' in het vooruitzicht te stellen. Kan dat nog wel, is dat geen nostalgie naar de oude verzorgingsstaat?
'Misschien wel, ja. De verzorgingsstaat blijft de kern van een moderne samenleving. Welke samenlevingen in Europa zijn het meest innoverend, meest dynamisch en het best in staat met de mondialisering om te gaan? Dat zijn samenlevingen met een sterke verzorgingsstaat, gekoppeld aan een open kenniseconomie. Mensen zijn bereid risico's te nemen wanneer ze zekerheid hebben over hun werk, hun inkomen. Jongvolwassenen hechten daar evenzeer aan als oudere generaties.
'We zijn de afgelopen jaren ervan uitgegaan dat de economie vooral flexibilisering nodig had. Maar klopt dat wel? Of is de economie juist ook gebaat bij zekerheid voor mensen, omdat ze dan risico's durven te nemen? Zeker in Nederland is de flexibilisering te ver doorgeschoten.'

Het zegel van The Theosophical Society
Als symbool van de evolutie en de eeuwigdurende beweging duidt de swastika op de eeuwig-karnende 'molen van de goden', met de ziel als centrum, terwijl de gebogen armen de eeuwigdurende wenteling betekenen van de levenswielen tijdens het universele bestaan.
Het zegel van de Theosofische Vereniging De twee driehoeken
De Slang met haar staart in de bek: Een heel oud symbool dat de eeuwigheid uitbeeldt en de voortgang van de cyclische tijd. Net als de bijbelse slang uit het verloren Paradijs vertegenwoordigt ze, mystiek opgevat, de wijsheid en, op grond van haar vermogen haar huid af te werpen, vernieuwing en wedergeboorte. Als cirkelvormig symbool betekent het voor de hindoes het uitademen en inademen van Brahmâ ('uitbreider'), de kosmische schepper: als Brahmâ uitademt, komen de werelden tot aanzijn; als hij inademt, wordt alles weer in de goddelijke essentie opgenomen. De neergaande boog van het slangenlichaam duidt op werelden die in de stof afdalen, de opgaande boog op hun evolutie naar de geest. De spiraalbeweging is eeuwig en duidt op evolutie in de loop van de tijd. De cirkel zelf vertegenwoordigt volmaking en het herstel van de universele harmonie, en ook het grenzeloze waaruit alle manifestatie voortkomt en waarin alles weer terugkeert. Men vindt het symbool ook in het oude Egypte, Griekenland en West-Afrika en bij boeddhisten en jains, gnostici en alchemisten.

The Emblem of the Theosophical Society
Ouroboros
Immediately connected with the whirling cross is a serpent swallowing its own tail. This symbol was called by the ancient Greek Gnostics and alchemists ouroboros. The circle it forms is a restatement of the circle around the swastika, representing the boundary of the universe, and the fact that it passes through the encircled swastika suggests that the serpent and everything it encircles are part of the creative energy (ideatie) of the whirling cross.

Wet van Hofstadter (of Wet van verschuiving van planning) is een proefondervindelijke wet betreffende de moeilijkheid van planning op het gebied van het onderzoek en de ontwikkeling. Zij is typisch in vastgesteld beleid van softwareontwikkelingen.

Douglas R. Hofstadter boek Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid
GEB contains many instances of recursion and self-reference, where objects and ideas speak about or refer back to themselves. For instance, there is a phonograph that destroys itself by playing a record titled "I Cannot Be Played on Record Player X" (an analogy to Gödel's incompleteness theorems), an examination of canon form in music, and a discussion of Escher's lithograph of two hands drawing each other:

Mattheüs 6:1-34 Aalmoezen
1. Hebt acht, dat gij uw aalmoes niet doet voor de mensen, om van hen gezien te worden; anders zo hebt gij geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.
2. Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geëerd mogen worden. Voorwaar zeg Ik u: Zij hebben hun loon weg.
3. Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linker hand niet weten, wat uw rechter doet;
4. Opdat uw aalmoes in het verborgen zij; en uw Vader, Die in het verborgen ziet, Die zal het u in het openbaar vergelden.
Mattheüs 25:41 Dan zal Hij zeggen ook tot degenen, die ter linker hand zijn: Gaat weg van Mij, gij vervloekten, in het eeuwige vuur, hetwelk den duivel en zijn engelen bereid is.

In de kern gaat het om de Verstrengeling tussen de Rechterhand en Linkerhand, tussen Goed en Kwaad.

‘Geprofessionaliseerd’ waar Plasterk het in het begin van zijn artikel over heeft is een eufemisme voor het immorele gedrag van bestuurders in de publieke sector (semioverheid) volgens de commissie-Halsema. Volgens de darwinist Plasterk levert deze vorm van ‘professionalisering’ (emancipatie in solidariteit) een evolutionair voordeel op. Het gaat er dan om hoe wordt de Derde weg emancipatie in solidariteit naar de praktijk vertaald. De austerity driven aanpak waar Plasterk voor gaat staat diametraal tegenover de route van het Ken uzelve, de moraal van het verhaal in het rapport ‘E i V’. Plasterk is duidelijk een marionet van het systeem geworden, oftewel er zijn nog steeds politici die hun handen in onschuld wassen. Al blijft het natuurlijk een kwestie van perceptie. De handen in onschuld wassen hangt met amoreel gedrag samen.

 

Douglas Hofstadter boek Gödel, Escher, Bach:
In het boek Gödel, Escher, Bach onderzoekt Hofstadter de mogelijkheid van kunstmatige intelligentie (Artificial intelligence). Het ambitieuze populair-wetenschappelijke boek gold van meet af aan als een klassieker en werd in 1980 bekroond met de Pulitzer-prijs.
11: Een Eindeloos Rijzende Canon, ‘Canon per Tonos’.
12: Met deze canon heeft Bach ons het eerste voorbeeld gegeven van het begrip Merkwaardige Lus. Het verschijnsel van de ‘Merkwaardige Lus’ treedt telkens op wanneer we na een opwaartse (of neerwaartse) gang door de niveaus van een bepaald hiërarchisch systeem onverwacht weer terug zijn waar we begonnen. Soms gebruik ik het begrip Verstrengelde hiërarchie voor een systeem waarin zich een Merkwaardige lus voordoet. De mooiste en sterkste visualisaties van dit begrip Merkwaardige lus zijn voor mijn gevoel te vinden in het werk van de Nederlandse graficus M.C. Escher (1898 – 1972).
17: De illusie die Klimmen en dalen en Waterval oproepen, werd overigens niet verzonnen door Escher maar door Roger Penrose, een Britse wiskundige die het idee in 1958 bekendmaakte. Maar het thema van de Merkwaardige Lus komt al in 1948 voor in het werk van Escher; in dat jaar tekende hij Tekenen. Prentententoonstelling (p. 828) dateert uit 1956.
177: De Getallen van Fibonacci en de Getallen van Lucas zijn volmaakte voorbeelden van recursief opsombare verzamelingen (r.o. – verzamelingen) als een sneeuwbal vanuit twee elementen via een recursieve Regel voortrollend tot een oneindige verzameling. Het is een kwestie van gewoonte om een r.o. – verzameling waarvan het compliment ook r.o. is, ‘recursief’ te noemen.
291: Misschien kan verlichting het meest kernachtig worden samengevat als: het dualisme trancenderen. Maar wat is dualisme? Dualisme is de opsplitsing van de wereld in categorieën. De menselijke waarneming is dus van nature een dualistisch fenomeen – zodat het zoeken naar verlichting een hele klim is, en dat is nog maar zwak uitgedrukt.
292: Volgens Zen behoren woorden tot de kern van het dualisme – alleen maar woorden.
356: Macroskopische gevolgen van microskopische oorzaken.
355: Er zijn systemen waarin het gedrag van sommige delen dat van andere delen neutraliseert, met als gevolg dat het er niet zoveel toe doet wat er op laag niveau geschiedt, want vrijwel alles zal soortgelijk gedrag op hoog niveau opleveren. Maar er zijn ook systemen waarbij het effect van één enkele gebeurtenis op laag niveau vergroot, kan worden tot enorme gevolgen op hoog niveau. Een computer is een ingenieuze combinatie van deze twee types systemen.
356: Systemen die uitsluitend zijn opgebouwd uit ‘betrouwbare’subsystemen – dwz. subsystemen waarvan het gedrag met betrouwbaarheid kan worden voorspeld aan de hand van uit brokken samengestelde beschrijvingen – spelen een onschatbare grote rol in ons dagelijks leven, want het zijn de pijlers die stabiliteit verlenen.
455-471: Hoofdstuk XII: Geest en denken Aria met verschillende variaties (Achilles en de schildpad).
619: Het Centrale Dogbeeld; Verstrengelde hiërarchie en Merkwaardige lus.
626: Herkenning, vermomming, etiketten.
632: Terugkoppeling en merkwaardige lussen vergeleken.
635: De oorsprong van het leven.
774: Abstracties, skeletten, analogieën.
806: Zichzelf zien (p. 570).
822: De verklaring berust op het feit dat men niet slechts één niveau per keer begrijpt, maar de manier waarop een niveau zijn metaniveau weerspiegelt en de consequenties van deze weerspiegeling. Als onze analogie opgaat dan zouden ‘nieuw opduikende’ verschijnselen door de onderlinge relatie van verschillende niveaus in mentale systemen verklaarbaar worden. Ik geloof dat de verklaring voor ‘nieuw opduikende’ verschijnselen in onze hersenen – bijvoorbeeld ideeën, hoop, beelden, analogieën, en tenslotte bewustzijn en vrije wil – op een soort Merkwaardige Lus berusten, een wisselwerking tussen niveaus waarbij het hoogste niveau teruggrijpt naar het laagste en daarop invloed uitoefent, terwijl het tegelijkertijd door het laagste niveau bepaald is. Het zelf ontstaat op het moment waarop het zichzelf kan weerspiegelen.
823: ..zullen we in een verklaring van de geest moeten toestaan, want we zullen oorzaken moeten toestaan die net als in het Centrale Dogbeeld in de Verstrengelde Hiërarchie van de geest zowel omhoog als omlaag werken.
827: Het gevoel over vrije wil te beschikken komt door het evenwicht tussen het wel en niet kennen van zichzelf.

Het boek Surfaces and Essences: Analogy as the Fuel and Fire of Thinking van Douglas Hofstadter co-authored with Emmanuel Sander kreeg in Nederland de titel ANALOGIE De kern van ons denken.
Wat betekent het om te denken, en wat om iets nieuws te leren? Volgens Douglas Hofstadter en zijn Parijse collega Emmanuel Sander heeft het alles te maken met analogieën, beelden. Wat ingewikkeld is, maken we eenvoudiger, en als we iets nieuws tegenkomen, zoeken we de overeenkomst met wat we al kennen. Daarom kunnen we zeggen `De druiven zijn zuur bij teleurstelling, en daarom zegt een klein kind: `Ik heb de banaan uitgekleed. Van deze spontane vondsten tot metaforen: de analogie is het gereedschap waarmee we de wereld, de medemens en ook onszelf begrijpen. In Hoe wij denken laten Hofstadter en Sander zien wat ons mens maakt, en hoe we creatiever kunnen denken. Een boek waarop je nooit uitgekeken raakt.
Hoofdstuk Epidialoog (p. 733):

RelatieTheosofieCategorisering tegenoveranalogisering
FrequentieTrillingNon-stopIncidenteel
OriginaliteitIdeatieRoutineCreatief
BewustzijnsniveauBewustzijnsniveausOnbewustBewust
BeheersbaarheidKarma (Ken uzelve)AutomatischVrijwillig
Mate van overeenstemmingRechtvaardigheidVerschillen ongewenstVerschillen gewenst
Centrum van de activiteitKwintessens (Akasa)EntiteitenRelaties
Abstractieniveaus Zo Boven zo BenedenEen sprong tussen twee niveausEen brug op één niveau
Mate van objectiviteitLeraar en LeerlingObjectiefSubjectief
BetrouwbaarheidWaarheid (Ethiek)BetrouwbaarVerdacht

De achterflap van het boek vermeldt dat het boek laat zien wat ons denken zo uniek maakt, en welke mechanismes eraan ten grondslag liggen. Aan de hand van levendige voorbeelden ontvouwen zij een nieuwe visie op taal, creativiteit en wetenschap.
P. 673 verwijst naar de Rechtvaardiging van Einsteins stoutmoedigste analogie:
Einstein voorspelde het lichtkwanta, nu fotonen al in 1905. Het heeft bijna twintig jaar geduurd voordat het idee van lichtkwanta door fysici serieus werd genomen. Hij kreeg de Nobelprijs niet voor revolutionaire ideeën over de aard van het licht, maar voor zijn kleine vergelijking inzake het oneindig veel minder belangrijke foto-elektrisch-effect.

Beste leraar, we kunnen je niet missen (Olaf Tempelman Volkskrant 14 april 2018 Ode aan de leraar p. 3-5):
Échte leraren zijn overal ter wereld hetzelfde: geduldig, begripvol, bescheiden. Hun lessen blijven ons een leven lang bij. Koester hen.
Begripvol en geduldig
De leraar is een mensensoort die in alle tijden en cultuurgebieden herkenbaar blijft. Ik heb door de jaren heen in diverse landen diverse beroepsgroepen bevraagd.
Ik beweer op deze plek dat alleen echte leraren de kunst verstaan van het immer geduldig uitleggen en het begripvol corrigeren. Het maakt niet uit of het Nederlandse, Bulgaarse of Argentijnse leraren zijn.
Over begripvol corrigeren gesproken: auteurs van deze krant profiteren van een forse geaccumuleerde lerarenkennis.
Goed, beter, best
Dat er ondanks duizend onderwijsvernieuwingen, commissies, managers, stuurgroepen, lerarenregisters en matige salarissen nog altijd zo veel mensen bewust voor dit ambacht kiezen, mag fungeren als bewijs van het bestaan van 'de geboren leraar' en zijn tijdloosheid. Tijd dus voor een herwaardering van en een eerbetoon aan die geboren leraar. Onze vervelendste docenten keren later terug in onze dromen en onze groepstherapieën - aan onze beste docenten danken we veel van wat we in de rest van ons leven bereiken.
Ze zeggen weleens dat je alle beroepen kunt missen op drie na: de boer, de dokter en de leraar.

Je zou het nu even kunnen doen. Maar je doet het niet (Margreet Vermeulen Volkskrant 14 april 2018 Sir Edmund p. 10-15):
Van uitstelgedrag wordt niemand gelukkig. Dus waarom kunnen we het maar niet laten dingen voor ons uit te schuiven?
Charlotte Niekerk (22), Hogere Hotelschool Den Haag
Voor ik het wist was er weer een dag voorbij en lag ik in bed te malen: had ik maar dit en dat gedaan. Vooral vakken met veel cijfers, zoals accounting, schoof ik eindeloos voor mij uit. Dan was ik kwaad op mezelf, raakte ik gestrest en kon ik mij best wel slecht voelen.
Als je eenmaal in die neerwaartse spiraal zit. Brrr.
'Ik ging met een jaar studievertraging naar de VS, voor een droomstage als weddingplanner bijLindsay Landman Events in New York. Ik wil zo terug naar dat leven! Ik heb het zo geweldig gehad, dat het mij een enorme drive geeft om mijn achterstand in te halen en deze zomer af te studeren - ook al is de weg terug naar de studieboeken niet leuk. Door Studiemeesters (een instituut dat studenten helpt hun studieproces te structureren, red.) ben ik uit die neerwaartse spiraal gekomen. Ik moet het zelf doen, maar zij staan langs de kant. Ze geven complimentjes als het goed gaat en vragen waar ze mee kunnen helpen als het slecht gaat. Ik ben wat ze een gespannen uitsteller noemen: iemand die uit onzekerheid de boel voor zich uit schuift. Maar dat is niet nodig: ik heb gemiddeld hoge cijfers. En als je positiever denkt, ga je veel minder uitstellen.'

Politici zijn in hun gedrag gelijkwaardig aan andere mannen en vrouwen. Universele menselijke eigenschappen als op zichzelf gericht (narcisme) en overmoedig (arrogantie) zijn ook politici niet vreemd. Voor politici is de geldpers laten draaien een oplossing om actuele problemen naar de toekomst te verschuiven. En zo kwam uiteindelijk het besef/bewust zijn, dat de Tao (het Alles) zich manifesteert in twee tegengestelde waarden 'die geen dualiteit vormen'. Yin (het éne) is niet beter dan Yang (het ander) of andersom, ze zijn even-waardig aan elkaar. Evenwaardig betekent in deze gelijk èn toch verschillend. Dus niet gelijkwaardig.

Het christendom schraagt nog steeds onze cultuur (Sander van Walsum Volkskrant 14 april 2018 Opinie p. 6-8):
Heeft Nederland zich in de tweede helft van de vorige eeuw van religie bevrijd? Yvonne Zonderop, kind van de jaren zestig, gelooft er niets van. En achteraf gezien, vindt ze, pakte de poging tot afrekening niet goed uit. Ze schreef een boek over christelijke inspiratie in een ontzuild land.
Hebben PVV en FvD hun bestaan te danken aan onze overgevoeligheid voor religie?
'Ze raken volgens mij een snaar bij veel mensen die niet meer geloven maar die zich nog wel in een christelijke traditie voelen staan. Mensen zijn bang dat die traditie is verdwenen, omdat kerken alleen hun eigen denominatie hoeden. Daarom is het zo belangrijk dat ook niet-populisten opkomen voor de christelijke erfenis.'

Godsdienst is niet dom (Yvonne Zonderop De Groene Amsterdammer 12 april 2018 p. 42-45):
Sinds de jaren zestig hebben Nederlanders massaal afscheid genomen van de kerk. Maar diezelfde kerk heeft onze manier van doen wel intensief beïnvloed. Waarom zouden we in deze tijd van nieuwe ideeën niet te rade gaan bij onze wortels?
Je zou het niet verwachten, maar uitgerekend de liberale voorman van Nederland, minister-president Mark Rutte, gaf ooit een mooie omschrijving van wat het betekent om gelovig te zijn. Geloof is een kwestie van ‘instinctief zeker weten’, dat in je hoofd net iets zwaarder telt dan de eveneens aanwezige eeuwige twijfel, zei hij. Rutte leeft in het besef dat er iets is, ‘tijdloos en groter dan onszelf’. Hij sprak deze poëtische woorden in een openbare lekenpreek in de Haagse Duinzigtkerk anderhalf jaar geleden, een paar maanden voor de Tweede-Kamerverkiezingen.
Zijn openhartige woorden trokken beschaafde aandacht. Maar tot een serieuze bespreking leidde het niet, ook niet toen hij de vergelijking doortrok naar de Nederlandse identiteit, die volgens hem nog steeds steunt op christelijke waarden als verdraagzaamheid en omzien naar elkaar. Zodra iemand de term ‘geloof’ of ‘christendom’ laat vallen, denkt menigeen: dit is een persoonlijke aangelegenheid, zonder politiek belang.
Religie omvat veel meer dan de kerk en de leer. Zodra je bereid bent dat idee te accepteren, ontstaat er ruimte om te onderzoeken waar onze wortels hun voeding eigenlijk vandaan haalden. Wie weet kunnen ze zelfs inspiratie bieden voor antwoorden op de vragen voor de toekomst, zowel voor ieder individueel als voor Nederland als geheel.
Dat is de reden waarom ik schrijf over de verrassende comeback van religie. Niet omdat we teruggaan naar vroeger, of omdat het aantal gedocumenteerde kerkleden weer stijgt. Maar omdat we eindelijk een benauwende erfenis afleggen die ons in de weg stond bij de erkenning dat religie naast veel kwaads ook veel goeds kan doen en dat de cultuur nu eenmaal bij ons hoort en in ons zit. Nu het trauma van de verzuiling eindelijk voorbij is, kunnen we die erfenis misschien ook ten goede aanwenden, en niet alleen opgescheept blijven met een nare nasmaak.
In Trouw 9 april 2018 verscheen een groot interview met Yvonne Zonderop, auteur van het boek Ongelofelijk. Over de verrassende comeback van religie. Het boek gaat over over religie als vergane bron van identiteit en moraliteit, over de manier waarop Nederland radicaal van het geloof is gevallen, en over de christelijke erfenis die door de hedendaagse politiek maar al te vaak wordt uitgebuit. Na decennialange secularisatie constateert Zonderop nu echter vooral een herleving van het geloof.

Het universum is muziek
432 Hz verweven in hele universum Als we teruggaan naar het wijsje, dan is de ‘do’ de eerste toon, de grondtoon. Die eerste toon is van oudsher 432 trillingen per seconde, oftewel 432 Hertz (Hz). Die 432 trillingen per seconde is een toon die nauw verband houdt met het universum om ons heen. Die toon zit verweven in de natuur, in de wiskunde, in de planeetbanen, in het hele universum. Dat is ook de reden dat muziek normaal zo goed voor ons is, die muziek stemt ons als het ware af op het universum. Wij weten dat al heel lang. Dat is al heel oude kennis. Alle klassieke muziek van Bach, Brahms enzovoorts tot en met Verdi is gecomponeerd en uitgevoerd met gebruik van de ‘standaard’ A op 432Hz. In deze standaard is de C 512 Hz of in een lager octaaf 256 Hz, maar in steeds lagere octaven (512-256-128-64-32-16-8-4-2-1) komt de C uit op precies 1 trilling per seconde, de zogenaamde “oertoon”. Ze noemen deze stemming ook wel ‘wetenschappelijke stemming’, omdat deze stemming ook wetenschappelijk gezien past bij het universum. De oudst bekende voorstander van deze stemming is Plato, de wijsgeer uit Griekenland.

Dara Tatray De rol van Zelfonderzoek op het Pad van Terugkeer
Het Pad van Uitgaan, pravrtti marga, is door Ananda Coomaraswamy gekenschetst als het pad van achtervolging en zelfbevestiging. Het Pad van Terugkeer, Nivrtti Marga, wordt gekenschetst als een pad van toenemende zelfrealisatie3.
Dit uitgaan en terugkeren werd verwoord door Henri Bergson in Creative Evolution, waarin hij schreef: Zoals het kleinste stofdeeltje verbonden is met ons hele zonnestelsel, daardoor meegesleept in die onverdeelde neerwaartse beweging die het materialisme zelf is, zo vormen alle georganiseerde wezens, van de nederigste tot de hoogste, van het allereerste begin van het leven tot de tijd waarin wij zijn…slechts het bewijs van een enkele impuls, het omgekeerde van de beweging van materie, en zelf ondeelbaar.

Een paar jaar geleden heb ik aan Jules Ruis de volgende vraag voorgelegd: Is zelfgelijkvormigheid een eigenschap die zelfbewustzijn mogelijk maakt?
Heeft zo’n puur rationele bewerking iets met bewustzijn te maken? Het antwoord is ja als we veronderstellen dat het ontstaan van elementen in de natuur (net zo als dat pixeltje op het scherm) door bepaalde informatie wordt aangestuurd. Die veronderstelling is mijn uitgangspunt. Ik veronderstel dat in het DNA informatie ligt opgesloten in de vorm van een grote chemische verbinding van 4 soorten basen. Die informatie stuurt andere chemische samenstellingen aan hetgeen leidt tot de aanzet van de bouw van een eiwit. De jongste aanname (zie artikel van Pellionisz) veronderstelt nu dat deze aansturing opnieuw een iteratief/recursief proces is en dat er terugkoppeling plaatsvindt naar het gebied van het tot voor kort genoemde junk-DNA. Ook hier zou dan gelden dat de operatie doorgaat totdat een bepaalde (in het DNA opgeslagen en door externe omstandigheden beïnvloede) waarde (c.q. samenstelling van chemische stoffen) is bereikt.
De opgeslagen informatie heeft naar mijn mening iets met genen, memen en zelfbewustzijn te maken. Het samenspel van genen en memen noem ik het speelveld van de ziel. Er zouden dan bijvoorbeeld ook gemen kunnen bestaan.

Voor meer bijzonderheden kan ook worden verwezen naar het boek De natuurlijke tijd (p. 26 en 27) Peter Toonen.
Tijd is als zodanig te vergelijken met de steeds wijder lopende kringen in het water nadat er een steen in is gegooid.
Voor Precessie verwijs ik graag naar Hoofdstuk IV: De Tzolkin p. 96 - 102.
Lawrence E. Joseph behandelt het thema precessie op p. 41-44 van zijn boek Apocalyps – wordt 2012 het voorspelde vernietigende rampjaar?

Op p. 180 schrijft Gerrit Teule in zijn boek Ethiek, schoonheid en eonen: We tekenen daarom een waarschijnlijkheidsgolf, die zich cirkelvormig uitbreidt vanaf het middelpunt, net zoals in een plas water gebeurt als je er een steen in gooit en Gleiser op p. 70/219: Als je een steen in een vijver gooit, zie je dat de energie van de inslag via concentrische watergolven wordt afgevoerd.

De 'steen der wijzen', het mechanisme achter de metafoor van de ‘steen in de vijver’, om de onbalans in de verdeling van energie te verminderen is al bekend.
Net als in het boek Wat Darwin niet kon weten van Gerrit Teule wordt de schakel tussen ‘Geest en Lichaam’ (psychomaterie) met de kwantumverstrengeling, de ‘linker- en rechterhand’ (pad), de linker- en rechterhersenhelft in verband gebracht. Kwantummechanica en chiraliteit bieden een degelijke grondslag om de eonenhypothese van Jean Charon te onderbouwen. De hypothese geeft ook een boeiende visie op oorspronkelijk bewustzijn/dharmadhatu.
De onbalans op aarde wordt verkleind door bewust voor het symbool van de verticale as (Axis mundi, draad van Ariadne, het zevenvoudige pad) door het midden van het Ei van Assagioli, de zelfrealisatie van Maslow te kiezen.

Roger Rundqvist Het labyrith als inwijdingsweg (p. 46/47):
De labyrintdans voerde naar het midden, dat de 'axis mundi', de 'wereldas', vertegenwoordigde. Deze as kunnen we ons voorstellen als de symbolische verbinding tussen aarde en hemel, tussen de godin en de god. De diepere zin van het menselijke bestaan hing van deze verbinding af. Steeds weer moest ze hersteld worden, opdat de chaos niet zou gaan overheersen en het leven op aarde onleefbaar zou worden.

Prof. Brian R. Sinclair De wenteling van het wiel in het Westen (Theosofia 101/4 augustus 2000, p. 153/154)
Het is in wezen de mandala in driedimensionale vorm, met ingangspunten op de omtrek en met de berg Meru (de axis mundi, waar hemel en aarde elkaar raken), het centrum van het Boeddhistisch universum, oprijzend in het midden. Deze architectuur geeft, eenvoudig geschetst, zowel in zijn ongebroken materiële vormgeving als in zijn gerichtheid op devotie, uitdrukking aan de traditionele Boeddhistische cosmologie en zijn pad naar bevrijding.

De portalen van de Notre-Dame
Op de vloer van de kerk bevindt zich een labyrint. De pelgrim moest eerst het labyrint volgen tot aan het midden, van hieruit kon hij de prachtige ramen van de kerk bewonderen.

Zehra Bharucha Theosofie en Islam (Theosofia 107/1 februari 2006, p. 6)
Pelgrimage: (Hijra)
De vijfde zuil van de Islam is de pelgrimstocht. Tijdens zijn of haar leven wordt van iedere moslim die daartoe in staat is verwacht dat hij of zij de ‘Hajj’, Hadji, of pelgrimstocht naar Mekka maakt, waar het woord van God voor het eerst aan Mohammed geopenbaard werd. Het voornaamste doel van de pelgrimage is de toewijding aan God te vergroten, maar het dient ook als een krachtige herinnering aan de menselijke gelijkheid en broederschap. Wanneer zij Mekka bereiken, leggen de pelgrims hun normale kleding en andere onderscheidingstekens van hun rang en status af en hullen zij zich in twee eenvoudige kledingstukken die lijken op lakens. Zowel de prins als de arme benaderen hun God niet verdeeld door belemmeringen van rijkdom, klasse, geloofsleer of huidskleur. Aldus schrijft de Islam een volledige levenswijze voor aan zijn volgelingen, een pad van onderwerping en genade dat uiteindelijk zal leiden tot verlichting en de Waarheid.
De Derde grondstelling (De Geheime Leer Deel I p. 47) verhaalt over de ‘fundamentele gelijkheid van alle zielen met de universele overziel … en de verplichte pelgrimstocht voor iedere ziel’. De Koran spreekt over ‘de Kenner van het Ongeziene en het Geziene, de Machtige, de Genadige, Die alles wat hij geschapen heeft prachtig gemaakt heeft, en Hij begon de schepping van de mens uit stof… toen maakte Hij hem compleet en ademde in hem uit zijn Geest…’ [De Adoratie, vers 7]. Dit denkbeeld wordt dan afgerond in de Uitspraken van de Profeet Mohammed die zei ‘O Mens! Gij dient terug te keren tot God, uw God, uw Zelf, met moeite en pijn, door stap voor stap, fase voor fase omhoog te klimmen’.

In de loop der eeuwen is een veelvoud (Plato, Socrates, Anselmus van Canterbury, Thomas van Aquino, Immanuel Kant, René Descartes, Kurt Gödel) aan Godsbewijzen uitgewerkt. Maar ook de stelling van Gödel is door de één-op-één relatie bijectie niet waterdicht.

Anselmus van Canterbury was de eerste die een logisch bewijs van het bestaan van God formuleerde. Dit zogeheten ontologisch godsbewijs laat zich als volgt samenvatten:

  • God is, per definitie, het volmaaktste wezen dat denkbaar is. In Proslogion, hoofdstukken 2-4, wordt dit in 2 varianten verwoord: God is 'iets, groter dan hetwelk niets gedacht kan worden' (aliquid quo nihil maius cogitari posit/potest/non valet) en God is 'datgene, groter dan hetwelk niets gedacht kan worden' (id quo maius cogitari nequit/non potest).
  • Het is beter te bestaan dan niet te bestaan, dus iets wat niet bestaat kan nooit volmaakt zijn.
  • Een niet bestaande God is minder volmaakt dan een bestaande.
  • Dus moet God bestaan.

Dit bewijs werd in de twintigste eeuw geformaliseerd met behulp van de modale logica door Kurt Gödel.

Douglas R. Hofstadter and Daniel C. Dennett The Mind's I (Chapter 20)
Raymond Smullyan Is God a Taoist? Underlying Gödel’s Incompleteness Theorem, that there is no shortcut to the development of higher and higher intelligences (or, if you prefer, more and more “enlightened” states); in short, that “the Devil” must get his due.
Toward the end of this dialogue, Smullyan gets at issues we have been dealing with throughout this book – the attempts to reconcile the determinism and “upward causality“ of the laws of nature with the free will and “downward causality” that we all feel ourselves exerting. His astute observation that we often say “I am determined” to do this” when we mean “I have chosen to do this” leads him to his account of free will, beginning with god’s statement that “Determinism and choice are much close than they might appear.”

In zijn boek Ik ben een vreemde lus stelt Douglas R. Hofstadter (p. 205): Waarheid en bewijsbaarheid zijn twee kanten van dezelfde medaille, die altijd samengaan omdat ze elkaar tot gevolg hebben. In plaats daarvan zijn we nu een geval tegengekomen waar, hoe verbazend het ook mag lijken, waarheid en onbewijsbaarheid elkaar tot gevolg hebben.
Een analoog fenomeen doet zich bij de kunstmatige grenzen tussen 'Golven en Deeltjes' voor. Douglas R. Hofstadter (p. 217): Uit al die elementaire deeltjes die hun werk microscopische werkjes doen, verrijzen de macroscopische gebeurtenissen die een biowezen overkomen.
Douglas R. Hofstadter (p. 18): Dus ja, uiteindelijk ben ik een soort specialist; ik ben gespecialiseerd in denken over denken (Meta-leren).
De kwintessens van het verhaal van Douglas Hofstadter (p. 252) heeft op de subtiele balanceeract van Kurt Göbel betrekking, die aantoonde hoe hoger zelfverwijzende betekenissen die opduiken in een formeel wiskundig systeem, een causaal vermogen kunnen hebben dat precies even werkelijk is als dat van de strenge, verstarde, lagere deductieregels van het systeem (neerwaartse causaliteit).
This analogy allows Hofstadter to work up ideas about "upward and downward causality," with Whitehead and Russell's invented logical alphabet at the bottom of a hierarchy generating Gödelian loops at the top, analogous to neurons and dendrites at the bottom of the brain hierarchy generating concepts and categories — including of course the strangely loopy one called "I" — at the top.

