Subheading

8. Ethiek

H. P. Blavatsky: Theosoof is wie theosofisch handelt
Friedrich Hegel: De geschiedenis leert ons uiteindelijk alleen dit, dat de mensen niets uit haar willen leren.
De mens leert uit de geschiedenis dat de mens niets leert uit de geschiedenis.
Het rijk van de geest, dat is het rijk van de vrijheid.
Pas in de schemering ontplooien de uilen van Miverva hun vlucht.
Ian McEwan: Enerzijds wordt de mens gedreven naar door het verlangen naar samenwerking, de bindende kracht achter sociale cohesie. Anderzijds is er de diepe neiging om het eigen belang voorop te stellen. ‘What to give to the others, and what to keep for yourself.’ In de balans tussen die twee uitersten krijgt onze moraal gestalte. En aan die moraal ligt uiteindelijk steeds een doel ten grondslag, of dat nu eigenbelang is of een groter geheel dient.
Bertold Brecht: Erst das Fressen, dann die Moral.
Pieter Kooistra: Het kunstwerk is een middel tot bewustwording van eenheid in verscheidenheid, zoals het leven zelf.
György Konrád: Op de vraag naar de zin van het leven antwoordt iedereen met zijn levensloop.

Levenskunstenaar (Bodhisattva Pad, Managementstijl, Kunst, Friedrich Nietzsche, 'Leraar en Leerling')

Ernst Bohlmeijer: De norm van continu geluk is juist een van de bronnen van ons ongeluk.
Roger Price: Het leven zelf is de grote leraar en de problemen die het leven brengt kunnen, ofschoon zij de oorzaak van lijden kunnen zijn, ook het middel worden voor het verkrijgen van inzicht en zodoende voor spirituele transformatie.

RECHTVAARDIGHEID: WAT IS DE JUISTE KEUZE? (NPO2 17 juli 2016):
Michael Sandel verheldert morele dilemma's en onderzoekt thema's als rechtvaardigheid, gelijkheid, democratie en burgerschap aan de hand van de denkbeelden van filosofen als Jeremy Bentham, J.S. Mill, Robert Nozick, John Locke, Immanuel Kant, John Rawls en Aristoteles.
Is martelen toegestaan? Kan het verkeerd zijn de waarheid te vertellen? Hoeveel is een mensenleven waard? Wat is de ethische kant van moord? Wat is rechtvaardig? Michael J. Sandel (1953) zorgde met zijn reeks over deze dilemma’s voor een van de populairste interactieve colleges uit de geschiedenis van Harvard University. Ze werden in vele landen op tv uitgezonden. Vanuit de overvolle zaal van het historische ‘Sanders Theatre’ in Boston gaat de Amerikaanse filosoof als een Socrates van onze tijd met studenten in gesprek. Met een mix van speelsheid en ernst worden er aannames onder de loep genomen. Door te argumenteren en de dilemma’s met nieuwe scenario’s steeds van een andere kant te belichten.
Michael Sandel verscherpt tegenstellingen om zo eigen morele overtuigingen duidelijker te maken. Hij noemt het een oefening in zelfkennis, de kern van filosofie.
EEN GOED LEVEN (11 september 2016):
Michael Sandel stelt aan het einde van zijn lezingenreeks vast dat we het als individuen nooit eens zullen worden over de relatie tussen de wet en morele vraagstukken, zoals bij discussies over homohuwelijk en abortus. De wet kan bij grote morele vraagstukken nooit neutraal zijn. Een debat hierover is noodzakelijk en het is tegelijkertijd een gelegenheid om de waarden van anderen meer recht te doen.

Zorg voor het zelf - Westerse en Oosterse levenslessen
Van oudsher is filosofie als levenskunst – in de Oosterse en Westerse wijsbegeerte – verbonden geweest met de woorden: “Zorg voor je zelf!”. Wat verstaan we echter onder ‘het zelf’? In deze cursus bespreekt de filosoof Jan Flameling de antwoorden van de middeleeuws mysticus Meister Eckhart, de Duitse denker Martin Heidegger en de Vietnamese boeddhistische monnik Thich Nhat Hanh.

Socrates toont zich met zijn dialogen een evenwichtskunstenaar. Socrates is leraar noch meester. De Socratische dialoog biedt een houvast om door het stellen van de juiste vragen dichter bij de waarheid, een synthese, een oplossing te komen. Maar de kernvraag blijft of degene die het goede kent het vervolgens ook doet?
De leuze Ken u zelf, Γνωθι σεαυτον (Gnoothi seauton), leek zijn leidmotief bij de benadering van kennis over de werkelijkheid. Hoe kan iemand iets kennen, als hij zichzelf niet kent? Wie kent er dan? En wat is de waarde van zulke ongegronde kennis? Hij leek vooral zelf op zoek naar die ultieme kennis van het diepste zelf, waarzonder men niets echt kent. En als men dat kent, dan weet men tenminste wie er niets kent, en kan vandaaruit reële kennis worden opgediept.

The opening chapter of the Institutes is perhaps the best known, in which Calvin presents the basic plan of the book. There are two general subjects to be examined: the creator and his creatures.

“Het spirituele is politiek – het politieke is spiritueel!” Levenskunst als een wijsheidstraditie voor de ontwikkeling van een ethisch-politiek bewustzijn! — in delen — (Heidi Muijen Civis Mundi 19 mei 2016):
1. Mediale levenskunst voor het volk?
“Tenminste de bereidheid zich dergelijke mentale, sociale en emotionele inspanningen te getroosten, zich daartoe openstellen, is de hoge inzet van Rizzuto’s mediale levenskunst. Een discipline in het leven van alledag, zoals guru’s van hun leerlingen vragen. Het gaat uiteindelijk om de keuze zich te ontwikkelen tot een ‘edel mens’, een mens met innerlijk adeldom. Rizzuto’s wijsheid van de slang bijt zich hier in haar eigen staart: mediale levenskunst berust op en veronderstelt de open onbevangen staat waar wijsheidstradities in Oost en West eeuwenlang oefeningen en teksten voor hebben ontwikkeld, doorgegeven en verfijnd om hun leerlingen op dit pad te lokken en te houden.”
Het citaat is afkomstig uit mijn boekbespreking van Mediale levenskunst van Giovanni Rizzuto (2014a) die vorig jaar in Civis Mundi verscheen. Daarin sprak ik waardering uit voor de auteur en tegelijk plaatste ik een kritische kanttekening. Nog steeds puzzelt mij de vraag in hoeverre de weg van mediale levenskunst door velen of slechts voor de enkeling begaanbaar is.

Voor diep ingesleten in- en uitsluitingsprocessen op basis van wij-zij denken maakt het rapport 'E i V' gebruik van De Ander als spiegel van Ryszard Kapuscinski. Een moderne versie van dit verhaal stond in NRC van 24 december 2007, het essay De Ander als spiegel van Ryszard Kapuscinski. Ook Kapuscinski schetst dat bij elke ontmoeting met anderen uit drie mogelijkheden kan worden gekozen. Een wilde aanval inzetten op de vreemdelingen? Hen onverschillig passeren en doorlopen? Of toch maar proberen kennis te maken en met hen te communiceren? De Ander bepaalde voor hem de zin van het reizen, het verhaal dat geschreven moest worden.
De filosoof Emmanuel Lévinas noemt de ontmoeting met de Ander “een gebeurtenis”, zelfs “een fundamentele gebeurtenis”; het is het belangrijkste, het hoogst mogelijke wat kan worden beleefd. Lévinas laat zien dat het Ik niet zonder De Ander kan bestaan. Alleen als we De Ander leren kennen kunnen we onszelf leren kennen.
Kapuscinski haalt ook de door Bronislaw Malinowski gelanceerde stelling aan: er bestaan noch hogere noch lagere culturen, er is slechts sprake van verschillende culturen die op verscheidene manieren aan de behoeften en verwachtingen van haar deelnemers voldoen.

Volgens het onderzoeksrapport 'E i V' is mediale levenskunst voor velen en niet slechts voor de enkeling begaanbaar. De theosofie gaat ervan uit dat er een rechtvaardigheidsmechanisme (wet van harmonie analoog aan de wet van vergelding) een zelfreinigend vermogen in het universum zit ingebakken. De wet tot behoud van energie speelt daarbij een cruciale rol. Alle levensvormen zijn aan de Universele Wet van karma, ten goede of ten kwade onderhevig. Als we standvastig blijven in juist denken en juist handelen, voor de hoofdroute kiezen, zal aan het immense lijden in de wereld geleidelijk een einde komen. Boeddhisme kan worden gezien als de ‘oplossing’, die Boeddha na intense meditatie over de vraag van het lijden, heeft ontvangen. Het Boeddhisme maakt gebruik van de allegorie ‘Karma en Sangha’ en het Hindoeïsme van ‘Karma en Dharma’. In de kabbala neemt En-Soph de plaats van het heilige, het onkenbare Sangha en Dharma in.

Het rapport ‘E i V’ kiest voor de interdisciplinaire aanpak - de middenweg tussen de twee kanten van één medaille Geestkunde en Natuurkunde - de wisselwerking (wederkerigheid) tussen psychologie, sociologie, filosofie en ethiek of de synthese van de vier domeinen wetenschap, religie en filosofie en kunst. In het rapport ‘E I V’ staat religie in het bijzonder voor levenskunst, de moraal van het verhaal, te worden ingewijd in de oude mysteriën. Het vakgebied begeleidingskunde houdt de gemoederen al millennia bezig. Het rapport 'E i V' richt zich op de 'wederzijdse verbondenheid', de reciprociteit tussen ‘Geestelijk - Psychisch - Stoffelijk’ (Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde). In het rapport 'E i V' heeft het vakgebied begeleidingskunde op de 'Hoofdroute' betrekking.

Levenskunst & Levensgeluk — V — Het belang van levensgeluk (Heidi Muijen Civis Mundi 8 oktober 2014):
Het spirituele is politiek — het politieke is spiritueel! Levenskunst als een wijsheidstraditie voor de ontwikkeling van een ethisch-politiek bewustzijn!
Het ludische is daarom zowel kinderspel als de bestaansruimte zelf waarin het menselijke op het spel staat. Alleen door het oerstrijdige van het leven spelend te ervaren kunnen we de tegenstellingen in het bestaan in beweging houden en in samenspel benutten als mogelijkheden tot ontwikkeling. Licht en donker, hoog en laag, man en vrouw, kind en volwassene, goed en slecht, …: door ze als spelelementen te zien kunnen we de kairotische kunst (Hermsen, 2014, p.15) beoefenen het goede moment te grijpen en tegenstellingen opnieuw te wegen! Zo houden we ze als dimensies in het bestaan open en timmeren we ze niet als categorieën dicht in eenduidige definities. Met gevoel voor het goede moment zien we nieuwe mogelijkheden en kunnen we recht doen aan het mysterie van het leven door passende symbolische en rituele vormen met elkaar te vinden. Zo kunnen we voorkomen dat we elkaar in samenspel gevangen zetten. Een wederkerig en vrij-mazig relationeel weefsel schept voorwaarden voor een dynamisch machtsevenwicht in relaties ten behoeve van gemeenschappelijk levensgeluk.
9. Wederkerigheid in menswording en gemeenschapsvorming
“Door het najagen van eer en rijkdom wordt de geest ook niet weinig uiteengerukt, vooral wanneer deze alleen maar omwille van zichzelf worden gezocht. (…)
Vooral ook nadat ik had ingezien dat het streven naar geld, lust of eer slechts zolang schadelijk is als deze dingen omwille van zichzelf en niet als middel tot iets anders worden gezocht (…)
namelijk zo’n natuur te verwerven en ernaar te streven dat velen haar met mij verwerven. Dat betekent, dat het een zaak van mijn eigen geluk is om mij moeite te geven, dat vele anderen hetzelfde inzicht als ik verwerven, dat hun begrip en hun begeerte helemaal met mijn begrip en begeerte overeenstemmen. (Spinoza, 1986, pp. 62-65)
Nietzsche’s wil tot macht is verwant aan het Latijnse conatus begrip bij Spinoza. Dit begrip verwijst naar het natuurlijke (macht)streven dat basaal is voor diens ethiek èn politieke filosofie. Hij definieert het als “het streven waarmee elk ding in zijn bestaan tracht te volharden” (Spinoza, 1979, p. 136) en brengt dit zowel in verband met de menselijke wil (wanneer het op de geest betrekking heeft) als drang (
zowel geestelijk als lichamelijk) en begeerte (voor zover wij ons van een drang bewust zijn). Op een radicale manier brengt hij onze oordelen over goed en kwaad met dit basale streven in verband: “… dat wij niets nastreven, willen, verlangen noch begeren omdat wij oordelen dat het goed is, maar integendeel, dat wij iets goed noemen omdat wij er naar streven, het willen, verlangen en begeren.” (Spinoza, 1979, p. 137)
De
wederkerigheid tussen waarden en werkelijkheden heb ik langs verschillende invalshoeken als een complex relationeel-technisch spel willen onderzoeken. Is het mogelijk langs ludieke weg alternatieve spelregels te verkennen voor de dominante oplossingsrichting systemen en (socale) technieken te ontwerpen voor actuele problemen? Dit type samenspel is gebaseerd op een waardering van de machtshiërarchie en op de waarde van efficiency. Een sociaal spel op basis van relationele dialogische spelregels volgt veeleer waarden van medezeggenschap, professionele en collectieve verantwoordelijkheden.

Joke J. Hermsen boek Stil de Tijd pleidooi voor een langzame toekomst
In onze samenleving wordt het gevoel dat de tijd ons in een wurgende greep houdt, steeds meer overheersend. Tijd wordt voornamelijk als een economische wet beschouwd, die ten volste benut en rendabel gemaakt moet worden. Druk bezig zijn en een overvolle agenda hebben is synoniem met een succesvol bestaan. Als er op een ochtend nauwelijks mails binnenkomen, kan de vertwijfeling reeds toeslaan. Leegte, rust en nietsdoen zijn geen inspiratiebronnen meer, maar de angstaanjagende voorboden van een bestaan in de marges van de maatschappij. De hang naar activiteit en de snelheid waarmee technologische ontwikkelingen zich opvolgen geven velen de indruk de tijd niet meer bij te kunnen benen. `Geen tijd hebben lijkt dan ook een fundamentele ervaring van deze tijd te zijn. Daarmee is tijd het schaarsteproduct bij uitstek geworden. In Stil de tijd neemt Joke J. Hermsen dit verschijnsel kritisch onder de loep. Vanuit het gedachtegoed van Henri Bergson, Ernst Bloch, Peter Sloterdijk en Emmanuel Levinas ontwikkelt zij een nieuwe visie op het fenomeen tijd, waarin zij een onderscheid aanbrengt tussen kloktijd en innerlijke tijd. Zij stelt belangrijke vragen als `Van wie is de tijd?' en `Bestaat er nog een persoonlijke tijd?' en legt haar oor te luisteren bij schrijvers en kunstenaars die deze innerlijke tijd in hun werk hebben proberen te verbeelden. Tegen de huidige tijdgeest in verkent zij het belang van rust, verveling, aandacht en wachten. Ervaringen die sinds de Oudheid als de belangrijkste voorwaarden voor het denken en de creativiteit werden beschouwd, maar die in het huidige economische tijdsgewricht op weinig waardering hoeven te rekenen. Ten slotte schetst Hermsen de politieke en sociale gevolgen van onze rusteloze en in meerdere opzichten op drift geraakte samenleving.

Meester in strategie Een uiteenzetting van de mogelijkheden tot strategische kwaliteit in het argumentatief taalgebruik van de advocaat in het strafrechtelijk pleidooi (Vroegindewey, B.B.M.):
Rolopvatting advocaat\\ 47: De rolopvatting van de advocaat geldt als institutionele preconditie nu, na vaststelling van deze rol, de handelingen van de advocaat steeds in overeenstemming zullen moeten zijn met deze rolopvatting. Zoals gezegd wordt in deze thesis uitgegaan van een tweeledige rolopvatting. De advocaat is primair gericht op het behartigen van de belangen en de rechten van zijn cliënt en biedt daarmee ook tegenwicht aan het oordeel van de officier van justitie. Hier wijkt het doel van de advocaat (de belangenbehartiging en daarmee tegenwicht) af van het algemene doel van de juridisch procedure: waarheidsvinding.

Pestkoppen van GeenPeil tonen zwakheden van ons systeem (Marjan Slob Volkskrant 24 maart 2016 p. 24):
Daar ligt hij, voor mijn neus: de stempas die mij het recht geeft om me uit te spreken over de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. In de rechterbovenhoek staat het stempel van mijn gemeente. Ik zie mijn naam en adres en zilveren glimletters die zeggen: '1e raadgevend referendum 2016'. Het ziet er allemaal verdomd officieel uit. Net echt, eigenlijk.
Ik denk aan de gemeentelijke bureaucratie die mij braaf mijn stempas bezorgt, op commando van een groep die in feite vijandig staat tegenover die keurige bureaucratie zelf. Even word ik heel droevig.
Dan corrigeer ik mezelf. Misschien is dit het verkeerde beeld. Misschien moet ik meer aandacht besteden aan de lacherige, honende toon die journalistiek in de school van GeenStijl kenmerkt. Waar doet die ook alweer aan denken? Aan de pestkoppen op school die het leven van sommige leraren zuur maken.
De methode is wreed, en leuk is het niet om te zien hoe fatsoenlijke mensen in het nauw worden gedreven. Maar een goede pestkop brengt ook iets aan het licht: het systeem waarin je ongevraagd je dagen moet slijten, schuift inderdaad soms ongeschikte personen naar voren - en houdt ze nog een hand boven het hoofd ook.
De pestkoppen van GeenPeil tonen op pijnlijke wijze de zwakheden van ons systeem aan. Je kunt veel van pestkoppen zeggen, maar het zijn geen spijbelaars. Ze haken niet af. Ze ontfermen zich juist op hun manier over het maatschappelijk lichaam.

Voetnoot Boze burger (Arnon Grunberg Volkskrant 24 maart 2016):
Alleen verstokte idealisten geloven dat een maatschappij kan bestaan waarin geen onwenselijk gedrag voorkomt. In elke samenleving zullen groepjes opbloeien die hun utopische idealen met geweld nastreven. Denk aan de RAF in Duitsland, jaren zeventig, of Sendero Luminoso in Peru, jaren tachtig. Gewelddadige, seculiere groeperingen.
Sommige reacties op Brussel tonen niet alleen aan dat er een groot gebrek aan historisch besef bestaat, maar ook dat verontwaardiging en ontzetting dikwijls worden ingezet om een bevolkingsgroep te stigmatiseren. Denk ook aan de reacties na de aanrandingen in Keulen.
Vrijheid brengt risico's met zich mee. Wij accepteren snelwegen, hoewel daar ongelukken gebeuren. Wij accepteren paardensport, hoewel daarbij ook weleens een dodelijk ongeluk gebeurt.
Een van de perverse neveneffecten van zeventig jaar vrede en welvaart in West-Europa is het ontstaan van de verwende, boze burger. Hij hoeft niets te kunnen, alleen verontwaardigd te zijn. Stoïcisme is zijn vijand, haat zijn bestaansrecht.

Een manier om belangen tegenstellingen te verkleinen is in de Stoa, de zuilengalerij van Athene, met de oer-stoïzijn Zeno van Citium ontstaan.
De Stoïcijn streeft naar een goede verstandhouding met de evenmens, in wie ook de Logos, de oerkracht van het universum, leeft, hij verwerpt alle geweld, tegen zowel mens, als dier, als natuur. Hij voelt zich, als wereldburger (kosmo-politès), verheven boven alle grenzen van ras, geslacht, nationaliteit, stand, geaardheid, enzovoort.

Hele kunst: kritiek geven en ontvangen of Kritiek uiten op collega's? Zo doe je dat (Eric van den Outenaar Volkskrant 24 februari 2016 p. 35):
De theorie is mooi: collega's moeten kritisch zijn naar elkaar en zichzelf. Maar in de praktijk houden we onze mond en als er al kritiek wordt geuit, gebeurt dat vaak op een verkeerde manier.
Wie hogerop wil komen, kan natuurlijk slijmen bij zijn collega's, ellebogen gebruiken of het stoïcijnse werkpaard uithangen. Je kunt jezelf ook de volgende vragen stellen: hoe ga ik om met kritiek? En: ben ik zelf goed in staat feedback te geven waar anderen - mijn collega's, mijn meerderen - iets aan hebben?
Of je nu leidinggevende bent, pas aan het begin je loopbaan staat of het allemaal al wel zo'n beetje gezien hebt, feedback helpt. Je vergroot er je invloed mee, wint aan respect bij je managers en team en komt zaken over jezelf te weten waar je anders misschien pas na jaren vallen en opstaan zou zijn achter gekomen.

De stoïsche filosofie presenteert zichzelf als de aangewezen weg om de mens gelukkig te maken. Alles wat gebeurt in de wereld is volgens de Stoa van tevoren onverbiddelijk bepaald, maar de vrijheid en autonomie van de mens zit hem erin dat hij vrij is in zijn reactie hierop. Deze reactie is bepalend voor het menselijk geluk. Inzicht in de noodzakelijkheid van alles, inzicht dat dit zo goed is, enerzijds; anderzijds het inzicht dat hetgeen men gewoonlijk als persoonlijke rampen ziet, ons niet echt raakt, als we maar goed onderscheiden wat er echt aan de hand is. Er zit evenwel ook een moreel aspect aan vast. Een stoïcijn wordt geacht ook zijn sociale plichten te vervullen. Dit wordt gezien als een natuurlijk bestanddeel van het leven in de menselijke gemeenschap. Want ook het leven in overeenstemming met de natuur wordt als doel geformuleerd door de Stoa.

Wim van den Dungen Kennis - Transcendentale Logica Kentheorie & Kenpraxis Criteria voor een geldige Metafysica
Het 'apeiron' is buitenwerelds,
onvergankelijk & levenskrachtig. Het garandeert de continuïteit van het leven van de wereld, ondanks & tegelijkertijd dankzij de 'enantia'. Het Ionisch natuurdenken neemt afstand van de mythe door de constructie van relatiebegrippen waaraan een objectieve gestalte gegeven wordt.
Het 'apeiron' als onuitputtelijke extrakosmische levenskracht bestuurt de wereld en heeft dus bewustzijn. Het verleent existentie (ejaculatie van het kosmisch 'semen'), het legt grenzen op (a priori via het zaad & a posteriori door onrecht te bestraffen), het bepaalt de levensloop van de 'enantia' voor zover die hunkeren naar het goddelijke en het omvat alles (de wereld is gebed in het 'apeiron').
De materie uitsluitend als een substantie met uitgebreidheid en beweging zien, leidt tot een mechanisme dat tot een materialistisch naturalisme aanleiding geeft (Hobbes denkt God als een fijne stof vgl. dit met de 'logos' van de Stoa).
Leibniz denkt de materie dynamisch en energetisch. Daarom is in de immateriële voldoende grond van de zintuiglijke werkelijkheid, de monaden, een dynamische
levenskracht werkzaam is (§ 11/15). Naar aanleiding van zijn fysica komt Leibniz tot een metafysica die zowel de cartesiaanse verschraling van de materie als het ontologisch materialisme vermijdt. Wat permanent verandert is niet de kwantiteit maar de kwaliteit, d.w.z. de vitale kracht.

Geluk of Mensen op zoek naar geluk (Sheila Sitalsing Volkskrant 24 augustus 2015 p. 2):
Als we welkom waren, noemden ze ons expats, want ook in de migratiebusiness wordt scherp gelet op inkomensklassen (in het lagere segment wordt het begrip arbeidsmigrant gehanteerd, dat met aanzienlijk minder ontzag wordt uitgesproken dan het begrip expat).
De Ombudsvrouw van de Volkskrant deed afgelopen zaterdag een dappere oproep tot zorgvuldig taalgebruik in het grote vluchtelingen/migranten/asielzoekers/gelukzoekers-debat. Noem een vluchteling een vluchteling en een arbeidsmigrant een arbeidsmigrant, bepleit zij.
Al Jazeera gaat verder en heeft besloten in de berichtgeving over bootvluchtelingen/gelukzoekers/arbeidsmigranten voortaan het woord 'migrant' te mijden en het alleen nog over 'mensen' te hebben.
Mensen op zoek naar geluk.

Score Collective Levenskunst
Topstudenten musiceren onder leiding van Ed Spanjaard
Topstudenten die een masterstudie volgen aan de klassieke afdeling (incl. hedendaagse muziek) van het Conservatorium van Amsterdam, vormen samen het nieuwe ensemble Score Collective. De circa twintig streng geselecteerde musici spelen in dit concert muziek uit de afgelopen vijftig jaar, waaronder een compleet nieuw werk van compositiestudent David Collier. Nieuwer kan nieuwe muziek niet zijn. Klanktovenaar, dirigent én directiedocent Ed Spanjaard leidt het ensemble.

Zoek of Hoe zagen de idealen van de PvdA er ook alweer uit? (Sheila Sitalsing Volkskrant 7 september 2015):
Het misschien wel meest gebezigde zinnetje onder representanten van de Partij van de Arbeid is vermoedelijk dit: 'We moeten weer herkenbaar worden op onze idealen.'
Je kunt het zinnetje horen zoemen als ze in de oppositie zitten en in populariteit pijnlijk worden ingehaald door de jongens en meisjes van de SP.
Je hoort het in zachte zuchtjes, die gaandeweg toenemen in volume, wanneer ze aan het meeregeren zijn en zich in het proces van geven, nemen, inleveren, slikken en draaien iets te buigzaam jegens de regeringspartner hebben betoond.
Het was daarom niet onverwacht dat Hans Spekman, voorzitter van de PvdA, afgelopen zaterdag in de Volkskrant in een nogal ontregelend betoog dat niet uitblonk in consistentie alle klassiekers uit het PvdA-repertoire erbij haalde. Etc.
Hans Spekmans visie op de sociaal-democratie, zoals afgelopen zaterdag in de Volkskrant uiteengezet, is iets minder goed gearticuleerd. Hij blijft steken in de observatie dat Jet Bussemaker 'in het kabinet net te veel aan de kant van de VVD zit'. Daar mag Bussemaker het mee doen.
En ondertussen tasten we nog steeds in het duister over de aard van de zoekgeraakte waarden.

René Cuperus is senior wetenschappelijk medewerker van de Wiardi Beckman Stichting van de PvdA. Sheila Sitalsing laat in haar column Zoek zien dat we nog steeds in het duister tasten over de aard van de zoekgeraakte waarden. Marcel van Dam heeft dit al eerder gesignaleerd en schrijft in zijn column ‘1991 – 2007’ in de Volkskrant van 18 oktober 2007: Tot mijn verdriet zag ik vanaf de jaren tachtig mijn partij wegzinken in een moeras van beginselloosheid. Onder Kok ging de PvdA door de knieën, onder Bos door zijn rug. De grens is zeker bereikt.

De grens bereikt (René Cuperus Volkskrant 7 september 2015):
Elke Europeaan kan een Syriër op zolder nemen of een Kosovaar in de schuur. Dat voelt misschien goed, maar is toch geen goed idee. Draagvlak, absorptievermogen, sociale cohesie. Dat zijn geen rechtse of rechts-populistische begrippen, maar elementaire noties om de 'boel bij elkaar te houden', ook wanneer je de ernstigste gevallen van vervolging en oorlogsleed weldegelijk opneemt en ruimhartig opvangt.
Aanstaande woensdag presenteert Jeroen Pauw een themaprogramma bij de NPO over het vluchtelingendrama. De titel van dat programma is een beetje raadselachtig: De Grens Bereikt. Zonder uitroepteken of vraagteken. Gewoon: de grens bereikt.
Maar waarvan precies? Is de grens bereikt van ons passief wegkijken? Van onze onverschilligheid en onmacht? Of is de grens bereikt aan de veel te grote politieke stilte in Nederland, van politici die zo opportunistisch op de radar van de publieke opinie staan afgesteld, dat ze nu opeens - met de foto van het jongetje als 'gamechanger' - wel in beweging komen?
Of is de grens bereikt aan de naïeve onnozelheid van onze BN'ers die de grootste geopolitieke en democratische uitdaging van Europa van na de Tweede Wereldoorlog denken te kunnen pareren met teddyberen en gebreide truitjes?
En het bleef nog lang onrustig in het Europa van Angela Merkel.

René Cuperus stelt in zijn column terecht de vraag waarvan is precies de grens bereikt? Veel mensen denken dat de vrije markt een objectief proces is dat niemand heeft bedacht en uitgevoerd. Niemand lijkt verantwoordelijk te zijn voor de ideologie en de utopie erachter. Er zou geen ‘kapitalistisch manifest’ bestaan. Hans Achterhuis laat zien dat een dergelijk manifest wel degelijk bestaat. Dat is de fascinerende roman Atlas Shrugged (1957), geschreven door een in Amerika zeer invloedrijke filosofe van wie wij in Europa de naam nauwelijks kennen: Ayn Rand. Atlas Shrugged geldt in de VS na de Bijbel als het belangrijkste boek van de afgelopen eeuw. De paranoia van de marktfundamentalisten in het Westen kunnen met die van moslimfundamentalisten in het Oosten worden vergeleken. Fundamentalisme is op haar beurt een reactie op het secularisme. Het manifest van het egoïsme van Ayn Rand is de wereld van de ‘carrot and stick’ van Hans van Baalen. Het is de wereld van de Lof der zotheid van Erasmus en zoals George Orwell in zijn boek 1984 heeft vertolkt.

Mensen obsessief stimuleren door alleen een worst ('carrot and stick') voor te houden leidt uiteindelijk tot een grote eenheidsworst. Het is nog niet zo lang geleden dat nonnen alleen voor hun zielenheil in de gezondheidszorg werkten. Klanten die zich geen dure aanvullende verzekeringen kunnen veroorloven dreigen op termijn juist overgeleverd te worden aan een communistische zorgwinkel die uiteindelijk alleen eenheidsworst in de aanbieding heeft.