C.W. Leadbeater boek De Mens zichtbaar en Onzichtbaar, hoofdstuk De gebieden van de natuur (p. 17):
Wij kennen de drie welbekende toestanden van de materie, de vaste, de vloeibare en de gasvormige, en de wetenschap stelt in haar theorieën dat alle substantie onder de juiste verandering van temperatuur en druk in al deze toestanden kunnen bestaan.
De occulte scheikunde toont ons nog een andere en hogere toestand dan de gasvormige, waarin ook alle ons bekende substanties kunnen worden overgebracht of omgezet; aan die toestand hebben wij de naam etherisch gegeven.
18: Wanneer de elementen worden ontbonden, belanden wij bij een stel units die allemaal gelijk zijn, behalve dat sommige ervan positief en andere negatief zijn.
19: En weer bereiken wij door onze verdeling ver genoeg voort te zetten een unit – de unit van dat gebied van de natuur waaraan occultisten de naam astrale wereld hebben gegeven.
19/20: Het is een bekend feit in de wetenschap dat zelfs in de meest vaste substanties geen twee atomen elkaar ooit raken; elk atoom heeft steeds zijn veld van werking en trilling, en elk molecuul heeft op zijn beurt zijn grotere veld, zodat er altijd onder alle mogelijke omstandigheden onderlinge ruimte bestaat. Ieder stoffelijk atoom drijft in een astrale zee – een zee van astrale materie die het omringt en elke tussenruimte in deze fysieke stof vult. De mentale materie doordringt op haar beurt de astrale op precies dezelfde wijze, zodat al deze verschillende gebieden van de natuur in geen enkel opzicht ruimtelijk gescheiden zijn, maar alle om ons heen, hier en nu, bij ons bestaan, zodat het, om ze te zien en te onderzoeken, niet nodig is enige beweging in de ruimte te maken, maar slechts onze innerlijke zintuigen te openen waardoor zij kunnen worden waargenomen.
123: Hoofdstuk 21 Het oorzakelijke lichaam van de adept
Schema’s die in het boek van Leadbeater worden besproken:
- Schema II Gebieden der natuur (Verstandelijkheid, Oorzakelijk lichaam)
- Schema IV ‘Ontwikkeling en Inwikkeling’ (‘Evolutie en Involutie’ – ‘Ontvouwen en Invouwen’)

Causaal lichaam (Theosofia augustus 2009 p. 162: hoger denkvermogen)
Begrijpen is volgens Spinoza de dingen zien in hun ‘logische afhankelijkheid’.
Het begrip toeval (Amor fati: Liefde voor het lot.) wordt in verband gebracht met ‘logische afhankelijkheid’ en ‘acausale geordendheid’.
Dr. Jolande Jacobi boek De psychologie van Carl G. Jung (p. 21): Jung noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, ‘acausale geordendheid’.

Het is mijns inziens mogelijk de discussie met betrekking tot ruimte en tijd een stapje verder te brengen door van de begrippen absolute tijd en de van de lichtsnelheid (snelheid van een foton) afhankelijke relatieve tijd gebruik te maken. De gedachtenspinsels die daarbij naar voren zijn gekomen wil ik graag ter discussie aan u voorleggen. In de publicatie van Christian Maes wordt verwezen naar de absolute tijd, die niet kan worden waargenomen. De relatieve tijd bespreekt Fred Matser in zijn boek Net als jij ben ik EEN VAN DE MILJARDEN expressies van de schepping op deze aarde (p. 253/254).

Het tijdschrift GAMMA (december 2009) heeft twee korte recensies opgenomen:
42/43: Harry Nijhof: Ervin Laszlo 'Kwantumshift in het wereldbrein - De impact van nieuwe wetenschap op ons en de wereld' (recensie)
Ervin Laszlo schrijft: "Halverwege de 20e eeuw dacht men nog dat onze Melkweg het hele universum was; nu weten we dat er ook een metagalaxis is die uit miljarden andere sterrenstelsels bestaat. Bovendien weten we dat deze metagalaxis slechts ons universum is: er kunnen miljoenen, zo niet miljarden andere universa in het meta-universum (heelal) of 'metaversum' bestaan" (p. 101).
Gerrit Teule spreekt in Wat Darwin niet kon weten (p. 20) over honderd miljard andere melkwegstelsels. Ik behandel in het rapport Eenheid in Verscheidenheid (hoofdstuk 5.3 – Synthese) het begrip relatief, dat hierop van toepassing is. Als voorbeeld de opvatting van de theosofie. Zij ziet het begrip relativiteit als volgt: "Hoewel het heelal een relatief heelal is en daarom ook al zijn delen relatief zijn - het ene ten opzichte van elk ander of alle andere en alle ten opzichte van het ene - ligt er toch een onsterfelijke Werkelijkheid achter, die de grondslag of de Waarheid der dingen vormt, waaruit alle verschijnselen in hun ontelbare relatieve openbaringen voortvloeien. Er is een weg, een pad, waarlangs de mensen deze Werkelijkheid achter de dingen kunnen bereiken, omdat de mens deze in zich heeft als zijn innerlijkste wezen en daarom als zijn oerbron. In iedere mens is deze Werkelijkheid die wij allen zoeken fundamenteel aanwezig. Ieder van ons is het pad dat erheen leidt, want het is het hart van het heelal." Laszlo volgt in zijn boeken deze denklijn. Zo ook in:

43: Harry Nijhof: Ervin Laszlo & Jude Currivan 'Kosmos - Een integrale visie op de wereld' (recensie)
Belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen en tijdloze spirituele inzichten laten zien hoe de kosmos en alles wat we 'de realiteit' noemen feitelijk één groot geheel is. Dit is de essentiële kosmische geest van waaruit alles is ontstaan, wordt gemanifesteerd, en waarheen alles terugkeert. Onderzoek toont aan wat oude mystici al hebben waargenomen: wij hebben het aangeboren vermogen om de kosmos te bekijken, te begrijpen en te ervaren op niveaus die ver buiten de beperkingen van onze persoon liggen. Graag verwijs ik in aansluiting daaraan naar het Instituut voor Theoretische Fysica, K.U.Leuven: waar u het artikel vindt van Christian Maes "Wetenschap zonder religie is kreupel":
Heisenberg spreekt niet over de baan zelf, of over de positie van het elektron als deeltje want niet als dusdanig zichtbaar. Einstein lijkt verrast: “Maar je gelooft toch niet echt dat men in een fysische theorie enkel waarneembare grootheden kan opnemen.” Heisenberg kapituleert met: “Ik dacht dat het net u was die dergelijke ideeën heeft gebruikt om tot de relativiteitstheorie te komen. U hebt toch benadrukt dat men niet kan spreken over een absolute tijd, want men kan geen absolute tijd waarnemen.
U hebt gezegd dat enkel onze uurwerken de tijd bepalen.” Heisenberg heeft de relativiteitstheorie van Einstein duidelijk goed bestudeerd. Reeds in 1905 had Einstein de metafysica van de Newtoniaanse mechanica ontmaskerd. Zijn kritiek op de abstracte noties van tijd en ruimte van de klassieke mechanica, had een revolutie in de fysica ontketend. Einstein had ook zelf opgemerkt hoe hij geïnspireerd was geweest door het positivisme van Ernst Mach. En dan komt de onverwachte reactie van Einstein: “Misschien heb ik inderdaad dergelijke filosofie gebruikt, maar een goede mop mag niet te vaak herhaald worden — het is hoe dan ook nonsensikaal. Het is waar dat het voorzichtig is zich te herinnneren wat men echt observeert. Meer principieel echter is het een grote vergissing een theorie enkel te willen baseren op waarneembare grootheden. Want, in werkelijkheid gebeurt net het omgekeerde.”
Einstein was een groot bewonderaar van de filosoof Spinoza. Hij vereerde Spinoza zeker voor zijn consequent en alomvattend determinisme. Dat paste fijn in een monolitisch doorgevoerd monotheïsme: “God is Eén en dus is er in de natuur der dingen slechts één substantie gegeven.” Een belangrijke reden om toevalsverklaringen te vermijden die geen verdere grond krijgen in de theorie, is dat ze het ons moeilijk maken om verbanden en reducties door te voeren. Ze hebben een verlammende werking op het verlangen van de wetenschapper om de natuur als één realiteit te begrijpen.
Reeds in 1920 had hij in een interview gezegd: “Ik wil weten hoe God de aarde heeft geschapen. Ik ben niet geïnteresseerd in dit of dat fenomeen,... Ik wil Zijn gedachten kennen, de rest zijn details.”
Het gebruik van het woord God bij Einstein wordt beter begrepen als de God van Spinoza en religie zal Einstein associëren aan het verbonden zijn in het (wetenschappelijk) zoeken naar en verkennen van de realiteit van de kosmos en haar transcendente wetmatigheid.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld, Wat is tijd? (p. 64):
De klok die in de relativiteitstheorie de tijd meet, maakt daarentegen deel uit van het door de theorie beschreven universum. Niets in de relativiteitstheorie komt overeen met de manier waarop wij tijd ervaren als een ‘pijl’ die zich vanuit het verleden via het heden naar de toekomst verplaatst.
Het grote probleem is het verschijnen respectievelijk verdwijnen van het heden. De fysici hebben, zonder dat van de daken te schreeuwen, de factor tijd op zijn minst sinds de dagen van Galileo in feite geëlimineerd.
De onvermijdelijke toename van entropie veroorzaakte de vlucht van de tijdpijl.
65: Die universele symmetrie betekent dat de werkelijkheid alle ‘nu’s’ vanaf het eerste begin van het universum tot aan zijn uiteindelijke einde moet omvatten, zonder enig onderscheid tussen verleden, heden en toekomst. Het universum wordt zonder onderbreking herschapen in het fractale ‘nu’ van de Planck-tijd, gelijk aan het nagenoeg onvoorstelbaar korte moment van 10 tot de macht -44 seconde.

De 5e dimensie, het eeuwige nu komt ook in het boek Net als jij ben ik EEN VAN DE MILJARDEN expressies van de schepping op deze aarde van Fred Matser in het hoofdstuk Contact houden in het hier-en-nu p. 284 ter sprake. De relatieve tijd bespreekt Fred Matser in het hoofdstuk Ruimte en tijd anders ervaren (p. 253):
Een van de ogenschijnlijke zekerheden van het eindige universum is dat het wordt bepaald door ruimte en tijd.
Als we Einsteins relativiteitstheorie toepassen op het eindige universum, zal het duidelijk zijn dat iedere ster en planeet, elk levend wezen, iedere plant en elk mineraal, element en atoom en ieder molecule een eigen ruimte en tijd inneemt en nooit de ‘ruimte en tijdspositie’ van een andere uiting van de schepping kan bezetten.
254: Het concept dat ‘alles zijn eigen plek heeft’ is volgens mij gemakkelijk te begrijpen en leidt tot het inzicht dat in het universum iedere vorm van materie – van fijn- tot grofstoffelijk – een eigen positie inneemt ten opzichte van alle overige expressies. Ik vermoed echter dat het voor veel mensen – mezelf incluis – wat moeilijker te begrijpen is dat alle dingen hun ‘eigen tijd’ (relatieve tijd) hebben.
Ook in dit opzicht werd ik geholpen door Einsteins theorieën. Hij kwam met de gedachte de tijd te bepalen aan de hand van de lichtsnelheid in relatie tot de positie van de waarnemer. Als iemand bijvoorbeeld tegenover mij staat, laten we zeggen op een meter afstand, en de zon – miljoenen kilometers achter zijn of haar rug – een lichtpartikeltje of foton uitzendt, zal dit foton – als het onze kant uitkomt – de man of vrouw tegenover mij eerder bereiken dan mij. Aangezien licht zich met een snelheid van circa 300.000 km/sec. in een rechte lijn verplaatst, is het tijdsverschil tussen ons miniem, aangezien we slechts een meter van elkaar vandaan staan. Toch is het feit dat dit tijdsverschil er is, van cruciaal belang voor ons begrip van tijd.
Hieruit volgt namelijk dat er ook een zeer klein tijdsverschil moet bestaan tussen twee verschillende punten op mijn huid, of tussen mijn neusvleugels of welke andere objecten ook die zich in tijd en ruimte bevinden.
Dit inzicht in de aard van tijd en ruimte had voor mij uiterst ingrijpende consequenties. Ik ging beseffen dat ieder van ons – ja, zelfs elk deeltje in het universum – vreedzaam zijn eigen unieke positie in de matrix van ruimte en tijd inneemt en naast al het andere bestaat, ofwel coëxisteert.

Bergson (p. 100), Duur en Tijd (Rechter - en Linker hersenhelft) Het eigenlijke denkproces in de hersenen, bijvoorbeeld het verwerken van indrukken die door zintuigen aangeleverd worden, is een elektrochemisch proces. Aan het einde van de zenuwcellen registreren de synapsen (te vergelijken met een zend- en ontvangststation) elektronische spanning in de cellen zelf en de cellen ernaast. Als deze spanning verandert, doordat er een impuls door een zintuig wordt aangeleverd, sturen de neurotransmitters via de synapsen chemische stoffen. Deze stoffen zorgen ervoor dat bij de onderling verbonden cellen van het hersennetwerk andere chemische stoffen in kunnen stromen, die de elektrische spanning veranderen. Op deze manier vindt er gedachtenoverdracht plaats. De synapsen zorgen voor de contacten, de communicatie tussen neuronen.

Pascal Ploum Het “verlichte” bewustzijn
Want als elk object dat we buiten ons zelf waarnemen niet wordt waargenomen in het NU maar in het verleden, wanneer of wat is dan NU?
Alles wat buiten ons verkeert is dus ten opzichte van ons in de verleden tijd. Het enige NU dat voor de waarnemer bestaat is het NU in jezelf. Alleen in je eigen bewustzijn bestaat het ultieme NU. Alle andere buiten het eigen bewustzijn geplaatste “NU-en” zijn hooguit benaderingen daarvan. We leven dus eigenlijk allemaal op een uniek “tijdseiland”.
Kijken we ook eens naar het bewustzijn in relatie tot de golf-deeltjes dualiteit. Zodra een individueel bewustzijn gaat interacteren met andere “bewustzijnen” ontstaan er samenwerkingen maar ook tegenwerkingen; structuren of patronen. Een sociaal of maatschappelijk patroon bijvoorbeeld hiërarchieën, samenwerkingsverbanden maar ook afbrekende krachten. Gevolg is een bepaald patroon van maatschappelijke en sociale krachten die zich kristalliseert in organisatie, staatinrichting, maatschappelijke ordening etc.
Ook hier is een analogie te zien met de interferentiepatronen van licht. De eigenschappen van de interacterende delen is anders (meer??) dan de losse delen.
Het verschil tussen het nu en de eeuwigheid is de tijd, die maakt van het laatste het eerste. In zijn Timaios noemt Plato de tijd “een bewegend beeld van de eeuwigheid” (p. 96).
Duur geeft de spiegelsymmetrie en tijd de complementariteit van de duur weer (p. 100).

Ilya Prigogine: tijd geeft het verschil aan tussen de rol van het verleden en die van de toekomst. Boek Order out of Chaos: We kunnen het oude a priori onderscheid tussen wetenschappelijke en ethische waarden niet langer accepteren…. Tegenwoordig weten we dat tijd een constructie is en daarom een ethische verantwoordelijkheid met zich draagt….Als gevolg daarvan is de individuele activiteit niet tot betekenisloosheid gedoemd.
De westerse filosofie is een voortgaande discussie tussen Herakleitos' wereld van het worden en Parmenides' wereld van het zijn. Deze discussie, die zo'n 2500 jaar geleden is gestart, is nog steeds niet ten einde.' De discussie draait om de vraag of er vaste en universele natuurwetten zijn of dat de natuur een wordingsproces zonder wetmatig-heden is. 'Geen van beide is volgens mij waar.'

De stelling lijkt gerechtvaardigd voor wat betreft tijd er van uit te gaan dat er maar een natuurlijke tijd bestaat, het eeuwige nu, het durée van Henri Bergson.

De in de bijlage ‘Nu, Verleden en Toekomst’ gerubriceerde publicaties laten zien dat het definiëren van het verschijnsel tijd nog niet zo eenvoudig ligt. Waandenkbeelden blijven bestaan zolang de domeinen Geest en Lichaam, geesteswetenschappen en de natuurwetenschappen los van elkaar blijven functioneren. Voor wat betreft ruimte en tijd kan er maar een waarheid zijn, die voor beide domeinen geldt. Het is wenselijk dat de discrepantie die er over de begrippen ruimte en tijd is ontstaan wordt opgeheven.
Stelling: Er treedt een paradigmawisseling van Thomas Kuhn, een revolutie in het wetenschappelijke denken op, wanneer de grens die tussen beide domeinen is ontstaan wordt doorbroken.

De beide zijde van de medaille kunnen echter niet gelijk zijn anders is er sprake van een evenwichtssituatie. Het is de Oerbron van universeel leven (Solovjov) die het systeem in beweging houdt. Van deze oerbron is echter nog niets bekend. Daar kunnen we alleen maar naar gissen.

Václav Havel Het wonder van het Zijn: onze mysterieuze onderlinge afhankelijkheid:
Wat maakt het Antropisch Beginsel en de Gaia-hypothese zo inspirerend? Heel eenvoudig dit: beide herinneren ons, in moderne taal, aan wat we allang hebben vermoed, aan wat we al heel lang hebben geprojecteerd in onze vergeten mythen en in wat misschien al altijd als archetype in ons sluimerde. Dat is het besef dat we verankerd zijn in de aarde en het universum, het besef dat we hier niet alleen voor onszelf zijn, maar dat we een wezenlijk deel zijn van hogere, mysterieuze entiteiten waarmee we beter niet kunnen spotten. Dit verloren gegane bewustzijn is gecodeerd in alle religies. In alle culturen leeft het, in allerlei vormen. Het is een van de grondslagen waardoor de mens zichzelf kan begrijpen, zijn plaats in de wereld, en uiteindelijk de wereld als zodanig.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld
Emotionele intelligentie (p. 125):
In 1996 besprak de psycholoog Daniel Goleman het belang van het hart voor de manier waarop wij de wereld ervaren en ermee in wisselwerking staan.
Hoofdstuk 10 De doorbraak op gang brengen, Spiraaldynamiek (p. 147):
In hun baanbrekende boek Spiral Dynamics beschrijven Don Beck en Christopher Cowan een model van de bewustzijnsevolutie van complete culturen.

De wederkerigheid (reciprociteit) tussen de horizontale - en vertikale cirkel, de lemniscaat symboliseert de relatie tussen geest en lichaam, tussen ongemanifesteerd en gemanifesteerd. De wederkerigheid (reciprociteit) tussen de horizontale - en vertikale cirkel, de lemniscaat symboliseert de relatie tussen geest en lichaam, tussen ongemanifesteerd en gemanifesteerd. Het brengt de ‘theorie van de ark van Noach’, de 49 fasen van actief bestaan, de theosofische leer van zeven Rassen en zeven Ronden, de twéé kanten van een medaille, het mysterie van het leven tot uitdrukking.

Plutarchus onderscheidt de lagere en hogere Tetraktis (Deel II p. 682), de aardse en hemelse Tetraktis (p. 688). Samen vormen deze de lemniscaat, die het aardse met het hemelse verbindt. Een toelichting op de ene werkelijkheid, de hogere Tetraktis geeft Blavatsky in De Geheime Leer Deel I, Proloog (p. 46). Er is maar één universele waarheid, Éne werkelijkheid Ain-soph, die door de eerste grondstelling tot uitdrukking wordt gebracht. Het is de bron van eenheid achter alle verscheidenheid.

H.P. Blavatsky: De Geheime Leer Deel I, De drie grondstellingen van de geheime leer (p. 45):
Het ‘gemanifesteerde Heelal’ is dus doordrongen van dualiteit en deze is als het ware de essentie van zijn EX-istentie als ‘manifestatie’. Maar evenals de tegenovergestelde polen van subject en object, geest en stof, alleen maar aspecten zijn van de Ene Eenheid waarin ze tot synthese zijn gebracht, zo is er ook in het gemanifesteerde Heelal ‘dat’ wat geest aan stof, en subject aan object verbindt.
De Geheime Leer Deel I Stanza 1 De nacht van het heelal (p. 73):
De drie tijdperken – het heden, het verleden en de toekomst – vormen in de esoterische filosofie een samengestelde tijd; want deze drie zijn slechts samengesteld met betrekking tot het gebied van de verschijnselen, maar in het rijk van de noumena hebben zij geen abstracte geldigheid. Zoals in de geschriften wordt gezegd: ‘De verleden tijd is de tegenwoordige tijd en ook de toekomst, die, hoewel zij nog niet tot bestaan is gekomen, toch is’; zo luidt een voorschrift van de Prasanga Madhyamika leer, waarvan de dogma’s bekend waren sinds deze zich losmaakte van de zuiver esoterische scholen.
74: Wat is de tijd bijvoorbeeld anders dan de opeenvolging in panorama’s van onze bewustzijnstoestanden? Met de woorden van een Meester, ‘Het irriteert mij deze drie onhandige woorden – verleden, heden en toekomst – te moeten gebruiken, die armzalige begrippen van de objectieve fasen van het subjectieve geheel; zij zijn vrijwel even weinig geschikt voor het doel als een bijl voor fijn houtsnijwerk.’ Men moet paramartha verkrijgen opdat men niet een te gemakkelijke prooi wordt voor samvriti – dit is een filosofisch axioma7.
7) Duidelijker gezegd: ‘Men moet waar zelfbewustzijn verkrijgen om samvriti, de ‘oorsprong van de misleiding’, te begrijpen.’ Paramartha is synoniem met de Sanskrietterm svasam-vedana of ‘de bespiegeling die zichzelf analyseert’. Er is een verschil in interpretatie van de betekenis van paramartha tussen de Yogacharya’s en de Madhyamika’s, maar geen van beiden verklaren de werkelijke en ware esoterische betekenis van de uitdrukking. Zie verder Sloka 9.
De Geheime Leer Deel I Stanza 3 Het ontwaken van de kosmos (p. 93):
(a) Het schijnbaar paradoxale gebruik van de uitdrukking ‘zevende eeuwigheid’, die zo het ondeelbare verdeelt, is in de esoterische filosofie toegestaan. Deze verdeelt grenzeloze duur in onvoorwaardelijke eeuwige en universele tijd en een voorwaardelijke tijd (khandakala, gebroken tijd). De ene is de abstractie of het noumenon van eindeloze tijd (kala); de andere het periodiek hierdoor optredende verschijnsel, als het gevolg van mahat (de universele intelligentie, beperkt door de duur van het manvantara).

De Geheime Leer Deel II hoofdstuk De evolutie van het tweede ras (p. 121):
(a) Denk in dit verband aan de Tabula Smaragdina van Hermes, waarvan de esoterische betekenis zeven sleutels heeft. De astro-chemische sleutel is bij de onderzoekers goed bekend, de antropologische kan nu worden gegeven. Het daarin genoemde ‘ene ding’ is de MENS. Er wordt gezegd: ‘De vader van DAT ENE ENIGE DING is de zon; zijn moeder de maan; de wind draagt het in zijn schoot, en zijn voedster is de geestrijke aarde.’ In de occulte weergave hiervan wordt eraan toegevoegd: ‘en geestelijk vuur is zijn leraar (goeroe)’.
Dit vuur is het hogere Zelf, het geestelijke ego, of dat wat eeuwig reïncarneert onder de invloed van zijn lagere persoonlijke zelven, die bij elke wedergeboorte veranderen, vol van tanha of begeerte om te leven. Het is een vreemde wet dat op dit gebied de hogere (geestelijke) Natuur om zo te zeggen de slavin van de lagere moet zijn. Tenzij het ego zijn toevlucht neemt in de atman, de AL-GEEST (algeest), en geheel opgaat in de essentie daarvan, kan het persoonlijke ego hem tot het bittere einde voortdrijven. Dit is niet volledig te begrijpen, tenzij de onderzoeker zich vertrouwd maakt met het mysterie van de evolutie, die drie wegen volgt – de geestelijke, de psychische en de stoffelijke.
125/126: Daarom staat er op de Smaragden tafel, die door christelijke handen werd verminkt:
Het hogere komt overeen met het lagere en het lagere met het hogere, om dit ene inderdaad wonderbaarlijke werk tot stand te brengen’ – dat de MENS is. Want het geheime werk van Chiram, of koning Hiram in de Kabbala, ‘in essentie één, maar met drie aspecten’, is het universele middel of de steen der wijzen. Het hoogtepunt van het geheime werk is enerzijds de geestelijke volmaakte mens; anderzijds is het de vereniging van de drie elementen, het occulte oplosmiddel in de ‘wereldziel’, de kosmische ziel of het astrale licht; en op het stoffelijke gebied is het waterstof in haar betrekking tot de andere gassen. Het TO ON, inderdaad; het ENE ‘dat niemand heeft gezien behalve de zoon’; deze zin heeft betrekking op zowel de metafysische als de fysische Kosmos, en op de geestelijke en de stoffelijke mens. Want hoe zou deze laatste het TO ON, de ‘ene vader’ kunnen begrijpen, indien zijn manas, de ‘zoon’, niet (als) ‘een met de vader’ wordt, en door deze opneming verlichting ontvangt van de ‘goddelijke leermeester’, de goeroe – atma-buddhi?
Geheime Leer Deel II Stanza 10 Vervolg (p. 309/310):
De legende van de ‘gevallen engelen’ bevat in haar esoterische betekenis de sleutel tot de talrijke tegenstrijdigheden in het karakter van de mens; zij wijst op het geheim van het zelfbewustzijn van de mens; zij is de hoeksteen waarop zijn hele levenscyclus is gebaseerd – de geschiedenis van zijn evolutie en groei.

====

Kunst (Spontane generatie, Creativiteit, Creatielemniscaat)

Gulden regel: Wat gij wilt dat u geschiedt doe dat de ander.
Confucius: Doe nooit anderen aan wat je niet zou willen dat ze jou aan zouden doen.
Mattheüs 7:7-12 Alles nu wat gij wilt, dat u de mensen doen, doet gij hun aldus: want dit is de wet en de profeten.
Toby Tetenbaum: The most important role managers have at this time is to lead people through the transition from the industrial era to the information era, from the world of Newton to the world of chaos.
Robbert Dijkgraaf: De architectuur van ons brein bepaalt en beperkt de wetenschap - Er is geen wiskunde zonder de mens - daar kwam ik achter (NRC 27 december 2008).
Marcel Douwe Dekker Als conceptueel kunstenaar werk ik over de grenzen van de kunst, vormgeving, wetenschap en organisatie aan een samenhangende visie op de wetenschap en maatschappij en het menselijk denken en doen. Hiermee wil ik bijdragen aan het denken over en het werken aan de duurzame samenleving.

Kunst en geschiedenis, de kunstgeschiedenis leert dat de mensheid zich al heel lang met kunst bezig houdt. De grotten van Lascaux liggen in de vallei van de Vézère op het grondgebied van de gemeente Montignac in het Franse departement Dordogne (regio Nouvelle-Aquitaine). In 1940 werden in een grot een groot aantal rotswandschilderingen ontdekt.
De oudste rotsschilderingen uit de grot van Lascaux worden gedateerd op 15.000 v.Chr, de jongste op 10.000 v.Chr. Het is de rijkst beschilderde prehistorische grot die tot nu toe werd ontdekt. Er zijn de verhalen, die zijn opgeschreven in de Veda’s, de heilige boeken van het Hindoeïsme, in het Oude Testament en het Nieuwe Testament.

De boodschap, het nieuwe inzicht van Jezus (historisch-kritisch benaderd) Keer dan ook uw andere wang toe is de keerzijde van het Oog om oog, tand om tand uit het Oude Testament en berust op de Gulden Regel Wat gij wilt dat u geschiedt doe dat de ander (Wederkerigheid). Voor religies behoort De Gulden regel (ethic of reciprocity) tot de core business.

Spiegel van de tijd (Nell Westerlaken Volkskrant 22 november 2017 p. V10-V11):
Grote operaproducties vormden altijd een reflectie van de maatschappelijke voortgang. Een expositie in Londen laat het fraai zien - maar je mist wel de beleving van het theater.
Wolfgang Amadeus Mozart was niet bang voor een beetje heibel. Hij had de pest aan de aristocraten van zijn tijd; ze behandelden hem als een bediende, schreef hij aan zijn vader. Geen wonder dat hij de privileges van de elite aan de kaak stelde toen hij de kans kreeg. In zijn opera Le Nozze di Figaro neemt een bediende, Figaro, het op tegen zijn adellijke werkgever.
De laatste claimt het traditionele recht een nacht door te brengen met de aanstaande bruid van zijn ondergeschikte. Maar hij heeft buiten Figaro gerekend. 'Se vuol ballare, signor contino', zingt Figaro dreigend ('Als ú wilt dansen, meneer de graaf, bepaal ík de muziek').
De opera Le Nozze di Figaro beleefde zijn première in het Wenen van 1786.
Dankzij de Verlichting was de sociale hiërarchie in de Habsburgse hoofdstad flink gaan schuiven. De adel verloor een deel van zijn privileges en dat gebeurde met instemming van keizer Jozef II. Theaters en muziekgebouwen werden toegankelijk voor alle rangen en standen. In Le Nozze di Figaro wordt de graaf vrolijk op zijn nummer gezet; de opera was een spiegel van de tijd. Vanzelfsprekend was een deel van de elite not amused.
'Figaro' werd koeltjes ontvangen, de Weense salons spraken er schande van.

Zijn hele leven worstelt de kunstenaar met de Shoah: 'Geen naam, maar een nummer krijgen is het ergst.' (Anna van Leeuwen interviewt Christian Boltanski Volkskrant 27 november 2017 p. V3):
Wie de kunstinstallatie van Christian Boltanski in de Amsterdamse Oude Kerk bezoekt, wordt behandeld als een dode.
'Ik ben niet gelovig,' legt Boltanski uit, 'ik stel vragen en ik hoop dat die tot andere vragen leiden bij de bezoeker.
Natuurlijk heeft alles in mijn kunst betekenis voor mij, maar voor een ander zal die betekenis anders zijn.'
Welke betekenis heeft uw kunst voor u?
'Mijn oeuvre is te begrijpen als een lange naïeve psychoanalyse. Alles komt voort uit mijn trauma. Ik ben geboren in Parijs in 1944, ik hoorde vanaf mijn vroegste jeugd over mensen die terugkwamen en mensen die niet terugkwamen, over de Shoah. Vanuit dat trauma maak ik kunst.'
Waar was u geweest zonder kunst?
'Dan zat ik in een psychiatrische inrichting, ik was echt gestoord als kind. Mijn ouders waren goed voor me. Ik wilde bijvoorbeeld niet naar school en dat hoefde niet.'

VPRO Boeken 26 november 2017
Jeroen van Kan ontvangt Gustaaf Peek over Verzet! Pleidooi voor het communisme. Een revolutionair pamflet waarin Gustaaf Peek decennia van kapitalistische indoctrinatie ondermijnt.
Een kind van de Koude Oorlog kent het communisme alleen als de repressieve ideologie van totalitaire staten met geheime diensten die bepaalden wat mensen moesten denken en moesten doen. Na de val van de Berlijnse Muur had 'onze' manier van leven, het kapitalisme, gewonnen. Die triomf heeft een tijdperk ingeluid van groeiende ongelijkheid, van regeringen die markt boven rechtstaat stellen en van burgers die steeds zelfdestructiever stemmen. Het onvermijdelijk lijkende kapitalisme weet zijn roofzuchtige aard nauwelijks meer te camoufleren. Tijd voor verzet!
In dit pamflet pleit Gustaaf Peek voor een van de nog altijd controversiële ideeën van Karl Marx: de rechtvaardige herverdeling van kennis, macht en inkomen. Het communisme heeft een nieuwe poging tegoed, een revolutie in de richting van een natuurlijker menselijk verbond en een betere wereld.

Gustaaf Peek treedt met zijn pamflet in de voetsporen van Joop den Uyl. Jeroen Dijsselbloem heeft gelijk dat met zijn vertrek uit de tweede kamer meer vernieuwing, lees het stoppen van het marktfundamentalisme wenselijk is. Wellicht dat er nu met het motto van het kabinet-den Uyl (1973 – 1977), spreiding van ’Geld, Kennis en Macht’ een begin wordt gemaakt met een paradigmawisseling richting Gulden Middenweg.

Mooie Machine (Angela Wals Volkskrant 25 november 2017 Sir Edmund p. 64-69):
Volgens de Deense superster Olafur Eliasson gaat kunst niet alleen over mooi of lelijk maar ook over verantwoordelijkheid. Dus gidst hij over water, elitisme, klimaat en mededogen.
Eliasson heeft meer zorgen: groeiend populisme, nationalisme, isolationisme, Donald Trump, Brexit en de erosie van de Europese Unie. Als een van de aanleidingen voor het boek noemt hij het 'blinde elitisme' van de kunstwereld. In de introductie schrijft hij: 'Velen van ons waren ervan overtuigd dat 'onze wereld' de 'hele wereld' wel begreep. Ik had het mis. Ik realiseerde dat ik me niet tot de wereld had gericht, maar tot een bevoorrechte groep.'
In Kopenhagen licht hij dit toe: 'Net als Hillary Clinton zelf, zag ik niet aankomen dat ze de Amerikaanse presidentsverkiezingen zou verliezen. Ik ging erdoor nadenken hoe ik dezelfde fouten kan voorkomen, want het lukt ook de kunstwereld lang niet altijd naar alle mensen te luisteren. Het is denk ik niet de primaire functie van hedendaagse kunst om in de emotionele behoeften van het hele volk te voorzien. Maar cultuur heeft ook een maatschappelijke functie en een ingebouwde verantwoordelijkheid die ik als kunstenaar serieus neem.'
6. Boek: Ethical know-how van Francisco Varela (1946-2001)
'Francisco Varela was een Chileense filosoof, bioloog, neurowetenschapper én boeddhist. Hij sloeg een brug tussen wetenschap en boeddhisme. Later in zijn leven raakte hij bevriend met de dalai lama. Er zijn veel filosofen, neurologen en sociologen die voortborduren op het gedachtengoed van Varela. Hoogleraar Tania Singer bijvoorbeeld, hoofd van de afdeling Sociale Neurowetenschappen van het Max Planck Instituut in Leipzig. Ze is een beroemd neurowetenschapper die onder meer de invloed van mediatie op hormonen en stresssystemen in het lichaam onderzoekt. Ze is een expert op het gebied van empathie.
'Zelf mediteer ik regelmatig, ik let op mijn adem en ben tot op zekere hoogte erin geslaagd de stress van mijn drukke leven buiten de deur te houden. Maar om te zeggen dat ik een goede boeddhist ben, zo ver ben ik nog lang niet.'
7. Schilderij: Pieter Bruegel, Toren van Babel (1563)
Het is een ontroerend schilderij. Ik ben over het algemeen geen apocalyptisch of pessimistisch persoon, maar de
Toren van Babel heb ik altijd gezien als een instortend bouwwerk, in plaats van een constructie in aanbouw. Het staat voor mij voor het verliezen van een gevoel van verbondenheid met de wereld. Een relevant thema, want veel mensen voelen zich duidelijk losgekoppeld van wat de democratische welzijnssystemen zouden moeten zijn. Die blijken minder inclusief dan de bedoeling was, en dat heeft geleid tot de opkomst van radicalisme en fobieën in onze maatschappij.'

Zowel in het boek van Miller als in de kunstwerken van Escher wordt het fenomeen recursie (zelfreferentie) tot uitdrukking gebracht.

Willem Otterspeer boek Bolland (p. 561): Er bestaat een grote overeenkomst tussen de opvattingen van Hegel en die van Hofstadter. De ‘strange loops’ van Hofstadter vervullen dezelfde functie als bij Hegel de ‘logische Satz’, die zegt dat het negatieve tegelijk positief is. Voor beide staat de samenhang ervan met het zelfbewustzijn en de vrije wil in het het centrum van hun redenering.

Raymond Pettibon port in Amerika's zere plekken (Sacha Bronwasser Volkskrant 31 juli 2017 katern V7):
Raymond Pettibon schetst in zevenhonderd werken een diepzwarte analyse van de Amerikaanse geschiedenis.
De kunstenaar is een observator van zijn eigen tijd en schuwt de boosheid niet.
Walt Disney; de Califorische hippies en hun lsd-cultuur; de Bijbel; surfers; de dollar; et cetera. Steeds in heldere, beetje houterige tekenstijl en een toenemende woordenvloed.
'Geen Daumier en geen Disney', noemt kunsthistoricus Benjamin Buchloh hem in een heerlijk academisch catalogusessay, daarbij Pettibon nadrukkelijk tussen die culturele kanonnen positionerend. De Franse Honoré Daumier (1808-1879) was karikaturist pur sang. Walt Disney gaf met zijn tekenfilms vorm aan '
de collectieve infantilisering' - aldus Buchloh - van de Amerikaanse samenleving.
Amerika is een land in verval en dat is het niet zomaar ineens geworden. Als we goed hadden gekeken, zoals Pettibon, zou de huidige situatie niemand verbazen. De gerijpte kunstenaar zegt het onomwonden in zijn recente werk. In zijn gargantueske oeuvre zijn de kiemen al aan te wijzen. Daar, een tekeningetje uit 1986, waar een figuur de maan ziet opkomen boven de wolkenkrabbers.
'Een zekere Donald Trump. De eerste echte heer sinds jaren die ik ontmoette.'

Geestelijke gezondheid bevorderen houdt zich primair met het verminderen van het maatschappelijke onbehagen, het culturele onbehagen bezig. Het gesignaleerde onbehagen in de maatschappij, de cultuurneurose is alleen te doorbreken wanneer aan immateriële thema's, het waarden en normen debat meer inhoud en vorm wordt gegeven. De Bijbel, Mattheüs 7:12-14 leert al hoe het ego te ontmantelen. Het houdt de gemoederen al millennia bezig. De hamvraag voor de komende decennia is hoe voorkomen we dat door politici als Donald Trump, Marine Le Pen en Geert Wilders c.s. de cultuurneurose, escaleert naar een cultuurpsychose?

Sylvia Cranston, Carey Williams boek HPB: Het bijzondere leven en de invloed van Helena Blavatsky - hoofdstuk 5 – De wereld van de kunst
Kandinsky is vooral bekend door zijn boekje Spiritualiteit en abstractie in de kunst. Het werd in 1911 uitgegeven, kwam precies op het juiste moment en was zo verheffend dat overal avant-gardekunstenaars op zijn boodschap afstemden. Evenals bij alle klassieke werken schijnt de kracht en de schoonheid ervan nu nog even groot te zijn als toen het voor het eerst verscheen. Aan het begin van het boek spreekt hij over Blavatsky:
Kunst zoekt hulp bij de primitieven [en] wendt zich tot halfvergeten tijden om hulp te krijgen van hun halfvergeten methoden. Maar deze zelfde methoden zijn nog levend en in gebruik onder volkeren die wij vanaf de hoogte van onze kennis gewend zijn met medelijden en minachting te beschouwen. Tot die volkeren behoren de hindoes, die van tijd tot tijd de geleerden in onze beschaving confronteren met problemen die we ofwel ongemerkt hebben laten voorbijgaan of met oppervlakkige woorden en verklaringen terzijde hebben geschoven.

De ringcyclus is een vier voorstellingen durende muziek-theaterproductie, door Wagner omschreven als Ein Bühnenfestspiel für 3 Tage und einen Vorabend. De cyclus omvat 4 samenhangende werken, Das Rheingold, Die Walküre, Siegfried en Götterdämmerung (de laatste in het Nederlands vertaald als Godenschemering).

De Zeven vrije kunsten, oorspronkelijk bekend onder hun Latijnse naam septem artes liberales, waren zeven vakken die deel uitmaakten van het studieprogramma in antieke en middeleeuwse Europese scholen. Ze vormden met name het curriculum van middeleeuwse universiteiten.

Marcel Douwe Dekker Filosofie van de geest (geest en lichaam, psychomaterie)

Aristoteles, leerling van Plato heeft beschreven dat het er in het leven om gaat het juiste midden te vinden tussen twee extremen. Het menselijk verstand begrijpt de dingen slechts door contrast. In alles ligt het tegendeel besloten. Kortom, het dualisme is een kunstmatig door het denken aangebrachte scheiding, die in feite niet bestaat. De ‘Gulden middenweg’, is een bewustwordingsproces, dat er van uitgaat dat de waarheid in het midden ligt.
Mede door toedoen van Aristotes kwam het accent op de waarneembare buitenwereld te liggen.
Blavatsky stelt dat de alfa en omega van de mystieke gedachte –na Pythagoras door toedoen van Aristoteles veel minder betekenis kreeg.

De controverse tussen Hegel en Engels is al eerder tussen Pythagoras en Aristoteles naar voren gekomen. De natuurwetenschappen en geesteswetenschappen, fysica en de metafysica zijn complementair. De quintessens, het universele en eeuwige perpetuum mobile van de éne-werkelijkheid wordt met behulp van het 5D-concept en het Ether-paradigma tot uitdrukking gebracht. Het 5D-concept, de verborgen 5e dimensie heeft op de levenskunst, de zingeving van het leven betrekking. Voor de mens is de evolutie geen blind proces zonder enige bedoeling. Door de vergaande individualisering komen de mensen wel steeds losser van de zingeving, het Goede, Ware en Schone en de van oudsher stabiele sociale netwerken in de maatschappij te staan.

Mattheus 5:5 Zalig de zachtmoedigen, want zij zullen de aarde beërven.
Mattheüs 5:38-39: Gij hebt gehoord, dat gezegd is: Oog om oog, en tand om tand.
Maar Ik zeg u, dat gij den boze niet wederstaat; maar, zo wie u op de rechterwang slaat, keert hem ook de andere toe;
Escher and the Droste effect, this website aims to visualize the mathematical structure behind Escher's Print Gallery.

Douglas Hofstadter boek Gödel, Escher, Bach:
Onlosmakelijk verbonden met de tekst in het boek zijn de prenten van Escher en Margritte – twee kunstenaars die het onbestaanbare weten te visualiseren.

 

Ascending and Descending (Klimmen en dalen) is a lithograph print by the Dutch artist M. C. Escher first printed in March 1960. 14: Klimmen en dalen, M.C. Escher (litho, 1960, tekening links boven).
129: Hol en bol, M.C. Escher (litho, 1955).
287: Drie werelden, M.C. Escher (litho, 1955). Zen-koan: Een monnik vroeg Ganto: ‘Wat moet ik doen als de drie werelden me bedreigen?’ Ganto antwoordde: ‘Gaan zitten.’ ‘Ik begrijp het niet,’ zei de monnik. Ganto zei: ’Raap de berg op en breng hem bij mij. Dan zal ik het je vertellen.’
292: Dag en nacht, M.C. Escher (houtsnede, 1938).
299: Drie bollen II, M.C. Escher (litho, 1946). Ieder deel van de wereld lijkt ieder ander deel te bevatten. Bij de drie bollen kun je denken aan hemel, bewustzijn en aarde of aan universum, bewustzijn en innerlijk universum.
465: Tegenstelling (Orde en chaos), M.C. Escher (litho, 1950)
800: Tekenen, M.C. Escher (litho, 1948, tekening rechts boven) en een abstract schema van M.C. Eschers Tekenen. Boven een schijnbare paradox, onder zijn oplossing.

Voor het abstracte schema wordt naar het boek (p. 800) verwezen. Het schema geeft de Merkwaardige Lus of Verstrengelde Hiërarchie weer.

Het rapport 'E i V' bevat een met het abstracte schema vergelijkbare doorsnede. De Delen I t/m VII bestaan elk uit vier niveaus, die onderling met de Triade 'These + Antithese = Synthese', het '1e, 2e en 3e aanzicht' zijn verbonden. De merkwaardige lus van Douglas Hofstadter wordt op deze manier een feit.

Om de werking van het kernkwadrant te verklaren wordt de lemniscaat gebruikt.

In het onderstaande rechter kwadrant zijn de lagere gebieden samen met de hogere schematisch weergegeven. Het brengt de spiegelsymmetrie (4., 5./3., 6./2. en 7./1.) in de zevenvoudige samenstelling van de mens tot uitdrukking. De éne werkelijkheid heeft betrekking op de wederkerigheid tussen Zo binnen, zo buiten en Zo boven, zo beneden, die op basis van het zelfbewustzijn, het Reflexief Bewustzijn met behulp van de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht.
Voor het onderstaande linker kwadrant 'nӗshāmā, rūah, nefesh en gūf' zie het boek De viervoudige aard van de mens van Grace F. Knoche.

Joodse KabbalahTheosofie en Antroposofie Antroposofie Holistische fysiotherapie
Shekinah (Schechinah)     Mensenrijk Plantenrijk
Neshama Nephesh Tussenliggende   viertal:   4. Hogere wereld 2. Etherische wereld
4. Geest-2. Dierlijk-astrale Ziel5. Manas<7. Âtma  7./1.-5./3.
| || | Fysiek drietal :  | |
1. Voertuig-3. Ziel6. Buddhi>4. Kama>2. Linga-sarira4.-6./2.
Guph Ruah  | |1. Fysieke wereld 3. Astrale wereld 
     1. Sthûla-sarira<3. PrânaMineralenrijk Dierenrijk

Het rechter kwadrant brengt de spiegelsymmetrie (4., 5./3., 6./2. en 7./1.) in de zevenvoudige samenstelling van de mens tot uitdrukking. Het kwadrant geeft schematisch de viervoudige indeling, de Tussennatuur van de Kabbalah, het innerlijke, reflexieve bewustzijn weer. De éne werkelijkheid heeft betrekking op de wederkerigheid tussen Zo binnen, zo buiten en Zo boven, zo beneden, die op basis van het zelfbewustzijn, het reflexief bewustzijn met behulp van de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht.

Het bovenstaande middelste 'dubbelkwadrant' illustreert de 'Zevenvoudige samenstelling van de mens.
Reïncarnerende Ego. In de verdeling van de menselijke beginselen in drieën (een trichotomie) te weten een hoger tweetal (6/7), een tussenliggend tweetal (4/5) en een lagere triade (1/2/3) - of respectievelijk 'geest', 'ziel' en 'lichaam', is het tweede of tussenliggende tweetal, manas-kâma (4/5) of de tussennatuur, de gewone zetel van het menselijk bewustzijn en bestaat zelf uit twee kwalitatieve delen: een hoger of aspirerend deel, dat gewoonlijk de Reïncarnerende Ego of de hogere manas wordt genoemd, en een lager deel dat wordt aangetrokken tot materiële dingen en het brandpunt is van wat zich in de doorsnee mens doet kennen als de menselijke ego, de gewone alledaagse zetel van zijn bewustzijn.

Quantum mind - Roger Penrose and Stuart Hameroff
Theoretical physicist Roger Penrose and anaesthesiologist Stuart Hameroff collaborated to produce the theory known as Orchestrated Objective Reduction (Orch-OR). Penrose and Hameroff initially developed their ideas separately, and only later collaborated to produce Orch-OR in the early 1990s. The theory was reviewed and updated by the original authors in late 2013.

Ervin Laszlo en Kingsley L. Dennis De verbinding tussen wetenschap en spiritualiteit (p. 63):
Fysicus Sir Roger Penrose: ‚Mijn visie [op bewustzijn] vereist een ingrijpende revolutie in de fysica… Ik ben tot de overtuiging gekomen dat er aan de huidige wetenschap iets van elementair belang ontbreekt… Ons inzicht is op dit moment ontoereikend en we zullen ons zodanig moeten ontwikkelen dat we nieuwe wetenscappelijke regionen kunnen bereiken.‘

Ervin Laszlo boek Het Akasha-veld, Verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn (p. 134):
Sir Roger Penrose omschrijft de geboorte van ons universum als een ‘eenmaligheid’ waarin de wetten van de fysica niet langer geldig zijn.
145: De werking van het subtiele maar reële A-veld verklaart de non-lokaliteit van niet alleen de kleinst meetbare bestanddelen van het universum, maar ook die van de grootste waarneembare structuren ervan. Het verklaart de coherentie van levende organismen én hun coherentie met de omgeving waarin ze leven en evolueren.

De Nederlandse graficus Maurits Escher heeft de penrose-driehoek vaak toegepast in zijn werk.

Robbert Dijkgraaf (NRC 27 december 2008: De architectuur van ons brein bepaalt en beperkt de wetenschap - Er is geen wiskunde zonder de mens - daar kwam ik achter):
De mens is slechts een onmisbare schakel in de ultieme cirkelredenering. U kunt deze lus zo vaak doorlopen als u wilt, net zoals de monikken de eindeloze trap op- en aflopen in de bekende prent Klimmen en dalen van M.C. Escher – een prent die trouwens geïnspireerd was door het werk van Penrose en zijn vader.
Op het eerste hoekpunt van de driehoek staat de wetenschap. Deze is verbonden met het tweede hoekpunt waar de mens staat, de bedenker van vele nutteloze en nuttige zaken, waarvan de wetenschap er slechts één is. Op zijn beurt vormt de mens weer een verbintenis met het derde hoekpunt, de natuur, wederom als onderdeel van een groter geheel, want de natuur brengt naast de mens ontelbaar andere verschijningsvormen voort. Ten slotte wordt de natuur weer verbonden met de wetenschap, een terrein dat veel meer bestrijkt dan alleen de beschrijving van de fysieke werkelijkheid.

De lus van Robbert Dijkgraaf kan met de merkwaardige lus van Douglas Hofstadter worden vergeleken. In het rapport ‘E i V’ wordt in plaats van lus het begrip lemniscaat, de oneindige kringloop (Blavatsky: de absolute eeuwige universele beweging of trilling, svabhavat, ‘de veranderlijke uitstraling van de onveranderlijke duisternis, die onbewust is in eeuwigheid’) gebruikt. Het mysterie blijft dus uiteindelijk bestaan. Blavatsky geeft een oplossingsrichting aan.

De telling van Pythagoras brengt niet alleen de ultieme symmetrie van 'Zaaien en Oogsten' (reciprociteit), maar ook de in het heelal, de in de ruimte verborgen absolute eeuwige perpetuum mobile, de universele beweging (een beweging van bijvoorbeeld 4 naar 5 en vice versa) of trilling tot uitdrukking. Emergentie (spontaneous order) brengt de inversie, de ommekeer van de telling van Pythagoras tot uitdrukking. Spreken (het woord is vlees geworden), maar ook muziek kan niet tot geluidstrillingen worden gereduceerd, veroorzaakt door een specifieke omgang met stukken materie. Het gaat wel degelijk om de ‘muziek der sferen’. De getallen van Pythagoras beelden een harmonische relatie, een specifieke categorie van betrekkingen, de verborgen 5e Dimensie, Synthese uit. Pythagoras was een cyberneticus. De hamvraag blijft wat is de oerbron van deze beweging of trilling?

Louis Andriessen Materie is voor Andriessen een begrip dat in 'alle' situaties een rol speelt:
- het historisch marxisme ("Niet de geest bepaalt de materie, maar de materie bepaalt de geest").
- de natuurwetenschappen (relatie snelheid en massa, massatraagheid, atoomtheorieën, enz.).
- als filosofische voorstelling (vanuit bijvoorbeeld een alledaagse gewaarwording van de overeenkomst in materiaal tussen een contrabas en contrafagot tijdens een concert in Kopenhagen 1981).
- de kunst (de architectuur, materieschilders; überhaupt de omgang met materiaal

De mens is kind van God God is geest en het oneindige begin van het leven. Hieruit is de mens geboren, en daarmee kind van God.
De hemel in het heden
Het ware leven zit niet in de tijd en de materie, maar in de geest. Om het ware leven te ontdekken moeten we ons losmaken van het verleden en de toekomst, van onze persoonlijkheid en onze eigen wil. We moeten ons richten op het dienen van ieder mens en leven in het heden. Dan leven we de wil van de vader en zullen we het ware leven ontdekken.
De grote Russische schrijver Tolstoj (1828-1910) is lange tijd een zwaarmoedige, zoekende man geweest. Hij kwam tot de conclusie dat de oplossing voor 'het probleem van het leven' niet te vinden is in godsdienst maar in de authentieke woorden van Jezus zelf. Verder kreeg hij de overtuiging dat het bestaan van God 'bewezen noch weerlegd kon worden' en hij beschouwde Jezus niet als God maar als een groot man. Tolstoj verwierp de christelijke leer zoals door de Kerk uitgelegd. Het ging hem slechts om de leer van Jezus die kan helpen om te begrijpen hoe wij moeten leven. Deze leer is vastgelegd in de vier Evangeliën. In 1883 schreef Tolstoj zijn versie daarvan: 'Mijn kleine Evangelie'. Na een persoonlijke inleiding heeft hij daarin de vier Evangeliën samengevoegd. Veel heeft hij daarbij weggelaten, hij geeft slechts weer wat hij zelf essentieel vindt voor 'de leer'. Het boek heeft veel invloed gehad (o.a. op Gandhi, Gorki, Wittgenstein) en is nog steeds van waarde voor wie geïnteresseerd is in 'Christus zonder christendom'. Deze eerste volledige Nederlandse editie (naar de uitgave in de Volledige Verzamelde Werken in 1957) is fraai uitgegeven.

Ulrich Libbrecht Met dank aan het leven
Zijn hele leven lang zocht Ulrich Libbrecht naar een antwoord op de vraag naar 'wat er meer is tussen hemel en aarde'. Het bracht hem tot een uiterst inspirerende synthese van het westerse en het oosterse denken. Met dit boek blikt de bekende professor terug. Tegelijk neemt hij, op tachtigjarige leeftijd, afscheid. Met dank aan het leven bestaat uit twee delen, waarvan de onderwerpen en de titels gebaseerd zijn op het Griekse gezegde: 'Waar Herakleitos om weent, Democritos om lacht'.
Het eerste deel is, uit dankbaarheid aan het leven, geschreven met een glimlach. De auteur noemt het leven er 'een boeiende vorm van tijdverlies'. Het tweede deel is ernstiger: het gaat uit van de twijfel die het leven van een denkend mens begeleidt, maar schetst ook Ulrich Libbrechts persoonlijke antwoord, aan de hand van een wereldbeeld en een mensbeeld. We hebben, ondanks alle wetenschap, immers nog steeds behoefte aan een eenvoudig en transparant wereldbeeld. Het mensbeeld van Ulrich Libbrecht is opgebouwd volgens de bekende chakra-leer en integreert westerse en oosterse visies, waarbij de auteur overweegt wat deze in zijn leven hebben betekend.

J. Weisgerber en M. Rutten boek Van Arm Vlaanderen tot De voorstad groeit hoofdstuk C. De Van-Nu-en-Straksers (p. 164):
Tussen deze lyrische werken in schreef Van de Woestijne, hoofdzakelijk in de periode 1906-1915, ook nog drie bundels: Interludiën I (1912), Interludiën II (1914) en Zon in den Rug (1924).309 In deze dramatische, meestal lange epische gedichten heeft hij de Griekse mythologische literatuur op de hem eigen poëtische wijze getransponeerd. Zelf heeft hij er in een woord vooraf tot de Interludiën I de nadruk op gelegd dat hij die epische gedichten slechts beschouwde als een spel, een interludus, ‘een zich vermeien der verbeelding’ en dat ze helemaal buiten zijn strikt lyrische dichtbundels staan ‘die onderling verbonden zijn door éene leidende lijn van leven, gevoelen en denken’. Hoewel het interludische werk dus niet werd geconcipieerd als een onderdeel van de lyrische autobiografie, toch kan het er niet van los gedacht worden. Het verloopt er parallel mee en vormt een concentrische cirkel rond de lyrische kern. Uit een meer afstandelijk en objectiverend oogpunt, door middel van universaliserende, mythische symboolgestalten, peilt hij hierin immers evenzeer het eigen zieleleven. Wat hij in hellenistische geest op het mystieke plan heeft willen transponeren, blijkt in feite de eigen dualistische en dialectische problematiek rond moraal, religie en metafysica te zijn. Dat verklaart dan ook waarom - zoals M. Rutten duidelijk heeft aangetoond - de Interludièn werden geschreven op basis van een ‘ambivalente binaire, polaire geestesgesteldheid, die dus uiteraard dualistisch bepaalde structuurgehelen moet vertonen, [en] als gevolg hiervan dualistisch bepaalde conflictsituaties’.310 In de mythische dubbelfiguur, in het bijzonder Heracles die in vier gedichten het centrale symboolbeeld is,311 kon de schrijver het geestelijke dualisme concretiseren van het lagere en het hogere, het dodende en het levenwekkende, het beest en de geest. In deze confrontatie kiest Heracles (in de gedichten De Paarden van Diomedes, Hebe, De Stieren-Dief en Het Gelag bij Pholos) telkens voor de geest als moreel goed en transcenderend beginsel dat de mens bevrijdt uit de chaotische zinnelijkheid en aldus leidt tot innerlijke rust en tot rust in God, wat Van de Woestijne het ‘heillijk zijn’ noemt.
165/166: De polaire spanning van zijn dualistische natuur heeft gaandeweg geleid tot het betrachten van een bevrijdende synthese tussen materie en geest, tussen zijn hypersensitivisme en sensualisme en zijn compenserende behoefte aan ascestisch-mystieke onthechting. Die synthetische betrachting heeft hij in zijn proza duidelijker en vollediger ontwikkeld dan in zijn lyriek. Met het centrale symboolbeeld van De Heilige van het Getal (in de bundel De Bestendige Aanwezigheid) heeft hij een syncretistisch wereldbeeld opgebouwd. Om tot een synthese van materialisme en idealisme, van positivisme en intuïtionisme te komen, heeft hij zich nl. niet alleen verdiept in de belangrijkste ascetische en mystieke literatuur, doch heeft hij zich ook geïnspireerd op de geschriften van sommige wetenschapstheoretici als Amiel, Pascal, H. Poincaré en A.N. Whitehead, bij wie hij een opvatting vond tot integratie van gebieden die schijnbaar ver van elkaar verwijderd liggen als kunst, wiskunde en mystiek. Aldus kwam hij tot de uitdrukking en symbolische voorstelling van het Godsbegrip als Getal, van een wiskundige veelheid geabstraheerd tot wiskundige enkelvoudigheid, wijzend op maat, ritme, orde, vastheid en zekerheid, waarheid en wijsheid waarbuiten het Godsbegrip niet te vatten is. Met de schepping van het eenheidssymbool in De Heilige van het Getal heeft hij zijn ideaal van artistieke, morele, religieuze en metafysische perfec-tibiliteit belichaamd.

Kip of het ei
De kip of het ei causaliteit het dilemma is van de uitdrukking het gevolg „die eerst kwam, kip of ei? De „kippen broeden van eieren uit, maar de eieren worden gelegd door kippen, makend het moeilijk om te zeggen welke oorspronkelijk tot andere leidde. Aan oude filosofen, riep de vraag over de eerste kip of het ei ook de kwesties van op hoe het leven en het heelal in het algemeen begonnen. Culturele verwijzingen naar kip en ei bedoel op de futiliteit te wijzen van het identificeren van het eerste geval van a cirkel oorzaak en gevolg.

H.P. Blavatsky Isis ontsluierd hoofdstuk 9 Cyclische verschijnselen (p. 394):
Bij de geboorte van de toekomstige mens verliest de monade, die straalt met alle heerlijkheid van haar onsterfelijke vader die vanuit de zevende sfeer over haar waakt, het bewustzijn.2 Ze verliest alle herinnering aan het verleden, en keert slechts geleidelijk tot bewustzijn terug, wanneer het instinct van de kindertijd plaatsmaakt voor rede en verstand. Nadat de scheiding tussen het levensbeginsel (de astrale geest) en het lichaam heeft plaatsgehad, herenigt de bevrijde ziel – de monade – zich verheugd met de vader- en moedergeest, de schitterende augoeides, en deze twee tot één versmolten, vormen, met een heerlijkheid die evenredig is aan de spirituele zuiverheid van het pas geëindigde aardse leven, de Adam die de cyclus van noodzakelijkheid heeft voltooid, en van het laatste spoor van zijn fysieke omhulsel is bevrijd.
1 Évérard, Mystères physiologiques, blz. 132.
2 Zie Plato’s Timaeus.

De volgende passage uit De Mahatma Brieven (blz. 446-7) geeft nog een sleutel:
. . . de harmonie van het heelal wordt gevormd door tegenstellingen . . . Zo volgt . . . evenals in de prachtige fuga’s van de onsterfelijke Mozart, het ene deel voortdurend op het andere, in een harmonische disharmonie op het pad van de eeuwige vooruitgang, om samen te komen en zich tenslotte op de drempel van het beoogde doel op te lossen in één harmonisch geheel, de grondtoon in de natuur sat.

Erasmus boek Lof der zotheid (De reformatie)
Voorts kan men enige mensen aantreffen die de godsdienst zo op zijn kop zetten dat ze nog eerder Christus zelf ernstig zouden beledigen dan dat er ook nog maar een heel onschuldig grapje op een bisschop of vorst wordt gemaakt, vooral als dat iets heeft te maken met ‘het slijk der aarde’. Hij heeft hier twee vliegen in een klap. Allereerst zegt hij dat de onberispelijkheid van hoog aangeschrevenen niet in vraag wordt gesteld en vervolgens merkt hij op dat deze hoog aangeschrevenen vaak geheimen hebben die ze liever niet bekend zien gemaakt worden, zeker als ze over hun geld gaan.

Prestigieuze Europese prijs voor Collignon (Volkskrant 24 februari 2012):
Volkskrant-cartoonist Jos Collignon heeft de Press Cartoon Europa 2011 gewonnen met zijn tekening heen en weer ♫ - heen en weer - heen en weer - heen en weer over de financiële en politieke crisis.

Banken hebben de risicobeheersing - de ideale combinatie wel de inkomsten en niet de lasten - prima op orde. Het depositogarantiestelsel, de hypotheekrenteaftrek, aflossingsvrije hypotheek, beleggingshypotheek, securitisatie en de nationale hypotheek garantie voor woningen staan borg voor het afdekken van de risico’s van banken. De woningmarkt is nu volledig uit balans. Het fenomeen moral hazard spreekt voor zich. Hoe naïef kan de overheid, lees de politiek zijn?