Ralf Bodelier Krab een egoïst en zie een altruïst bloeden (Civis Mundi 31 maart 2011):
De primatoloog Frans de Waal trekt uit zijn bestudering van apen dezelfde conclusie. Meer nog dan met woorden, meer nog zelfs dan via iemands lichaamshouding, leggen mensen directe verbindingen met elkaar via hun gezichten. Empathie heeft gezichten nodig. Gezichten vormen ‘emotionele snelwegen’ tussen de mensen. Wanneer Pink Floyd, in 1971, op hun onvolprezen album Meddle zingt I am you and what I see is me, geeft de band precies aan waar het volgens Cole en De Waal omdraait: in contact met anderen komen we onszelf tegen in onze menselijkheid.
Op grond van dergelijke gegevens wordt het voorstelbaar dat door de letterlijke toename van het aantal gezichten in een steeds mondialer wordende wereld, ook onze empatische vermogens groeien. En wel jegens de mensen aan wie deze gezichten toebehoren. Dankzij hun gelaat, dankzij de doorlopende disseminatie van gezichten, in foto’s, in films, op internet, via vakantiekiekjes en directe ontmoetingen tijdens vakanties of zakenreizen is het, bijvoorbeeld, aannemelijk 1,4 miljard extreem armen wereldwijd er steeds minder alleen voor staan.
Omdat we steeds meer op elkaar betrokken raken, zijn we meer en meer geneigd tot wederzijdse empathie. Er is A new cosmopolitanism in the air.21 Het is aannemelijk dat meer mensen dan ooit tevoren elkaar als mens herkennen. Het is aannemelijk dat in een tijd van mondialisering meer mensen als ooit tevoren betrokken zijn op elkaar. Voor filosofe Martha Nussbaum22 is dit nieuwe kosmopolitisme zelfs meer dan een aannemelijkheid, wanneer zij beargumenteert dat ‘alle mensen ter wereld deel uit maken van onze gemeenschappelijke zorg’ en dat de toename van deze mondiale zorg concreet zichtbaar is in de groeiende bemoeienis van het westen met het zuiden.
De stelling lijkt inderdaad verdedigbaar dat de ‘morele mondialisering’ meer is dan een wensdroom of een rallying cry. Morele mondialisering zou wel een empirisch constateerbare trend kunnen zijn die daarmee een draagvlak legt onder een kosmopolitisch denken waarin de zorg voor de ander een belangrijke rol vervult.

Volgens Martha Nussbaum staan de eerste twee redevoeringen voor Plato's vroegere opvattingen omtrent de rol van de emoties in het menselijk leven. In de derde redevoering corrigeert Plato dus zijn eerdere opvattingen. In de Phaedrus is dus een belangrijke wending in Plato's denken te herkennen, in die zin dat hij nu meer waarde hecht aan het niet-rationele.

Martha Nussbaum Creating Capabilities - The Human Development Approach (Volkskrant 9 juli 2011)
Potentieel van samenlevingen Cijfers over economische groei zeggen weinig over het welzijn van de bevolking. Filosoof Martha Nussbaum heeft een beter idee.
Grote organisaties als het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank verlaten zich geheel op het bruto binnenlands product (bbp) bij het meten van het economisch succes van landen. Veel te eenzijdig, stelt de Amerikaanse filosofe en juriste Martha Nussbaum in een nieuw boek, Creating Capabilities. Het leidt niet alleen tot verkeerde ranglijsten van landen, maar erger nog, tot verkeerde beleidsaanbevelingen.
Het bbp en economische groeicijfers zeggen weinig over de ongelijkheid binnen de bevolking, over de achtergebleven gebieden en bevolkingsgroepen en dus over de ingebakken zwakte van op het oog succesvolle groeilanden. Er is een veel beter alternatief voorhanden: De Human Development Reports van het VN-ontwikkelingsprogram (UNDP). Die rapporten verschijnen jaarlijks sinds 1990. In de ranglijsten worden sociale indicatoren (zoals kindersterfte, percentage schoolgaande kinderen, vrouwenemancipatie) naast economische meegewogen.
Voor de wetenschappelijke onderbouwing tekenen vooraanstaande academici, onder wie Nussbaum en de Indiase econoom en filosoof Amartya Sen. Zij zijn de oprichters van de Human Development and Capabilities Association, met 700 leden in 80 landen. Er is een hele wetenschappelijke bibliotheek van gevalsstudies en theoretische verhandelingen gegroeid ter onderbouwing van deze benadering. Nussbaum schreef Creating Capabilities - The Human Development Approach voor een breder lezerspubliek.
Zij legt de nadruk op het optimaal benutten van de mogelijkheden van landen en hun bevolking. Het verbeteren van de kwaliteit van leven van alle burgers zou het doel van overheden moeten zijn, uit ethisch oogpunt maar ook omdat op die manier de sterkste samenlevingen en economieën worden opgebouwd.
De twee pilaren van deze benadering zijn vrijheid voor de individuele burgers en een democratische en verantwoordelijke overheid die de ruimte schept waarin de burgers zich kunnen ontplooien en daarmee de economie en samenleving tot bloei brengen. Nussbaum legt helder uit welke vrijheden er nodig zijn voor het kunnen benutten van talenten en het potentieel van een samenleving.
Ze brengt ook in kaart waar zulke vrijheden kunnen botsen. Er is veel discussie over botsende belangen en de rol van de staat in de zeer uiteenlopende culturen in de wereld. Nussbaum vindt Sen bijvoorbeeld te soepel voor culturen met autoritaire tradities. Zij is zelf veel strenger: wetten en internationale regels moeten overal gelden en worden gehandhaafd voor alle wereldburgers. Hóe dat zou moeten, is een nog meer omstreden onderwerp.
Creating Capabilities is een uitstekende inleiding in het gedachtengoed en de debatten van de theoretici van deze benadering. Nussbaum besteedt alleen wel erg veel aandacht aan de filosofische en juridische kwesties. De vraag dringt zich op wat het allemaal betekent in het dagelijks leven. Nussbaum noemt bijvoorbeeld het benutten van het enorme potentieel van vrouwen via hun empowerment, zoals dat in het jargon heet, en het beschikbaar maken van kleine kredieten. Het IMF en meer nog de Wereldbank hebben een deel van deze benadering inmiddels ingepast in hun beleid, maar hun economen zullen meer willen weten over wat het in de praktijk oplevert.

We zijn allemaal min of meer met de ’fundamentele attributiefout’ behept. Deze houdt in dat als het goed gaat, we denken dat we het aan onszelf te danken hebben. Maar als het slecht met ons gaat, dan wijten we het aan onze omgeving. Hoe worden we door onze omgeving beïnvloedt?
Als mensen gedrag van de ander als negatief ervaren, zijn ze geneigd dat negatieve gedrag toe te schrijven aan diens persoonlijkheid. Het wonderlijke is echter dat we positief gedrag van anderen toeschrijven aan omstandigheden. En om het nog wat erger te maken: bij onszelf doen we precies het omgekeerde! Eigen negatief gedrag schrijven we toe aan de omstandigheden, eigen positief gedrag schrijven we toe aan onze persoonlijkheid. We noemen dat verschijnsel de fundamentele attributiefout. Gedrag wordt bepaald door iemands eigenschappen, zo denken we. Over het algemeen is dat echter onjuist. Het meeste gedrag dat we vertonen wordt veroorzaakt door simpele omstandigheden.

Met zijn opmerking ‘Ik ben geen trainer. Ik ben een raadgever van de trainers, wat een heel andere functie is.’ brengt Peter Sloterdijk de relatie, het Meta-leren tussen ‘Leraar en Leerling’ in beeld.

Peter Sloterdijk Weisheit.

Sjoerd van Tuinen Binnenstebuiten denken:
De Duitse filosoof Peter Sloterdijk (1947) is in Nederland vooral bekend geworden door het internationale schandaal dat volgde op zijn provocerende lezing Regels voor het mensenpark in 1999. Veel eerder al deed hij als vlijmscherp tijdsdiagnosticus in wijde kring veel stof opwaaien met de Kritiek van de cynische rede. Zijn status onder filosofen is echter omstreden.
Sommigen zien in Sloterdijk de opvolger van Jürgen Habermas als Duitslands maatgevende filosoof; anderen doen hem af als charlatan of pseudo-mysticus. Zijn teksten vergen zeer ondogmatische lezers die bereid zijn het onderscheid tussen vorm en inhoud dynamisch te hanteren en zich verregaand te laten meeslepen door een welhaast onvergelijkbaar discours dat laveert tussen wijsbegeerte en literatuur, psychoanalyse en politiek, mythologie en wetenschap, fijnzinnige abstracties en banale grappen. Het oeuvre van Sloterdijk wordt gekenmerkt door de voortdurende poging een kritisch denken te ontwikkelen dat erin slaagt de mankementen van het Duitse links-intellectuele discours te overwinnen. Recentelijk heeft hij een antropologie ontwikkeld, die vooral tot uitdrukking komt in zijn op Heidegger geïnspireerde 'mediale poëzie van de existentie' in de Sferen-trilogie. Actuele ontwikkelingen als individualisering, globalisering en virtualisering worden daar op hoogst originele wijze in verband gebracht met klassieke filosofische en psychoanalytische thema's als kunst, techniek, metafysica, politiek en identiteit. Deze inleiding biedt het eerste samenhangende overzicht van het omvangrijke en veelomvattende oeuvre van Sloterdijk, waarvan diens dionysisch of vitalistisch materialisme de gemeenschappelijke noemer vormt. Sloterdijk staat daarmee in de wijsgerige traditie die teruggaat op Spinoza en Nietzsche en die in 'het denken van het buiten' van de Franse nietzscheanen Foucault en Deleuze een belangrijke impuls heeft gekregen. 'Binnenstebuiten denken' verwijst naar het posthumanistische perspectief, van waaruit Sloterdijk beschrijft hoe mensen afhankelijk zijn van binnenwerelden, die echter in toenemende mate aan veranderingen van buitenaf onderhevig zijn.

Rense Nieuwenhuis: De fysische vraagstelling laat Sloterdijk echter onbeantwoord: waarom spat een zeepbel uit elkaar op het moment dat hij dat doet? In overeenstemming met Sloterdijk ontspruiten zich in mijn natuurkundig ongeschoolde brein een aantal hypothesen. Is het de invloed van de buitenwereld, oftewel verdampt het water totdat de bel knapt, of zijn het vervuilingen (stof) die dat bewerkstelligen? Is het een deel van het water dat door de zwaartekracht naar beneden zakt en als een druppel onder aan de bel gaat hangen, en zorgt daarmee de afscheiding zelf voor de tenondergang? Ook is het denkbaar dat het juist de binnenwereld is die het verval initieert: in dat geval zou de lucht in de bel elementen van de zeep oplossen, waardoor er een osmotisch proces op gang komt: de bel komt onder druk te staan en spat, wederom, uit elkaar.

De kredietcrisis toont een ding de risicospreiding(beheersing) is volledig (vol en ledig/leeg). De cultuurfilosoof Peter Sloterdijk hanteert in zijn boek Sferen voortdurend het oxymoron. Een oxymoron is een speciaal geval van de paradox: daar is wel een zekere tegenspraak aanwezig, maar bij nadere beschouwing lost die tegenspraak zich op. Bij de oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil echter in stand.
De éne werkelijheid biedt een referentiekader aan de boeken van Peter Sloterdijk.

Ad Verbrugge is een leerling van Ludwig Heyde.

Het primaire proces in het onderwijs draait om de relatie ‘Leraar en Leerling’, de overdracht van inhoudelijke kennis. Door de schaalvergroting en de daarmee samenhangende bureaucratie in het onderwijs is deze relatie aardig onder druk komen te staan. In bureaucratische geleide organisaties staat veelal niet de klant, de leerling waar het feitelijk om moet draaien, maar het bouwen van eigen koninkrijkjes centraal. Het is een utopie te geloven dat door schaalvergroting de effectiviteit en efficiency in een dergelijke organisatie toeneemt. Het tegendeel is eerder het geval. De zogenaamde marktwerking is aan de neerwaartse spiraal, die de afgelopen decennia in het onderwijs naar voren is gekomen debet.

Van der Hoeven (Volkskrant 28 oktober 2009): Ik maak me zorgen over het korte termijn winstbejag dat hier en daar overheerst. Een gebrek aan ethisch en moreel handelen is mede oorzaak geweest van de economische crisis.
Haar opmerkingen zijn de werkgevers Bernard Wientjes, Loek Hermans en Albert Jan Maat in het verkeerde keelgat geschoten.
Van der Hoeven gaat met de onderwijswereld overleggen over cursussen ethiek bij managementopleidingen (Volkskrant 30 oktober 2009).
Door haar vrijwel kritiekloze en kleurloze politieke opstelling etaleert Van der Hoeven zich op ethisch terrein als een lege huls. Dit in tegenstelling tot wat je van een CDA politicus in het kader van het rentmeesterschap zou mogen verwachten. Of met andere woorden wat is precies de toegevoegde waarde van deze minister? Verdient Maria van der Hoeven het voordeel van de twijfel of moet Van der Hoeven zelf voor haar falende overheidsbeleid verantwoordelijkheid nemen? Inmiddels is bekend dat ze de eer aan zichzelf houdt.

Door Nout Wellink c.s. wordt van de hindsigt-bias (ik-wist-het-aldoor-al-afwijking) gesproken (Roel Janssen boek Wellink aan het woord, recensie in de Volkskrant 9 juli 2011). Men spreekt ervan wanneer mensen met de kennis van nu een voorval uit het verleden achteraf voorspelbaar en evident vinden.

Nout Wellink: ‘We dachten allemaal in hetzelfde stramien en handelden daarom procyclisch. Hier raak je aan een diepe karakteristiek van de mens . Kuddegedrag zit in de menselijke natuur.’

Heijerman, Jacobs, Korthals & Wouters boek Praktische filosofie (p. 126):
Nietzsche’s aanklacht tegen de moderne westerse cultuur geldt het soort mens dat deze cultuur heeft voortgebracht en nog steeds produceert: het kuddedier, de massamens.

Kuddegedrag heeft op groupthink betrekking.

Het gaat er dus om, net zoals eerder Jared Diamond heeft betoogd, een manier te vinden om mensenmassa’s in bedwang te houden. Volgens Jared Diamond zijn daarvoor de religies uitgevonden. In organisaties draait het primair om hoe kunnen we de kwaliteit van de besluiten verbeteren. Er dient wel degelijk met de keerzijde van de evolutietheorie rekening te worden gehouden dat er van doelgerichtheid, entelechie in de natuur sprake is.

Jared Diamond, Wees zuinig op de polder (Volkskrant 12 juni 2004):
Er zijn twee scenario’s voor de komende vijftig jaar: een prachtig scenario dat we kiezen of een minder prettig (doemscenario) dat we niet kiezen. Of de Haïti’s, Rwanda’s, Iraks en Afghanistans vermeerderen zich, we kappen de laatste bossen, pompen de laatste olie op en gaan ten onder in oorlog en terrorisme, of we erkennen de problemen en doen er wat aan. De Eerste Wereld moet zijn ecologische impact matigen. Dat kan op twee manieren: minder bevolkingsgroei, en dat lukt al aardig. En minder consumptie. Er is vis en hout genoeg, als we het beter managen. Onmogelijk? Misschien. Maar doorgaan is geen optie. Daarom zeg ik: de toekomst wordt bepaald door de keuzes die we maken.
De balanceerdraad zien als een verbinding een brug, naar een betere toekomst op korte en langere termijn. Er is innerlijke moed voor nodig om over de draad te lopen. Het gevoel zegt dat we ons evenwicht kunnen verliezen, dat we kunnen vallen en ons gezicht kunnen verliezen. We worden angstig. De gedachte dat we kunnen vallen krijgt de overhand, gaat overheersen. De hindernis vermijden is kiezen voor de gemakkelijkste weg, niets doen. Alleen door onze denkgewoonten door ons voelen te laten beïnvloeden kunnen we een hoopvollere toekomst creëren, we hebben het zelf in handen. Door te ontspannen en rustig na te denken over wat ons aan de overkant wacht is het wel mogelijk de hindernis van de balanceerdraad te nemen. Voor het nemen van een innerlijke hindernis moeten we vaak eerst door een muur breken. Het spontane, argeloze kind in ons wakker schudden.

Ilya Prigogine heeft het vraagstuk al gesignaleerd waar bestuurders mee te maken krijgen:
'Het belangrijkste is dat we de strikte scheiding tussen twee culturen kunnen overstijgen. De geschiedenis van de westerse filosofie is een ongelukkige geschiedenis die alleen maar tot dualisme of monisme heeft geleid. In navolging van Spinoza zei Einstein ooit tegen De Gaulle dat we marionetten zijn zonder dit zelf te beseffen. Dat is wel een heel raar beeld. Het past perfect bij de eeuwenoude retoriek die wil dat de menselijke geschiedenis contingent en de natuurlijke gedetermineerd is. Hoe kan dit gecombineerd worden? Wij handelen in de natuur. Als wij contingent zijn, is de natuur het dus ook, want wij zijn een deel van de natuur.'

Henk Procee haalt in zijn boek Intellectuele passies tot slot Ladislav Hejdaneck aan:
‘Bij hem was waarheid niet zozeer de overeenstemming van een uitspraak met de werkelijkheid als wel iets anders, een lonkend perspectief. En daar werd me duidelijk dat intellectuele passies meer te maken hebben met een poging om in de waarheid te leven dan met het in de greep krijgen van de waarheid. Hij legde de diepere betekenis van het begrip ‘in de waarheid leven’ uit. Het westerse perspectief werd door hem radicaal op z’n kop gezet.
Immers, zo zei hij, de waarheid is er en ik mag erin leven. Ik ben er geen product van, ik ben er product van. Mijn optreden is niet zo belangrijk voor de waarheid, zij is belangrijk voor mij.'

Met hun filosofische invalshoek leggen zowel Prigogine als Procee een link tussen het Westerse en Oosterse denken, tussen Darwin èn God (Trouw, 8 december 2008). Het boek van Procee lijkt voort te borduren - zonder dat hij dit misschien zelf direct beseft - op de oude wijsheidsschool van Pythagoras.

Het principe van emanationisme – dat in de getallenleer van Pythagoras tot uitdrukking wordt gebracht – vindt ook in het Westen toepassing. Ockhams scheermes geldt voor Cultuursociologie, dat bevindt zich op het snijpunt (emanationisme) tussen Cultuurwetenschappen en Sociologie, Evolutiebiologie tussen Evolutie en Biologie, Culturele psychologie tussen Cultuurwetenschappen en Psychologie, Sociobiologie tussen Sociologie en Biologie, Evolutiepsychologie tussen Evolutie en Psychologie, Paleontologie tussen Geologie en Biologie, Geochemie tussen Geologie en Scheikunde en Geofysica tussen Geologie en Fysica. Door de convergentie van twee disciplines ontstaat synthese. Uiteindelijk draait het om het onderzoek dat betrekking heeft op de relatie tussen Unificatietheorie en Eenheid in Verscheidenheid.

In het boek Een vorm van beschaving van Klaas van Egmond staat de Axis mundi voor de verbinding tussen de materiële en immateriële wereld.
In zijn overzicht (p. 56/57) somt Procee de innovatieve, interdisciplinaire grenswetenschappers Plato (leerling van Socrates en leraar van Aristoteles; stichter van de Atheense Academie, het eerste instituut voor hoger onderwijs in het westen), Kant (zijn invloed op de terreinen van filosofie, ethiek, theologie, strafrecht, volkenrecht en esthetiek werkt door tot op van vandaag en is nog actueel), Hegel (streefde naar de ontwikkeling van één totaal-concept waarin hij wetenschap, esthetica, godsdienst en filosofie wilde verenigen), Gadamer (onderzoek naar de aard van de geesteswetenschappen en het onderscheid met de natuurwetenschappen), Husserl (studeerde in Leipzig filosofie, wiskunde en natuurkunde) James (filosoof en psycholoog) en Wittgestein op. In zijn boek (p. 23) verwijst hij naar het onkenbare noumena, daarvan zegt Kant kunnen we geen weet hebben.

Umberto Eco heeft het op de wereld van Hermes Trismegistos gebaseerde boek ‘De slinger van Foucault’ geschreven.
Het boek Wittgenstein van Etienne Kuypers geeft een interessante toelichting op de ‘Slinger van Foucault’.
130: Om bij te dragen aan het persoonswordingsproces moet opvoeding een appèl tot authenticiteit zijn, een bewustmaken op individuele verantwoordelijkheden om zelf het bestaan in vrijheid zin te geven. Doordat in de dialectiek der leefwerelden van leraar en leerling een gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaat, kan het actuele gezamenlijke leven als zinvol worden ervaren om de toekomst open tegemoet te treden.

Moritz Schlick was een Duits filosoof, oprichter van de Wiener Kreis en zodanig grondlegger van het logisch positivisme. Schlick werd beïnvloed door Ludwig Wittgenstein en Rudolf Carnap.

Een slinger van Foucault is een zeer groot uitgevoerde slinger, genoemd naar de Franse fysicus Léon Foucault. Doordat het vlak waarin de slinger beweegt dezelfde stand in de ruimte behoudt, kan hij gebruikt worden om de draaiing van de aarde aan te tonen.

In zijn denken heeft Foucault met name invloed ondergaan van de (Franse) Linguistic Turn (de term is van de logisch positivistische filosoof Gustav Bergmann) zoals die tot stand gebracht zou zijn door respectievelijk Nietzsche, Freud en Ferdinand de Saussure. Deze houdt een verschuiving in van een bewustzijnsfilosofisch paradigma (Descartes) naar een taalfilosofisch paradigma (De Saussure). Hierin speelt vertooganalyse (discours) een determinerende rol. Het is niet het zelfbewustzijn of het cogito die het kennen constitueert, maar de taal die het zelfbewustzijn constitueert. Ook Kant en Hegel spelen hierin een rol, met name in de jaren ’60. Pas in de laatste dagen van zijn leven sprak Foucault zich uit over de invloed van Heidegger op zijn werk.

Wim de Lobel, boek De Eeuwige Generatie (p. 43): Heidegger verwijst naar een aantekening van Nietzsche, die hij na zijn Zarathustra heeft gemaakt (±1885), naar aanleiding en ter definiëring van het zijn van het wordingsproces. Heidegger citeert: “Aan het worden (wording) het karakter van het zijn te geven – dat is de hoogste wil tot macht.” Verder zegt Heidegger: “Het zijn, dat Nietzsche hier denkt, is de eeuwige wederkeer van hetzelfde.”

H.W. von der Dunk 'Aanvaard Haags vonnis Srebrenica' (Volkskrant 12 juli 2011)
Maar los van deze complicaties: het zou de Nederlandse staat sieren als hij nu al deze kwesties opzij veegt en met een royaal gebaar erkent dat er een algemene hogere rechtvaardigheid bestaat achter alle wetsartikelen, waar eventuele politieke of juridische overwegingen voor kunnen wijken. Zo een gebaar levert ook internationaal uiteindelijk de beste papieren op en die kan Nederland beter dan ooit gebruiken.

Maar eerder heeft Hans Christian Andersen het thema al in zijn het sprookje De nieuwe kleren van de keizer vertolkt.
"Maar hij heeft niets aan!" zei een klein kind.
"Ach heer, de waarheid moet je uit een kindermond horen," zei de vader en de één fluisterde tegen de ander wat het kind zei.
"Hij heeft niets aan," zegt een klein kind, "hij heeft niets aan!"
"Maar hij heeft helemaal niets aan," riep tenslotte het hele volk. En de keizer kromp inéén, want hij vond dat ze gelijk hadden, maar hij dacht: "Ik moet het maar tot het eind volhouden." En de kamerheren liepen de sleep te dragen die er helemaal niet was.

Het is zeker niet gemakkelijk om mensen bij de les te houden, maar door beide kanten van de medaille'Geestkunde en Natuurkunde' – bij het oplossen van complexe vraagstukken te betrekken ontstaat een completer zicht op de werkelijkheid. Door een verkeerd model te gebruiken kom je zeker niet tot een goede oplossing. Primair gaat het om de kwaliteit van het recept, de visie die Beter Onderwijs Nederland uitdraagt.

Bram Janssens 2. Ontwikkelingen in het natuurwetenschappelijk wereldbeeld, 2.1 het holografisch model.
Karl Pribram, een Amerikaanse neurochirurg van de universiteit Stanford, die de klassieker 'Languages of the Brain' heeft geschreven, beweert1 dat de hersenen wel eens als een hologram zouden kunnen werken en op die manier toegang hebben tot een groter of hoger geheel, een veld of 'holistisch frequentiegebied' dat grenzen van tijd en ruimte overschrijdt. Dit gebied kan volgens hem overeenkomen met het transcendente gebied van de eenheid-in-verscheidenheid, dat door verscheidene mystici en wijzen is beschreven en ervaren. De Engelse natuurkundige David Bohm was door onderzoekingen in het subatomaire gebied tot de conclusie gekomen dat fysische entiteiten, die in tijd en ruimte gescheiden lijken, in feite op een fundamentele manier met elkaar verbonden zijn. Er bestaat volgens hem naast de expliciete, manifeste werkelijkheid een 'ingevouwen' impliciet gebied, dat op zich één onverdeeld geheel is en dat voortdurend aan ieder expliciet deel ter beschikking staat. Het universum zou een reusachtig hologram zijn.

S'RÎMAD BHÂGAVATAM Hoofdstuk 1: Vragen van de Wijzen
Waarom zou men andere verhalen nodig hebben als men hierin het prachtige verhaal aantreft van de Fortuinlijke, zoals dat werd samengesteld door de grote wijze (Vyâsadeva) en dat, met de hulp van de vromen die volijverig van dienst zijn, terstond de Heer in het hart vestigt. (3) Het is de gerijpte vrucht van de wensboom van de Vedische literatuur die vloeiend van de lippen van S'ukadeva [de zoon van Vyâsadeva] zich manifesteerde als zoete nectar die volmaakt is in ieder opzicht. O jullie die zo bedreven en gewetensvol verrukt zijn over de toewijding, geniet toch altijd de veilige haven van het S'rîmad Bhâgavatam!

'Politici maken onze democratie kapot' (Joep Dohmen Volkskrant 3 september 2011)
De geesteswetenschappen en de kunsten helpen de mens zich in te leven in anderen. Daarop bezuinigen voedt de haat, stelt filosoof en hoogleraar Joep Dohmen.
Ja-knikkers
Nederland kiest echter vandaag voor op winst gericht onderwijs. De Nederlandse universiteiten moeten van overheidswege zwaar bezuinigen, met name op de niet-exacte vakken. De verantwoordelijke politici en bestuurders zien het belang van geesteswetenschappen en kunst niet in. Zij willen niet onder ogen zien dat de kredietcrisis op rekening komt van onverantwoordelijk handelende individuen. Zij willen niet toegeven dat het echec van de banken geen toeval was en alles te maken had (en heeft!) met een cultuur van ja-knikkers. Onze minister van Onderwijs, Marja van Bijsterveldt, zei in Trouw: 'Ik wil alles uit het kind halen.' Hoe dan? Door het een vakkenpakket te geven van Engels, taal, rekenen en economie. Geen enkel woord over brede algemene vorming, dat vindt ze maar flauwekul.
Het mensbeeld van Nussbaum is het tweede belangrijke punt in Niet voor de winst. Dat is niet zo positief. Zij laat zien hoe jonge kinderen moeten leren hun primaire narcisme, hun schaamte over hun lichamelijkheid en hun onmacht te overwinnen. Opvoeding betekent: jonge mensen niet alleen leren inzien maar ook leren aanvaarden dat ze als mens kwetsbaar zijn en afhankelijk van anderen. Alleen wie daarin slaagt, is zelf beter in staat om open te staan voor anderen en anderen te helpen. Wie er echter niet in slaagt zijn onmacht te verdragen, zal zijn angst, walging en schaamte over zichzelf al gauw op anderen projecteren. Die ander, die vreemdeling, die allochtoon deugt niet; hij stinkt, is een rat, tuig. Met andere woorden: humanistische vorming via de geesteswetenschappen en kunsten is van groot belang voor een bloeiend, gelukkig leven. Maar zij is van nog veel groter belang voor het voorkomen van mislukte levens en het tegengaan van een cultuur van haat.

Maarten van Buuren en Joep Dohmen over schrijvers en denkers
Waarom zou niet iedereen een kunstwerk van zijn leven kunnen maken? Waarom is die lamp, dit huis wel een kunstwerk en mijn leven niet?’ Dit zijn de woorden van de Franse filosoof Michel Foucault, waarin wij ons 25 jaar later steeds meer herkennen, nu de grote idealen en utopieën zijn verbleekt. Foucaults ideeën sluiten aan bij een cultuur van levenskunst die algemeen aanvaard was in de klassieke oudheid.
Denkers en schrijvers van de klassieke oudheid tot nu verschillen echter van mening over de invulling daarvan. Sommigen van hen presenteren een krachtige en optimistische levensvisie en geloven in de maakbaarheid, anderen zijn sceptisch en terughoudend, soms op het sombere af. In tien lezingen bespreken Joep Dohmen (hoogleraar Wijsgerige en Praktische Ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek) en Maarten van Buuren (hoogleraar Moderne Letterkunde, UU) om en om beroemde denkers en schrijvers.
Maarten van Buuren zal zich richten op de donkere, pessimistische geesten en Joep Dohmen op de lichte, meer optimistisch gestemde denkers. Van Buuren bespreekt romans waarin de personages zich gesteld zien voor zulke grote levensvragen dat geen geloof of theorie ze had kunnen voorbereiden. Ze moeten zelf hun levenshouding bepalen en troost en richting vinden. Joep Dohmen gaat aan de hand van grote filosofen in op het klassieke idee dat ieder tijdens zijn leven zijn eigen praktische wijsheid opdoet.
Oog in oog met het leven en de dood, liefde en pijn, met de schrijvers en denkers, het publiek en elkaar. Pasklare antwoorden bestaan niet. Discussie is essentieel om er achter te komen wat literatuur en filosofie te bieden hebben voor onze eigen levensweg.

Filosofen over de praktijk van het goede leven
De kunst van het leven is niet in formules te vatten die je maar één keer hoeft te horen. Levenskunst is praktisch en vraagt om aandacht, opmerkzaamheid en handelen, niet om regeltjes en voorschriften. Oefenen is de rode draad. Dat zal ook blijken uit de lezingen in dit programma.

Zodra we het over levenskunst hebben, dreigen er twee valkuilen. Het is makkelijk om terug te grijpen op voorgeschreven leefregels of boeken als Verander je leven in tien stappen. Alsof het geheim van een succesvol leven zich een-twee-drie laat ontrafelen. De andere valkuil is zweverigheid. Voor de wetenschappers die aan het woord komen in dit programma, staat voorop dat ideeën niet alleen mooi moeten zijn, maar ook toepasbaar in het dagelijks leven. Thuis, op het werk en in vriendschappen met anderen. Ze streven naar een denkwijze die consequent en doordacht is. Voor het goede leven zijn geen wetten, maar dat betekent niet dat er niets over te zeggen is.

In de lezingen overstijgen de sprekers periodes en stromingen en laten ze constanten zien in het denken over het goede leven, en de verschillende gedaanten die dit aanneemt. Van de oosterse wijsheid en de klassieke oudheid tot moderne levensverhalen. Van de vraag hoe je omgaat met emoties, tot je plaats in de wereld en je relatie met anderen. Levenskunst is hard werken, maar oefening baart kunst.

Het is bekend dat Pim van Lommel in zijn boek Eindeloos Bewustzijn – Wetenschappelijke visie op bijna-dood ervaring - Hoofdstuk 15 Er is niets nieuws onder de zon - het thema ziel (psyche) al uitwerkt. Maar in dit rapport wordt het thema vanuit een bedrijfskundige invalshoek, in het bijzonder op basis van organisatiecultuur, besluitvormingsprocessen en artificial intelligence benaderd.