====

Meta-leren (Eeuwige wederkeer, Binnenwereld en Buitenwereld, Bodhisattva Pad, Materie-bewustzijn)

Prediker 1 De woorden van Prediker, den zoon van David, koning te Jeruzalem.
2 IJdelheid der ijdelheden, zegt Prediker, ijdelheid der ijdelheden! Alles is ijdelheid!
(1: 2-11)
Alles heeft zijn tijd Wat er is, was er al lang; wat zal komen, is er altijd al geweest. God haalt wat voorbij is altijd weer terug. (Prediker 3: 1-15)
Charles Darwin: Onwetendheid leidt vaker tot overmoed dan kennis.
Wieslav Brudzinsky: Het moeilijkst vind je de weg naar de wegwijzers.
György Konrád: Op de vraag naar de zin van het leven antwoordt iedereen met zijn levensloop.
J.J. van der Leeuw: Het leven is geen probleem dat opgelost moet worden, maar een mysterie dat moet worden ervaren.
Mondriaan: Kunst is alleen maar een vervangingsmiddel zolang de schoonheid van het leven nog afwezig is. Naarmate het leven aan evenwicht wint, zal de kunst geleidelijk verdwijnen.
In het algemeen is het menselijke leven een mengeling van tragedie en komedie. Het verandert en verandert, net als het weer. Alles gaat voorbij. Maar in alles is er leven, eenheid. (Louis Veen: Het geschreven werk van Piet Mondriaan; voorstel tot een editie. 1997)
Manfred Kets de Vries: Filosofen hebben door de eeuwen heen verklaard dat mensen - en hun leiders - hoofdzakelijk beheerst worden door hartstocht, niet door rede.
Tomáš Sedlácek: Het is niet de taak van politici en economen om het bruto nationaal product zoveel mogelijk te doen groeien, maar om het verschil tussen de vette en magere jaren te verkleinen (Arnon Grunberg Volkskrant 21 april 2012).
Max Pam: Een politieke partij is als een familie. Die sterft van boven af en groeit van onderen weer aan. (Volkskrant 22 maart 2017 p. 24)
Ferdinand Grapperhaus: Als gevolg van een egoïstische bovenklasse (die nog steeds de neoliberale lijn van de VVD bepaalt) scheurt de samenleving uiteen. (Thomas von der Dunk Volkskrant 27 maart 2017 p. 18)
Roel in ’t Veld: De politieke partij is een headhuntersbedrijf voor het openbaar bestuur. (Sheila Sitalsing Volkskrant 27 maart 2017 p. 2)
Gerrit Teule: Geest en ziel zijn de binnenkant van elektromagnetisme en elektromagnetisme is de buitenkant van geest en ziel.
Harry Nijhof Er zal een tijd komen dat de professionals die bottom up, met hun cliënten de problemen echt oplossen beter gewaardeerd zullen worden dan de politicals die zich met navelstaren bezig houden.

Hoe vertellen we het Paasverhaal in deze tijd? (NPO2 Jacobine op zondag 1 april 2018:):
Het is vandaag Pasen. De Mattäus-Passion, The Passion, de kerk, overal horen we nog het lijdensverhaal van Jezus Christus. Jacobine Geel spreekt met drie verhalenvertellers hoe zij dit eeuwenoude verhaal op een creatieve manier weten te brengen in de moderne samenleving, met dominee Ad van Nieuwpoort, zanger Jan Rot en verhalenverteller Kees Posthumus.

Ad van Nieuwpoort schreef het boek Uit de tijd. Wat bezielt een liberale dorpsdominee?
In Uit de tijd schrijft Ad van Nieuwpoort openhartig over zijn passie voor het predikantschap. Voor hem is een predikant niet de stoffige moraalridder met het opgeheven vingertje of een specialist in metafysische waarheden, maar eerder iemand die een poging waagt nieuwe tijden te verbinden met oude bronnen. Van Nieuwpoort noemt zichzelf het liefst 'verhalenverteller', een exegeet van zowel oude woorden als nieuwe tijden. In Uit de tijd laat hij zien hoe bijbelverhalen, mits gelezen als literatuur, een rol van betekenis kunnen spelen in het leven van mensen van nu, of die zichzelf nu 'gelovig' noemen of niet.
Bas Heijne: 'In Uit de tijd toont Ad van Nieuwpoort zich een zoekende in de ware betekenis van dat woord; zonder belerend of apodictisch te zijn deelt hij de bezieling die hij in oude teksten vindt en onderzoekt hoe die ook nu nog betekenis kunnen geven in ons o zo fragiele bestaan.'

John Archibald Wheeler: It from bit symbolizes the idea that every item of the physical world has at bottom — at a very deep bottom, in most instances — an immaterial source and explanation; that what we call reality arises in the last analysis from the posing of yes-no questions and the registering of equipment-evoked responses; in short, that all things physical are information-theoretic in origin and this in a participatory universe.

Amanda Gefter In Einsteins achtertuin een duizelingwekkende toer langs de mooiste ideeën uit de natuurkunde
Hoofdstuk 15 De marge in
505/506: Je hebt de gebroken symmetrie, de schaduw, nodig om over informatie te beschikken, en uit informatie ontstaat de wereld it from bit.
De boodschap was duidelijk: een eindig referentiekader creëert de illusie van een wereld, maar zelfs het referentiekader zélf is een illusie. Waarnemers creëren de werkelijkheid, maar waarnemers zijn niet werkelijk. Er is niets ontologisch onderscheidends aan een waarnemer, want je kunt altijd een referentiekader vinden, waarin die waarnemer verdwijnt: het kader van het kader zelf, de grens vans de grens.

Waarom uw kind steeds slechter presteert op school (Kaya Bouma Volkskrant 12 april 2018 p. 8-9):
Nederlandse scholieren rekenen, lezen en bewegen steeds slechter, zo blijkt uit onderzoek van de Onderwijsinspectie. Hoe dat komt, is niet duidelijk. Vijf mogelijke oorzaken en de bijbehorende oplossingen.

EU helpt consument foute bedrijven aan te klagen Marc Peeperkorn Volkskrant 12 april 2018 p. 12):
De Europese Commissie wil burgers beter beschermen tegen misleiding en bedrog door bedrijven. Bij schandalen zoals 'dieselgate' bij Volkswagen moeten consumentenorganisaties het recht krijgen de schade uit naam van slachtoffers te verhalen. Ook komen er zwaardere boetes voor bedrijven die inferieure producten verkopen.
In het voorstel van de Commissie krijgen consumentenbonden of andere consumentenorganisaties eveneens het recht om de schade te verhalen. Deze organisaties mogen voor burgers uit verschillende landen optreden. Als de rechter ze gelijk geeft, wordt de producent gedwongen totfinanciële compensatie, vervanging of reparatie. Een afschrikwekkende stok' die hard nodig is, aldus Jourová. Zij wees erop dat Volkswagen vanwege dieselgate in Europa slechts enkele miljoenen euro's aan compensatie heeft uitgekeerd terwijl de rekening in de VS (waar de claimcultuur nauwelijks grenzen kent) op 25 miljard staat.
Het nieuwe consumentenrecht geldt niet met terugwerkende kracht, dus Volkswagen kan er niet alsnog mee worden aangepakt.

'Laat rampen een wake-up call zijn' (Henk Ovink Volkskrant 12 april 2018 p. 11):
Zijn Amerikaanse ervaringen legde Ovink neer in het met Jelte Boeijenga geschreven boek Too Big - Rebuild by Design: A Transformative Approach to Climate Change.\\ Hebben we rampen als orkaan Sandy nodig om in actie te komen?
'Nee, maar rampen zijn wel een soort röntgenfoto's die alle kwetsbaarheden laten zien. Laten we rampen dus in elk geval benutten als wake-up call om veranderingen in gang te zetten. In Nederland zijn wij dat ook gewend. We bereiden ons op de toekomst voor, vergroten zo onze veiligheid en besparen op termijn kosten.

Op cruciale vragen heeft Zuckerberg geen antwoord (Michael Persson Volkskrant 12 april 2018 p. 12-13):
Amerikaanse Congresleden bestookten de Facebookbaas met vragen over privacyschendingen, maar bevredigende antwoorden kwamen er niet. Wel erkende Mark Zuckerberg dat zijn bedrijf te groot was geworden om toezicht op te houden.
En juist daarom was het zo teleurstellend dat hij op cruciale vragen het antwoord niet wist - of niet zei te weten. Hoeveel eigenschappen Facebook van zijn gebruikers kent? Wist-ie niet (het zijn er 98). Hoeveel 'datapunten' Facebook van een gemiddelde gebruiker heeft? Wist-ie niet (zo'n 29.000). Hoe lang het duurt voordat data door Facebook worden verwijderd, nadat een gebruiker ze heeft gewist? 'Zo snel mogelijk.' Of uitgelogde gebruikers worden gevolgd van het ene apparaat naar het andere? Moest-ie uitzoeken (ja).
En waar de 87 miljoen Facebook-gebruikers wonen die werden bemachtigd door Cambridge Analytica, het data-bedrijf dat Trump hielp met gerichte advertenties in de cruciale staten? 'Ik heb die informatie niet bij me.'

Brief of Het Hollandse belastingparadijs kan nóg paradijselijker (Bert Wagendorp Volkskrant 30 augustus 2016 p. 2):
Premier Mark Rutte ontving op 16 mei een schrijven van de Silicon Valley Tax Directors Group, een club die voor 85 bedrijven in Silicon Valley de wereldwijde belastinglobby regelt. Het Financieele Dagblad had de brief boven water gehaald en publiceerde er gisteren over. De SVTDG streeft naar algehele belastingvrijstelling voor Apple, Facebook, Google, Amazon, Microsoft en de andere technologiereuzen. Zo lang dat hoogste ideaal niet is gerealiseerd is het de bedoeling nationale belastingdiensten met een fooi af te schepen. De SVTDG is behoorlijk succesvol.
Ze zouden bij de SVTDG heel graag zien dat er elke week een regeringsleider langskomt voor een gratis belastingadvies. Maar niet alle regeringsleiders voelen Mark Ruttes ongelooflijke drive om het multinationals zo goed mogelijk naar de zin te maken.
Deze week komt de Europese Commissie naar buiten met haar besluit in de kwestie 'Apple in Ierland'.
De Ieren zijn minstens zulke pleasers als Mark Rutte; dankzij een paar zeer gunstige tax rulings betaalde Apple over de in Ierland geparkeerde internationale winsten jarenlang twee procent belasting. Volgens de EC is dat geen belasting betalen maar staatssteun. De schattingen over de naheffing variëren van honderd miljoen tot miljarden euro's.

De wereldwijde belastinglobby van de Silicon Valley Tax Directors Group (SVTDG) berust op het vrijemarktfundamentalisme van Ayn Rand. Het boek Atlas Shrugged van Ayn Rand is het fundament van het vrijemarktfundamentalisme, het ultrakapitalisme. Vrijemarktfundamentalisme, is uiteindelijk net als fascisme en communisme een totalitair systeem. Daarentegen dient in het rapport 'E i V' als basis de natuurfilosofie uit de Griekse oudheid. Het rapport 'E i V' maakt van de school van Klaas Knot, Peter Korteweg en Sweder van Wijnbergen gebruik.

'Neem alleen lege telefoon en laptop mee naar China' (Natalie Righton, Gijs Herderscheê Volkskrant 9 april 2018 p. 4):
Het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt Nederlanders die naar China reizen om alleen 'lege' laptops en telefoons zonder gevoelige gegevens mee te nemen. De apparatuur zou op afstand kunnen worden 'leeggetrokken' of zelfs worden overgenomen. Ook wordt informatie op laptops en telefoons vrijwel zeker door derden meegelezen. Volgens ingewijden geldt dezelfde kabinetswaarschuwing inmiddels ook voor Rusland, Iran en - pikant - mogelijk ook Navo-bondgeboot Turkije.
Wie toch graag internet of apps zoals Whatsapp wil gebruiken in China, moet alvast in Nederland een VPN-verbinding installeren op telefoon of computer. 'Een VPN creëert een beveiligde tunnel voor internetverkeer, zodat dit niet kan worden gelezen, geblokkeerd of gemanipuleerd door anderen', schrijft Buitenlandse Zaken. Sociale media zoals Twitter, Facebook en Whatsapp zijn in China ontoegankelijk zonder een vooraf geïnstalleerde VPN-verbinding.

Help leerlingen ontdekken wat echt van waarde is (Fransiscus Ismaël Kusters en Alderik Visser Volkskrant p. 22):
Er dwalen binnenkort zombies in ons onderwijs. Althans, als we niet oppassen, zegt Rhea van der Dong van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). Ze doelt daarmee op de studenten met psychische problemen. Onderzoekster Jolien Dopmeijer schreef een actieplan om een 'generatie van zombies' te voorkomen, maar dit biedt geen oplossing voor het werkelijke probleem. Hoe voorkomen we wél een generatie van zombies?
Als we écht een generatie van zombies willen voorkomen, dan wordt het tijd dat we ontleren dat het leven draait om individuele prestaties die zorgen voor economische productiviteit. Als onderwijzers en opvoeders moeten we leerlingen allereerst helpen om te ontspannen, maar veel belangrijker nog: om te helpen ontdekken wat werkelijk van waarde is, wie ze zijn en hoe ze hun toekomst gemeenschappelijk willen vormgeven.
Fransiscus Ismaël Kusters, filosoof, en Alderik Visser, medewerker SLO, schreven samen Prestatiepijn (2017).
Onder prestatiepijn wordt verstaan de pijn die zich laat kennen als moeite doen om iets (bijzonders) te presteren, maar tegelijkertijd ook als het leed van niet kunnen voldoen aan de overspannen verwachtingen die we van onszelf en van elkaar hebben. Gevolgen zijn nogal eens stress, angststoornissen, burn-out, ziekteverzuim en depressie. In opvoeding en onderwijs is er ook te veel aandacht voor 'excelleren' aan de hand van toetsen en te weinig aandacht voor het leerproces en eigenheid van het kind zelf.
De auteurs stellen dat we ruimte moeten bieden om te mogen falen en te experimenteren om al doende te leren, zonder dat zich laat voorspellen wat dat 'leren' precies oplevert. Prestatiepijn moet omgezet worden in prestatieplezier.

Student, luier wat vaker op de bank! (Fleur Brunnikhuis Volkskrant 10 april 2018 p. 22):
Hoe voorkomen we dat er een generatie van zombies ontstaat? Drie concrete tools om studenten op weg te helpen Fleur Brunninkhuis life coach burn-out-ervaringsdeskundige en studeerde Psychologie aan de ¬London School of Economics and ¬Political Science. De huidige generatie studenten ervaart een steeds grotere druk om te presteren. Daarom komt er een actieplan om burn-outs onder studenten en een 'generatie van zombies' te voorkomen.
Ik was zelf zo'n ambitieuze student die altijd maar doorging en wilde presteren. Na mijn master in Londen begon ik, vanzelfsprekend, in een ¬traineeship bij een grote corporate, gevolgd door een goede baan bij hetzelfde bedrijf. Ik had een levendig sociaal netwerk en een fijne relatie.
Wist je dat de gemiddelde duur van een burn-out 242 dagen is? Dat is 348.480 minuten. Door elke dag tien minuten voor jezelf te plannen en dat tot je 95ste te doen, ben je evenveel tijd kwijt als je nodig zou hebben om te herstellen van een burn-out.
Kies voor jezelf. In een samenleving die de keuze niet voor jou gaat maken, ben je de smid van je eigen geluk.

Studenten vervallen tot 'generatie van zombies' (Elsbeth Stoker Volkskrant 9 april 2018 p. 7):
Een kwart van de studenten kampt met burn-outklachten. Een op de zeven heeft last van ernstige angst- en depressieklachten. Ook zelfmoordgedachten komen geregeld voor. Dat blijkt uit onderzoek van Hogeschool Windesheim, uitgevoerd tussen december 2017 en maart 2018, onder 3.134 studenten. Een actieplan moet een 'generatie van zombies' voorkomen.
'Als we niet oppassen creëren we een generatie van zombies', waarschuwt Rhea van der Dong van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). 'Studenten van nu hebben het druk, druk, druk.' Wat haar vooral schokte waren de cijfers over suïcidale gedachten. 'De andere resultaten komen overeen met wat ik hoor vanuit mijn achterban, maar over zelfmoord wordt nauwelijks gesproken.' Uit het onderzoek blijkt dat bij één op de vijf studenten het risico op zelfdoding aanwezig is. Van der Dong: 'Dat zijn jonge mensen die een heel leven voor zich hebben en die nu al denken: misschien wil ik dit leven wel niet.'

Faalkunde is het vermogen om mild en accepterend om te gaan met fouten. De vaardigheid om dat wat meestal niet welkom is: blunders en mislukkingen, te kunnen verwelkomen. Om ervan te kunnen leren, ontwikkelen, groeien en innoveren.
De meeste mensen houden van succes en daar is op zich natuurlijk niets mis mee. Maar het verlangen naar succes in onze maatschappij is zo groot geworden, dat het neurotische vormen heeft aangenomen. Er is veel te veel prestatiedruk in onze samenleving: goed moet en niets is goed genoeg.
Dit levert een hoge prestatielat op die angst om te falen (faalangst) vergroot met stress en verkramping tot gevolg. En deze stress en verkramping beperkt groei en leermogelijkheden.

Ik wil beter omgaan met stress
• Bij stress helpt het om op een rij te zetten wat bij u spanning geeft en wat u juist energie geeft.
• Praat er met iemand over die u vertrouwt.
• Opschrijven waarover u piekert kan ook helpen.
• Blijf goed voor uzelf zorgen met goede voeding, bewegen/sporten en genoeg ontspanning.
• Probeer als u wilt
ontspanningsoefeningen of mindfulness.
• Uw huisarts of praktijkondersteuner kan u begeleiden.

Arnon Grunberg heeft gelijk politieke leiders zijn niet onder een hoedje te vangen. Maar Bert Wagendorp heeft ook gelijk het gaat om de ongebreidelde kracht van de menselijke geest. Hoe 'Probleem en Oplossing', Geestkunde en Natuurkunde met elkaar samenhangen houdt de mensheid al millennia bezig. Het is het probleem van het ego, de Zielkunde, die beide met elkaar verbindt. Het gaat, zoals Remko van der Drift, directeur van het Instituut voor faalkunde stelt de moed hebben om in de spiegel te kijken, anders naar onze Innerlijke Criticus te kijken.

'Ontwikkelingssamenwerking is een correctie op pervers koloniaal beleid' (Nathalie Huigsloot Volkskrantmagazine 7 april 2018 p. 12-18):
Zijn vrouw zegt dat hij milder is geworden, maar ook na zijn hartinfarct maakt oud-minister Jan Pronk zich boos over de wereld. 'Ik vind niet dat ik gelijkhebberig ben.'
U schrijft: 'Ik weet hoe massamoord ruikt.'
'Heel veel conflicten in de wereld zijn het gevolg van een koloniaal verleden', zegt Pronk later in het gesprek. 'Dat is ook het geval geweest in Rwanda. Daar zijn de onderlinge verschillen tussen de Hutu's en de Tutsi's, die in vroeger tijden vreedzaam samenleefden, uitvergroot door de Belgische kolonisatoren, die iedereen identiteitskaarten gaven waarop stond of je een Hutu of Tutsi was; de Tutsi's kregen een voorkeursbehandeling. De Tutsi's zijn gaan geloven in hun eigen superioriteit doordat zij door de westerse kolonisatoren op een voetstuk werden geplaatst. Dat zie je eigenlijk in alle landen met een koloniaal verleden. Bestaande verschillen werden uitvergroot. Verdeel en heers. Dat hebben wij ook in Suriname en Indonesië gedaan. Geen kolonisator die zich daar niet schuldig aan heeft gemaakt. Veel landen betalen daar nu nog de prijs voor.'

Uit veertig kelen klinkt dezelfde mediakritiek (Michael Persson Volkskrant 6 april 2018 p. 23):
'We maken ons grote zorgen over de onrustbarende trend van onverantwoorde, eenzijdige nieuwsverhalen die ons land plagen.'
En dat een stuk of veertig keer, tegelijkertijd uitgesproken door tv-presentatoren in heel Amerika.
De zenders van Sinclair komen binnen in 40 procent van de Amerikaanse huiskamers. Maar Sinclair wil meer: het bedrijf heeft vorig jaar een overnamebod van 3,9 miljard dollar gedaan op Tribune Media, dat veertig lokale tv-stations bezit. Dat zou in strijd met de monopolieregels zijn. Maar Ajit Pai, de door Trump aangestelde baas van de toezichthouder FCC, wil die regels versoepelen.
De FCC heeft in februari een intern onderzoek ingesteld naar de banden tussen zijn voorzitter Pai en Sinclair.

Eerlijke ongelijkheid (Asha ten Boeke Volkskrant 6 april 2018 p. 25):
Ik vraag me af of ons kabinet hier stiekem op rekent: dat die voorkeur voor eerlijke ongelijkheid maakt dat veel mensen het wel oké vinden als werknemers met een beperking straks met slechts twee vissen naar huis gaan. Dat die intuïtie sterk genoeg is om te verdonkeremanen dat andermaal de politieke keuze wordt gemaakt om juist kwetsbare mensen extra te grazen te nemen. Dat we zo blind zullen geloven in meritocratie dat we niets zien als onze regering de omgekeerde Robin Hood speelt, die steelt van de armen en geeft aan de rijken.

Kan China de VS financieel ruïneren? (Peter de Waard Volkskrant 6 april 2018 p. 28):
De VS kunnen alleen boven hun stand leven en hun enorme militaire apparaat in stand houden omdat de dollar de enige reservevaluta van de wereld is. Als China daaraan voorzichtig gaat morrelen, zullen de VS vroeg of laat in problemen komen.

Twee canons (Dirk Bezemer De Groene Amsterdammer 5 april 2018 p. 9):
Er staat een Nobelprijs klaar voor de econoom die de twee kanten van de macro-economie met elkaar gaat verbinden. Enerzijds is er de reële kant, anderzijds de financiële. De wereld van inkomens, productiviteit, demografie en handel én die van rente, schuld, aandelen en speculatie. Vaak lijken ze niet in de pas te lopen. Toch is er maar één economie, dus aan economen de taak uit te leggen hoe het reële en het financiële met elkaar verbonden zijn. Dat lukt ons niet goed.
In de praktijk liggen de verwachte wisselkoersen systematisch boven de termijncontractkoers. Dit hoofdschuddend vaststellen is één ding, met een verklaring komen is nog iets anders. Dat laatste deed Perry Mehrling, hoogleraar in Boston. En laat de oplossing nou precies in de financiële details liggen. Termijnhandelaren moeten zich indekken tegen wisselkoersrisico. Dat risico willen ze best nemen als daar winst tegenover staat. De winst kunnen ze realiseren als hun opbrengsten (in de vorm van de termijnkoers die ze betalen) lager liggen dan de kosten (in de vorm van de wisselkoers waartegen ze over drie maanden moeten leveren). Die twee koersen kunnen dus niet gelijk zijn, zoals het leerstuk beweert. Was dit wel zo, dan was er geen winst te behalen en bestond de hele termijnmarkt niet. Ironisch: het is juist het belang van winstgedreven gedrag, hét gedragsmodel van de theoretische economie, dat een centraal leerstuk in die theoretische financiële economie ontkracht. Ze kunnen niet beide waar zijn.
Ik hoop binnenkort explosieve tijden te gaan beleven in mijn wetenschap. Iemand als Mehrling gaat daar een sleutelrol in spelen. Hij is academisch gerespecteerd én bouwt voort op die andere canon. Vooralsnog is een Nobelprijs dus uitgesloten. Maar een lontje aansteken, dat moet toch lukken.

Haagse bluf (Irene van der Linde en Tjitske Lingsma De Groene Amsterdammer 5 april 2018 p. 30-34):
Ook Maxime Verhagen, dan minister van Economische Zaken, betreedt het podium. In deze wereld vol gewelddadige conflicten speelt Den Haag als ‘legal capital of the world’ een ‘essentiële rol,’ stelt hij. Nederland vaart daar wel bij. Trots verwijst hij naar de groei van het aantal internationale organisaties, onderzoeksinstituten en ambassades en de toegenomen werkgelegenheid in deze branche. ‘Dus de economische spin-off is aanzienlijk’, aldus Verhagen. Zelden zal het cliché van Nederland als dominee en koopman zo zijn uitgedragen.
Het idee voor dit ambitieuze nieuwe instituut is twee jaar eerder ontstaan. Het gemeentebestuur, dat al jaren hard werkt aan het uitbouwen van Den Haag als internationale stad van vrede en recht, vraagt in 2008 een driekoppige commissie een strategische visie te ontwikkelen. Een jaar later publiceert de commissie een pleidooi voor de oprichting van een Institute for Global Justice.

Bal van de verdampte miljoenen (Theo Koelé Volkskrant 4 april 2018p. 12-13):
Een prestigieus onderzoeksinstituut, gefinancierd met zo'n 20 miljoen euro belastinggeld, gaat roemloos ten onder. The Hague Institute for Global Justice moest een organisatie 'van wereldformaat' worden. Het werd een fiasco.
Een reconstructie: hoe koningin Maxima in een spookpaleis belandde.
Bij de officiële opening van het instituut, waarvoor de Ridderzaal is afgehuurd, herhaalt minister van Economische Zaken Maxime Verhagen in juni 2011 dat het 'stevig op eigen benen moet staan' als de subsidie op is.

Eerst het vreten, dan de identiteit (Ewald Engelen De Groene Amsterdammer 5 april 2018 p. 16-19):
Links Nederland verliest door zijn obsessie met culturele verschillen uit het oog waar het zich werkelijk druk om zou moeten maken: de klassenstrijd. Dat vond Ewald Engelen en dat vindt hij na een paar oorwassingen nog steeds.
Politieke partijen, kranten- en tijdschriftredacties, radio- en tv-programma’s, de publieke denktanks (WRR, SCP, CPB), columnisten, academici, BN’ers en cabaretiers – zij beschikken nu eenmaal allemaal over beperkte tijd, aandacht, zendtijd en kolommen. En daarvoor geldt hetzelfde als voor euro’s: je kunt ze maar één keer uitgeven.
Dat hebben we geweten. Al twintig jaar spenderen we onze schaarse hulpbronnen aan een ritueel debat over de al dan niet vermeende onverenigbaarheid van islamitische waarden met Nederlandse. Kijk de websites van #Pauw en #DWDD er maar op na. Het zijn genderneutrale rompertjes, Zwarte Piet, vluchtelingen, IS, hoofddoekjes, Wilders, Baudet, racisme, de koran die de klok slaan.
Het gevolg is dat het cruciale datum van de dalende arbeidsinkomensquote, die in een cijfer de radicaal verschoven machtsbalans tussen kapitaal en arbeid uitdrukt, in het politieke en publieke debat nagenoeg ontbreekt. En datzelfde geldt voor grafieken die laten zien dat vanaf de jaren zestig economische groei (oplopend) is losgekoppeld van welzijnsgroei (stagnerend). Terwijl daar toch echt de sleutel schuilt. Culturele emancipatie zonder een programma van sociaal-economische herverdeling leidt alleen maar tot politieke schermutselingen tussen de uitgebuitenen onderling.
En dus komt die zo broodnodige publieke discussie over het hoe en wat van die dramatisch gedaalde arbeidsinkomensquote of hoe ondanks economische groei ons welzijn zo is verschraald maar niet van de grond. En vermeien we ons nu al twintig jaar met een narcistische wedren in leed van minderheden die uiteindelijk allemaal het slachtoffer zijn van die gigantische uitbuitingsmachine die kapitalisme heet.

Het spiegelbeeld van Zuckerberg (Loes Reijmer Volkskrant 11 april 2018 p. 21):
Nu Facebook niet in staat is gebleken tot effectieve zelfregulering en transparantie, zijn de overheden aan zet. De nieuwe EU-richtlijn die eind mei in zal gaan, tot ongenoegen van Facebook, geeft gebruikers meer zeggenschap over hun data.
De vraag is wel wie gebruikers in gebieden buiten de EU beschermt. In een aantal derdewereldlanden heeft Facebook een monopoliepositie veroverd, zonder het leveren van al te veel inspanningen qua monitoring en aanspreekbaarheid.
In zijn charmeoffensief van de afgelopen weken beloofde Zuckerberg beterschap. Maar hij zal nog grote stappen moeten zetten om de idealist te worden die hij zelf 's ochtends in de spiegel ziet.

Wat het Congres wil weten van Facebook (Michael Persson Volkskrant 10 april 2018 p. 4-5):
Welke veranderingen gaat Mark Zuckerberg doorvoeren?
Facebook-topman Mark Zuckerberg heeft er dagen op geoefend. Morgen en woensdag wordt hij in het Amerikaanse Congres gehoord over politieke manipulatie, het datalek naar Cambridge Analytica en andere (privacy)zorgen. Gaat Facebook, een bedrijf met een grote maatschappelijke rol, voortaan ook meer verantwoording afleggen?
Facebook, een bedrijf dat draait op transparantie, is een notoir intransparant bedrijf. Het contract van werknemers bevat een strenge geheimhoudingsplicht, de top van het bedrijf laat zich weinig zien en persvoorlichters beantwoorden zelden vragen. De laatste weken is daar enige verandering in gekomen, maar dat is pas gebeurd na de ophef rond Cambridge Analytica, na de campagne #deleteFacebook en na een scherpe daling van de beurskoers. Ja, nu wil Mark Zuckerberg wel uitleg komen geven aan het Congres (voorheen stuurde hij juridische onderknuppels).

Nieuw venster De wereld zit met Zuckerbergs droom - 'de wereld verbinden' - in de maag (Loes Reijmer Volkskrant 7 april 2018 Zaterdag p. 17):
En hij ging met zijn vrouw in 2017 ook nog eens op een 'luistertour' door de VS om te bonden met zijn online-onderdanen. Vreemd was wel dat in de artikelen die vooruitliepen op 'Zuckerberg 2020' zo onderbelicht bleef dat de man, laten we zeggen, niet vooraan stond toen charisma werd uitgedeeld. En dat zijn droom om '
de wereld te verbinden' en de infrastructuur te leveren voor 'een wereldwijde gemeenschap' op zijn minst naïef megalomaan is - en in het ergste geval gevaarlijk.
'Wij zijn, denken we, het systeem waaraan je refereert in het interview', schrijven de organisaties, 'maar we zijn verre van systematisch.' De ondertekenaars hekelen het gebrek aan rapportagemogelijkheden en de afwachtende houding van het bedrijf in de afgelopen jaren. 'Het risico dat content tot geweld leidt, is nergens hoger dan in Myanmar', waarschuwt de brief.
Ja, dat kwam er deze week ook nog bij voor The Zuck. De problemen voor Facebook zijn groter dan de vraag of Cambridge Analytica wist dat wij in het verleden een like hier en daar hebben geplaatst. Een voordeel: Zuckerberg heeft het nu in ieder geval te druk om zich op het presidentschap te kunnen richten.

Doktor data (Michiel van der Geest en Laurens Verhagen Volkskrant 8 april 2018 Sir Edmund p. 10-15):
De grote technologiebedrijven hebben al bijna elke sector veranderd en nu is de gezondheidszorg aan de beurt. Hoe ziet het leven van een patiënt eruit in 2030?
Waarom zouden we Facebook, Uber, Google, Amazon en Microsoft vertrouwen met al onze gevoelige medische gegevens, zo vroeg Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft, zich vorige maand af in een lezing in Dakar voor de Wereldgezondheidsorganisatie. Zijn antwoord laat zich raden: die bedrijven zijn hierin niet te vertrouwen.
'Big Tech gaat uiteindelijk over kwartaalomzetten. Die bedrijven benaderen de gezondheidszorg met hun typische Silicon Valley-houding: vraag om vergeving achteraf in plaats van toestemming vooraf.'
Ze kunnen zelfs basisproblemen als nepnieuws, veiligheid of filterbubbels niet oplossen, aldus de ethicus.
Het is nog niet te laat: 'Maar dan moeten we niet langer elke nieuwe app vol bewondering aangapen. De optelsom van een paar goede apps is nog geen goede digitale samenleving.' De politiek moet daarom strenge regels stellen. 'We moeten nu goed opletten, anders is het wél te laat.'
Wat de patiënt hier in 2030 van merkt? Als het aan Van den Hoven ligt, is Silicon Valley er tegen die tijd niet vandoor gegaan met zijn gegevens, maar heeft dat innovatie niet tegengehouden.
'Echte innovatie gaat over slimme oplossingen die de privacy waarborgen.'

Technologica (Marcel Möring De Groene Amsterdammer 5 april 2018 p. 35):
De echt grote ontdekkingen bereiken meestal vroeger of later een ‘ja, natuurlijk’-moment. Hawking-radiation. Ik wist wat het was, ik snapte het, maar toen ik Stephen Hawking het in een oude BBC-documentaire nog eens zag uitleggen lag het ineens zo voor de hand dat ik even dacht: ja, dat had ik dus ook kunnen bedenken.
De meeste keuzes in het leven hebben weinig te maken met logica. Vraag mensen waarom ze religieus, socialist of sigarenbandjesverzamelaar zijn en er komt niets zinnigs uit. Het is een en al gevoel, overtuiging en innerlijke aandrift. Daar is niets mis mee, maar ze doen het ook als ze gaan stemmen en dat is andere koek, want het systeem van de parlementaire democratie veronderstelt dat mensen kiezen wat goed is voor het land en henzelf. Als dat zo was zat Trump nu alleen te mokken in een veel te groot kantoor en zou Thierry de Slingeraar (ja sorry, ik moet onweerstaanbaar aan die oude Franse jeugdserie denken als ik hem zie) gewoon weer verder werken aan zijn lijstje met twaalf ambachten en dertien ongelukken.
Democratie is een mooi ding, maar heeft weinig te maken met logica.
Conclusie: ‘Voor de computer zich kan meten met een rechter van vlees en bloed moet nog flink wat werk worden verzet.’ Dat dat gebeurt is onvermijdelijk. En dat er altijd nog een mens meekijkt, net als bij de algoritmen van de inlichtingendiensten, is niet meer dan een overgangsfase. Als we ons niet verzetten veranderen we in werkbijen die worden gevolgd, veroordeeld en bestraft door een systeem dat in alle opzichten van het woord inhumaan is.

Zijn we de democratie al voorbij? (Sander Boon Volkskrant 3 april 2018 p. 18):
Niet vrijhandel is onze vijand, maar onbeperkte kapitaalstromen en de bestuurlijke technocratie.
Westerse democratieën worden van twee kanten bedreigd. Van binnenuit door de decimering van het politiek maatschappelijke middenveld en van buitenaf door de negatieve effecten van ongelimiteerde kapitaalstromen. Het is een existentiële crisis die helaas een parallel kent in de recente geschiedenis. In 1978 kenschetste Tsjechoslowaaks dissident en latere president van Tsjechië Vaclav Havel in zijn pamflet 'Poging om in de waarheid te leven' het communistische Oostblok als een zogenaamd post-totalitair systeem. Hiermee bedoelde Havel de heerschappij van de bureaucratie. Ideologie klonk er nog wel in door, maar het was verworden tot holle retoriek die louter ten dienst stond van het voortbestaan van die bureaucratie. Havel beschreef hoe het op status quo gerichte inerte bestuurlijke apparaat dysfunctioneel werd en uiteindelijk steeds meer weerstand en onvrede opriep. Mensen keerden zich er van af en vormden parallelle samenlevingen. Havel voorzag dat het post-totalitaire systeem zou leegbloeden en uiteindelijk bloedeloos ten onder zou gaan - wat een decennium later geschiedde.

Terug bij af: de geldpers draait weer (Sander Boon Volkskrant 29 november 2008):
Sander Boon vindt het ironisch dat vrijwel alle politici in schuldcreatie door overheden de oplossing zien van de crisis. Het is de aanjager....

Bemoeials spelen Afrika parten (Paul Hebinck Volkskrant 5 april 2018 p. 24):
Afrika's probleem is niet per se Afrika zelf, maar diegenen die met alle goede bedoelingen denken het probleem van Afrika op te kunnen lossen: landbouwexperts, adviseurs, beleidsmakers en wetenschappers, waaronder mijn collega's van de Wageningen Universiteit.

'Mensen geloven omdat ze dat leren' (David Maij Volkskrant 5 april 2018 p. 27):
Zet mensen een helm op, zeg dat die mystieke ervaringen opwekt en ze krijgen bovennatuurlijke sensaties, ontdekte psycholoog David Maij.

Koude oorlog (Sheila Sitalsing Volkskrant 4 april 2018 p. 2):
Ríos Montt had de zegen van Ronald Reagan, want zijn genocide diende de bestrijding van het marxisme. Zoals zoveel strijdende partijen in het Latijns Amerika van die jaren de zegen hadden van Washington. Of van Moskou. Niet zelden vertaalde die zegen zich in wapenleveranties, geldstromen, door de CIA georkestreerde staatsgrepen en door de KGB gefaciliteerde contracoups, waardoor nogal wat geschifte dictators in operette-uniform jarenlang hebben kunnen huishouden onder hun eigen inwoners.
Reagan prees Ríos Montt vanwege zijn 'integriteit', noemde hem 'volledig gecommitteerd aan de democratie' en toonde zich verheugd over de 'de vooruitgang' die Guatemala boekte op het terrein van de bescherming van mensenrechten. Tegenwoordig heet zoiets 'wegkijken'.

De Nederlander verstrikt in Muellers net (Jeroen van Raalte Volkskrant 3 april 2018 p. 14):
Advocaat Alex van der Z. hangt zes maanden cel boven het hoofd omdat hij loog over zijn bijrol bij de Russische connectie van de Trump-campagne.
Leugens over contact
Het doek valt als speciaal aanklager Mueller hem in november 2017 ondervraagt over zijn contact met Gates en een Russische oud-inlichtingenofficier, die ook werkzaam was bij Manaforts omstreden lobbybureau. Tijdens het FBI-verhoor liegt Van der Z. dat hij in september 2016, in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen, geen noemenswaardig contact heeft gehad met het tweetal. In werkelijkheid heeft hij hen meermaals gebeld, zo biecht hij later op. Ook heeft hij e-mails achtergehouden of gewist die volgens de aanklager relevant waren voor Muellers onderzoek naar Manafort en Gates. Volgens zijn verdediging had Van der Z. geen kwaad in de zin: hij zou de e-mails slechts hebben verwijderd omdat de inhoud zijn baan op het spel kon zetten.

Alex van der Z. loog tegen onderzoekers (Jeroen van Raalte Volkskrant 4 april 2018):
De aanklager had geen specifieke strafeis, maar vroeg de rechter een celstraf te overwegen. De Nederlander kwam in aanmerking voor een straf tussen de nul en zes maanden cel. Zijn verdediging stuurde aan op een boete, maar volgens de rechter is een celstraf nodig om anderen het liegen in het Rusland-onderzoek te ontmoedigen. 'Dit waren geen fouten, maar leugens tijdens een federaal onderzoek', zei de rechter.

Voetnoot Godhelm (Arnon Grunberg Volkskrant 4 april 2018):
Maij wil weten waarom mensen geloven. Mensen zien overal bedoelingen, en dat biedt een evolutionair voordeel, met toeval valt namelijk slecht te leven. Maar dat verklaart nog niet de neiging tot geloven.
Het brein heeft verwachtingen, zegt Maij, die verwachtingen komen niet uit, soms stelt het brein de verwachtingen dan niet bij en daar ontstaat ruimte voor 'bovennatuurlijke' ervaringen.
Maar hoe ontstaan die verwachtingen? Door taal. Mensen zijn talige wezens en hebben toegang tot de werkelijkheid door taal en andere tekens. Het vermogen te geloven is een neveneffect van het gebruik van taal. Het woord verleidt ons.

Zet de Godhelm op en je gaat in het bovennatuurlijke geloven (Willem Schoonen Trouw 26 maart 2018):
David Maij: "Er wordt een verwachting gewekt. We vertellen de proefpersonen dat de helm hun brein stimuleert en dat ze daardoor bovennatuurlijke ervaringen kúnnen krijgen. Bovendien worden hun ogen en oren bedekt, er komen dus geen signalen door die de gewekte verwachtingen kunnen corrigeren. Het brein kan zijn gang gaan."
Betekent dit nu dat geloven een illusie is? Is hiermee bewezen dat God niet bestaat?
"Absoluut niet. Geloof is per definitie niet verifieerbaar. Daarom is het geloof. Het kan dus ook niet door wetenschap van zijn sokkel worden gestoten.
"Ik ben zelf niet gelovig, maar mijn onderzoek reduceert geloof niet tot niets. Geen wetenschappelijk onderzoek kan dat."
Maij richtte samen met collega Miranda Smit Neuro Habits op. Dat bedrijf helpt particulieren, bedrijven en (onderwijs)instellingen met gedragsverandering op (neuro)wetenschappelijke basis.
Gedragsverandering = meer levenskwaliteit
Vrijwel iedereen begrijpt dat roken slecht is en dat sporten gezond is, maar toch leidt deze informatie (of informatie uit zelfhulpboeken) zelden tot gedragsverandering. Slechte beslissingen zijn zelfs doodsoorzaak nummer 1. Daarnaast vergt onze maatschappij erg veel van ons. De meeste mensen hebben het druk en het gevoel achter de feiten aan te lopen. Wij rijken je de life-hacks aan om effectief gedrag aan te leren. Daardoor houd je meer tijd over voor de echt belangrijke dingen in het leven zoals je gezondheid, langgekoesterde hobbies of quality time met geliefden.

Het geloof in de effectiviteit van ongebreidelde marktwerking is strijdig met wetenschappelijke inzichten. Ondanks het evidente falen ervan houdt onze politieke elite verbeten vast aan die ongebreidelde marktwerking Daardoor krijgt dat geloof het karakter van een fundamentalistische en niet voor redelijke argumenten vatbare godsdienst, gebaseerd op dogma’s in plaats van op axioma’s.

Zowel de 32ste Van der Leeuwlezing De alwetende god van de markt bestaat niet (p. 30-31) van Tomas Sedlacek als het interview Je kunt niet alles oplossen met meer marktwerking (p. 20-21) met Thomas Piketty in de Volkskrant van 8 november 2014 hebben op hetzelfde hoofdthema, namelijk het ontstaan van een grotere tweedeling in de maatschappij betrekking.

‘Onze dromen zijn vervuld, maar onze verlangens niet’ (Frank Mulder De Groene Amsterdammer 23 november 2017 p. 14-17):
Tijdens het 140-jarig jubileumfeest van ‘De Groene Amsterdammer’ in De Balie sprak de Tsjechische denker Tomáš Sedlácek de elite aan. ‘We moeten op zoek naar nieuwe dromen en verhalen.’
Die stem is gericht tegen de elite. Niet omdat de elite corrupt is, of op afstand staat, of iets anders slechts, maar puur omdat de elite een elite is. ‘Alsof je klaagt over een driehoek dat hij een punt heeft. Ik denk dat dat komt door de verschillende crises die we hebben gezien. Enron, 9/11, de financiële crisis, de vluchtelingencrisis: voor een grote groep mensen is nu pas duidelijk geworden dat de elite ons volledig in de steek kan laten. De elite is werkelijk in staat om de tak af te zagen waar ze zelf op zit.’ Met de meeste crises kon je nog redelijk duidelijk aanwijzen wie de schuld had. Maar bij de laatste, de vluchtelingencrisis, is dat niet gebeurd. ‘Er was dus ook geen bliksemafleider, zogezegd, en zonder afleider kan de bliksem alles in brand zetten. De haat wordt enorm en mensen gaan roepen dat de “hele elite” de weg kwijt is.’
De grote paradox van onze tijd, zegt Sedlácek, is dat de elite dichterbij is dan ooit. ‘Het is nooit makkelijker geweest dan nu om, zeg, een ngo te beginnen en je mening kenbaar te maken aan de overheid.
Een wereld van amusement en likes.
‘Ja, maar ook onderwijs, kennis, kunst, alles. Een alternatief is er niet, het menselijk verlangen is onstilbaar. Zolang we ons verlangen niet kunnen beperken, is dit onze enige hoop.’

De alwetende god van de markt bestaat niet Tomas Sedlacek (Volkskrant van 8 november 2014):
En doet deze marktdialectiek van these, antithese en synthese (vraag, aanbod, prijs) niet sterk denken aan Zeitgeist? En zijn die eigenschappen niet ook door de onzichtbare hand van de markten geprivatiseerd? Zijn de markten niet het element dat ons verder zal voeren naar de toekomst van de geschiedenis? Wat zeggen de markten? (We hebben een hele priesterorde van analisten om de deels rationele, deels emotionele bewegingen van de markten te duiden; analisten die tegelijkertijd de spreekbuis van die markten worden). Wat leeft er in de markten? Hoe is de stemming? Hoe voelen de markten zich vandaag? Wat willen de markten (van ons)? Op welke manier zijn ze de maat geworden voor ons, voor onze stemmingen, zienswijzen, ons optimisme en pessimisme? Wat kunnen we voor de markten doen? Wat krijgen we ervoor terug? Waar brengen ze ons heen?
Nederland, lelijkste land van Europa (Max Pam Volkskrant 4 april 2018 p. 24):
Nederland is een handelsland. De doortocht van goederen waarborgt onze welvaart, maar daar staat een prijs tegenover. Zonder dat wij er veel acht op hebben geslagen, is Nederland gaan behoren tot de lelijkste landen van Europa. Als deze ontwikkeling doorgaat - en er zijn geen andere tekenen - dan zal Nederland binnen niet al te lange tijd het allerlelijkste land van Europa zijn. Steenrijk, maar de Quasimodo onder de Europese naties. De zwaan die veranderd is in een wrattenvarken. Nu nog even niet, maar als wij straks zijn bijgekomen van onze zucht naar geld zullen al die vastgoedontwikkelaars, pakhuizenmakelaars en andere logistieke zwendelaars voor het gerecht worden gesleept, ongeveer zoals men heeft getracht de tabaksindustrie veroordeeld te krijgen. De aanklacht zal luiden: vernietiging van elke landschappelijke schoonheid en de transformatie van Nederland tot een onafzienbare logistieke prut.
Schiphol is nog een relatief klein gebied, maar wat eufemistisch 'verrommeling' heet, zal zich over heel Nederland uitstrekken als modderstromen na doorgebroken dijken.
Henk Steenhuis, oud-hoofdredacteur van HP/De Tijd, die deze kwestie op zijn Facebook-pagina aankaart, vraagt zich af wat er in ons land is gebeurd met het begrip 'ruimtelijke ordening'. Hadden wij daar vroeger niet een of ander ministerie voor? Dat zal wel zijn afgeschaft.
Ik zocht het op. En inderdaad, tot 2010 bestond er een ministerie dat VROM heette. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Pieter Winsemius, Ed Nijpels, Jan Pronk, Hans Alders, Margreeth de Boer en nog een paar goedwillenden hebben het departement geleid.
Aan de andere kant is het natuurlijk wel een hele troost dat al die spullen die Berlijn, Londen en Parijs nog mooier zullen maken, eerst over de wegen van ons land zijn vervoerd. Daar moet je als klimaatminister wat voor over hebben, hè Wiebes.

Bult geld (Hans Schipper Volkskrant 4 april 2018 p. 26):
De provincie Gelderland heeft jaren geleden 4,4 miljard euro 'verdiend' met de verkoop van Nuon. Andere provincies in mindere mate. Waarom wordt dit geld niet - in de vorm van gratis warmtepompen of andere oplossingen - teruggegeven aan de burger, die dit uiteindelijk heeft opgebracht? Wie is eigenlijk eigenaar van die bult geld?

Weg met het gedoogbeleid (Heleen Mees Volkskrant 4 april 2018 p. 26):
Dankzij een goede logistiek en de tolerante houding tegenover drugs heeft Nederland zich ontwikkeld tot de spil van de internationale drugshandel. Met synthetische drugs zijn we zelfs nummer één in de wereld.
Tenzij politie en justitie tegelijkertijd een einde gaan maken aan de illegale wietteelt, zullen de experimenten met gereguleerde wietteelt Nederlands status als narcostaat alleen maar verhogen. Vorige maand, voordat de broer van kroongetuige Nabil B. in koelen bloede werd doodgeschoten, luidde de politiebond al de noodklok over de ongebreidelde groei van de georganiseerde misdaad. De omzet van hennep in een middelgrote stad in Nederland is niet zelden groter dan de gemeentebegroting.
De Bredase burgemeester Depla (PvdA) 'kan niet wachten' tot de experimenten met gereguleerde wietteelt beginnen, zei hij in Nieuwsuur.
Maar welke problemen denkt Depla daar in hemelsnaam mee op te lossen? Het aanbod van softdrugs zal alleen maar toenemen en daarmee de rol van ons land in de internationale drugshandel en dus de overlast.

Net als eerder de problematiek in het onderwijs hebben de problemen in de financiële wereld alles te maken met groupthink, de organisatiecultuur. Een tunnelvisie brengt het ééndimensionale denken tot uitdrukking. Het is gespeend van elke creativiteit. Groupthink is een vervorming van creativethink . Sander Boon schreef hierover in de Volkskrant van 29 november 2008 een aardige column Terug bij af: de geldpers draait weer. Te veel toezichthouders houden zich met gebakken lucht bezig. Het is een open deur om te stellen dat het innovatieve boekhouden van de banken geen meerwaarde heeft opgeleverd. Creativethink heeft ook een keerzijde. De banken hebben jarenlang Sinterklaas gespeeld met het op het Angelsaksische populaire adagium live now pay later . De kredietcrisis is ontstaan doordat er jarenlang met het innovatieve instrument om geld uit geld te maken te veel geld in omloop is gebracht.

Monumentaal (Jeroen Junte Volkskrant 10 maart 2018 Sir Edmund p. 61-67):
'Om te ontspannen leer ik sonnetten van Shakespeare uit mijn hoofd. Je hersens zijn een leeg huis dat je zelf moet meubileren. Waarmee kan dat beter dan met Shakespeare? Zijn werk is een complete bibliotheek vol liefde, macht, verraad, hebzucht en ga zo maar door.' Zo houdt de wereldberoemde architect Daniel Libeskind zich staande in zijn voortdurende doorreis naar zijn kantoren in New York en Zürich of langs prestigieuze bouwprojecten, zoals zes geschakelde woontorens in Singapore, een park in Bangkok of het hoogste kantoorgebouw van Warschau. Voor Daniel Libeskind - Joods Museum in Berlijn, de WTC Grounds in New York - begint bijna elke gedachte met architectuur. Dus hij vertelt graag over de 'moeder aller kunsten', maar ook over Henri-Cartier Bresson, Francis Bacon en cowboylaarzen. Tegelijkertijd kreeg ik als architect alle vrijheid. In New York was juist iedereen ervan overtuigd dat er een bijzonder gebouw moest komen op de plek van het World Trade Centre. Maar de uiteindelijke besluitvorming ging vooral over macht en geld.' Beide uitersten van architectuur - de betekenisvolle dromen en de grauwe realiteit - zijn in Libeskind verenigd. Hij bouwt prestigieuze wolkenkrabbers vol kantoren, peperdure privéhuizen en luxehotels, maar ook betaalbare ouderenwoningen in New York of een innovatieve prefabwoning. In Erbil in Irak staat het Nationale Museum van Koerdistan gepland en op The Strip in Las Vegas bouwde hij een glimmend winkelcentrum. 'Architectuur is tenslotte de moeder aller kunsten. Het bestaat uit geometrie, poëzie, dans, beeldhouwkunst, theater. Wij leven en werken in architectuur en daarmee vormt het onze wereld. Het helpt ons om greep krijgen op ons bestaan.'
1. Bouwwerk: Piramides van Gizeh
'Zoals de schrijver Herman Melville zei: 'De piramides hebben geen dak, muur, deur of raam. Dat is pas architectuur.'
Na een vette schaterlach: 'Maar het gaat mij vooral om het gevoel van mysterie en ontzag dat deze bouwwerken, ook nog eens de oudste ter wereld, oproepen - vierduizend jaar geleden al en nu nog steeds. Architectuur moet universele waarden vertegenwoordigen. Vreugde en trots maar ook verlies én troost.'
8. Kunstenaar: Francis bacon
'Francis Bacon toont ons de mens in zijn meest rauwe, naakte voorkomen. Vlees en bloed zijn we, maar tegelijkertijd ook vol emoties. Zijn werk is verontrustend en vol tegenstellingen, net als het echte leven.'

God staat niet voor opium zoals Arnon Grunberg meent, maar voor ons morele kompas. Het is dus wel degelijk wenselijk, 'de verziekte bonuscultuur die tot de financiële crisis heeft geleid' te beteugelen. Het met twee maten meten (Meten met twee maten Telegraaf 9 maart 2018 voorpagina), egospelletjes van de intellectuele elite, wordt in de Bijbel al onderkend. De handen in onschuld wassen, het Pontius Pilatus-syndroom hangt met amoreel gedrag samen.
Als politicus keurt Peter Balkenende de 'Doorgeslagen bonuscultuur' af, maar als commissaris bij ING gaat hij met de salarisverhoging van ING-directeur Ralph Hamers akkoord. Eerder was het Wim Kok, die als premier schande sprak van de 'Exhibitionistische zelfverrijking' en als commissaris bij ING de loonexplosie aan de top heeft goedgekeurd. Het laat zien dat ondanks de secularisatie de Bijbel, een continuing story is. Om de mensheid bij de les te houden maakt de Bijbel van gelijkkenissen gebruik. Het Meten met twee maten is om het gedrag van mensen te verklaren uiterst eenvoudig. Maar de geschiedenis leert dat het uiterst complex is om dit vraagstuk op te lossen.

Jacobine Geel ontvangt (NPO2 10 september 2017) de Britse religiewetenschapper en schrijver Karen Armstrong. Zij is bekend van haar boeken over geweld en religie en haar pleidooi voor compassie. Armstrong is in Nederland om een eredoctoraat in ontvangst te nemen aan de VU, vanwege haar bijzondere verdienste op het gebied van interreligieuze dialoog. Jacobine Geel is geboeid door Armstrong: 'Een wijze en spannende denker, deze vrouw. En als zij zegt dat het vermogen tot compassie de lakmoesproef is voor ware religiositeit, ben ik graag bereid haar te geloven.' Geel gaat met de vooraanstaande Britse in gesprek over onder andere de rol en de toekomst van religie in de samenleving en de compassie die we nodig hebben voor een betere wereld.
In het interview legt Karen Armstrong de nadruk op de Gulden regel en vindt dat religie een kunstvorm is. De reformatie, het aanpassingsproces, de cultuuroverdracht is niet eenmalig. Om de onbalans te herstellen vindt er continu een veranderingsproces plaats.

Karen Armstrong boek Compassie
Karen Armstrong gaat ervan uit dat ieder mens behept is met een vermogen tot compassie, maar ze is van mening dat dat niet genoeg is: iedereen zou dat vermogen moeten koesteren en ontwikkelen. In het wijze en diepzinnige boek Compassie stippelt Armstrong een programma uit dat ons in twaalf stappen kan leren hoe we een medemenselijker leven kunnen leiden. Ze gaat daarbij in op thema's als eigenliefde, bedachtzaamheid, lijden, gedeelde vreugde, de grenzen van onze kennis van de ander en mededogen.

Morele emoties zijn gevoelens die optreden wanneer een morele norm wordt overschreden of het leed van een ander wordt waargenomen. Voorbeelden van morele emoties zijn mededogen, compassie, ontferming, schaamte en schuld, spijt en berouw. Ze treden op wanneer handelingen of situaties worden bezien in het licht van goed en kwaad.

Emoties en je geweten
Wanneer je naar je geweten luistert, luister je niet alleen maar naar wat goed en slecht is. De tweede voorwaarde voor een goed werkend geweten is empathie. Dat betekent dat je, je kunt inleven in iemand anders. Je probeert te bedenken wat een ander denkt en voelt. Hierdoor besef je dat iemand iets wat jij doet, bijvoorbeeld slaan, als een onprettig iets ervaart. De derde voorwaarde voor een goed geweten is emotie. Een mens ervaart emoties zoals schuld, spijt en schaamte. Deze emoties sturen je idee over goed en kwaad. Dit soort gevoelens komen meestal wanneer je iets gedaan hebt waarvan je geweten zegt dat het verkeerd is. En doordat je die onprettige gevoelens ervaart, laat je het de volgende keer wel uit je hoofd. Het is een soort interne straf om goed gedrag te stimuleren en slecht gedrag te onderdrukken.

Ken Wilber The four faces of truth (p. 16-17):
Each of these “four quadrants,” in fact, has its own particular type of truth or type of “validity claim”—the ways in which it goes about accumulating and validating its data and its evidence. I have given a brief summary of these in fgure 2. And to say that none of these quadrants can be reduced to the others is to say that none of their respective truths can be dismissed or reduced, either.
Truthfulness
In the Upper-Left quadrant, on the other hand, the question is not, “Is it raining outside?” Te question here is, When I tell you it is raining outside, am I telling you the truth or am I lying? Not, does the map match the territory? but can the mapmaker be trusted?
Truth
Te type of truth found in the Upper-Right quadrant is known variously as representational, propositional, or correspondence. In propositional truth, a statement is said to be true if it matches an objective fact.
Justness
Where the Lower-Right approaches attempt to explain how objects ft together in a functional whole or total web of empirical processes, the Lower-Left approaches attempt instead to understand how subjects fit together in acts of mutual understanding.
Functional Fit
Te two lower quadrants (interior-collective and exterior-collective) deal not merely with the individual but with the collective or communal.

Wie we dachten te zijn wordt door microbiologen niet volledig overhoop gehaald. Wel komen we dichter bij de waarheid wanneer ook met de zonne-energie en de vier jaargetijden Lente, Zomer, Herfst en Winter rekening wordt gehouden. Zonder zonne-energie is menselijk leven op aarde überhaupt onmogelijk.

Answer the question! (Patrick van IJzendoorn Volkskrant 31 maart 2018 Sir Edmund p. 62-67):
'Dakloosheid is een van de grote problemen van Londen. Ik voer regelmatig conversaties met daklozen, die vaak niet als mensen worden gezien door voorbijgangers. Ik probeer te weten te komen waar hun problemen vandaan komen, wat er mis is gegaan in hun levens. Soms hebben ze onverwacht rechtse ideeën. Een aan lager wal geraakte drukker klaagde eens over het verval van goede oude thatcheriaanse waarden.' Later in het gesprek zegt Paxman Hard Times te herlezen. 'Een roman die als voordeel heeft dat hij voor Dickens' doen beknopt is.'
3. Politieke gebeurtenis: de Brexit
'Voorafgaand aan het EU-referendum bezocht ik Brussel en Straatsburg voor een tv-documentaire.
De Europese Unie is een verschrikkelijke organisatie. Ik zou geen geld willen zetten op haar voortbestaan op lange termijn. Er is amper een band met de mensen die de unie denkt te besturen. Tot in het stemhokje was ik vastbesloten om 'Leave' te stemmen, maar op het laatst heb ik toch voor het lidmaatschap gestemd. Het is het enige wat we hebben. Maar kijk hoe Brussel zich nu gedraagt. Hoe durven ze! En de manier waarop die Selmayr opeens die topbaan kreeg. Wanstaltig. We hebben gekozen voor 'Leave' en er is geen weg terug. Sterker, ze zullen ons niet eens meer toelaten. Hoe de Brexit gaat aflopen weet niemand, maar ik vrees de totale overgave van onze zijde. De publieke opinie zou het niet pikken als die ongekozen Lords die nu campagne voeren tegen de Brexit hun zin krijgen. Misschien ben ik ouderwets, maar als je mensen wilt vertellen wat ze moeten doen, moet je de 'bloody trouble' nemen je verkiesbaar te stellen.'

'Geen nieuwe recessie? Dat kan ik me bijna niet voorstellen' (Koen Haegens interviewt Klaas Knot Volkskrant 30 maart 2018 p. 14-15):
Banken moeten bij hun topbeloningen rekening houden met de 'open zenuw in de Nederlandse maatschappij', stelt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB). Want 100 procent privaat zullen ze volgens hem nooit meer worden.
Is dit dan het soort sprookje dat kenmerkend is voor elke zeepbel? De inflatie is dood, dus laat het geld eeuwig vloeien?
'Overal waar euforie heerst en beleggers denken dat er geen gevaar meer is, ontstaat excessief risicovol gedrag. Van de tulpengekte tot de beurscrash van 1929. Geloof me, dat moment wil je voor zijn.'

Wordt Ivanka Trump ooit president? Ze is er ambitieus genoeg voor (Maarten van Gestel Volkskrant 31 maart 2018 p. 21):
Ze was net van het vwo toen de 19-jarige Anna van den Breemer uit Zeist de oudste dochter van Donald Trump tegen het lijf liep. Het was 2004 en als stagiair bij het Amerikaanse tijdschrift House & Garden Magazine was ze op een hip feestje in New York beland. Daar raakte ze gefascineerd door een opvallende gast: Trumps dochter Ivanka. Sindsdien volgt Van den Breemer, inmiddels internetredacteur van de Volkskrant, Ivanka Trump op de voet.
De ondertitel van je boek is de echte first lady. Is dat de essentie van Ivanka Trump?
'Ja zeker. Maar wat haar nog meer typeert is ongrijpbaarheid, dezelfde trek die haar vader heeft. Het zijn kameleons. Ze past haar idealen en onderwerpen aan naar wat wat er van haar gevraagd wordt. Ze ging naar het Witte Huis om zich in te zetten voor de empowerment van vrouwen, zo stond het letterlijk in haar Twitterbiografie. Een maand of twee geleden heeft ze dat tekstje aangepast, er staat nu 'het creëren van banen'. Zodra ze merkte dat er in een Republikeinse regering weinig te halen valt op het vlak van gelijke lonen voor vrouwen of goedkopere kinderopvang, paste ze haar agenda aan.'

Ivanka (Bert Wagendorp Volkskrant 1 april 2017 p. 2):
Of we onze hoop op Ivanka moeten stellen nu haar vader vastbesloten lijkt er een chaos van te maken, is nog onduidelijk. Een lichtpuntje is wellicht dat ze schijnt te functioneren als een postillon d'amour tussen het Witte Huis en vertegenwoordigers van de Democratische partij. Ze nodigde bijvoorbeeld in december Al Gore uit voor een bezoek aan haar vader in de Trump Tower, voor een gesprek over het klimaat. Kennelijk heeft dat nog niet al te veel geholpen, maar soms heeft het tijd nodig.
Waar stopt loyaliteit en begint beïnvloeding? Heeft Ivanka een politiek plan, of gaat het haar ook louter om familiebusiness? Naar wie luistert Donald Trump liever, naar zijn dochter of naar Raspoetin Bannon? Ik reken op het eerste - dochters moeten de wereld redden.

De één trapt omhoog, de ander omlaag of Trump past zijn ideeën aan op zijn aanhang (Anne van der Veen Volkskrant 12 februari 2016 p. 22):
Sanders hamert al vanaf het begin van zijn campagne op een aantal speerpunten: de corrumperende macht van geld in de politiek en de groeiende welvaartsverschillen.
Die boodschap is in de laatste negen maanden aangeslagen. Sanders heeft een massale aanhang verworven door zijn campagne gefocust te houden op deze punten. Hij is het schoolvoorbeeld van een idealistisch leider en verwerft zijn aanhang om zijn ideeën.
Donald Trump lijkt op zijn bijeenkomsten scriptloze toespraken te houden, waarin hij peilt hoe zijn aanhang reageert op de politiek-incorrecte dingen die hij zegt.
Wanneer dat aanslaat, neemt hij het op in zijn repertoire. Trump is een demagoog: hij past zijn ideeën aan aan zijn aanhang.
Wanneer Sanders en Trump twee kanten van dezelfde medaille worden genoemd, ontken je in feite het fundamentele verschil tussen links en rechts: de één trapt omhoog, de ander omlaag; de één richt zich tegen de machtigen, de ander tegen de machtelozen.

Voor een eerlijker verdeling van de buit (Mirjam de Rijk De Groene Amsterdammer 12 april 2018 p. 22-27):
De Nederlandse economie groeit, maar mensen zien daar in hun inkomen niets van terug. Bedrijven en vermogenden profiteren, en werkenden en uitkeringsgerechtigden niet. Daar is iets aan te doen.
2. Sturen met belastingen
Hogere belastingen op kapitaal en lagere op arbeid kunnen ervoor zorgen dat werkenden netto meer overhouden. Maar belastingverschuiving helpt ook om al aan de voorkant de verdeling tussen arbeid en kapitaal te veranderen, verwacht Dirk Bezemer, hoogleraar economie in Groningen. Slimme belastingen kunnen het voor bedrijven bijvoorbeeld minder lucratief maken om hun geld in financiële handel te stoppen in plaats van het te investeren in echte productie.
7. Kapitaal reguleren
De enige manier om dit te keren, is het verbieden van alle financiële constructies die in feite gebaseerd zijn op piramidespelen, stelt Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie in Amsterdam. De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zouden veel strenger moeten zijn bij het bepalen welke financiële ‘producten’ wel of niet op de markt mogen komen.
Daarnaast wordt het tijd voor ‘Bretton Woods-achtige’ regulering van kapitaal, zegt Rens van Tilburg, directeur van het Sustainable Finance Lab. De wereldgemeenschap maakte meteen na de Tweede Wereldoorlog afspraken om grensoverschrijdend kapitaalverkeer alleen mogelijk te maken als er reële producten mee betaald werden, geen kapitaalhandel om de kapitaalhandel. Van Tilburg: ‘In de decennia na de Tweede Wereldoorlog bloeiden de wereldhandel en de economie, én er waren geen financiële crises. Alle reden om op zoek te gaan naar een nieuw Bretton Woods.’ Ook het IMF buigt zich sinds kort over mogelijkheden van nieuwe kapitaalrestricties.
Kloof tussen arbeid en kapitaal (NPO1 Buitenhof 1 april 2018):
De Nederlandse economie draait als een tierelier. We merken dit alleen nog niet echt aan onze portemonnee. Klaas Knot van DNB en IMF-directeur Christine Lagarde pleitten daarom al voor een stijging van de lonen. In tegenstelling tot de lonen, stijgen de bedrijfswinsten wel. De discussie over de verdeling tussen arbeid en kapitaal lijkt daarmee weer terug van weggeweest. In Buitenhof een debat met Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie, Bas van Bavel, hoogleraar transities van economie en samenleving en onderzoeksjournalist Mirjam de Rijk.