Daniel Ofman beoogt met zijn boek ‘Bezieling en Kwaliteit in Organisaties' aan de zelfkennis van managers een nuttige bijdrage te leveren. Om de complexe werkelijkheid te verklaren is aanvankelijk het kernkwadrant van Ofman gebruikt. Het kernkwadrant toont de wisselwerking tussen twee polen, het brengt één dyade in beeld. Kwadranten kunnen worden gebruikt om de essentie van ons bestaan, de complementariteit tussen volmaaktheid en onvolmaaktheid (positieve en negatieve as), het principe van het vrouwelijke en het mannelijke, van het begin tot het einde, alfa en omega, de zwaartekracht van aantrekken en afstoten weer te geven.

De filosofie achter boeken van organisatieadviseur Daniel Ofman en managementgoeroe Manfred Kets de Vries is dat als je greep krijgt op je eigen capaciteiten en tekortkomingen, je ook greep weet te krijgen op je organisatie. Er achter komen wie je bent, daar draait het om.

Daniel Ofman legt in zijn boek de nadruk op de kernkwaliteiten van de manager. Ken Wilber belicht met name het collectieve aspect.

Het gaat er niet om de complexiteit van organisaties te vergroten, maar om ze te verkleinen.
Het is nuttig meer bewust te worden van de achtergronden van noodzakelijke lange termijn veranderingen en niet alleen ad hoc korte termijn vraagstukken op te lossen. De begripsverwarring ontstaat hoofdzakelijk doordat we ons met halve waarheden bezig houden. Binnen de traditionele hiërarchische structuren zijn de huidige complexe vraagstukken niet meer op te lossen. In plaats van dat we de systemen steeds complexer en ondoorzichtiger - Too big to fail - maken moeten we terug naar wat al in 1973 door de econoom E.F. Schumacher: in zijn boek Small Is Beautiful, het spreiden van risico's is aangegeven.

'Lidstaten EU moeten soeverein blijven' Marcel van Hamersveld (Volkskrant 8 juli 2011)
Is dat de kant die we op willen in Europa? Die van een nieuwe dictatuur? Dan is het hoog tijd de feiten onder ogen te zien en ons te realiseren dat de oplossing niet ligt in meer, maar juist in minder Brussel, in minder bureaucratie en niet in meer bevoegdheden afstaan. Om de vrijheid in Europa voor de komende generaties veilig te stellen, is het hoogst noodzakelijk de soevereiniteit van natiestaten niet alleen te handhaven, maar ook te versterken. Hoog tijd daarom dat Europese burgers - en niet alleen de Griekse - hun stem laten horen en gehoord worden. Economische samenwerking, ja graag. De vorming van een VSE, nee, dank u beleefd.

'Soevereine staat volkomen uit de tijd' Pepijn Corduwener (Volkskrant 12 juli 2011)
Staatssoevereiniteit is niet meer te verdedigen, het verlies ervan is de andere kant van de medaille van globalisering en daarmee van economische groei. Staten kunnen anno 2011 dus niet meer soeverein zijn, en de relatie tussen democratie en staatssoevereiniteit moet daardoor inderdaad opnieuw worden gedefinieerd. Een zekere opkomst van een Europese dictatuur betekent dit echter, gelukkig, niet.

Marcel van Hamersveld en Pepijn Corduwener verwoorden twee standpunten die haaks op elkaar staan. Het gaat er primair om de systemen minder complex, dus minder bureaucratisch en juist transparanter te maken.

Na het lezen van het artikel Autisme wereldreligies moet doorbroken in de Volkskrant van 18 oktober 2003 is met het verzamelen van informatie voor het rapport ‘E i V’ daadwerkelijk een begin gemaakt.

Het gaat er om, zoals boven door Jared Diamond aangehaald, een manier te vinden om mensenmassa’s in bedwang te houden. Essentieel hierbij is het klassieke onderscheid tussen plichtmatig handelen in gehechtheid, pravritti dharma; en plichtmatig handelen in onthechting, nivritti dharma (zie 3.32: 2-5 & 43-36, 4.4: 20 en 11.10: 4). Onthechting leidt tot de zelfbeheersing die werkelijke vrede brengt en gehechtheid is een hopeloze poging elkaar te beheersen, leidt tot conflicten en oorlogen.

De 4e dimensie scheidt verleden en toekomst, de ruimte-tijd spiegelsymmetrie. De complementariteit brengt de verbinding tussen verleden en toekomst tot uitdrukking. De verborgen 5e dimensie (spiegelneuron) de scheidslijn ('Membraan') tussen de micro- en de macrokosmos is op een hoger aggregatieniveau (superspiegelneuron) kandidaat voor de verborgen 8e ('cyclisch universum'), die een ommekeer mogelijk maakt. In de snaartheorie zijn energie en tijd twee complementaire grootheden.

ZwaartekrachtHermeneutische Cirkel (1 + 7)Non-lokaal bewustzijnVerbeeldingskracht'Globale brein en Cybernetica'
TijdsymmetrieRuimte en Tijd (4)Gebroken symmetrieEther-paradigmaÉne werkelijkheid (1)
SpiegelsymmetrieEnergie en Tijd (3 + 5)5e Dimensie5D-conceptWet van harmonie (2)
MateriesymmetrieEnergie en Materie (2 + 6)4e Dimensie5DdenkraamWet van analogie (3)
 Materie-bewustzijnZeven zintuigen Gelijkvormigheid

Het is de ziel (tussennatuur), de schakel tussen 'Geest en Lichaam', die 'Bewust of Onbewust' voor 'Balans of Onbalans', 'Evolutie en Involutie' ('Evolutie of Devolutie') zorgdraagt.

Zowel Klaas van Egmond in zijn boek Een vorm van beschaving (p. 55) als Gerrit Teule in het boek Wat Darwin niet kon weten (p. 133) maken van i (wortel -1), de imaginaire 5e dimensie 'Weltstoff' (Materie-bewustzijn) gebruik.

Teilhard zegt dat de ganse kosmos niet opgebouwd is uit materie, maar uit wat hij noemt: 'Weltstoff'. Wat is nu het verschil? 'Weltstoff' is meer dan materie. De stof waaruit alles is opgebouwd, heeft namelijk een buitenkant én een binnenkant. De buitenkant van de 'Weltstoff' is materie. Haar binnenkant is bewustzijn. 'Weltstoff' is dus 'materie-bewustzijn', een soort bipolaire eenheid in elk 'deeltje'.

Of zoals Paul Revis het in zijn boek De evolutie van brein en bewustzijn - Het pionierswerk van Jung en Teilhard de Chardin verwoordt: “Ethiek is de overlevingsstrategie, het contract social, van de mensheid die tot steeds complexere samenlevingsvormen evolueert. Ethiek betreft niet alleen de vormgeving van grote sociale (uiteindelijk mondiale) verbanden, maar berust bovenal op de relatie van individu tot individu” (p. 97).

De kwintessens, het mysterie van het leven zit in de ruimte, de chemie tussen twee mensen (De ander als spiegel; De ander centraal). Wat daar precies gebeurt, daar begrijpen we heel weinig van, dat zijn louter vermoedens. Wat werkelijk belangrijk is, kan niet in woorden worden uitgedrukt.
Het geheim van het leven zit in eros verborgen. Echte liefde is onvoorwaardelijk, is niet voor een breezer te koop.
Het mysterie van het leven zit, net als de groei van een foetus bij de moeder, in onszelf.
Het mysterie van het leven kan in poëzie wel voelbaar worden gemaakt. Door het leven te leven geef je zin aan het goddelijke LEVEN (zingeving).

Oliviero Toscani, Volkskrant magazine:
Degenen, die de campagnes voor God hebben gedaan, hebben goed werk verricht, toch? Ze hebben de grootste illusie op aarde uitgevonden en aan de man gebracht. Het feit dat we creativiteit als eigenschap kennen, bewijst dat we niet perfect zijn. En moeten de menselijke perfectie zien te creëren. En aan intelligentie alleen hebben we dan niet genoeg. Intelligentie is een teken, een bewijs van onze innerlijke leegheid. Het is instinct dat je er tegenover kunt stellen. Er is een dierlijk instinct in ons waarnaar we weer zouden moeten leren luisteren. We hebben dat instinct allemaal, maar je moet het kunnen combineren met moed en talent. Talent is de amplificatie van dat instinct. Opvoeding en onderwijs zijn het tegenovergestelde ervan. Politici zijn de domste personen die ik ooit heb ontmoet. Ze hebben zichzelf uitgevonden: mensen die helemaal niets kunnen en daarom maar politicus zijn geworden. Hoe dan ook, ik kan liefde en haat uitlokken, en dat is een groot voorrecht. Discipline en vrijheid zijn twee zaken die nauw aan elkaar verbonden zijn. Als alles chaos is dan ben je er de slaaf van. Managers zijn het tuig van de samenleving.
Volkskrant 28 februari 2005: ‘Mode gaat alleen nog maar over kopiëren, marketing, conformeren. De mode van nu lijdt aan inflatie. De creativiteit is weg. Het gaat alleen nog om geld maken. De middelmaat regeert. Niet alleen in de mode, je ziet het ook op televisie, en in de kunst. De hele wereld is aangetast door de middelmaat. Het meeste is shit.’

Dat we ons als apen kunnen gedragen betekent nog niet dat we van een aap afstammen, dat is een broodje aap verhaal. Het verhaal van adam en eva heeft betrekking op het tot zelfbewustzijn komen van de mens. De belangrijkste vraag is hoe nemen we de éne werkelijkheid waar? Wel is het zo dat alle mensenrassen door evolutie zijn voortgekomen uit een en dezelfde voorouder – ergo, elkaars gelijken zijn.

De Axis mundi (p. 70) in het boek Een vorm van beschaving van Klaas van Egmond - de verbinding tussen materiële en immateriële behoeften (p. 191) of oriëntaties (p. 203) - komt centraal te staan. Het gaat er uiteindelijk om hoe kunnen we op basis van het ‘integrale’ mens- en wereldbeeld (p. 272) vraag- en aanbodzijde, zowel voor de korte als voor de lange termijn, zo goed mogelijk op elkaar afstemmen.
De vraag komt naar voren in hoeverre de materiële wereld, de
'natheid van water' die Erik Verlinde onderzoekt de kloof tussen de immateriële wereld van Laozi, 'De volledigheid is als water' zal overbruggen? Elk mens is als het ware een druppel in een oceaan van leven. In de woorden van Osho: 'De oceaan valt in de druppel en de druppel wordt de oceaan'.

In de loop der eeuwen is een veelvoud (Plato, Socrates, Anselmus van Canterbury, Thomas van Aquino, Immanuel Kant, René Descartes, Kurt Gödel) aan Godsbewijzen uitgewerkt. Maar ook de stelling van Gödel is door de één-op-één relatie bijectie niet waterdicht.

Het universele bewustzijn (eenheidsbewustzijn) in de schepping maakt het voor de mensheid mogelijk het goddelijke bewustzijn te weerspiegelen (spiegelsymmetrie, weerkaatsen). Volgens Pythagoras heeft geluid, de trillingsfrequentie op de muziek van de sferen (musica universalis) betrekking. De intermediair tussen materieel en immaterieel is de ziel (psyche).

H.P. Blavatsky De Geheime Leer Stanza 3 Het ontwaken van de kosmos (p. 107):
(c) De Ouden gaven het weer door een slang, want ‘fohat sist terwijl hij (zigzag) heen en weer glijdt’. De Kabbala geeft het aan met de Hebreeuwse letter teth ט, waarvan het symbool de slang is, die zo’n belangrijke rol speelde in de Mysteriën. Haar algemene getalswaarde is negen, want het is de negende letter van het alfabet en de negende deur van de vijftig poorten die leiden naar de verborgen mysteries van het zijn. Het is het magische agens par excellence en duidt in de Hermetische filosofie het ‘leven’ aan ‘dat de oerstof doordringt’, de essentie waaruit alle dingen zijn samengesteld en de geest die hun vorm bepaalt. Maar er zijn twee geheime Hermetische werkwijzen, de ene geestelijk, de andere stoffelijk, en deze staan met elkaar in relatie en zijn voor altijd verenigd. ‘Gij zult de aarde scheiden van het vuur, het ijle van het vaste . . . dat wat van de aarde opstijgt naar de hemel en weer neerdaalt van de hemel naar de aarde. Het (ijle licht) is de sterke kracht van iedere kracht, want het overwint alle ijle dingen en dringt door in alle vaste. Zo werd de wereld gevormd’ (Hermes).
Zeno, de grondlegger van de stoa, was niet de enige die leerde dat het Heelal evolueert, wanneer de oorspronkelijke substantie ervan wordt omgezet uit de toestand van vuur in die van lucht, dan in die van water, enz. Heraclitus van Efeze beweerde dat het enige beginsel dat aan alle natuurverschijnselen ten grondslag ligt, het vuur is. De intelligentie die het Heelal laat bewegen is vuur, en vuur is intelligentie. En terwijl Anaximenes hetzelfde zei over lucht en Thales van Milete (600 v. Chr.) over water, verzoent de esoterische leer al deze filosofen door aan te tonen dat, hoewel ieder van hen gelijk had, geen van hun stelsels volledig was.
De Geheime Leer hoofdstuk Aanvullende feiten en verklaringen over de bollen en de monaden (p. 216):
Men houdt echter nog steeds vol, dat de schrijver van ‘Esoteric Buddhism’ altijd al ‘het darwinisme heeft gepredikt’. Bepaalde passages schijnen ongetwijfeld deze gevolgtrekking te ondersteunen. Bovendien zijn de occultisten zelf bereid een deel van de hypothesen van Darwin als juist te erkennen, namelijk in de later gegeven details en secundaire evolutiewetten en voor de periode na het keerpunt van het vierde Ras. Over wat er heeft plaatsgevonden, kan de natuurwetenschap werkelijk niets weten, want zulke zaken liggen geheel buiten haar terrein van onderzoek. Maar de occultisten hebben nooit toegegeven en zullen nooit toegeven dat de mens in deze of in een andere Ronde een aap was, of dat hij er ooit een zou kunnen zijn, hoe ‘aapachtig’ hij ook mag zijn geweest. Daarvoor wordt ingestaan door dezelfde autoriteit, van wie de schrijver van ‘Esoteric Buddhism’ zijn informatie ontving.
219/220: De eerder gegeven leringen, hoe onbevredigend, vaag en fragmentarisch die ook waren, verkondigden dus niet dat de ‘mens’ uit de ‘aap’ was geëvolueerd. De schrijver van ‘Esoteric Buddhism’ beweert dit ook nergens met zoveel woorden in zijn boek; maar tengevolge van zijn voorliefde voor de moderne wetenschap, gebruikt hij uitdrukkingen die zo’n gevolgtrekking misschien zouden rechtvaardigen. De mens die aan het vierde – het Atlantische – Ras is voorafgegaan, kon denken en reeds spreken, hoewel hij er lichamelijk toch als een ‘reusachtige aap’ kan hebben uitgezien – ‘de kopie van de mens zonder de bezieling van een mens’.
De Geheime Leer Deel I, Stanza 6 Vervolg (p. 230):
Men heeft ons verzekerd dat er, voornamelijk in het Duits, verschillende moderne boeken bestaan met speculatieve fantasieën over dergelijke worstelingen om het bestaan in de sterrenhemel. Het verheugt ons dit te horen, want wij bezitten een occulte leer die zich verliest in het duister van archaïsche tijden. Wij hebben deze in ‘Isis Ontsluierd’ volledig behandeld, en het denkbeeld van een min of meer darwinistische evolutie, van ‘strijd om het bestaan’ en de suprematie, en van het ‘overleven van de geschiktsten’, onder zowel de menigten boven als de menigten beneden, kan men volgen door de beide delen van ons vroegere boek, dat in 1876 is geschreven. (Zie de Index in ‘Isis Ontsluierd’ bij de woorden ‘evolutie’, ‘Darwin’, ‘Kapila’, ‘strijd om het bestaan’, enz.) Maar het denkbeeld was niet van ons, het is afkomstig uit de oudheid. Zelfs de schrijvers van de Purana’s hebben allegorieën op een vindingrijke manier met kosmische feiten en gebeurtenissen van de mensheid samengeweven.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 15 Goden, monaden en atomen (p. 685):
En uit deze duade kwamen alle vonken voort van de drie hogere en de vier lagere werelden of gebieden – die in voortdurende wisselwerking staan. Dit is een lering die de kabbala en het occultisme van het oosten gemeenschappelijk hebben. Want in de occulte filosofie zijn er de ‘ENE Oorzaak’ en de ‘eerste Oorzaak’; deze laatste wordt paradoxaal de tweede, zoals duidelijk wordt aangegeven door de schrijver van de Qabbalah, from the philosophical writings of Ibn Gabirol – ‘bij de behandeling van de eerste Oorzaak moet men twee dingen beschouwen, de eerste Oorzaak op zichzelf en de relatie van de eerste Oorzaak met het zichtbare en het onzichtbare heelal’. Zo toont hij aan, dat de oude Hebreeën in de voetsporen volgden van de oosterse filosofie – de Chaldeeuwse, Perzische, Hindoe-, Arabische, enz. Hun eerste Oorzaak werd aanvankelijk aangeduid ‘door de drievoudige shaddaï, de (drie-enige) almachtige, vervolgens door het tetragrammaton, yhvh, het symbool van het verleden, het heden en de toekomst’ en, laten we eraan toevoegen, van het eeuwige Is, of het IK BEN. Bovendien brengt in de kabbala de naam YHVH (of Jehova) een hij èn een zij tot uitdrukking, mannelijk en vrouwelijk, twee in één, of hokhmah en binah, en zijn (of liever hun) shekinah of samenvattende geest (genade), die van de duade opnieuw een triade maakt.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 16 Cyclische evolutie en karma (p. 711):
Er is een voorbeschikking in het geologische leven van onze bol, evenals in de geschiedenis van het verleden en de toekomst van rassen en volkeren. Deze is nauw verbonden met wat wij karma noemen, en westerse pantheïsten ‘nemesis’ en ‘cyclussen’. De wet van de evolutie voert ons nu langs de opgaande boog van onze cyclus, wanneer de gevolgen opnieuw zullen samensmelten met de (nu geneutraliseerde) oorzaken, en weer die oorzaken worden, en alle dingen die door eerstgenoemde zijn beïnvloed, hun oorspronkelijke harmonie zullen herkrijgen. Dit zal de cyclus van onze speciale ‘Ronde’ zijn, een moment in de duur van de grote cyclus of het mahāyuga.
712: Zo zien we in de geschiedenis een regelmatige afwisseling van eb en vloed in het getij van de menselijke vooruitgang. De grote koninkrijken en keizerrijken van de wereld raken, nadat ze het hoogtepunt van hun bloei hebben bereikt, weer in verval, overeenkomstig dezelfde wet waardoor zij tot aanzien kwamen; totdat de mensheid, nadat ze het laagste punt heeft bereikt, zich weer doet gelden en nogmaals opklimt, waarbij volgens deze wet van cyclisch opklimmende vooruitgang, het bereikte iets hoger ligt dan het punt vanwaar zij daarvóór was afgedaald.

De Geheime Leer Deel II, Stanza 5. DE EVOLUTIE VAN HET TWEEDE RAS (p. 122):
Dit is fysisch en letterlijk waar; metafysisch, of op psychisch en geestelijk gebied, is het evengoed waar, dat alleen de atman de innerlijke mens verwarmt; d.w.z. hij verlicht hem met de straal van goddelijk leven en is als enige in staat aan de innerlijke mens of het reïncarnerende ego zijn onsterfelijkheid te verlenen.
125/126: Daarom staat er op de Smaragden tafel, die door christelijke handen werd verminkt:
Het hogere komt overeen met het lagere en het lagere met het hogere, om dit ene inderdaad wonderbaarlijke werk tot stand te brengen’ – dat de MENS is. Want het geheime werk van Chiram, of koning Hiram in de Kabbala, ‘in essentie één, maar met drie aspecten’, is het universele middel of de steen der wijzen. Het hoogtepunt van het geheime werk is enerzijds de geestelijke volmaakte mens; anderzijds is het de vereniging van de drie elementen, het occulte oplosmiddel in de ‘wereldziel’, de kosmische ziel of het astrale licht; en op het stoffelijke gebied is het waterstof in haar betrekking tot de andere gassen. Het TO ON, inderdaad; het ENE ‘dat niemand heeft gezien behalve de zoon’; deze zin heeft betrekking op zowel de metafysische als de fysische Kosmos, en op de geestelijke en de stoffelijke mens. Want hoe zou deze laatste het TO ON, de ‘ene vader’ kunnen begrijpen, indien zijn manas, de ‘zoon’, niet (als) ‘een met de vader’ wordt, en door deze opneming verlichting ontvangt van de ‘goddelijke leermeester’, de goeroe – atma-buddhi?
De Geheime Leer Deel II, Stanza 12. Onze goddelijke leermeesters (p. 413):
Van Manu, Thot-Hermes, Oannes-Dagon en Edris-Henoch tot Plato en Panadorus, allen spreken over de zeven goddelijke dynastieën, over zeven Lemurische en zeven Atlantische afdelingen van de aarde; over de zeven oorspronkelijke en tweevoudige goden die uit hun hemelse verblijfplaats2 afdalen, op aarde regeren en de mensheid sterrenkunde, bouwkunst en alle andere wetenschappen leren die tot ons zijn gekomen. Deze wezens verschijnen eerst als ‘goden’ en scheppers; dan gaan zij op in de wordende mens, om tenslotte als ‘goddelijke koningen en heersers’ tevoorschijn te komen. Maar dit feit is geleidelijk vergeten. Zoals Basnage meedeelt, gaven de Egyptenaren zelf toe dat wetenschap in hun land pas sinds de tijd van Isis-Osiris bloeide, die zij als goden blijven vereren, ‘hoewel zij vorsten in menselijke vorm waren geworden’. En hij voegt er over Osiris-Isis (de goddelijke androgyn) aan toe: ‘Men zegt dat deze vorst (Isis-Osiris) in Egypte steden heeft gebouwd, aan de overstromingen van de Nijl een einde maakte, en de landbouw, het gebruik van de wijnstok, de muziek, de sterrenkunde en de meetkunde uitvond.’

Kim Michaels:
- De Omega polariteit is de specifiek kwaliteit die je naar de Aarde moest brengen,
- De Alfa polariteit is de kern van je wezen.
De Elohim houden voortdurend het beeld van een volmaakte Aarde vast en dat beeld bestaat nog steeds. Het volmaakte beeld echter is tijdelijk bedekt door een onvolmaakt beeld, geprojecteerd door het identiteitslichaam, het gedachtelichaam en het gevoelslichaam van de mensheid. Dit is wat psychologen het collectief onderbewuste genoemd hebben. Je zou kunnen zeggen dat God het materiële heelal als een spiegel ontworpen heeft. Het is als een projectiescherm: het weerspiegelt alles wat er door de geesten van mensen op geprojecteerd wordt. Gevoelens (of emoties) is energie in beweging en energie heeft geen enkel besef van goed en kwaad.

Om op langere termijn te overleven (survival of the fittest) is het wenselijk dat we ons gedrag aanpassen. Het lemniscaatdenken, het complementaire denken levert een morele bijdrage tot het overleven van het individu, de samenleving en het leven op aarde.

Het morele kompas is een multidimensionaal verklaringsmodel. Elke dimensie (medaille) toont een complementair perspectief. Door de verschillende perspectieven uit te diepen en op elkaar af te stemmen ontstaat een vollediger zicht op de éne werkelijkheid.

====

Samenvatting (Paradigmawisseling, Levensbeschouwing, 'Hoofdroute', Spiritualiteit)

Jerome K. Jerome Once we discover how to appreciate the timeless values in our daily experiences, we can enjoy the best things in life.
Martha Nussbaum Knowledge is no guarantee of good behavior, but ignorance is a virtual guarantee of bad behavior.
William Gibson: The future has already arrived. It's just not evenly distributed yet.
Gabriël van den Brink Het vermogen van politici om publiekelijk in te gaan op morele en sociale vragen, dat ontbreekt totaal.
Mirra Alfassa: De voorwaarde die vervuld moest worden om de macht over het geld te krijgen was: meester te worden over de sexuele impuls in de mensheid. (Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) p. 150)
Stelling: Zonder de Kwintessens in het debat te betrekken is het oplossen van wereldvraagstukken niet mogelijk. De Kwintessens, wordt met behulp van de verborgen 5e Dimensie ('verborgen pad') van Roberto Assagioli en Enantiodromie van Carl Jung tot uitdrukking gebracht. De verborgen 5e Dimensie en de Enantiodromie zorgen voor het herstellen van het balansmechanisme.
Stelling: Kunstenaars voelen (Emoties en Contrast emoties) in het algemeen beter aan wie de mens is dan wetenschappers. Al vervult de wetenschap bij het integreren van de verschillende disciplines een cruciale rol.

Het rapport ‘E i V’ kiest voor de interdisciplinaire aanpak - de middenweg tussen de twee kanten van één medaille Geestkunde en Natuurkunde - de wisselwerking (wederkerigheid) tussen psychologie, sociologie, filosofie en ethiek of de synthese van de vier domeinen wetenschap, religie en filosofie en kunst. In het rapport ‘E I V’ staat religie in het bijzonder voor levenskunst, de moraal van het verhaal, te worden ingewijd in de oude mysteriën. Het vakgebied begeleidingskunde houdt de gemoederen al millennia bezig. Het rapport 'E i V' richt zich op de 'wederzijdse verbondenheid', de reciprociteit tussen ‘Geestelijk - Psychisch - Stoffelijk’ (Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde). In het rapport 'E i V' heeft het vakgebied begeleidingskunde op de 'Hoofdroute' betrekking.

Heidi Muijen gebruikt het vakgebied begeleidingskunde, Freek van Leeuwen schreef De levensweg, René Meijer verwijst naar de filognosie, Abraham Maslow gebruikt zelfverwerkelijking, zelfactualisering, Dr. I.K. Taimni zelf-realisatie, zelfontdekking, Carl Jung gebruikt het individuatieproces, H.P. Blavatsky individualiteit, zelfontplooiing, Baruch de Spinoza zoekt een geheel nieuwe levensrichting, Raymond Lull schreef zijn hoofdwerk Ars Generale Ultima, Mozes Maimonides Gids der verdoolden, Pythagoras past de driehoek toe en Plato de wagenmenner. Om de mensheid op het goede spoor te houden gebruikt de Bijbel gelijkenissen. Deze staan al millennia ter discussie, maar zijn nog steeds actueel. Het onderzoeksrapport 'E i V' gebruikt het zelfreinigend vermogen, dat ook door de wetenschap-1 of wetenschap-2 en de Volkskrant wordt toegepast. Uiteindelijk blijkt het gaat nog steeds over de moraal van het verhaal, er is niets nieuws onder de zon.

De essentie, de kwintessens in het oeuvre van Teilhard de Chardin draait er om, dat liefde de sleutel tot alle eenheid is, Agapé Love versus Conditional Love is. In the New Testament, agape refers to the covenant love of God for humans, as well as the human reciprocal love of God. Agape, Greek word, given the association of "loving-kindness" or "love". Met agape wordt een door beginselen geleide of beheerste liefde bedoeld. Ze kan al dan niet genegenheid en warme gevoelens inhouden. Deze liefde richt zich op de behoeften van de ander, zoekt wat het beste voor de ander is en laat de ander de vrije keus om die liefde te beantwoorden of niet. De kwintessens van het rapport 'E i V', het Meta-leren berust op het bewustzijn van bewustzijn.

Stelling: Er treedt een paradigmawisseling van Thomas Kuhn, een revolutie in het wetenschappelijke denken op, wanneer de grens die tussen beide domeinen Geest en Lichaam is ontstaan wordt doorbroken.
Het dilemma waar de wereld voor staat is al eerder verwoord door Jan Willem Schulte Nordholt: Want het lijkt waar te blijven dat pas dringende noodzaak de eenwording kan stimuleren.
Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat er maar een natuurlijke tijd bestaat en dat is de eeuwige duur van Henri Bergson, het durée, het eeuwige nu.

De algoritmes die onder al deze geautomatiseerde beslissingssystemen liggen zijn niet neutraal en zullen de creatieve evolutie, het 'élan vital' van Henri Bergson nooit verslaan. Het durée van Henri Bergson, de eeuwige perpetuum mobile, staat tegenover de drie principes van Darwins biologisch algoritme.

Politici in de Verenigde Staten en Europa, maar ook in China, India, Rusland en Noord Korea maken gebruik van, het mechanisme, de schakelnetwerken, die door Étienne de La Boétie zijn onderkend. Het ontwarren van dit netwerk hangt samen met dat het de zwakke managers, de 'carrièremanagers' met een groot ego zijn, die dreigen en intimideren om hun gelijk te behalen. De 'carrièremanagers' spelen echter weer in en zijn als het ware de marionet van het echelon boven hen. Er bestaat een natuurlijke neiging van leidinggevenden naar het benoemen van klonen van zichzelf. Managers met een sterk ego (sterke wil) staan wel open voor kritiek, een debat (Luisteren en Spreken).
Als voorbeeld geldt het zelfstandige en onafhankelijke denken van Michel de Montaigne. Het hangt van de organisatiecultuur af of met
tegenspraak iets wordt gedaan of dat een whistleblower volledig wordt genegeerd.

Juridische en financiële steun voor klokkenluider (Jonathan Witteman Volkskrant 23 april 2018 p. 21):
De Europese Unie gaat klokkenluiders beter beschermen tegen wraakzuchtige werkgevers. Om schandalen zoals de dieselfraude van Volkswagen of de belastingontwijking via Luxemburg eerder aan het licht te brengen, krijgen klokkenluiders recht op juridische en financiële steun. Dit moet voorkomen dat onthullers van misstanden kapot kunnen worden geprocedeerd door hun werkgevers.
De klokkenluiderswet is een reactie op de lotgevallen van de Fransmannen Antoine Deltour en Raphaël Halet, twee voormalige accountants van PricewaterhouseCoopers (PwC) in Luxemburg. Deltour en Halet vormden het lek achter 'LuxLeaks', de journalistieke onthullingen uit 2014 over duizenden geheime afspraken waarmee de Luxemburgse fiscus multinationals jarenlang miljarden euro's had helpen ontwijken, ten koste van de schatkisten van andere landen. De begunstigden waren meer dan driehonderd multinationals, onder wie Apple, Pepsi, Ikea, Amazon en Deutsche Bank. Dankzij de belastingfoefjes van PwC, goedgekeurd door de baas van de Luxemburgse fiscus, hoefden sommige bedrijven minder dan 1 procent belasting te betalen over hun wereldwijde winsten. De onthullingen waren extra pikant omdat de belastingafspraken stamden uit de tijd dat de huidige Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker premier van Luxemburg was.
'Ik heb geluk gehad omdat ik dankzij alle media-aandacht de steun kreeg van het publiek, politici en ngo's', aldus Deltour. 'Zonder die steun zou ik erg kwetsbaar zijn geweest in de rechtszaal. Mijn advocaat had ik in mijn eentje nooit kunnen betalen. De meeste klokkenluiders moeten het doen zonder al die aandacht. Daarom is het broodnodig dat ze betere juridische bescherming krijgen.'