‘We zijn terug in de negentiende eeuw’ (Mirjam de Rijk De Groene Amsterdammer 1 maart 2018 p. 32-37):
De ook door sociaal-democraten hartstochtelijk ondersteunde neoliberale koers van de afgelopen decennia heeft de positie van werkenden aanzienlijk verzwakt. Werkgevers, aandeelhouders en andere financiële avonturiers zijn de lachende derde.
11. Werkenden betalen de belastingverlichting van bedrijven
De afgelopen decennia gingen de belastingen voor bedrijven omlaag en die voor werkenden omhoog. De winstbelasting voor bedrijven is gehalveerd en het huidige kabinet wil deze nog verder verlagen. Vooral sinds de crisis van 2008 zijn de lasten voor werkenden juist sterk gestegen, van 19,8 procent naar 22,2 procent (uitgedrukt in percentage van het bruto binnenlands product).
Arnoud Boot verklaart het meegaan van links vooral uit het bandwagon-effect:
‘Iedereen praat elkaar na en tijd voor reflectie is er niet. En je ongemakkelijke gevoelens kun je altijd sussen door kleine verbeteringen aan te brengen, dan heb je toch je best gedaan.’

En de winnaar is… het bedrijfsleven (Mirjam de Rijk De Groene Amsterdammer 1 februari 2018 p. 26-29):
Hoewel het Nederland economisch weer voor de wind gaat, zien de werkenden hun inkomen nauwelijks stijgen. Een steeds groter deel van de economische groei verdwijnt in de zakken van speculerende aandeelhouders.
Het netto beschikbare inkomen van huishoudens is gecorrigeerd voor inflatie in de afgelopen 25 jaar nauwelijks gestegen, constateerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in de omvangrijke studie De sociale staat van Nederland. Terwijl de economie in diezelfde periode wel met bijna veertig procent groeide (gecorrigeerd voor het toegenomen aantal huishoudens). Het aantal werkende armen in Nederland is zelfs sinds 2001 met vijftig procent toegenomen, constateerde het SCP. Hoe kon het gebeuren dat werkenden zich zo’n groot deel van de nationale koek lieten afpakken? Dat kapitaal steeds machtiger wordt terwijl het bepaald niet schaars is? Het heeft veel te maken met politieke keuzes in de afgelopen decennia.

Hedonistisch leven is obsceen (Marjon Bolwijn Volkskrant 31 maart 2018 Opinie p. 4):
Hoofdredacteur Jossine Modderman (54) van LINDAnieuws & tv veranderde van standpunt over consumeren.
Oude standpunt
'Ik ben voor een hedonistische levensstijl. Het leven is vaak saai en geen moer aan, dus mag ik alles doen wat het leuker, makkelijker en mooier maakt. En dat betekent kopen, kopen, kopen. Alles wat ik wil hebben schaf ik aan: kleding, lekker eten, spullen, een groot huis, luxevakanties. Ik werk er hard voor dus ik verdien het. Mode is de leukste bijzaak in het leven. Ik heb een inloopkast en nog een aparte kamer vol kledingrekken. Ik ben gek van WING-sneakers van Jeremy Scott. Tien jaar geleden kocht ik het eerste paar à 220 euro, nu heb ik er negen, die allemaal op elkaar lijken.
Nieuwe standpunt
'Overconsumptie is obsceen en niet meer van deze tijd. Het is slim om stil te staan bij mijn eigen rol daarin. Een tomeloze genotzuchtige levensstijl heeft een nadelige invloed op de uitstoot van CO2 en andere milieueffecten van vleesconsumptie en koopzucht. Het maakt uit om te weten waar spullen zijn gemaakt en hoe voedsel wordt geproduceerd. Ik ben in de financiële positie om keuzes te maken die goed zijn voor het klimaat. Als je weinig te besteden hebt, ben je veroordeeld tot het kopen van goedkoop spul dat uit het verre oosten hierheen wordt gevolgen en tot kiloknallers uit de bio-industrie.'

Het probleem is niet dat er te weinig politieke economie is, maar dat de politieke economie een gebrekkig begrip van kapitalisme heeft, zowel van de ontstaansgeschiedenis als van het huidig functioneren ervan. De thema's, die Rogier van Reekum & Willem Schinkel bespreken hebben in het bijzonder op complementaire polariteit, 'these, antithese en synthese' betrekking. Door de interacties ('these + antithese') tussen de 'alfa- en de bètawereld' kan synthese ontstaan. De gammawetenschap is als het ware de schakel tussen de alfa- en bèta-wetenschappen. Om de complexe werkelijkheid te duiden gaat het om de synthese, de status quo van de alfa, bèta en gammawetenschappen, tussen 'these, antithese en synthese', namelijk de unificatietheorie, die ook geldt voor de relaties:
- Kapitalistisch en Antikapitalistisch
-
Consumentisme en Anti-consumentisme
- Seksisme en Antiseksisme
- Racisme en Antiracisme
- Liberalisme en Neoliberalisme
- Globalisering en Antiglobalisering
- Pluralisme en Antipluralisme.

Klaas Knot heeft gelijk. Het mechanisme 'Evenwicht door Tegenwicht', these + antithese = synthese geldt op aarde. Het is de mens, die met behulp van zijn brein , de beide hersenhelften (spiegelneuron , weerspiegeling), 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde', 'Micro-economie en Macro-economie', met elkaar verbindt. Pythagoras denkt deductief van boven naar beneden (hemel) en Aristoteles inductief van beneden naar boven (aarde). De relatie tussen de Microkosmos en Macrokosmos is analoog aan de Economische structuur tussen Micro-economie en Macro-economie (Algemene economie).

Het zal de mensheid blijven intrigeren, de beide hersenhelften verbonden door het eeuwige nu. De communicatie, de interacties tussen hersenhelften vindt grotendeels plaats via verbindingen van de hersenbalk en heeft op de lateraliteit (Lateralization) van de rechter - en de linker hersenhelft betrekking. Iain McGilchrist beschrijft in zijn boek The Master and His Emissary dat het reductionalistisch materialisme vooral een product is van het denken dat verbonden is met de linker hersenhemisfeer en dat zich ongecorrigeerd uitspreekt door de verbindende en holistische processen die kenmerkend zijn voor juist de rechter hersenhemisfeer.

Rusland staat lijnrecht tegenover VS in Europa (Arnout Brouwer Volkskrant 19 februari 2018 p. 1):
De jaarlijkse veiligheidsconferentie in München stond in het teken van twee grootmachten die lijnrecht tegenover elkaar staan: de Verenigde Staten en Rusland. Op het gebied van kernwapens praten ze nauwelijks met elkaar, en doen ze dat wel, dan gaat het om beschuldigingen of onbegrip.
Nu Rusland weer vaak bijna-ongelukken met NAVO-landen uitlokt in Europese wateren en het luchtruim, is het niet geruststellend dat inzake kernwapens de twee supermachten al een paar jaar niet praten en als ze communiceren elkaar totaal niet lijken te verstaan.
En de EU? Die probeert zichzelf eindelijk op te richten op defensiegebied, maar heeft nog een lange weg te gaan. Zo zijn EU-landen door de Brexit nog maar goed voor 20 procent van de NAVO-inspanning.

'Davos is een forum voor narcisten' (Volkskrant 25 januari 2018 p. 23):
Een forum voor narcisten’ is de kop boven een commentaar in de Italiaanse krant Corriere della Sera.
‘Tientallen leiders zullen hun opwachting maken en in de meeste gevallen zal het onmogelijk zijn onderscheid te maken tussen hun persoonlijke narcisme en hun (gerechtvaardigde) liefde voor hun land. Vrijdag, bijvoorbeeld, zal de Amerikaanse president uitleggen wat hij bedoelt met zijn slogan ‘America First’. Daarna zullen de leiders van Italië, Frankrijk en Duitsland het gemakkelijk hebben hun toehoorders te overtuigen dat hun benadering juist is. Zij zullen volgens plan op dezelfde dag spreken en applaus krijgen voor hun inspanningen de mondiale markten open te houden. Maar zonder de aankopen uit het ‘protectionistische Amerika’ van Trump en met een handelstekort van 450 miljard euro zou de Eurozone een nieuwe recessie te wachten kunnen staan. Maar daarover zal Merkel het waarschijnlijk niet hebben in Davos.’

Trump viert in Davos eigen feestje (René Zwaap De Groene Amsterdammer 18 januari 2018 p. 8-9):
Hoewel Trump inmiddels heeft afgerekend met zijn felste antiglobalistische kruisvaarder Steve Bannon, hoeven van hem nu niet opeens allerlei vrome praatjes te worden verwacht over klimaatakkoorden en wereldvrede. De president zal de gelegenheid vooral te baat willen nemen om daar eind deze maand tussen de machtigen der aarde – van wie er velen aanzienlijk rijker zijn dan hij – een feestje te bouwen ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Dan zit hij goed, want laat dat nu precies de corebusiness zijn in Davos.

Oogarts (Ewald Engelen De Groene Amsterdammer 18 januari 2018 p. 9):
Rutte’s gekokketeer met visieloosheid begint pathologische trekken aan te nemen. Afgelopen zondag bij Buitenhof was het weer zo ver. Met een zelfgenoegzaam lachje herhaalde hij de boutade van Helmut Schmidt: wie visie heeft, moet naar de oogarts.
Financial Times- columnist en Europa -watcher Wolfgang Münchau vroeg het zich afgelopen maandag expliciet af: gaat Nederland akkoord met de federalistische oprispingen van Merkel en Macron?
Bij Buitenhof zei Rutte luid en duidelijk nee. De vraag is wat het voorstelt. Zes jaar Rutte heeft mij geleerd dat hij een politicus zonder visie is en meewaait met alle winden. Politiek overleven is het spel dat Rutte speelt. De rest interesseert hem niet.

Tassendrager van het gootkapitaal (Heleen Mees Volkskrant 24 januari 2018 p. 25):
Deze week verzamelt de wereldelite, onder wie president Trump en premier Rutte, zich in Davos. Ons wordt wijsgemaakt dat het prangendste vraagstuk waarover de wereldleiders, ceo's en andere experts zich buigen klimaatverandering is. Maar tenzij een lawine minstens de helft van de bezoekers wegvaagt, het risico van een lawine in Zuid-Zwitserland is op dit moment ongekend hoog, is het uitgesloten dat in Davos ook maar iets tegen klimaatverandering wordt ondernomen.
Hier in het Westen gaat het mis met het model van Lewis omdat het aandeel van arbeid in het bbp steeds verder terugloopt en de koopkrachtige vraag verhoudingsgewijs daalt. Daardoor zien westerse bedrijven onvoldoende aanleiding voor nieuwe investeringen. In een liberale markteconomie heeft de overheid, anders dan in China, geen middelen om de kapitalisten te dwingen de overwinsten te herinvesteren in de reële economie. De kapitalisten beleggen hun geld in plaats daarvan in financiële producten waardoor speculatieve bubbels ontstaan waarvan de kapitalisten zelf weer profiteren, op papier althans.
Wat overheden in het Westen wel kunnen doen is door belastingheffing de overwinsten van bedrijven afromen en de opbrengsten teruggeven via lagere belastingen op arbeid. Maar dat gebeurt niet. Integendeel. Het Amerikaanse Congres heeft vorige maand het tarief voor de vennootschapsbelasting verlaagd van 35 naar 21 procent. De Nederlandse regering wil de dividendbelasting van 1,4 miljard afschaffen. Het perverse is niet dat bedrijven wereldwijd profiteren van goedkope arbeid. Het perverse is dat onze politieke leiders zich juist nu opwerpen als de tassendragers van het grootkapitaal.

Ondergang (Will Schaaper Volkskrant 22 januari 2018 p. 25):
Met rode oortjes heb ik het interview met Bas van Bavel gelezen over de onvermijdelijke stagnatie van de economie.
Nu wilde Bas van Bavel onder geen beding dat de krant de apocalyptische kop 'Ondergang' zou gebruiken. Dat had hij niet hoeven opperen, want grote delen van de bevolking zijn nu al een aantal jaren aan die ondergang begonnen. Onvermijdelijk?
Ik snak naar informatie, analyse en feiten van politici, bestuurders, beleidsmakers en wetenschappers die bezig zijn met ombuigen ten goede. Hoe bewerkstellig je een nieuwe golf van zelforganisatie? Interviewer Koen Haegens, bericht ons daar alsjeblieft ook over.

Peter de Waard laat zien waarom de zelforganisatie tekort schiet. De passiviteit van de overheid speelt daarbij de hoofdrol.

Waarom komt de herverdeling er niet? (Peter de Waard Volkskrant 24 januari 2018 p. 31):
Tweederde van de mensen vindt dat de verschillen tussen het vermogen van de allerrijksten en die van de armsten snel moet worden verkleind. Dit is het resultaat van een enquête die ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib aan de vooravond van het World Economic Forum in Davos presenteerde, tegelijkertijd met het traditionele rapport over ongelijkheid.
Oxfam Novib verwijt de politieke en financiële elite, die deze week in Davos tijdens exquise diners filosofeert over een betere wereld, te ver af te staan van de gewone mensen die zij heeft geënquêteerd. Maar in wezen zijn die leiders door diezelfde gewone mensen in het zadel geholpen: of ze nu Trump, Merkel, May of Rutte heten.
Ze mopperen en klagen veel, maar demonstreren zelden en stemmen ook niet anders. Blijkbaar hebben mensen veel minder hekel aan die zelfverrijkende elite dan dat ze in de enquête van Oxfam Novib willen doen geloven.
Een reden zou kunnen zijn dat de meesten zelf de hoop koesteren tot die elite toe te treden. Als zij of hun nageslacht erop vooruitgaat - en dat is nog altijd het geval in veel landen - voelen ze eigenlijk niet zo veel voor herverdeling.
Alleen een minderheid wil dat, maar die geloven niet meer in de stembusgang, of kiezen dan voor een protestpartij.

Over onbevlekte wetenschap (Martin Sommer Volkskrant 27 januari 2018 Opinie p. 5):
Maar over de relatie tussen wetenschap en politiek is nog wel wat te verhapstukken. Het Nederlandse bestuur is vanouds vervlochten met wetenschap. Minister Grapperhaus verspreidde een lijstje van liefst 29 kennisinstituten die verbonden zijn aan de ministeries. Dat gaat van KNMI tot Trimbos-instituut en van CPB tot SCP. Geen ervan is helemaal onafhankelijk. Het WODC was van oorsprong gewoon het documentatiecentrum van Justitie. Om die reden zit het dicht op het departement. De directeur maakt deel uit van het managementteam. Dat klinkt klef maar is niet heel bijzonder. Zo vergaderen de directeuren van de planbureaus op dinsdagochtend mee in de zogeheten onderraden, waarin de besluiten van de ministerraad van vrijdag worden voorbereid. Geen land met zoveel instellingen om het beleid van wetenschappelijke onderbouwing te voorzien. Het ideaal heette speaking truth to power: harde kennis stijgt op uit de instituten en de minister houdt nederig zijn hand op.
Nu wordt een manipulatie van Trump-achtige proporties gesuggereerd. We kunnen niet wachten op het verslag van de drie commissies, zei SP-lid Van Nispen. 'Want het WODC dendert door.' Zijn er al dooien gevallen dan? Het instituut moet weg uit de Justitietoren. Terug naar het aftandse gebouwtje half onder een viaduct waar ze tot een paar jaar geleden zaten? Het zal niet helpen, net zo min als extra protocollen en onafhankelijkheidsbezweringen. Van mij mag het WODC in de Justitietoren blijven. Iets meer realisme over de rol van wetenschap in de politiek zou helpen, voor zowel kennisinstituten als opgewonden Kamerleden.

Advies WEF belast vermogens meer (Wilco Dekker Volkskrant 24 januari 2018 p. 31):
Nederland doet het met een zevende plaats internationaal gezien heel behoorlijk op het gebied van sociale gelijkheid, hoewel we de laatste jaren iets wegzakken. Maar het kan nog beter. Door een progressievere inkomstenbelasting bijvoorbeeld, en het verhogen van de vermogensbelasting.
Acht belastingparadijzen van zwarte lijst (Volkskrant 24 januari 2018 p. 31):
De 'belastingschandpaal', die jaarlijks wordt aangepast, betreft alleen niet-EU-landen. Volgens Oxfam-Novib zouden, als de EU de criteria op zichzelf zou toepassen, er vier EU-landen op de zwarte lijst staan, waaronder Nederland.

Gaan de wereldleiders samenwerken met de aarts-solist Trump? (Carlijne Vos Volkskrant 22 januari 2018 p. 7):
Het is de vraag hoe Trump als uitgesproken klimaatscepticus met dit onderwerp zal omgaan. In Davos en Zürich zijn Amerikaanse activisten alvast begonnen om zich op voorhand te excuseren voor de 'schade' die hun president aanricht in de wereld. Op zaterdag deelden ze folders uit met instructies om de pogingen van de regering van Trump te weerstaan 'om vrede, mensenrechten en milieubeleid te ondermijnen'.
'We schamen ons zo dat we de impuls niet langer konden onderdrukken om 'sorry' tegen voorbijgangers te zeggen', vertelt initiatiefneemster Alexandra Dufresne van Action Together aan het Zwitserse onlinemedium The Local. 'Trump kan de Verenigde Staten schade toebrengen - en de rest van de wereld. Omdat we een democratie zijn, voelen wij ons toch wat verantwoordelijk.'

Verdienen aan bevingen (Dirk Bezemer De Groene Amsterdammer 25 januari 2018 p. 9):
Na veel mailen en bellen mag hij uiteindelijk van de NAM een kostenschatting door een aannemer laten maken om te gaan herstellen: 75.000 euro. Het is begin 2014.
Dan wordt het stil. Waar blijft de bevestiging van de NAM? Na nog meer bellen verwijst de NAM naar Arcadis. Daar antwoordt iemand dat de offerte naar Jorritsma Bouwgroep is verstuurd. Bij Jorritsma Bouwgroep denken ze dat het herstel wel voor 37.500 moet kunnen: toevallig precies de helft. Tim weet niet wat hij hoort. Jorritsma Bouwgroep? Mensen die zijn huis nooit gezien hebben? Voor de helft van de prijs? Tja, zegt de NAM, als je het er niet mee eens bent, moet je maar contra-expertise inschakelen.
Najaar 2017 probeert hij het nog eens op een inspraakavond met de Nationaal Coördinator Groningen, Hans Alders. Tim verliest zijn geduld en geeft hem de volle laag. Alders wordt op zijn beurt boos. Wat denkt Tim wel? Weet hij niet dat Alders dertien banen op heeft gegeven om deze klus te doen? Tim weet niet hoe hij het heeft. ‘Dertien banen opgegeven? Dat zegt toch alles?’ Het vreet intussen aan zijn gezondheid, hij slaapt niet goed meer. Hij heeft nu te maken gehad met de NAM, Vloedgraven, Arcadis, het Centrum voor Veilig Wonen, Jorritsma Bouwgroep, de ombudsman, en de Nationaal Coördinator. Niemand heeft gecoördineerd, allemaal hebben ze goed verdiend, en aan Tim is precies nul euro vergoed. Blijkbaar hadden ze belangrijker dingen te doen. Sommigen zelfs meer dan dertien belangrijke dingen.

Ik schaam me niet (Jan Hoedeman Volkskrant 5 februari 2005):
Typisch Nederlands, gokken voor het goede doel.'En bij pensioenfonds PGGM krijgt u vijftigduizend euro per jaar. 'Daar keek ik ook van op, ja. Toen ik dat hoorde nadat ik had bewilligd in het verzoek, vond ik dat indrukwekkend. Werknemers en werkgevers hebben daar goed met elkaar over gesproken. 'Brengen de commissarissen der koningin Beatrix niet in verlegenheid met dat gedoe over die bijbanen? 'Wij willen haar zeker niet in verlegenheid brengen. Ik heb er nooit met haar over gesproken, dus ik weet het niet. Misschien kijkt ze er wel zo'n beetje tegenaan als ik doe. Er wordt een artikel de wereld in geholpen met veel tam-tam. Het heeft iets lekkers en had zo in de Privé of Story kunnen staan.'Kom! U moet transparant zijn voor de burger die vertrouwen wil houden in de overheid. Maar wat roepen de heren en die ene dame in koor: 'Privacy!' 'We gaan het nu ook openbaar maken, er komen nieuwe spelregels.'
'Hoe ziet uw werkweek eruit? 'Die is van maandag tot en met zondag. Mijn functie als commissaris is meer dan veertig uur in de week. Daarnaast zijn er weken bij dat ik minstens twintig uur aan andere dingen besteed. Als je dit ambt vervult, ben je beter in staat om dingen handig in de tijd te combineren.'Als CdK heb ik mijn collegevergaderingen, die bereid ik voor. Ik ben sparringpartner voor de andere collegeleden. Ik heb een eigen portefeuille. Zo ben ik voorzitter van het Zuiderzeeproject.'Voor heel veel mensen ben ik een soort ombudsman.

Hebben we dan niets geleerd van de kredietcrisis? Situatie vandaag lijkt op die van 2007 (Jochem van Staalduine Volkskrant 6 november 2017):
Het zou niet de eerste keer zijn dat de bankenlobby haar zin krijgt. Na de grote beurskrach van 1929 voerde het Amerikaanse Congres in 1933 de Glass-Steagall-wet in om een nieuwe crisis te voorkomen. Bezemer: 'Na een intense lobby van de financiële sector werd die wet in 1999 opgeheven. Daarna begon de krediethausse pas echt, waarna we in 2008 weer werden opgeschrikt door een crisis.'

Grote financiële sector in Nederland schaadt economie (Jonathan Witteman Volkskrant 10 juni 2015):
De Nederlandse financiële sector is zo groot dat het de economie schaadt. Als financiële sectoren boven een bepaalde grens zijn gegroeid, slaat hun positieve invloed op de economische groei om in een negatieve, blijkt uit onderzoek van econoom Dirk Bezemer van de Rijksuniversiteit Groningen. Eerdere studies van onder meer het IMF en de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) komen tot gelijksoortige conclusies.
Banken zijn sinds de jaren negentig voornamelijk gegroeid doordat ze steeds meer hypotheken verstrekten, terwijl het aandeel van leningen aan bedrijven juist daalde, toont het onderzoek van Bezemer naar 46 economieën over de periode 1990-2011.
Waar bedrijfskredieten de economie innovatiever en efficiënter maakten, hadden leningen aan huizenkopers juist een negatief effect op de economische groei. Dit was ook in de jaren voor de kredietcrisis al het geval. De Nederlandse hypotheekschuldenberg behoort tot de grootste ter wereld.

Goudgeel (Marjan Slob Volkskrant 15 mei 2017 p. 19):
In een uitzending van De Wereld Draait Door mocht Dijkgraaf zijn serie twintig minuten lang pitchen. Hij deed dat natuurlijk hartstikke goed. En let nu op de retoriek: 'Wij wetenschappers kunnen dit, we weten dat, en oh wat leven we in opwindende tijden - als je het maar kunt zien, zoals wij!'
Maar wat ik Dijkgraaf werkelijk verwijt: waarom is wetenschap hier weer eens steno voor natuurwetenschap? Onder de dertig wetenschappers die de serie opvoert zit welgeteld één onderzoeker naar pre-islamitische beschavingen, één econoom, en één ethologe die kraaiengedrag onderzoekt. De 27 anderen zijn harde bèta's. Rechtswetenschappers of sociaal wetenschappers tellen kennelijk niet mee.
Over dat vreemde zelfinterpreterende wezen dat wij zijn, breken literatuurwetenschappers, filosofen en historici vanouds hun hoofd. Maar in weerwil van de titel van de serie - The Mind and the Universe - komen er geen denkers vanuit de mind aan bod. Ja, we horen wel wetenschappers praten over de mind, maar dat is iets anders. Dan wordt de mind weer gezien als onderzoeksobject, in plaats van dat de vraag wordt gesteld hoe de mind nu eigenlijk zichzelf kan bestuderen. Hoe zelfinterpretatie in dit universum kan bestaan. En wat de status daarvan is. Wanneer 'we' dat überhaupt wetenschap gaan noemen.

Open samenleving, gesloten denkraam (Martin Sommer Volkskrant 29 april 2017 Bijlage Opinie p. 5):
De oude politieke partijen zijn dood of doen alsof ze nog leven. Zij hadden een samenhangende ideologie. Bij links was dat gelijkheid en bescherming, bij rechts vrijheid en economische voorspoed. Bij het democratische partijensysteem hoorde de bereidheid tot aflossing van de wacht. Er was wederzijdse afkeer, maar geen haat. En iedereen kwam van tijd tot tijd aan de beurt voor een stuk van de taart.
Maar anders dan onder de ouderwetse partijpolitiek krijgen deze kiezers geen deel van de taart. Ze zijn afkeurenswaardig in hun opvattingen. In zijn nieuwe boek The Road to Somewhere schrijft de Britse politicoloog David Goodhart over de verliezers van de globalisering, de somewheres ofwel sedentairen, zo genoemd omdat ze aan een plek gebonden zijn, anders dan de internationaal georiënteerde anywheres. De opvattingen van de sedentairen waren dertig jaar geleden nog gebruikelijk, samen te vatten onder het trio vlag, geloof en gezin.

Afscheid van het paradijs (René Cuperus Volkskrant 20 maart 2017 p. 10):
De verkiezingsuitslag van 15 maart is een polaroidfoto van het Nieuwe Nederland. Ons land is uiteengevallen in een Populistisch Nederland (PVV, SP, 50Plus) versus een Progressief-Elitair Nederland (D66, GroenLinks, PvdD), met een ingeklemd Midden Nederland daartussenin.
De verkiezingen gingen tussen populisme, academisch idealisme en technocratisch 'realisme'. De klassieke links-rechts verdeling in het electoraat is obsoleet geworden. Er zijn nieuwe tegenstellingen en scheidslijnen. David Goodhart, de Britse Paul Scheffer, verdeelt in The Road to Somewhere de westerse samenleving in twee kampen: The Somewheres tegenover the Anywheres.
Dat is de tegenstelling tussen
'plaatsgebondenen en mobielen', tussen mensen die aan traditionele gemeenschappen hechten en grenzeloze wereldburgers. Brexit was de overwinning van de Somewheres op de Anywheres.
Maurice de Hond, de Britse Maurice de Hond, onderscheidt ook twee groepen:
financieel zekeren versus financieel onzekeren, met een omvangrijke hybride middengroep tussen die twee uitersten.

High van de waarheid (Thomas Blom Volkskrant 29 april 2017 Bijlage Opinie p. 6-8):
'Natuurlijk is er een absolute waarheid!'
Wetenschappers protesteren tegen Donald Trump en het bewieroken van alternative facts. 'Ik geef wel toe: universiteiten zijn daar medeverantwoordelijk voor.'
Het klinkt bijna als een religieuze ervaring.
'Dat klopt. Wetenschappelijke ontdekkingen en de waarheid zijn vergelijkbaar met God. Er is iets dat groter is dan jij en alleen al door ermee in aanraking te komen, word je beter als mens. Het is veel mooier en indrukwekkender dan je je ooit kunt voorstellen. Het is het waard om alles voor op te offeren.'
Hoe lastig is het om tot de waarheid te komen?
'Geloof in de waarheid gaat gepaard met bepaald gedrag. Een stapje dichter bij de waarheid komen is moeilijk en duurt lang. Dus dat vraagt tolerantie, uithoudingsvermogen, zelfreflectie en de bereidheid terug te komen op aannamen die je heel lang hebt gehad. De waarheid heeft geen enkele haast om zichzelf te tonen. Sterker nog, het lijkt me duidelijk dat hoe dieper en ingewikkelder het in elkaar zit, hoe langer het duurt voor je het begrijpt. Dus: als je niet in een absolute waarheid gelooft, geweldig, dan kun je alles laten gaan, dag en nacht feesten en je luiheid botvieren. Als je er wel in gelooft, moet je van de bank komen en echt iets doen.'

Overheid laat je beleid testen (Volkskrant 27 april 2017 p. 24):
Vergroot expertise op snijvlak van beleid en wetenschap met een centrum voor gedragsinzichten.
In een tijd van nepnieuws en zogenaamde alternatieve feiten heeft de maatschappij behoefte aan beleid dat bewezen effectief is. Het Behavioral Insights Team, dat de Britse overheid adviseert, heeft in samenwerking met overheidsinstellingen al meer dan 200 experimenten uitgevoerd; de Wereldbank voert momenteel veertig gedragsexperimenten uit.
Ook in Nederland is er een begin gemaakt: ondergetekenden hebben de afgelopen jaren meegewerkt aan een beperkt aantal beleidsexperimenten. Maar het goed toepassen en testen van gedragskennis vraagt om een nieuw type expertise dat binnen de Nederlandse overheid onvoldoende aanwezig is.
De logische vervolgstap is het oprichten van een onafhankelijk expertteam of centrum voor gedragsinzichten, waar ook de WRR afgelopen maandag voor pleitte.
Daarin kan expertise worden opgebouwd op het snijvlak van beleid en wetenschap. Zo'n team kan zichzelf binnen vier jaar terugverdienen door het effectiever maken van bestaand beleid en het voorkomen van dure missers. Het is tevens het best mogelijke bewijs dat de coalitiepartijen aan fact-based in plaats van aan fact-free politics durven te doen.

Het zijn de feiten, stommeling (Peter Hagoort Volkskrant 27 april 2017 p. 25):
We hebben fundamenteel onderzoek nodig omdat we de problemen van de toekomst vaak niet zien aankomen.
Wetenschappelijk immuumsysteem
Maar hoe we doorbraken bereiken, en vanuit welke hoek die komen, dat weten we niet. Onstuurbare zaken als intuïties spelen daarbij een belangrijke rol. Daarom is voor elke overheid investeren in fundamenteel onderzoek op een zo breed mogelijk terrein de beste garantie op wetenschappelijke doorbraken met grote maatschappelijke en economische betekenis.
Een samenleving zonder een breed wetenschappelijk immuunsysteem loopt het risico geen antwoord te hebben op onvoorziene en onvoorspelde aanvallen op onze samenleving, of dit nu ecologische rampen, epidemieën, politieke catastrofes of andere 'unknown unknowns ' zijn.