Franse klokkenluider wilde niet meedoen aan fiscale trucks (Peter Giesen Volkskrant 18 december 2014):
Zelfs Jean-Claude Juncker, ex-premier van Luxemburg en voorzitter van de Europese commissie, zag zich genoodzaakt te verklaren dat de geconstateerde praktijken indruisten tegen 'ethische en morele normen'. De ministers van Financiën van Duitsland, Italië en Frankrijk noemden LuxLeaks een 'keerpunt': de fiscale concurrentie tussen Europese landen moet aan banden gelegd worden, vonden zij.

Volgens Darwin spelen er binnen het evolutionaire mechanisme drie principes, te weten variatie, selectie en reproductie een rol. De drie principes van Darwins biologisch algoritme hebben in het rapport 'E i V' op verscheidenheid, natuurlijke selectie en analogie betrekking. In essentie draait het om de analyse van ons Mens-, Wereld- en Godsbeeld. De evolutie van het GODSBEGRIP houdt gelijke tred met de verstandelijke ontwikkeling van de mens zelf. Het onderzoeksrapport 'E i V' bevat de rode draad van mijn levensverhaal.

De echte innovaties vinden op het snijvlak tussen disciplines plaats. De moraal van het verhaal wordt op het snijvlak van individu en collectief manifest. Vijand denken plaatst vaak superieur tegenover inferieur. Je wordt niet superieur door de ander als inferieur te zien.

De Maakbare Mens vzw wil de belangrijke ethische vragen naar voor brengen, het maatschappelijk debat erover voeren en waar nodig aansturen op verandering. De term maakbaarheid duidt op een analyse van de mogelijkheden om iets te kunnen construeren. In die zin kan de term zowel op fysieke als psychische mogelijkheden duiden. In filosofisch opzicht kan de term gebruikt worden tegenover determinisme (filosofie). In een zogenaamd S-Diagram[1] wordt de maakbaarheid versus de functionaliteit uitgezet.

Het loopt mis wanneer te eenzijdig aan een kant van de medaille aandacht wordt besteed. De welvaartelite, die alleen door het voorhouden van een worst wordt aangestuurd. De tegenstelling tussen de elites en de bevolking is schrijnend. In een Old boys network voelt men haarfijn aan of je een van de boys bent.

Het is een eenzijdig mensbeeld dat we op aarde zijn om braaf te produceren en te consumeren totdat de aarde is vernietigd. Tegenover de wereld van de ‘carrot and stick’ (belonen en straffen) op aarde van Hans van Baalen staat de Verlichting of Eeuw van de Rede en de Verlichting, het Nirwana van het boeddhisme, de wereld van ‘Zaaien en Oogsten’ in de esoterie.

Interview Felix Schirmann 'Het kwaad zie je niet op een hersenscan'
De speurtocht naar de biologische wortels van immoreel gedrag is volgens psycholoog Felix Schirmann niet zonder gevaar.
Hersenwetenschappers die goed en kwaad definiëren als doodgewone hersenfuncties, moeten een toontje lager zingen. 'De neurowetenschap begrijpt steeds meer van sensorische en motorische hersenfuncties. Maar het morele brein heeft zich tot nog toe aan niemand geopenbaard.' Dat zegt psycholoog Felix Schirmann (1984), die eind vorige week promoveerde aan de Universiteit van Groningen op het proefschrift The good, the bad and the brain.
De speurtocht naar de fysieke herkomst van moraliteit is volgens Schirmann niet zonder gevaar.
'Als we criminelen gaan zien als willoos werktuig van hun zieke brein, heeft dat consequenties voor hoe we met ze omgaan', zegt Schirmann.

Een belangrijk deel van de verdeel en heers problemen die we signaleren hebben we door onvoldoende checks & balances (het dialectische model Evenwicht door Tegenwicht) zelf gecreëerd. 'De remedie is tegelijkertijd de kwaal' (geweten, de dunne scheidslijn tussen 'Goed en Kwaad', 'Deugd en Ondeugd'). De vraag dringt zich op welke debacles moeten zich voordoen voordat echt actie wordt ondernomen. Het gaat mis, chaos dreigt wanneer voor onnatuurlijke selectie, een gesloten systeem wordt gekozen.

Stelling: Is het wetenschappelijk bezien interessant dat door ‘trial and error’ bestuur het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden? Aan de hand van het geweten laten zich herhalende patronen in de geschiedenis wel degelijk verifiëren. De herhalende patronen, de universele patronen, het universele mechanisme ligt vast. Het is zoals het is (antropisch principe), daar kan de wetenschap weinig aan veranderen.

In de menselijke natuur wijst het kwade alleen op de polariteit van stof en geest, een strijd om het bestaan tussen de twee gemanifesteerde beginselen in Ruimte en tijd; deze beginselen zijn uit zichzelf één, omdat ze zijn geworteld in het Absolute. In de Kosmos moet het evenwicht bewaard blijven. De werkingen van de twee tegengestelden brengen harmonie voort, evenals de middelpuntzoekende en middelpuntvliedende krachten, die onderling afhankelijk en voor elkaar noodzakelijk zijn – ‘opdat beide kunnen leven’. Indien de ene wordt tegengehouden, zal de werking van de andere onmiddellijk tot zelfvernietiging leiden.

De betekenis van evenwicht en tegenwicht in de democratische rechtsstaat (Inleiding van mr. H. D. Tjeenk Willink 1 december 2011):
Om de democratische rechtsstaat te verbeteren en de huidige crisis in het openbaar bestuur te doorbreken, is ruimte nodig. Ruimte voor het politieke debat maar ook ruimte voor de professionaliteit van uitvoerders door drastische beperking van de overmaat aan regels en controlemechanismen. Ruimte ook voor burgerinitiatieven door een duidelijker visie op en het stimuleren van (staats)burgerschap en de burgersamenleving. In de staatsburger wordt het beeld van de staat zichtbaar, maar ook het omgekeerde moet gelden. Het gaat om de erkenning van de wederzijdse afhankelijkheid van staat en burger èn om wederzijds vertrouwen.
Ruimte dus voor tegenwicht en tegenspraak om te komen tot evenwicht en samenspraak.

'Democratie leidt niet automatisch tot de beste oplossing' (interview Tjeenk Willink Volkskrant 26 januari 2012)
In dit afscheidsinterview verwoordt Tjeenk Willink zijn grootste zorg: geen enkel gezag is meer vanzelfsprekend. Niet dat van de rechterlijke macht, de Eerste Kamer, de Raad van State of de Koning. ‘Instituties zijn van iedereen en dus van niemand.’
Toch is er in de Kamer een agressieve sfeer. Men wil dit varkentje even wassen. Dat duidt toch op afnemend gezag?
‘Nee, op afnemend besef van de waarde van tegenwicht en tegenspraak in een democratische rechtsstaat en van de rol van instituties daarin.’

In hoeverre is het Über-ich, Ich en Es een nieuwe doorsnede van het oude inzicht thumos, nous en epitumia van Plato?

Tegenover de these, de algemene levensdrang (levenskracht), de geestesdrift (libido) van Carl Jung staat de antithese, de sexuele impuls van Sigmund Freud. De hamvraag is nu hoe bereik je synthese?
De superieure sexualiteit waar Peter Sloterdijk over schrijft is één medaille met twee kanten, namelijk de
algemene levensdrang versus de sexuele impuls. Bert Wagendorp heeft gelijk. De liefde van Ivanka voor haar vader maakt het mogelijk de chaos te verkleinen. Dochters moeten de wereld redden. Het fenomeen dat Peter Sloterdijk beoogt te duiden is al door Mirra Alfassa in haar boek Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) verklaard.

De kredietcrisis toont een ding de risicospreiding(beheersing) is volledig (vol en ledig/leeg). De cultuurfilosoof Peter Sloterdijk hanteert in zijn boek Sferen voortdurend het oxymoron. Een oxymoron is een speciaal geval van de paradox: daar is wel een zekere tegenspraak aanwezig, maar bij nadere beschouwing lost die tegenspraak zich op. Bij de oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil echter in stand.
De éne werkelijheid biedt een referentiekader aan de boeken van Peter Sloterdijk.

De paradox is dat heersers moeten dienen in plaats van heersen. Authentieke leiders leren het denken in vaste patronen los te laten, dus door de schijnwaarheden, de schijnheiligheid in het leven, de ingebakken clichés in de geestelijke wereld te demystificeren. Leiders die in hun werk eenzijdig de nadruk op aardse zaken als geld leggen dien je direct te ontslaan. Een goede manager neemt ook foute beslissingen, maar zo weinig dat de continuïteit van de organisatie daardoor niet in gevaar komt. De overheid is er voor een actieve dienstverlening aan de burger. Met klachtgericht werken is niets mis. Door de marktideologie “Voor wat hoort wat” te omhelzen heeft de overheid in eigen voet geschoten.

Het zijn de hovelingen die elke vernieuwing tegenhouden. Het gaat er om de rond management by management ('carrièremanagers') opgetrokken hofcultuur te ontmaskeren. Een hofcultuur, koninkrijkjes ontstaan vaak in bureaucratisch geleide organisaties en zijn het gevolg van managers die gespeend zijn van de vierde productiefactor ondernemerschap. Het zijn de onderonsjes van een kleine politieke elite die de zaak verzieken. De verborgen energiebron (oerstof, Akasa, blauwdruk) in de hemel staat tegenover de blauwdruk (verborgen agenda) van de achterkamertjes politiek op aarde. Of met andere woorden hoe richten wij onze levensenergie (levenskracht, oerbron, levensbron, astraallichaam)?
We moeten er net als het antropisch principe van uitgaan dat de dingen zijn zoals ze zijn, het leven, het ontwerp is zoals het is.

De kwintessens van het rapport 'E i V' is dat de tegenstelling aan elke crisis ten grondslag ligt. Uitgangspunt is dat een conjunctuurcyclus zich binnen de marges van het ‘kernkwadrant’ beweegt, daarentegen een grote schommeling zoals de kredietcrisis speelt zich binnen het ‘maskerkwadrant’ af. De ideologie van het marktmechanisme faalt wanneer de individuele verantwoordelijkheid, de ethische drijfveren van zowel verkopers als kopers, van zowel overheid als burgers uit beeld verdwijnt. In hoeverre is de overheid zowel de oorzaak als de oplossing van het probleem? Een ding is zeker de overheid is te veel gefocussed op de korte in plaats van op de lange termijn. In hoeverre zijn we bereid van de ervaringen uit het verleden te leren?
De basis van elk leerproces is: 'Wat' moeten we aan 'Wie', 'Wanneer' en 'Hoe' leren, en 'Waarom' vinden we dat?
We moeten het heft zelf in handen nemen, uiteindelijk zijn we voor ons handelen zelf verantwoordelijk. Het gaat er om door zelforganisatie meer grip op het leven te krijgen. Het gaat er om waandenkbeelden te ontmaskeren en aan het licht te brengen. Wie zijn binnenwereld verandert, verandert de buitenwereld. De kwaliteit van het leven van de mens op aarde, het welzijn meer centraal plaatsen.

Het maskerkwadrant duidt de keerzijde aan en heeft op de dubbelganger (ferouer, alter-ego) betrekking. Het maskerkwadrant maakt het weloverwogen eigenbelang, het egoïsme zichtbaar en laat zien dat we in een loop (schizofrenie) terecht kunnen komen wanneer we niet meer met onze spirituele bron zijn verbonden.

Het continuüm van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam van de humanistische psychologie Maslow laat zien hoe vaardigheden kunnen worden geoefend. Het gaat er eerst om bewust te worden waarvan je je niet bewust bent. De opgebouwde conditioneringen, karmische formaties (als de restanten van alles wat we gedacht, gevoeld, gezien en gedaan hebben) moeten eerst worden herkend. Integratie vindt plaats wanneer op- en ontlading catharsis gelijkmatig gebeurt. Het leert je regisseur te worden van je eigen leven.

Elma Drayer Het klopt zonder meer dat de God van Nederland in vijftig jaar ingrijpend van gedaante veranderde. Maar wie meent dat Hij voorgoed uit deze contreien zal verdwijnen, is ziende blind en horende doof.

De verticale as (Axis mundi) van het kernkwadrant, these + antithese = synthese, 1 + 1 = 3 (eenheid der tegendelen) is een belangrijke trigger van het onderzoek geweest. Volledige synthese (Bevrijding) drukt volmaaktheid (zelfrealisatie) uit. Het Christendom spreekt over de wijsheid voor de volmaakten, het Boeddhisme heeft het over volmaakte geestelijke gezondheid, het Taoïsme over spirituele volmaaktheid en de Islam spreekt over de volmaakte mens. De onvolmaaktheid van de mens op aarde staat in contrast (Nous) met de volmaaktheid van God in de hemel.

Jacques Monash heeft gelijk de achterkamertjes politiek, aan de poppenkast van 'Matchfixing' moet een einde komen. Het sluit bij de opinie ,,Maar ik ben er zeker van dat mijn verhaal straks het mainstream-verhaal wordt." van de Haagse PvdA-wethouder Rabin Baldewsingh aan.

Kandidaat-leider PvdA Monash begint zijn campagne met tirade (Remco Meijer Volkskrant 14 oktober 2016 p. 2):
De partijleiding krijgt onderuit de zak. Monasch stond al bekend als een criticaster van die andere kandidaat-lijsttrekker, Diederik Samsom. Maar nu betrekt hij ook partijvoorzitter Hans Spekman in zijn kritiek, omdat hij geen onafhankelijke scheidsrechter is: Spekman spreekt openlijk zijn voorkeur voor Samsom uit. Ook de man die naar verwachting maandag uitsluitsel geeft, vicepremier Lodewijk Asscher, moet het ontgelden. 'Matchfixing', is wat de drie heren volgens Monasch doen. 'Aan deze poppenkast moet een einde komen.'
Ga maar na. Het verkiezingsprogramma verschijnt op de dag, 24 oktober, waarop de aanmelding voor kandidaatlijsttrekkers sluit. 'Het is opgesteld onder toeziend oog van Samsom en Asscher. Het is daarmee hun programma. Hoezo eerlijke kans voor andere kandidaten?', foetert Monasch, die het programma nog flink wil kunnen bijsturen.

Om het evenwicht te herstellen beoogt de theosofie aan de hand van de paramita's, DE NIEUWE TIEN GEBODEN - Gedragsregels voor de moderne tijd tegenwicht te bieden.

In de theosofie ligt het accent op het Ken uzelve, daarentegen beoogt de overheid het moreel kompas met behulp van nudging op te krikken of te manipuleren. In de kern gaat het om een cultuuromslag, die het evenwicht, de harmonie herstelt.

In het onderzoeksrapport Eenheid in Verscheidenheid ('E i V') wordt de schuldencrisis tegen de achtergrond van de illusiecultuur geplaatst. Relatief staat tegenover absoluut. Het creëren van dichotomieën blijft uiteindelijk allemaal mensenwerk:
- Verkoper en Koper ('aanbodzijde en vraagzijde', 'crediteur- en debiteurlanden')
- Machthebbers bedrijfsleven en - overheid (amoreel, bonuscultuur, Luxleaks: belastingvlucht bedrijven onthuld)
- Gewetensvolle – en Gewetenloze machthebbers
- Neoliberalisme (marktfundamentalisten, superkapitalisme van het geseculariseerde Westen) en IS (moslimfundamentalisten van het geïsmaliseerde Oosten).