Carrousel Den Haag of Baantjescarrousel Den Haag (Eline Huisman en Ariejan Korteweg Volkskrant 6 februari 2016 katern Vonk p. 8-11):
Wie toegang wil hebben tot de beslissers in Den Haag, moet weten waar de sleutel ligt. En wie weet dat nou beter dan een gewezen politicus? Daarom draaien zoveel ex-Kamerleden en -ministers hun rondje mee.
Hoe zit het met belangenverstrengeling? Bart de Liefde kwam vijf jaar lang het Kamergebouw binnen als VVD-parlementariër. Straks doet hij hetzelfde, maar dan namens taxibedrijf Uber. Zijn belofte zich beschikbaar te houden voor toelichting op die overstap verdampte binnen een dag. Een ideale draaideurpoliticus komt binnen als fractiemedewerker, leert zo de olifantspaadjes kennen, wordt Kamerlid en gaat dan cashen in de lobbysector. Dat is wat Bart de Liefde doet, maar ook zij het noodgedwongen partijgenoot René Leegte. Ze staan daarin niet alleen. Feenstra is tegenwoordig lobbyist voor de Rotterdamse havens. Oud-politici als Bert Bakker, Frits Huffnagel en Robin Linschoten vervullen lobbyfuncties, net als Ben Bot (bij Meines Holla) en Jack de Vries (bij Hill & Knowlton).
Omgekeerd
Ook het grensverkeer in omgekeerde richting is frequent, vooral in de VVD-fractie. Kamerlid Jeroen van Wijngaarden is afkomstig uit de lobbybranche (PwC), net als Han ten Broeke (Weber Shadwick), Mark Harbers (Dröge & Van Drimmelen), Ingrid de Caluwé (Burson Marsteller) en Anne Mulder (Pauw Sanders Zeilstra). Partijgenoten Arno Rutte, Ton Elias en Bas van 't Wout hebben een verleden in strategische communicatie, een van de vele schuilnamen waarvan de lobbysector zich kan bedienen.
In het lobbyvak wordt een onderscheid gemaakt tussen professionals voltijds lobbyisten en practitioners, die uit hoofde van hun functie aan belangenbehartiging doen. Wie in het lobbyistenregister van de beroepsvereniging voor Public Affairs zoekt (BVPA), komt de meeste ex-politici niet tegen. Die vindt geen Jan Peter Balkenende (Ernst & Young) of Jan Kees de Jager (KPN), Wouter Bos (eerst KPMG, nu VUmc), Maxime Verhagen (Bouwend Nederland), Camiel Eurlings (eerst KLM, nu Internationaal Olympisch Comité), Gerard Schouw (Nefarma) en Gerdi Verbeet (o.a. commissaris bij Siemens).

Trump's wispelturige presidentschap in 3 bedrijven (Stieven Ramdharie, Theo Koelé en Sacha Kester Volkskrant 14 april 2017 p. 4-5):
Hoe zijn kijk op de NAVO, China en Bannon compleet veranderde
De NAVO is toch niet achterhaald, China is toch geen wisselkoersmanipulator en Stephen Bannon is toch geen nauwe vriend en meesterstrateeg. In een week tijd is Donald Trump compleet gedraaid. Wat zit daarachter?
Het weekblad Time zette hem onlangs op de omslag onder de kop 'De grote manipulator'. De suggestie dat Bannon als een soort poppenspeler aan de touwtjes trok, zou heel slecht gevallen zijn bij Trump.

Kroonjuweel (Sheila Sitalsing Volkskrant 14 april 2017 p. 2):
Het is , zei Anthony Burgmans onlangs, de schuld van Donald Trump en de Europese Centrale Bank dat AkzoNobel dreigt te worden overgenomen door schimmige lui uit Amerika. Akzo is een fabrikant van verf en aanverwante zaken, Burgmans is daar president-commissaris en het aanwijzen van de schuldigen ging langs onnavolgbare weg - iets met dat de ECB door middel van flutbeleid de euro had verzwakt en dat dankzij een niet nader toegelicht 'Trump-effect' de dollar juist een sterke munt was geworden, waardoor het prachtbedrijf Akzo een koopje is voor gewetenloze Amerikaanse opkopers met waardeloze plannen. Zelf heeft Akzo niets fout gedaan, gewoon ijverig potten Flexa Hoogglans in Full Roze en Raspbery Swirl de bouwmarkten in gedragen.
Het heeft onmiskenbaar voordelen om een beursgenoteerd bedrijf te zijn; zo is het een efficiënte manier om kapitaal aan te trekken. Dat er een leuk salaris en optieprogramma voor het topmanagement bij hoort, is een aardige bijkomstigheid waar het bestuur zich uiteraard nooit door zal laten leiden.
Er hoort ook aandeelhoudersdemocratie bij. En bestuurders hebben net zo de ziekte aan assertieve aandeelhouders als politici hebben aan burgers die zich in referenda niet aan de voorgeschreven opvattingen houden. Net zoals politici geitenpaadjes weten te vinden om onwelgevallige uitkomsten van referenda te verwerpen, weten bestuurders beschermingswallen op te tuigen om aandeelhouders van hun stemrecht te beroven.
Soms wankelt zo'n beschermingswal en stormen de buitenlanders binnen. Wie daar geen zin in heeft, moet zich niet op de beurs begeven.

Stilte (Sheila Sitalsing Volkskrant 29 maart 2017 p. 2):
Bij het 60-jarig bestaan van het Verdrag van Rome, afgelopen weekend, vielen allerwegen lofzangen te horen op de Europese samenwerking. Europa is geen markt, maar de wil om samen te leven, een gedeelde droom, een waardengemeenschap, de overwinning op het communisme, de overwinning op de dictatuur - dat soort teksten. Het is allemaal waar.
Tegelijk is die wil om samen te leven en die gedeelde droom niet in staat om de naleving van fundamentele rechten en plichten in alle lidstaten na te leven, om te voorkomen dat asielzoekers aan Europa's grenzen in de modder slapen, om de Grieken hoop en perspectief te bieden op een beter leven, om de Britten binnenboord te houden, om te voorkomen dat een lidstaat als Hongarije afglijdt richting autocratie en daarbij op stille bewondering van enkele buurlanden kan rekenen.

'Controle EU-miljarden is vlooienspel' (Marc Peeperkorn Volkskrant 13 oktober 2016 p. 10-11):
De Europese Unie kan haar miljarden veel zinvoller en efficiënter besteden, stelt Alex Brenninkmeijer, het Nederlandse lid van de Europese Rekenkamer. Hoe? Door simpel de vraag te stellen: is het doel wel nuttig waaraan het geld wordt besteed? Vandaag zal de Europese Rekenkamer voor het 22ste jaar op rij geen goedkeuring geven aan de besteding van de EU-miljarden.
Vandaag presenteert de Rekenkamer haar jaarverslag over de besteding van het EU-budget 2015 (145,2 miljard euro). En voor het 22ste jaar op rij blijft een goedkeurende verklaring uit over de rechtmatigheid van die uitgaven. 'Een volstrekt deprimerend beeld', beaamt Brenninkmeijer. 'Zeker omdat het Europees Parlement en de lidstaten vervolgens overgaan tot de orde van de dag. Dat voedt het vermoeden dat ze het eigenlijk niets kan schelen.'
Is de vraag niet of er sowieso wegen aangelegd moeten worden met EU-geld? Of onverkoopbare melk gesubsidieerd?
'Dat soort vragen moeten inderdaad veel meer gesteld worden. Niet alleen: heeft u bereikt wat u wilde bereiken? Maar: was het doel wel nuttig?
Op dat moment belandt de Rekenkamer echter midden in de politieke discussie. Want de lidstaten bepalen waar het geld naartoe gaat.'
Biedt de Brexit geen kans de EU-begroting open te breken? Een grote nettobetaler valt weg, veranderingen zijn onvermijdelijk.
'Het biedt zeker een unieke kans. Dat we niet meer kijken over welke landen en projecten het geld wordt verdeeld maar op basis van welke uitgangspunten.
Budgetcommissaris Kristalina Georgieva noemde de Europese meerjarenbegroting onlangs een vredesakkoord, gestold wantrouwen tussen de lidstaten. Het effect is dat er steeds zeven jaar geen zinvolle discussie wordt gevoerd over wat we met het geld doen. De huidige EU-begroting is een begroting van het verleden.'
Blijven landen niet proberen zo veel mogelijk geld binnen te harken?
'Het is juist deze politiek die de burgers afstoot. Het is positioneel onderhandelen: een land heeft een belang, spijkert die positie zo goed mogelijk dicht en vervolgens gaan de hakken in het zand en begint het touwtrekken. Dynamiek zonder voortgang.
Je kunt ook integratief onderhandelen, dan breng je eerst de belangen in kaart en kijk je waar die overlappen. Mijn ervaring met conflictbemiddeling leert dat 60 procent van de belangen gelijkgericht zijn. Met Europese samenwerking kun je een race to the bottom - steeds lagere lonen, steeds meer belasting ontduiken - ombuigen in een race to the top.'

Is hij de nagel aan AKZO's doodskist (Eric van den Outenaar Volkskrant 13 april 2017 p. 21):
Het is nu openlijk oorlog tussen AkzoNobel en het Amerikaanse PPG. De Amerikaanse belegger Elliott, die wordt geleid door Paul Singer, eist het hoofd van AkzoNobel-topman Antony Burgmans. Waar gaat dit eindigen?

Nederland ligt nu in de frontlinie van overnamegevechten (Peter de Waard Volkskrant 13 april 2017 p. 31):
Nederland zou enigszins cynisch het Mosul van het overnamegevecht kunnen worden genoemd.
Nergens anders ter wereld zijn de overnamegevechten momenteel zo verbitterd, is de strijd zo wanhopig en zijn de uitkomsten zo onvoorspelbaar. Financieel journalisten moeten elke dag speuren naar de locaties waar de strijd nu weer het felst is opgelaaid, net als oorlogsreporters in een stad in oorlog.
De Amerikaanse agressors die vorig jaar nog terughoudend waren vanwege de vele politieke onzekerheden, hebben na de Nederlandse verkiezingen hun schroom laten vallen.
En dat inspireert ook mensen als John de Mol tot een guerrillastrijd.

Schotman (NAM) is ongeloofwaardig (Herman de Muinck Volkskrant 13 april 2017 p. 24):
In 1963 waarschuwde ir. Willem Meiborg al voor de risico's van bodemdaling door de gaswinning. In 1987 waarschuwde geograaf drs. Meent van der Sluis voor het verband tussen gaswinning en aardbevingen. De goed onderbouwde beweringen van deze deskundige heren werden door de NAM naar het rijk der fabelen verwezen. Een paar maanden na de zware beving bij Huizinge publiceerde het Staatstoezicht op de Mijnen begin 2013 een opzienbarend rapport. In dat rapport stond de duidelijke waarschuwing dat bij aanhoudende gaswinning op dezelfde voet er veel meer en mogelijk nog zwaardere aardbevingen zouden volgen.
Van een verantwoordelijk bedrijf als de NAM zou je dan toch mogen verwachten dat de gasproductie direct zou worden verlaagd. Maar wat was de reactie van de NAM? In 2013 werd er door de NAM met de productie van 54 miljard kuub gas een record gevestigd. Hoe geloofwaardig is het dan nog om uit de mond van de NAM-directeur te horen: 'Dit overkwam ons'.

Twijfelhandel (Sheila Sitalsing Volkskrant 10 april 2017 p. 2):
Het was een uitknipwaardig in terview, afgelopen zaterdag in de Volkskrant, met Gerald Schotman, directeur van de Nederlandse Aardolie Maatschappij, gesel van Groningen, boeman van het gas. Met verve vervulde hij de rol van de partij die het ook maar allemaal overkomen is, de partij die de zware verantwoordelijkheid draagt voor het verwarmen van het ganse land, de partij die ook maar zijn stinkende best doet en binnen de grenzen van redelijkheid het beste met de mensen voor heeft en roeit met de riemen die hij heeft en ook maar kop van jut is en in vreedzaamheid naar fatsoenlijke alternatieven zoekt etcetera.
In het gasdebat heeft de NAM jarenlang de rol van de handelaar in twijfel gespeeld: uw schade komt door mollen, blikseminslag of door opkruipend vocht. Ook in de Volkskrant kwijt Schotman zich uitstekend van die rol: 'Bijna alles in het gasdossier had sneller gemoeten. Maar het kon niet eerder. We wisten nog te weinig. De vraag of iets aardbevingsschade is, kunnen we nu met veel meer zekerheid beantwoorden.'
We wisten te weinig.\\Er was geen plan.
Arm Groningen. Er was één plan: om gas uit de bodem te halen. Verder was er geen plan voor de regio, of voor de mensen. Nooit geweest. Nog steeds niet.

Eigen gelijk is grootste bedreiging voor EU (Sebastiaan Princen Volkskrant 28 maart 2017 p. 23):
Complexe oorzaken van de eurocrisis worden gereduceerd tot de instabiliteit van Zuid-Europese landen.
Eendimensionaal
Dit laat geen ruimte voor een genuanceerde en opbouwende aanpak, die voor elk land kijkt wat de economie het meest versterkt. In plaats daarvan komt een eendimensionaal recept van bezuinigingen, waarvan het resultaat twijfelachtig is.
Bovendien leidt deze manier van denken af van de rol die de Noord-Europese lidstaten spelen in de eurocrisis. Vanuit economisch gezichtspunt zijn de grote handelsoverschotten van Duitsland minstens zo funest voor de stabiliteit van de eurozone als de begrotingstekorten in Zuid-Europa. Duitsland zou hieraan wat kunnen doen door de lonen of overheidsbestedingen in eigen land te verhogen.
Hoewel het IMF, toch bepaald geen zachte heelmeester bij economische kwalen, al meerdere malen heeft gesteld dat dit onvermijdelijk is om de Griekse economie er weer bovenop te helpen, blijven de Duitse en Nederlandse regering stelstelmatig weigeren hierover te praten. Dit zou niet passen in het verhaal waarmee de Griekse staatssteun aan de eigen kiezers is verkocht. Dat de Griekse economie daardoor langer dan nodig in het slop blijft en de Europese economie als geheel
kwetsbaarder wordt voor een volgende crisis, wordt op de koop toe genomen.
Onwil
De bedreiging voor de Europese Unie zit dan ook niet alleen in de politieke en/of economische zwakte van bepaalde lidstaten. Het zit met name in de groeiende onwil om zich te verplaatsen in de positie van andere landen in Europa.
De verdragen, formele besluiten en instellingen van de EU zijn noodzakelijke ingrediënten van de Europese samenwerking. Ze kunnen echter alleen werken als de lidstaten zich actief willen inzetten voor een goede samenwerking.
Een belangrijke voorwaarde daarvoor is het besef dat het eigen gelijk niet altijd het gelijk van de ander is, dat je (daarom) niet te snel met het vingertje moet wijzen en dat je elkaar iets moet gunnen om verder te komen.
Het verminderde besef daarvan, zowel in Nederland als in veel andere EU-lidstaten, is de grootste bedreiging voor de toekomst van de Europese Unie.

Dit gaat niet over Wierd Duk (Jean-Pierre Geelen Volkskrant 27 maart 2017 Bijlage V4-5):
De Volkskrant analyseert aan de hand van de carrière van verslaggever Wierd Duk de opmars van een opmerkelijk fenomeen.
Hij kan ingewikkelde problemen duidelijk uitleggen, vindt hij. Maar misschien wel het belangrijkste element in zijn eigen kwalificaties: zijn tegendraadsheid. Die beschouwt hij als 'journalistieke opdracht'. Duk mag graag uitvaren tegen 'politiek correct denken', in zijn ogen overwegend van linkse snit. Live in de uitzending, maar meer nog op Twitter, broedplaats van polarisatie. Een houding die garant staat voor de felbegeerde #ophef waarop talkshows vaak azen.
Wie het hardst schreeuwt, valt het meest op. Duk kent ze persoonlijk, de CAPSLOCK-typers. Bert Brussen, Annabel Nanninga, Ebru Umar: allemaal reuzebeschaafde mensen, zegt hij. 'Achter de computer worden ze openbare personages die ze in werkelijkheid helemaal niet zijn. Ik heb enkelen van hen weleens gezegd dat het wellicht verstandiger is daarmee op te houden nu zij een grotere rol spelen in het maatschappelijke debat, maar dat komt niet echt over.'

'De wereld staat in brand en hier gaat het over flessen wijn declareren' (Lisa van der Velden Volkskrant 2 maart 2015):
Terug naar Nederland. Welk binnenlands nieuws viel u de afgelopen tijd op?
'Vooral de integriteitskwesties binnen de politiek. Ik vind het zo typisch Nederlands: de wereld staat in brand en de VVD laat niet veel meer van zichzelf zien dan gedoe over een declaratie van een fles wijn. Een regeringspartij zonder één origineel standpunt over buitenlands beleid, die verdrinkt in een moeras van kleine grabbelaars. Zo in zichzelf gekeerd. Een minister-president die in deze krant zegt: dit is gewoon een waanzinnig gaaf land. Alsof hij tegen kleine kinderen praat. Daar word ik moedeloos van.
'Tegelijk zie ik in de bezetting van het Maagdenhuis ook een tegenbeweging, waar ik heel enthousiast over ben. Die 'kaste' van bestuurders die elkaar de hand boven het hoofd houden zit niet alleen in de politiek. Die zit overal, ook binnen het onderwijs. Nu hun kaste wordt opgeschud worden ze gedwongen om zichzelf eens achter de oren te krabben en zich af te vragen: zijn we eigenlijk wel goed bezig? Het is heel goed en gezond dat studenten hen onder druk zetten. Zelf heb ik in de jaren tachtig ook aan studentendemonstraties meegedaan. Wat mij betreft verdient iedere generatie zijn eigen Maagdenhuis.'

Wil Jesse Klaver de volgende keer ook nog winnen? (Thomas von der Dunk Volkskrant 27 maart 2017 p. 18):
Lodewijk Asscher verkondigde op de Ledenraad van de PvdA vorige week zaterdag dat de partij 'nu echt moest vernieuwen'. Zolang volstrekt onduidelijk blijft, wat dat zou inhouden, lijkt mij dat geen oplossing na de ongekende nederlaag die zij 15 maart leed. 'Vernieuwing' als toverwoord, als panacee voor elk probleem: ik geloof er niet zo in.
Sterker: de PvdA zou wel eens zo catastrofaal verloren kunnen hebben, doordat zij zich de afgelopen jaren juist tevéél vernieuwd had, en daardoor de sociaal-democratische kluts kwijt is geraakt.
Klaver bepleit een sociaal-christelijke coalitie zonder VVD, en die zou inhoudelijk ook beter het probleem van de sociaal-economische ongelijkheid - een hoofdoorzaak van de maatschappelijke onvrede - te lijf kunnen. Dat is in feite ook de logische uitkomst van wat CDA-prominent Ferdinand Grapperhaus in zijn boek Rafels aan de rechtsstaat betoogt:
als gevolg van een egoïstische bovenklasse (die nog steeds de neoliberale lijn van de VVD bepaalt) scheurt de samenleving uiteen.
VVD-veteraan Ed Nijpels wilde in Nieuwsuur dinsdag GroenLinks erbij omwille van een zo groen mogelijke coalitie. Als hij dat serieus meent, moet echter wel allereerst zijn eigen partij overboord, die zich slechts met lange tanden aan 'Parijs' wil houden, en vooral niet meer. Zeker: er bestaan best verlichte VVD-ondernemers die voor vergroening van de economie pleiten. Maar in de praktijk blijken de 130km-fetisjisten in de Telegraaf-achterban altijd sterker. Dus, Jesse: niet doen!

Koevoet (Sheila Sitalsing Volkskrant 27 maart 2017 p. 2):
Maar voor het overgrote deel zijn burgemeesters, en niet alleen burgemeesters maar ook commissarissen van de koning en topambtenaren en andere niet-verkozenen op sleutelposities nog altijd disproportioneel vaak van CDA-, VVD- of PvdA-huize.
Over hun monopolie wordt al sinds mensenheugenis geklaagd en gesteund - gedenk de verzuchting van bestuurskundige Roel in 't Veld uit de jaren negentig van de vorige eeuw: 'De politieke partij is een headhuntersbedrijf voor het openbaar bestuur.' Net zo lang ook verschijnen er rapporten met aanbevelingen om de boel open te gooien, net zo lang zijn er burgerinitiatieven en partijen die ervoor pleiten om de beste mensen voorrang te geven, in plaats van de loyaalste partijmensen.
Tot spectaculaire doorbraken hebben deze pleidooien nog niet geleid. Lippendienst is er volop. Vijftien jaar geleden al tekende Gerard van Westerloo, een groot journalist die ons inmiddels ontvallen is, uit de mond van een jonge, ambitieuze staatssecretaris van VVD-huize de volgende woorden op:
'Ik kom zelf uit het bedrijfsleven, ik heb hier in Den Haag geleerd dat ons politieke systeem erg conformerend is. Zeker de grote partijen zijn banenmachines geworden voor functies in het openbaar bestuur. Hé Mark, roepen ze in de VVD tegen mij, als jij een benoeming hebt, moet je ook naar liberalen kijken hoor!' De jonge staatssecretaris wilde weg van het systeem van politieke patronage, zodat 'het niet langer belangrijk is of de PvdA dit keer iemand mag benoemen en dan het CDA. De zaak zit behoorlijk dicht. Ik snak ernaar om hem open te breken.'

Kennis maakt ons in de war (interview met bestuurskundige Roel in ’t Veld Volkskrant 5 september 2009):
‘De meeste beleidsmakers, en trouwens ook de meeste wetenschappers, hebben een lineair beeld van de verhouding tussen kennis en beleidsvorming. Je zoekt uit hoe het zit en neemt vervolgens de juist maatregelen. Maar zo gaat het in werkelijkheid natuurlijk helemaal niet. Kennis is maar één factor in beleidsvorming. En het gaat niet zozeer om waarheidsvinding, zoals in de wetenschap. De meeste vraagstukken op de politieke agenda’s van nu zijn kwaadaardig van aard, omdat noch over de waarden noch over de kennis overeenstemming bestaat. Dan is een speurtocht naar Het Ware nutteloos. Het gaat om het vinden van een maatschappelijk handelingsperspectief.’
‘De aard van de politiek en het politieke bedrijf verandert. De marketeers regeren, van de politiek tot de media. Beslissingen zijn ingegeven door overwegingen rond de kiezersgunst of van de kiezers.’
‘We zijn met zijn allen beter opgeleid dan ooit. Dat leidt ertoe dat het gezag van overheden niet meer vanzelfsprekend is, en dat is misschien maar goed ook. Maar het heeft ook een paradoxale kant. Naarmate er meer kennis in de samenleving zit, lijkt de hang naar simplificatie alleen maar toe te nemen. Kennis maakt ons ook in de war. De agenda’s in media en politiek worden bepaald door de onderbuik (Groupthink) van de populisten, terwijl we best weten dat de wereld ingewikkelder is dan dat. Dat is onrustbarend lijkt me.’
Tot slot stelt In ’t Veld: ‘Ik ben al sinds mijn 16e een seculiere hindoe. Het spectrum tussen goed en slecht is altijd interessanter dan de uiteinden.’

De culturele dimensies volgens Hofstede
Cultuur wordt overgedragen via onze sociale omgeving en niet via erfelijkheid. Cultuur staat in tussen de menselijke natuur (dat wat alle mensen gemeen hebben) en de persoonlijkheid (dat wat iedere mens tot een uniek wezen maakt).
Om de typische authenticiteit van volkeren te benadrukken maakt Geert Hofstede van vijf cultuurdimensies gebruik. Waarom bedrijven hun authenticiteit kwijtraken beschrijft Rohit Bhargava in zijn boek Persoonlijkheid
niet inbegrepen. De top down & bottom up wederkerigheid komt in de organisatiecultuur tot uitdrukking. Er bestaat een duidelijke correlatie tussen de Big Five (persoonlijkheidsdimensies) van Willem Hofstee en de vijf cultuurdimensies van Geert Hofstede, boek Allemaal andersdenkenden, omgaan met cultuurverschillen.

Een wereldkans voor het klimaat (Jan Paul van Soest Volkskrant 25 maart 2017 katern Vonk p. 6-7):
In de verkiezingsuitslag ziet Jan Paul van Soest een geweldig perspectief. Als groen en rechts gedwongen worden samen te werken gaan het klimaat én de economie erop vooruit.
Opmerkelijk,het begin van de kabinetsformatie: VVD-partijleider en premier Mark Rutte liet na het eerste gesprek met verkenner Edith Schippers weten dat de energietransitie, de overgang van vuile naar schone energie, een wezenlijk thema is.
VVD kon zonder klimaatwetenschappers
Het wetenschappelijk bureau van de VVD, de Teldersstichting, raadpleegde voor zijn rapport Zeker van Energie (2014) wel de klimaatsceptische journalist Marcel Crok en VVD-lid en blogger Hans Labohm, maar geen klimaatwetenschappers.''
Binnen de VVD is ook al jarenlang een netwerk Liberaal-Groen actief. Oud-VVD-ministers Ed Nijpels, hoeder van het Energieakkoord, en Pieter Winsemius laten in persoon zien dat groen en liberaal uitstekend samen kunnen gaan: regelmatig kapittelen ze hun eigen partij als er weer anti-klimaatbeleidsstemmen in de VVD klinken. Maar tot nu toe legden dit soort stemmen binnen de partij het af tegen de conservatieve hoofdstroom.
Terwijl er wel een maatschappelijk debat woedt over de noodzaak en vormgeving van klimaatbeleid, is er wetenschappelijk veel minder controverse over de oorzaken van klimaatverandering. 97 procent van de wetenschappers weet dat het klimaat verandert en dat menselijke activiteiten als verbranding van fossiele brandstoffen maar ook verandering van landgebruik de hoofdoorzaak is. In de kern gaat het om natuurkunde zoals in 5 VWO (bèta, dat wel) wordt onderwezen: de energiebalans van de aarde verandert door de concentratie van broeikasgassen. De wetenschappelijke studies van het IPCC documenteren uitgebreid de bewijslast en officieel hebben alle landen die analyses onderschreven.

De samenwerking waar de wereld op wacht
In Nederland is geen 'winner takes all'-systeem en zijn partijen aan weerzijden van het klimaatspectrum tot elkaar veroordeeld. En dat biedt interessante kansen. Groen-linkse en liberaal-rechtse samenwerking zou wel eens het experiment kunnen zijn waarop de wereld zit te wachten. Het is aannemelijk dat de grote ecologische problemen van deze tijd, zoals verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering, alleen maar succesvol kunnen worden opgelost als ze uit de links-rechtspolariteit verdwijnen en door een groen-liberaal beleid worden opgepakt. Een onversneden GroenLinks-geluid appelleert en mobiliseert onvoldoende breed en een onversneden rechts-liberaal beleid laat de ecologische kwestie links liggen (en schiet daarmee uiteindelijk ook economisch in eigen voet).
Een gedwongen samengaan van deze zienswijzen in één kabinet kan de weg plaveien voor een effectief klimaatbeleid dat op brede politieke steun kan rekenen en zo meer landen tot voorbeeld kan dienen. Zo kan Nederland op verrassende wijze via groen-rechts toch weer koploper in milieubeleid worden: ecologisch effectief én economisch verstandig.

Feest van 60 jaar Rome is dansen op vulkaan (Adriaan Schout Volkskrant 24 maart 2017 p. 23):
De economische en politieke instabiliteit van Griekenland, Italië en Portugal maakt kans op crisis reëel.
De afgelopen eurocrisis bewees dat er binnen de eurozone geen overeenstemming is over de omgang met existentiële dreigingen. Noordelijke landen willen de crisis gebruiken om bezuinigingen en hervormingen door te drukken; zuidelijke landen verlangen afschrijving van schulden ('mutualisatie'), Europese investeringen en solidariteit om de sociale klappen op te vangen.
Uitstelgedrag is wel het slechtst denkbare voor de volgende eurocrisis en, daarmee, voor de EU. Toch is dat het waarschijnlijkste scenario, omdat Duitsland de Europese eenheid niet op het spel wil zetten en ook niet verder durft met Europese integratie.
Het feest van zestig jaar Rome lijkt op dansen op de vulkaan. Als er een volgende eurocrisis komt, dan liggen er geen plannen klaar om de klappen op te vangen. Dit is niet verwonderlijk omdat de EU op crisissituaties altijd reageert en dus niet anticipeert.
Toch is dit het moment om de vraag te stellen: wat moet er gebeuren bij een volgende eurocrisis?
Regeren is vooruitzien en niet doen alsof je neus bloedt.

Verjonging is géén oplossing (André Doorlag Volkskrant 23 maart 2017 p. 26):
En weer een pleidooi voor verjonging als panacee voor problemen bij een politieke partij, nu de PvdA. Jeremy Corbyn en Bernie Sanders hebben wel bewezen dat je niet jong hoeft te zijn om jongeren te inspireren en te motiveren. In het buitenland begin je pas op je 60ste, want dan word je geacht voldoende levenservaring en wijsheid te hebben, hier ben je dan al afgeschreven.
Maar de werkelijke oorzaak van de deconfiture van de PvdA is dat de rekening van de banken- en financiële crisis door grote bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid, is neergelegd bij de minst draagkrachtigen. Ook zijn de belastingen steeds meer verschoven van kapitaal naar arbeid. Dat er zoveel verborgen armoede en voedselbanken zijn, is een schande voor dit 'supergave' land. Met dank aan de PvdA. En figuren als Kok en Bos hebben met hun duurbetaalde baantjes de PvdA geen goed gedaan.
De PvdA is steeds meer bemenst met D66'ers en VVD'ers. We zien dus de merkwaardige paradox dat er geen tijd is die zo geschikt is om een sociaal-democratische politiek te voeren als deze tijd, want we lopen tegen de grenzen van de groei aan en 'delen' zou nu het mantra moeten zijn dat politiek door de sociaal-democratische partij de rug is toegekeerd. Nu maar hopen dat GroenLinks niet in dezelfde val zal lopen.

De smeerolie van de coalitie (Ariejan Korteweg en Remco Meijer interviewen Ton Elias Volkskrant 22 maart 2017 p. 6-7):
De VVD is onder Mark Rutte een te eenvormige partij van jaknikkers geworden. Onafhankelijkheid wordt niet op prijs gesteld. Dat zegt afzwaaiend Kamerlid Ton Elias vandaag in een interview met de Volkskrant.
De verkiezingsuitslag - de VVD verloor acht zetels, maar werd veruit de grootste partij - noemt Elias goed voor Nederland, maar slecht voor de VVD.
'De discussie over de ja en amen cultuur blijft daardoor uit.' Elias laakt de eenvormigheid van de nieuwe fractie. 'Hoeveel ondernemers staan er op de lijst, hoeveel verpleegsters, agenten? Het is allemaal ambtenarij en onderwijs en mensen met een politiek baantje. Dat is niet gezond. Ik zeg niet dat die mensen niet deugen, maar de optelsom is koekoek eenzang.'

Regeert Dijsselbloem als enige gewoon door? (Peter de Waard Volkskrant 22 maart 2017 p. 31):
Dijsselbloem, die steun van het IMF altijd een voorwaarde heeft genoemd voor de Griekse redding, lijkt nu van de in Athene zo gehate trojka (ECB, EU en IMF) af te willen.
In een interview met de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung stelde hij voor het in 2011 opgerichte Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM), waarvan hij zelf de voorzitter is, tot een Europees IMF te bombarderen. Dat heeft voldoende kapitaal (80 miljard eigen vermogen en 500 miljard leenvermogen) en kennis om de rol van het IMF in Europa over te nemen.
Zijn voorstel in een Duitse krant zal ongetwijfeld de steun hebben van de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble, die sowieso niets van schuldkwijtschelding moet weten en al helemaal niet nu er verkiezingen in eigen land in aantocht zijn.

‘Dijsselbloem gaat de geschiedenisboeken in door zijn wanbeleid in Griekenland’ [video] (Lorenzo Fränkel 8 maart 2017):
Een paar maanden lang bewoog hij zich met veel bravoure door de centra van de Europese macht, op zoek naar een duurzame oplossing voor de torenhoge schulden van Griekenland. Yanis Varoufakis, de Griekse ex-minister van Financiën, blikt terug op die roerige periode en deelt zijn visie voor een democratischer EU. Stap één: open de gesloten deuren van de Eurogroep.
‘De Eurogroep en haar voorzitter Jeroen Dijsselbloem zullen de geschiedenisboeken ingaan als hét schoolvoorbeeld van wanbeleid tijdens een crisis.’ Dat zegt Yanis Varoufakis, econoom, rebel, en ex-minister van Financiën van Griekenland. Hij was onlangs in Nederland om zijn platform Democracy in Europe 2025 — oftewel Diem25 — te lanceren. FTM sprak hem in de kelder van poppodium Paradiso in Amsterdam, waar hij later op de avond een uitverkochte zaal zou toespreken.
Griekenland
‘Griekenland herstelt zich gestaag,’ stelt Jeroen Dijsselbloem, Eurogroepvoorzitter en onze minister van Financiën, in gesprek met CNBC, ‘en wie over crisis wilt praten kan beter iemand anders spreken.’
Onlangs zat FTM aan tafel met Dijsselbloem, bij welke gelegenheid de minister zijn politieke wil en vastbeslotenheid uitte om de eurozone bij elkaar te houden. ‘Doormodderen is niet erg,’ aldus Dijsselbloem.

Dijsselbloem over EU: ‘Doormodderen is niet erg’ (Thomas Bollen 3 maart 2017):
PvdA-kopstuk Jeroen Dijsselbloem gaf twee weken voor de verkiezingen een terugblik op zijn verdiensten als minister van Financiën. Hij is trots op het beheersen van de rijksbegroting en wil Griekenland in de eurozone houden. Het doormodder-scenario voor Europa is wat hem betreft zo slecht nog niet en ook de sociaal democraat bejubelt een strenge minister van financiën.
‘Ik vind
doormodderen helemaal niet erg. Dat is wat politici doen.’ Er rolt een lach over de tafel maar Jeroen Dijsselbloem praat zonder pauze door: ‘Zolang je voortmoddert in de goede richting en de boel bij elkaar houdt ben je goed bezig.' Met deze woorden verdedigt de PvdA minister van Financiën de voortzetting van het huidige EU-beleid. Strak in het pak en met twee zwijgende woordvoerders aan zijn zijde beantwoordt hij de vragen van een groep economiejournalisten. Het gesprek gaat over één van de vijf toekomstscenario's voor de Europese Unie die deze week gepresenteerd werden door Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, te weten het doormodderscenario — zoals een vergelijkbare analyse van de Rabobank dit toekomstplan eerder deze maand noemde.

Hoe Nederland (alweer) de wereld vrede redde (Arnout Brouwers Volkskrant 22 maart 2017 p. 24):
Maar goed, de commentatoren van de kwaliteitskranten geboden de kiezer 'niet strategisch te stemmen' - en met die lui wil je geen ruzie.
Maar voordat we verder gaan in het onderzoek naar hoe juist dit kleine, dappere volk van '15 miljoen mensen, op dit kleine stukje aarde' (oké, het zijn er nu 17 miljoen) deze historische taak volbracht, even terug naar de premisse dat 'de populistische revolte is uitgebleven', zoals commentatoren de afgelopen dagen massaal vaststelden. Uhh? Wakker worden! We leven al in de postrevolutionaire tijd.
Loepzuivere populist
In de Verenigde Staten is een loepzuivere populist tot president gekozen - wiens antidemocratische instincten louter in toom worden gehouden door de Amerikaanse grondwet en 'checks and balances' en door het politiek-bureaucratische complex waarvan hij nominaal de hoogste baas is. En het Verenigd Koninkrijk, een van de drie grote EU-machten heeft zichzelf al knock-out geslagen in een Brexit-referendum en hoopt nu op een gouden toekomst, ronddobberend op een al dan niet zeewaardig vlot.
Laatste bastion
Lang verhaal kort: 'It's a crazy world out there!' Maar wie weet kunnen na ons de Fransen daarvan profiteren.
Nu mogen we weer goede hoop koesteren dat die ramp de Fransen en Europa bespaard blijft. En wat was dan de ultieme toverdrank die de populisten stopte? Hun succes elders! Ik vestig mijn hoop op de wal. Niet de muur, maar de wal. De wal die het schip keert. Mensen willen misschien wel een stembusrevolte, maar ze willen geen chaos.

Het lag echt aan onze politici, niet aan Brussel (Bastiaan Rijpkema Volkskrant 22 maart 2017 p. 25):
Vóór de verkiezingen lagen de toekomstscenario's voor de EU op tafel, maar de politiek liet het afweten.
De verschillende scenario's worden afgemeten aan resultaten op beleidsterreinen als de interne markt en defensie. Dus: komt snel breedband-internet tot op het platteland, kunnen 'connected cars' probleemloos de grens over en kopen lidstaten samen drones? Het zijn technocratische antwoorden op democratisch onbehagen.
De Brexit-campagne werd gewonnen met de slogan 'take back control'. Toch denkt de Commissie nog steeds: als we 'leveren' zijn de Europese burgers weer tevreden. Maar democratisch onbehagen bestrijd je in de eerste plaats met een glasheldere democratische architectuur voor de EU - voor elk van de scenario's zou democratie de cruciale maatstaf moeten zijn.
Zo sijpelt er weer een stukje democratie weg, want het is immers de komende regering die hierover straks, met haar voornamelijk nationale mandaat, gaat meepraten in Brussel.
Een voordeel is wel: de dynamiek is glashelder blootgelegd. Aan de Europese Unie heeft het niet gelegen, vóór de verkiezingen lagen de scenario's op tafel; de Nederlandse politiek heeft het laten afweten. Onthoud dat als er straks weer naar 'Brussel' wordt gewezen.

Rechts huilt mee met de populisten (Dirk-Jan van Baar Volkskrant 30 december 2016 p. 26):
En is Poetin met zijn vijfde colonne onder aanvoering van Wilders en Le Pen niet bezig de NAVO en de EU te ontwrichten? Als er ergens grenzen zijn, en rechts trekt graag grenzen, dan liggen die hier.
Jazeker, links lijdt aan intellectueel zelfbedrog. Maar rechts verlustigt zich eraan en huilt nu met antiliberale wolven mee. Dat maakt het verraad van rechts erger dan dat van links.

Uit de filterbubbel of In hun bubbel zijn zij geen haters; ze zijn het verzet (Asha ten Broeke Volkskrant 30 december 2016 p. 29):
Ik denk dat ik Wouter nu iets beter snap. Wat ik aanzag voor blinde domrechtse vreemdelingenhaat, is voor hem iets anders: de absolute zekerheid dat hij en zijn geestverwanten de enigen zijn die het onheil helder zien. In hun bubbel zijn zij geen haters; ze zijn het verzet. Alles voor een veilig leven met hun geliefden.
Verwar mijn begrip niet met instemming. Dat verzetsidee klinkt misschien nobel, maar het drijft op het ontmenselijken van moslims. Moslims zijn in de anti-islambubbel geen vaders, moeders en kinderen, ze zijn 'De Grote Dreiging'. En dat, wil ik tegen Wouter zeggen, is zowel gevaarlijk als zinloos. Gevaarlijk, omdat die manier van denken precies is wat fascisme mogelijk maakt. En zinloos, omdat honger naar liefde en veiligheid nooit kan worden gestild door haat en angst.

Richard Brooks De vele betekenissen van maya
Is het alleen maar het Indiase equivalent van die pessimistische waardering van het leven die te vinden is in het boek Prediker, ‘IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid’ (1:2)? Of zoals de Bijbel zegt: ‘Het ene geslacht gaat en het andere geslacht komt, maar de aarde staat in eeuwigheid; ook rijst de zon op en de zon gaat onder, en hijgend ijlt zij naar haar plaats, waar zij oprees. De wind gaat naar het Zuiden, en zij draait naar het Noorden; aldoor draaiend gaat hij voort, en op zijn kringloop keert de wind weer terug… alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend, en er is niets nieuws onder de zon’ (1:4-9).

Meta-leren berust op het bewustzijn van bewustzijn en wordt door het integrale denken (lemniscaatdenken) tot uitdrukking gebracht. Het Meta-leren heeft op survival of the fittest, de waarden en normen betrekking. Het is mogelijk oude inzichten aan nieuwe inzichten te toetsen. Uiteindelijk blijkt dat er niets nieuws is onder de zon.

Meta-leren, een helicopterview, dus door boven de gebeurtenissen te gaan staan, afstand te nemen verander je het perspectief. Om de schepping te vervolmaken wijzigt afhankelijk van de tijdgeest de perceptie. Meta-leren maakt het mogelijk 'Marktfalen en Overheidsfalen', de twee kanten van een medaille, te doorbreken.

De basis voor zelfregulering (4.1.2.1. Het principe van de tegendelen) is zelfkennis. Het Ken Uzelve staat voor het Ene en het vele, voor ‘Eenheid in Verscheidenheid’. Er geldt nog steeds verbeter de wereld begin bij jezelf.

De boeken van zowel Bruce Lipton als van Gerrit Teule waren voor mij aanleiding de volgende stelling te poneren:

Stelling: Elektromagnetisme is zowel binnenkant als buitenkant (innerlijke en uiterlijke werelden), het membraam, de schil, de ‘bewustzijnsschil’ van de 'Ongemanifesteerde binnenwereld' en 'Gemanifesteerde buitenwereld’.

Uitgangspunt is dat de horizontale cirkel in de wereldklok van Pauli de ‘huwelijksquaterniteit’, de relatie tussen 'Alchemist en Soror', tussen het eigen ego en de 'anderen' toont. De horizontale ordening is de werkelijkheid zoals wij deze in het aardse leven ervaren. Het eeuwige nu van de verticale ordening staat voor negentropie, het "zelf-organiserende principe" dat met synchroniciteit samenhangt. De verticale cirkel toont het alter ego (archetype, Dubbele identiteit), dat zich afvraagt ‘wat is de moraal van het verhaal?’. De cirkel, de mandala symboliseert de eenheid tussen de innerlijke en uiterlijke wereld, de 'micro- en macrokosmos'. De lemniscaat verbindt de horizontale cirkel met de verticale cirkel en symboliseert de bewust of onbewust ervaren werkelijkheid. Het leven is een continu ervaringsproces, dat tracht knelpunten in de gewenste richting bij te sturen. Het leven laat zien hoe een crisis ontstaat, maar ook kan worden opgelost. Elk mens schrijft zijn eigen levensverhaal. Of met andere woorden ‘het gaat om de moraal van ons levensverhaal’.

The LEARNING LEMNISCATE is a way of describing two of the four types of learning that we use in our lives to generate knowledge. The four are propositional, practical, experiential and inspirational learning, The lemniscate involves the last two which are the heart of Systemic Thinking and being systemic.
What we do in the world, the way we contribute to organisations, is fundamentally a function of the way we view the world. Most of the time we are quite unaware of the details of all the beliefs and values that make up our worldviews and which we employ quite unconsciously to everything that we encounter.
Learning is about identifying the driving values, testing them against other worldviews to create new meaning from which we can reflect, plan and act in ways more appropriate to our conscious intention.
The Learning Lemniscate maps the process that describes how this approach to learning is achieved. Learning that encompasses concrete, experiential, mental reasoning and spiritual insights is the basis for new behaviour and new value positions.

Volgens Douglas Hofstadter ligt aan ons denken een komplex van Verstrengelde Hiërarchieën ten grondslag. Het lemniscaatdenken van Douglas Hofstadter is niet nieuw. Het boekje Psychologie van het dagelijks leven uit 1962 van Edward Strecker en Kenneth Appel bevat echter al tekeningen die met de Merkwaardige Lus kunnen worden vergeleken. Ook de vier stadia volgens Maslow en Charles Duhigg in zijn boek Macht der gewoonte maken van de lemniscaat gebruik. In de psychologie staat de methode, die Duhigg in zijn boek toepast bekend als habit reversal training (katern Wetenschap p. 2 Volkskrant 4 januari 2014). Er is een ommekeer in het denken nodig. Het is wenselijk dat het ‘en-en’-denken (dialectisch denken), het complementaire denken, de interdisciplinaire aanpak meer centraal komt te staan. De lemniscaat symboliseert dit transformatieproces.

Charles Duhigg benadrukt in zijn boek Macht der gewoonte - waarom we doen wat we doen en hoe we dat kunnen veranderen de mentale zienswijze.
Een gewoonte voltrekt zich in onze hersenen in niet meer dan drie stappen: de aansporing (ik heb een vieze smaak in mijn mond) gevolgd door de routinehandeling (ik neem een kauwgommetje) resulterend in de beloning (dat is lekker fris!). Je bewust worden van dit proces is een sleutel tot succes op vele gebieden: het kan de productiviteit op je werk verhogen en je creativiteit vergroten.

Een DNA-molecuul bestaat uit twee lange strengen van nucleotiden, die samen zich buigen tot een dubbele helix.
Herbert van Erkelens, Ascensie:
Als het huidige DNA-model uit de wetenschap uitgaat van twee strengen die spiegelbeeldig om elkaar wentelen, dan ligt hierin de polaire dynamiek van Dualiteit gecodeerd. Dualiteit is het omgaan met de tegenstellingen, met het mannelijke yang en het vrouwelijke yin, met de Adam en met de Eva in ons, met het actieve beginsel van elektriciteit en het passieve beginsel van magnetisme.

Daniel Ofman toont de in het kernkwadrant verborgen 5e dimensie niet expliciet. De verborgen 5e dimensie zorgt voor de verbinding tussen binnen en buiten en vice versa. Elk kernkwadrant toont een cyclische beweging. Zelfs in elk kernkwadrant zit een lemniscaat verscholen.

De lemniscaat symboliseert het leerproces tussen het geestelijke en het lichamelijke, de binnenwereld en de buitenwereld. De éne werkelijkheid heeft net als bij Ayurveda op de "kennis van het leven", de oerbron betrekking. De lemniscaat verbindt het aardse met het hemelse, de eeuwige kringlopen. Het creërend vermogen berust op dynamische, universele krachten. Universele krachten zorgen voor balans. De lemniscaat, de band van Möbius verbindt de continu met elkaar afwisselende binnen - en buitenkant met elkaar. Wat binnen is wordt buiten en omgekeerd. De lemniscaat geeft aan dat we niet in een loop (Schizoîdie cq. Schizofrenie) zitten maar met de spirituele energie, de Triade zijn verbonden. Het onmogelijke wordt mogelijk.

In het rapport Eenheid in Verscheidenheid worden de contouren geschetst hoe 'probleem en oplossing' van de culturele evolutie (cultuuroverdracht) met elkaar samenhangen. De oplossing van het ééndimensionale marktdenken ‘u vraagt, wij draaien’ heeft een psychologische (Deel IV), een sociologische (Deel V) en een filosofische (Deel VI en VII) dimensie.

Het rapport 'E i V' laat zien dat het wiel, de unificatietheorie van Eenheid in Verscheidenheid al is uitgevonden. In essentie draait het nog steeds om de metafysica van Plato en de fysica, de oorzakenleer van Aristoteles. Voor een adequate kennis van de werkelijkheid moeten de begrippen in hun samenhang met de werkelijkheid overeenkomen. In de leefwereld van de mens staat het concrete tegenover het abstracte, het rationele tegenover het irrationele, het ideale tegenover het reële, het universele tegenover het bijzondere. Door de juiste verbindingen te leggen komen we dichter bij de éne werkelijkheid, de eeuwige wisselwerking tussen binnen en buiten. Met zijn deductieve methode heeft Plato zich gericht op de binnenwereld, Aristoteles daarentegen met zijn inductieve methode op de buitenwereld. Het eindpunt voor Aristoteles was echter dat de eendracht in de Staat op innerlijke gezindheid berust.

De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 9 De zonnetheorie (p. 596):
Een korte analyse van de samengestelde en enkelvoudige elementen van de wetenschap tegenover de occulte leringen. In hoeverre is deze theorie, zoals die algemeen wordt aanvaard, wetenschappelijk?
608: Een dubbele lus voor de neerwaartse evolutie, van geest naar stof; een andere spiraalvorm misschien op het weer-involuerende pad naar boven, van stof naar geest, en het noodzakelijke geleidelijke en uiteindelijke weer opgaan in de layatoestand, wat de wetenschap op haar eigen manier noemt ‘het wat elektriciteit betreft neutrale punt’, enz., ofwel het nulpunt. Dit zijn de feiten en de verklaring die het occultisme biedt. Men kan het met de grootste zekerheid en het grootste vertrouwen aan de wetenschap overlaten om ze eens te rechtvaardigen. Laten we echter wat meer vernemen over dit genetische oertype van de symbolische staf van Mercurius.

H.P. Blavatsky Geheime Leer Deel II hoofdstuk 22 De symboliek van de mysterienamen IAO en Jehova (p. 613):
De getallen van de naam Mozes zijn die van ‘IK BEN DIE IK BEN', zodat de namen Mozes en Jehova numeriek in harmonie zijn.
. . . Dit is zijn (Gods) naam, en de som van de samenstellende waarden 21, 501 en 21 bedraagt 543, of eenvoudig een vorm van de cijfers in de naam van Mozes . . . maar nu zo gerangschikt dat de naam 345 wordt omgekeerd en als 543 wordt gelezen. . . . Als dus Mozes vraagt: ‘Laat mij uw gezicht of heerlijkheid zien’, antwoordt de ander terecht en naar waarheid: ‘Gij kunt mijn gezicht niet zien’ . . . maar gij zult mij van achter zien (de ware betekenis, hoewel niet de juiste woorden); omdat het omgekeerde en de achterkant van 543 de voorkant van 345 is – ‘ter controle en voor een juist gebruik van een reeks getallen om bepaalde grootse uitkomsten te krijgen, en voor dat doel worden zij in het bijzonder gebruikt’. De geleerde kabbalist voegt eraan toe: ‘Bij andere vormen van het getal zagen zij elkaar van aangezicht tot aangezicht. Het is vreemd dat wanneer wij 345 en 543 bij elkaar optellen, we 888 (Hoger denken) krijgen, de gnostische kabbalistische waarde van de naam Christus, die Jehoshua of Jozua was. En zo geeft ook de verdeling van de 24 uren van de dag drie achten als quotiënt. . . . Het belangrijkste doel van dit hele stelsel van getalcontroles was om de exacte waarde van het maanjaar in de natuurlijke maat van de dagen voor altijd te bewaren.’

Ouroboros, de slang die in zijn eigen staart bijt . In de achtvorm: Zo boven zo beneden.

The Emblem of the Theosophical Society
Ouroboros
Immediately connected with the whirling cross is a serpent swallowing its own tail. This symbol was called by the ancient Greek Gnostics and alchemists ouroboros. The circle it forms is a restatement of the circle around the swastika, representing the boundary of the universe, and the fact that it passes through the encircled swastika suggests that the serpent and everything it encircles are part of the creative energy of the whirling cross.

Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 22 De symboliek van de mysterienamen IAO en Jehova (p. 627):
Deze gemanifesteerde zijde is Taurus, het symbool van EEN (het cijfer 1), of de eerste letter van het Hebreeuwse alfabet, aleph א (stier of os), waarvan de synthese tien (10) of י yodh is, de volmaakte letter en het volmaakte getal. De Pleiaden (Alcyone in het bijzonder) worden dus zelfs in de sterrenkunde beschouwd als het centrale punt, waaromheen ons Heelal van vaste sterren draait, het brandpunt waaruit en waarin de goddelijke adem, BEWEGING, tijdens het manvantara onophoudelijk werkt. Daarom spelen – in de occulte filosofie en haar siderische symbolen – deze cirkel en het sterrenkruis daarop de voornaamste rol.
De geest van leven en onsterfelijkheid werd overal gesymboliseerd door een cirkel: vandaar dat de slang die in haar staart bijt, de cirkel van wijsheid in oneindigheid voorstelt. Hetzelfde geldt voor het sterrenkundige kruis – het kruis binnen een cirkel, en de bol met daaraan twee vleugels, die vervolgens de heilige scarabeus van de Egyptenaren werd, waarvan alleen al de naam het geheime denkbeeld aangeeft dat ermee is verbonden.

Gerrit Teule start in zijn boek Wat Darwin niet kon weten zijn gezichtspunt vanuit de hardware. Het rapport ‘E i V’ vertrekt daarentegen ook vanuit de 'mentale software' (Geert Hofstede), het 5D-concept, namelijk de doelmatige ordening van de informatievoorziening.

Gerald Maurice Edelman (New York City, 1 juli 1929) is een Amerikaans bioloog, die de in 1972 de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde won voor z'n onderzoek naar en ontdekking van de chemische structuur van antilichamen (figuur links basisstuctuur).
Het complementsysteem speelt samen met antistoffen en fagocyten een zeer belangrijke rol bij de afweer tegen micro-organismen.

Jan Koster publicatie Taal, kunst en biologie:
Eerlijk gezegd vind ik dat Gerald Edelman zelfs de huidige stand van zaken in de biologie verkeerd voorstelt. Het soort recursieve algoritmische patronen dat we in de taalstructuur aantreffen is verwant aan de fractalen die Benoit Mandelbrot begin jaren zeventig geïntroduceerd en bestudeerd heeft.
Mandelbrot (1977) begreep meteen dat hij een soort wiskunde in handen had waarmee tal van aspecten van de levende natuur gemodelleerd kunnen worden. Die fractalen van Mandelbrot kwamen niet geheel uit de lucht vallen.
Reeds aan het begin van de vorige eeuw had de Poolse mathematicus Waclaw Sierpinski (1882-1969) een bepaald fractaal patroon voorgesteld dat sterk verwant is aan het soort recursie dat men in de natuurlijke taal aantreft. In de driehoeken van Sierpinski verdeelt men steeds een gelijkzijdige driehoek in kleinere driehoeken door de middens van de zijden te verbinden.
Het idee van een driehoek die onderverdeeld is in andere driehoeken kan men voorts aantreffen in Plato’s dialoog de Timaeus, wat een belanrijke bron van inzicht en wijsheid was voor architecten en andere kunstenaars in de Middeleeuwen. Tot slot stelt hij de vraag: Wat zijn nu de concrete vooruitzichten voor een verdere integratie van natuur- en cultuurwetenschappen? Als we het gehele gebied van de cultuur overzien dan zijn er m.i. slechts kleine deelgebieden die op termijn voor unificatie met de natuurwetenschappen in aanmerking komen.

Een van de meest intrigerende wetenschappelijke vragen die men zich volgens Jan Koster kan stellen is of, en zo ja in hoeverre, de producten van onze cultuur kunnen worden bestudeerd in een kader dat uiteindelijk binnen de natuurwetenschappen valt.
De driehoek van Pythagoras staat voor het Reflexief bewustzijn. Het maakt het leren begrijpen, het meta-leren mogelijk. De driehoek, het 1 + 1 = 3, these + antithese = synthese, is nog steeds een belangrijke bron van inzicht en wijsheid. Het meta-leren staat juist voor verdere unificatie van natuur- en cultuurwetenschappen. Het koppelt sociologische, filosofische, pedagogische en psychologische inzichten, niet slechts kleine deelgebieden.

De kwintessens van het Meta-leren wordt mede met het Bewustzijns Besturings Model van Jules Ruis onderbouwd.
Jules Ruis het Bewustzijns Besturings Model: De rode draad door alle informatie is het woord 'fractal', een sterk groeiend begrip, dat naar verwachting de komende jaren ons leven en werken op vele fronten zal gaan beïnvloeden. Een klassiek voorbeeld van fractale structuur is de set van in elkaar passende Russische poppetjes, matruschka's genoemd. 'Fractals' zijn (van origine wiskundige) objecten van een ongekende schoonheid bestaande uit zich steeds herhalende patronen.

Dit zijn de dramatische woorden waarmee Ehrenfried Pfeiffer in 1958 zijn slotsom trekt: "omdat we vandaag (1921, 1958, nog net zo goed als 2005) in een wereld leven die verder dan ooit verwijderd is van de oplossing van sociale problemen en waarin het egoïsme, het persoonlijk voordeel, de winst en de hierdoor bepaalde internationale conflicten overheersen; en in het bijzonder omdat de Antroposofische Vereniging de oplossing van de sociale vraagstukken nooit als haar hoogste doelstelling heeft opgevat en daardoor niets heeft bijgedragen aan hetgeen Rudolf Steiner in deze nodig achtte, daarom heb ik geen andere keuze dan de aanwijzingen met betrekking tot het gebruik van de etherische energie diep in mijn borst voor me te houden, om vermoedelijk deze geheimen mee het graf in te nemen, in de hoop op andere tijden, andere omstandigheden en andere levens - waarin de tijd dan rijp zal zijn. Mijn geweten wordt diep bewogen - maar ik moet hogere wetten gehoorzamen -, want dat betekent, dat de wereld voorlopig met het gebruik van energieën door moet gaan, die in hun wezen doods- en vernietigings-krachten dragen. Het is slechts te hopen, dat de wereld nu langs harde weg leert, door oneindig leed, dat ze op een dag ontwaakt en de missie van het leven, van het vreedzame samenleven, van de wederzijdse erkenning en van samenwerking op zich neemt."

In het 5Ddenkraam zijn de 'metafysica, het bovennatuurlijke en de fysica', 'Geestkunde en Natuurkunde', 'Bewustzijnsevolutie en Evolutietheorie', 'Unificatietheorie en Snaartheorie', twee complementaire kanten van één medaille. Het is het projectiemechanisme, de spiegelsymmetrie die beide met elkaar verbindt. Of met andere woorden door alleen beide kanten de ‘natuurwetenschappen + geesteswetenschappen’these + antithese = synthese - van de éne werkelijkheid te belichten komt de theorie van alles een stapje verder. Als we de zaken werkelijk willen veranderen dienen we aan het geestelijke kapitaal meer aandacht te besteden.

De crux van het rapport ‘E i V’ zit in de relatie tussen essentie (wezen) en existentie (bestaan), tussen het zondebokmechanisme, de Wet van analogie en het marktmechanisme of met andere woorden tussen heer en slaaf (politicals en professionals) respectievelijk tussen verkoper en koper. De waarheid over het zondebokmechanisme leert ons om te kijken vanuit het standpunt van de vervolgden in plaats van dat van de vervolgers.

Zo epigenetica 'nature en nurture' (samenspel tussen erfelijke codering en omgeving) verbindt zo legt Weltstoff (Memetica) een relatie tussen de genen van het DNA en de hersencellen (neuronen), tussen genetica en celbiologie. Een "succesvolle" meme past zich steeds en gemakkelijk aan, aan de veranderende tijden en omstandigheden. Sommigen zien de secularisatie van bepaalde richtingen in de christelijke godsdienst als een teken van een succesvolle meme. Een "starre" en moeilijk veranderende godsdienst zal volgens deze memetheorie versplinteren in een "succesvol" geseculariseerd deel en (talloze) kleine afsplitsingen.

Madame Blavatsky over de studie van de Theosofie:
Wat je ook in De Geheime Leer wilt bestuderen , houd steeds de volgende denkbeelden voor ogen, die de basis moeten zijn van je ideeën-vorming:
(d) Het vierde en laatste basis-idee dat je moet vasthouden is dat wat uitgedrukt wordt in het grote Hermetische axioma. Het somt alle anderen op en vat ze samen:
Zo binnen, zo buiten
zo groot, zo klein
zo boven, zo beneden
er is slechts één Leven en Wet
en de besturende Kracht is één
Er is geen binnen, geen buiten
geen groot, geen klein
geen hoog, geen laag
in het goddelijk bestel

J.H. van Splunter: Smaragden tafel:
Waar, zonder dwaling, zeker en waarachtig waar;
dat wat boven is, gelijk aan dat wat onder is,
en dat wat onder is, gelijk aan dat wat boven is,
om de wonderen van het Ene te doordringen;
en zoals alle dingen geworden zijn uit Een,
door de overwinning van Een
zo ontstonden alle dingen door dit Ene door aanpassing.

Thomas-evangelie, ontdekt in 1948, logion 22
Wanneer u de twee één maakt,
en wanneer u het innerlijk maakt als het uiterlijk,
en het uiterlijk als het innerlijk,
en het boven als het beneden,
en wanneer u het mannelijke en het vrouwelijke één maakt,
zodat het mannelijke niet mannelijk is,
en het vrouwelijke niet vrouwelijk,
wanneer u ogen maakt in plaats van een oog,
en een hand in plaats van een hand,
en een voet in plaats van een voet,
en een beeld in plaats van een beeld,-
dan zult u binnengaan in het Koninkrijk (der Hemelen).

Het grote Hermetische axioma vertoont een duidelijke overeenkomst met logion 22.

Wiel Smeets zaagt in zijn publicatie De verlopen houdbaarheidsdatum van het materialistische paradigma de poten ‘materie’, ‘tijd’ en ‘ruimte’ onder de stoel van de oude natuurkunde door:
Dit artikel is bedoeld om duidelijk te maken dat dit zogenaamde materialistische paradigma op natuurkundig los zand is gebouwd. Sterker nog, het omgekeerde blijkt plausibeler: de materie is een product van de geest. Om dit te verhelderen wordt in hieronder met eenvoudige voorbeelden een drietal stellingen uitgewerkt:
1) De reikwijdte van onze zintuigen is uiterst beperkt.
2) Wat onze zintuigen waarnemen als materie, ruimte en tijd is schijn.
- Er bestaat geen vaste materie
- Er bestaat geen vaste tijd en ruimte
- Er bestaat geen objectieve waarneming
We hebben al gezien dat de kwantumfysica de vastheid van materie, ruimte en tijd als schijn heeft ontmanteld. Uiteindelijk wordt nu dus ook de vierde poot weggezaagd. Er blijkt namelijk geen scheiding te kunnen worden gemaakt tussen bewustzijn (waarneming) en datgene wat waargenomen wordt. Er is zelfs aangetoond dat de waarneming (het bewustzijn) de materie, ruimte en tijd creëert.
3) Bewustzijn creëert materie.

Max Stirner (Enkele grondslagen van de filosofie van Hegel): Aangezien de werkelijkheid gekoppeld werd aan de kennis over de werkelijkheid (absoluut idealisme), ontwikkelde de werkelijkheid (geschiedenis) zich eveneens op een dialectische manier. Deze dynamiek of dit ontwikkelingsproces manifesteerde zich zowel in de natuur als in de menselijke geschiedenis. In de menselijke geschiedenis manifesteerde “Het Absolute” zich in de manier waarop “het begrip” van de werkelijkheid zich steeds verder dialectisch ontwikkelde. Deze ontwikkeling greep plaats op twee niveaus. Het eerste was dat van het individuele subject (of dat van de subjectieve Geest) en het tweede dat van de concrete wereldgeschiedenis (de verschillende beschavingen en dus de objectieve Geest). In zijn uitdrukking als een complex van materiële, historische processen begreep “de Geest” zichzelf dus steeds beter. Deze ontwikkeling was dus een “bewustwordingsproces”.

Eckhart Tolle: Iedere handeling die vanuit het nu ontstaat, zal precies juist zijn.
Eckhart Tolle (PRANA nr. 176 dec/jan 2009): Ego verbreekt de natuurlijke gegevenheid van ‘eenheid, heelheid, een Zijn, verbonden Zijn’ en schept de illusie van afgescheidenheid. Dit vanuit het subject-object bewustzijn opererende ‘ego’ is de kern van ons lijden.

SisyPhus De MultiVersele Creatie door Negentropie in correlatie met de vier niveau's van de Ka-Ba-Lah.
Als je wat weet van moleculaire structuren, dan besef je dat elke "molecuul", elke "atoom" allemaal "hologrammen" zijn met een Negentropie Zelf-Organisatie in een schijnbare inerte lage entropie. Als dat niet zo was, dan zou er geen "materiële wereld" zijn (zie: Ka-Ba-Lah: Malkuth). Het bewijs over de Fractals en de Lorentz-Attractoren is overduidelijk, als we deze twee begrippen gaan vervangen voor "ruimte" en "tijd".

Dr. Saskia Bosman Biogeometrie, DNA, Vormvelden en Resonantie.

In het rapport 'E i V' wordt de stelling verdedigd dat een duurzame samenleving mogelijk is door met beide zijde van de medaille, de geestkunde en de natuurkunde, rekening te houden.
Synthese ontstaat door these + antithese. Net als de drie-eenheid kunnen tijd, ruimte en materie wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden.
Ook fractals vertonen drie eigenschappen tegelijkertijd: iteratie, gebroken dimensie en zelfgelijkvormigheid.

Spinoza ging er trouwens al vanuit dat de geest en de materie niet tot twee verschillende metafysische domeinen behoren.
Prof. Geert Hofstede: De menselijke natuur is wat alle menselijke wezens met elkaar gemeen hebben.

<< vorige || volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.