Tussen de Oosterse en Westerse cultuur, aan de culturele diversiteit in de wereld ligt de lerende mens en de moraal van het verhaal ten grondslag. Op dit moment wordt het steeds duidelijker dat het naïeve geloof van politici in de mythe van de vrijemarktgedachte en het zelfregulerende vermogen van de financiële sector, onderwijs, zorg en woningcorporaties op illusies blijkt te berusten. Met behulp van het maskerkwadrant kunnen politieke machtsspelletjes worden verklaard. Te veel politici beperken zich tot het besturen van 'bv-Ego'. Mismanagement kan ook met het verschijnsel ‘schaap in wolfskleren’ worden geduid. In het rapport 'E i V' heeft zelfregulering op de moraal van het verhaal betrekking. Dit inzicht geldt voor elk individu.

Mainstream media gedragen zich als schoothondjes tegenover Democratische kopstukken, blijkt uit onthullingen van Wikileaks. Amerikaanse media zijn niet meer de spiegel van de samenleving maar buiksprekers (onderbuikgevoelens, 'Dikke Ik'-debat) van het politieke establishment. Gezien de onzekere situatie op de financiële markten is een ding wel duidelijk dat in plaats van het consumentisme aan te wakkeren zal onze premier aan het emancipatieproces (begeleidingskunde), de ’Hoofdroute’ of aan de voedingsbodem van zijnsontwikkeling meer aandacht dienen te besteden. Het Dikke Ik heeft een morele tunnelvisie waarin alleen het eigen, individuele geluk telt. Nederland is een vrij land, iedereen heeft kansen om vooruit te komen. Als je dat niet lukt, dan is dat je eigen schuld.

Onze levensweg, het leerproces op aarde heeft op het emancipatieproces, burgerschapsonderwijs (begeleidingskunde), de ’Hoofdroute’ (waarheidsvinding) betrekking, de Gulden middenweg van balancerend - en authentiek leiderschap, op het Rechterpad. Het biedt een oplossing voor het menselijk tekort. De levenskiem, het beginsel van de enantiodromie van Carl Jung is nog steeds werkzaam.

Een illustratie van marktfundamentalisme is de bonuscultuur in het bankwezen en bijvoorbeeld Luxleaks:, die de belastingvlucht van bedrijven onthuld. Al zijn er ook personen die dit onder goed ondernemerschap scharen.

In het oeuvre van Blavatsky staat 'Geestdrift' voor 'Levenskracht'. Het gaat over het herstel van de natuurlijke orde naar geest, ziel en lichaam. Theosofie, esoterie heeft, om het functioneren van de ziel te verklaren, de alfawetenschappen als vertrekpunt, de Geestkunde en is op de kennis van profeten, mystici en zieners (rishi’s) gebaseerd. God staat voor iets dat alle denken te boven gaat. God staat voor wat absoluut transcendent en immanent is. Esoterie gaat voor geestelijke gezondheid, de kwaliteit van leven, de levenskunst.

Blavatsky, Deel III (p. 456): Het Delphische gebod ‘Ken uzelve' schijnt in deze eeuw slechts voor weinigen te gelden.
De chaos in het leven is vaak een gevolg van het feit dat de mens een vat vol tegenstrijdigheden is. De basis voor een evenwichter en consistenter geheel is zelfkennis. Het Ken Uzelve staat voor het Ene en het vele, voor ‘Eenheid in Verscheidenheid’.
Meditatie, stilte stelt ons in staat dichter bij de eigen kern te komen, te her-inneren. Het onderbewustzijn geeft op onze vragen antwoord. Het Ken uzelve is de sleutel tot ons hart.

Voor de complementariteit van Bohr wordt nu het begrip dualiteit van 'Golven en Deeltjes' gebruikt. Complementariteit is de basis bouwsteen in het rapport ‘E i V’. Het meest eenvoudige denkschema gaat over symmetrie en gebroken symmetrie, over ‘en-en’ en ‘of-of’. Het ‘of-of’ ('wij' en 'zij') heeft betrekking op ‘wat onderscheidt mij van de ander’ en ‘en-en’ op de oriëntatie ‘wat verbindt ons’. Het gaat om altruïsme, niet om egoïsme. Of zoals Jan Börger het uitdrukt: De Basis van alle cultuur is de ether, d.w.z. de eenheden voorzich gedacht en de eenheden in-een gedacht en dat tegelijkertijd. Maar er is niets nieuws onder de zon, in de Bhagavad Gita wordt al over paren van tegenstellingen, polariteiten gesproken.
Het is de wereld van introspectie, van denken en voelen, van hoofd en hart. De 16e eeuwse Franse schrijver Michel de Montaigne wordt gezien als de eerste Europese schrijver die zijn eigen gedachten en gevoelens bestudeerde en tot onderwerp maakte van zijn geschriften.
De Ouroboros symboliseert de cyclische gang van de natuur van de schepping en de destructie, leven en dood, de eeuwige cyclus van vernieuwing. Er is een veelheid aan perspectieven waarop we de wereld kunnen aanschouwen, maar er is maar één waarheid, die door de eerste grondstelling naar voren wordt gebracht. De achtergrond van het mechanisme van de neuronen, dat aan het ‘en-en’ en ‘of-of’ ten grondslag ligt gaat ons verstand te boven.

Recent onderzoek (Hersencellen groeien door lichaamsbeweging) heeft uitgewezen dat neurogenese zich ook voordoet bij volwassen individuen, onder meer in de hippocampus bij de mens en andere zoogdieren. We blijven ons leven lang nieuwe neuronen creëren.

Susan Neiman (Volkskrant 28 november 2009): ‘Het kapitalisme heeft er belang bij dat mensen dom blijven. Daarom is er een culturele industrie die mensen op een zeer laag niveau bedient. Als je mensen altijd patat voorzet, kun je niet verwachten dat ze opeens haute cuisine waarderen.’
Zolang je geen echt goede scholen hebt, die de natuurlijke nieuwsgierigheid van kinderen stimuleren, kun je niet zeggen dat de Verlichting gefaald heeft. De hoge cultuur mag zich ook wel aanpassen, natuurlijk. Veel kunstenaars en intellectuelen geloven dat ze diepzinniger zijn naarmate ze onbegrijpelijker zijn.

De eerste op 23 september 1983 gehouden Van der Leeuw-Lezing Een onderzoek naar de koppige dwaasheid van regeerders door Barbara Tuchman:
Door Plato zijn er al voorzetten gedaan, een uitverkoren klasse tot beroepsbestuurders op te leiden. In een rechtvaardige maatschappij zouden dan mensen uit de heersende klasse bij de verstandigen en wijzen in de leer moeten om in de kunst van het regeren onderricht te krijgen.
Het Meta-leren (Metacognitie) heeft op survival of the fittest, de waarden en normen betrekking.
In de op 30 oktober 2009 gehouden Van der Leeuw-Lezing haalt Alain de Botton een oud paard van stal, namelijk Plato (Volkskrant 31 oktober 2009).

In het Chinees duidt men crisis aan met zowel het letterteken voor gevaar als het letterteken voor kans.
Elk mens heeft een schaduwzijde, die een potentieel positieve boodschap bevat, kracht naar kruis. Net zoals kansen problemen met zich meebrengen, brengt elk probleem een kans met zich mee.
Alain de Botton laat dit ook zien in zijn boek 'De troost van de filosofie'. Volgens Nietzsche is wijsheid niet het lijden verminderen! Wie groots wil leven moet lijden, want tussen wens en vervulling ligt menige mislukking.
De vernietigende kritiek van de troost door Nietzsche is, paradoxalerwijs tevens de hoogste troost: het kwaad is soms goed. ‘Pijn, de grote pijn, is de ultieme bevrijder van de geest.’ De werkelijkheid bestaat uit licht en schaduw en in alles ligt het tegendeel besloten. Het zien van beide kanten van de medaille. Net als het licht, behoort onze schaduw tot de kern van onze menselijkheid.

Bij de presentatie van het boek Omhoog kijken in platland van Cees Dekker e.a liet Plasterk blijken het grondig oneens te zijn dat het christelijk geloof uitstekend kan samengaan met de evolutietheorie door uit te gaan van een ‘intelligente ontwerper’. Wetenschap heeft geen argumenten voor of tegen het geloof; ze hebben niets met elkaar te maken, zei Plasterk tegen de verzamelde pers.
Daar zouden de oude wijsgeren als Pythagoras en Plato het zeker mee oneens zijn. De vraag is dan natuurlijk waarom weet Plasterk dit zo zeker? Wetenschap gaat juist over het zoeken naar antwoorden (Evolutie en Involutie, Theïst en Atheïst). De Geheime Leer beschrijft Werk-hypothesen, geen dogma’s.

Het 5Ddenkraam, de verborgen 5e dimensie heeft op de levenskunst, de zingeving van het leven betrekking. Voor de mens is de eigen evolutie geen blind proces zonder enige bedoeling. Door de vergaande individualisering komen de mensen wel steeds losser van de zingeving, het Goede, Ware en Schone van Plato en de van oudsher stabiele sociale netwerken in de maatschappij te staan. Een levenskunstenaar beoogt het goede, ware en schone van Plato in zijn leven te incorporeren.

Om het nieuwe paradigma te verklaren wordt van kwadranten gebruik gemaakt. Het toont op eenvoudige wijze de polariteiten, de tegenstellingen waarop de wereld stoelt. De kwintessens, de imaginaire 5e dimensie heeft op de levenskunst betrekking en ligt in de 4e dimensie besloten. Welke route kiezen we in het leven (vrije wil), dus waar gaan we voor in het leven?
De kwintessens van het rapport ‘E i V’ draait echter om survival of the fittest. Het dilemma van het leven ligt besloten in: Waar kiezen we nu voor? Het brengt de kwintessens, de moraal van dit verhaal tot uitdrukking.
Bij de natuurlijke selectie gaat het primair om de context 'Uw wil geschiede'. Richard Dawkins heeft gelijk wanneer hij stelt dat het bij levensprocessen om natuurlijke selectie gaat. Maar dit is niet het hele verhaal.

Onder het thema Levenskunstenaar zijn fragmenten verzameld om ons inzicht met betrekking tot – Geest - Ziel - Lichaam - te verruimen en een betere toekomst te creёren. Al viert het opportunisme in de politiek - business as usual - hoogtij (zie Wim Couwenberg CDA in het succesvolle voetspoor van de PVV?). Door slechte tijdingen te negeren los je geen problemen op. De chaostheorie leert dat er een verborgen orde achter het schijnbaar chaotische gedrag van elk systeem schuilgaat.

Het Oude Testament spreekt van het Gouden kalf en het Nieuwe testament van dat Niemand twee heren kan dienen: Jullie kunnen niet God dienen én de mammon. Ook nu gaat het nog steeds om een medaille met twee kanten, achter de economische crisis gaat een morele crisis van Goed en Kwaad (zie ook Demon est deus inversus en klippoth) schuil.

Sam Harris laat in zijn boek Het morele landschap een tegengesteld geluid horen.
De ultieme krachtmeting tussen wetenschap en religie.
Het eerste boek van Sam Harris, Van God los, was de vonk voor een wereldwijd debat over de redelijkheid van religie. In de nasleep ontdekte Harris dat de meeste mensen - van religieuze fundamentalisten tot atheïstische wetenschappers - het over één punt eens waren: wetenschap heeft niets te zeggen over 'normen en waarden'.
In dit explosieve nieuwe boek rekent Sam Harris krachtig af met dit idee. Het wordt tijd dat de wetenschap de plek inneemt die de religie eeuwenlang geclaimd heeft. Harris haalt de muur tussen harde feiten en menselijke waarden neer, en spoort ons aan te denken over goed en kwaad in meetbare termen van menselijk en dierlijk welzijn. Daarbij beschouwt hij de ervaringen van wezens met een bewustzijn als pieken en dalen in een 'moreel landschap'.

De darwinist Ronald Plasterk is geobsedeerd door slechts één kant van de medaille.

Zorg voor het zelf, Westerse - en Oosterse levenslessen maken het mogelijk de Westerse - en Oosterse supermachten daadwerkelijk in evenwicht te houden. Het draait niet om Westerse of Oosterse suprematie, maar om de wederkerigheid, de complementariteit. Er is behoefte aan een nieuw paradigma, een ethisch réveil.

Theodor W. Adorno Minima Moralia, recensie Arnon Grunberg.
In aforisme na aforisme, het ene vaak nog briljanter dan het andere, wrijft hij de lezer de impasse in en hij vergeet daarbij niet, vrijwel alle profeten en instituten - van wie de lezer nog heil verwacht - te ontmaskeren als handlangers van de verdinging. De journalistiek bijvoorbeeld geeft 'de begrijpelijkheid voor de dommen de hoogste prioriteit'.

Het is aannemelijk dat het bereiken van synergie tussen eicel en zaadcel, het 1 + 1 = 3 effect op aarde makkelijker is te bereiken dan synthese in de hemel.

De theosofie gaat ervan uit dat er een rechtvaardigheidsmechanisme (wet van harmonie analoog aan de wet van vergelding) een zelfreinigend vermogen in het universum zit ingebakken. De wet tot behoud van energie speelt daarbij een cruciale rol. Alle levensvormen zijn aan de Universele Wet van karma, ten goede of ten kwade onderhevig. Als we standvastig blijven in juist denken en juist handelen, voor de hoofdroute kiezen, zal aan het immense lijden in de wereld geleidelijk een einde komen. Boeddhisme kan worden gezien als de ‘oplossing’, die Boeddha na intense meditatie over de vraag van het lijden, heeft ontvangen. Het Boeddhisme maakt gebruik van de allegorie ‘Karma en Sangha’ en het Hindoeïsme van ‘Karma en Dharma’. In de kabbala neemt En-Soph de plaats van het heilige, het onkenbare Sangha en Dharma in.

Het 5Ddenkraam laat net als de levensboom en het enneagram zien dat het goede nieuws is dat er een zelfregulerend [zelfreinigend, zelfgenezend, zelfhelend vermogen, homeostase (sociologie) of (fysiologie)], als het ware een 'Checks and Balances' in het universum zit ingebakken. Het gaat er om de schijnwaarheden, de schijnheiligheid in het leven, de ingebakken clichés in de geestelijke wereld te demystificeren.

De Wet van Eén impliceeert dat er maar één hoofdroute is. De fundamentele waarheid is dat er maar één oneindige Schepper, een oerbron is. Het is voor de mensheid niet mogelijk het 5D-concept experimenteel vast te stellen. Er is maar van één scheppingsgolf, één eeuwige cybernetische kringloop sprake.
De quintessens van het verhaal is dat om een duurzame samenleving te creëren er maar een pedagogische hoofdroute is, er een ommekeer in het denken nodig is. Met het inzicht dat ether biedt is het wel mogelijk de levenscycli op aarde beter te beheersen. Voor dit inzicht wordt ook de term 5Ddenkraam (5D-concept) gebruikt. Het geeft aan op welke wijze synthese kan worden bereikt. Het accent licht in het rapport ‘E i V’ niet specifiek op het systeemdenken, de levenscycli op aarde, maar op het 5e element, de blauwdruk achter de levenscycli. De teloorgang van de materiële wereld kan door de geestelijke wereld worden opgelost. De 5e dimensie maakt het bewustzijn van het bewustzijn (meta-bewustzijn, het kosmisch bewustzijn, het non-lokaal bewustzijn) het Meta-leren mogelijk.

De manifesten van de atheïst Herman Philipse en de theïst Willem Ouweneel op Internet laten zien dat beide partijen diametraal tegenover elkaar staan. Veelzeggend is dat geen van beide al een doorslaggevend bewijs heeft gevonden. Relevanter is volgens Ervin Laszlo de vraag hoe heeft het universum zich kunnnen ontwikkelen tot een toestand waarin de biologische evolutie überhaupt heeft kunnen plaatsvinden.
Doordat de mens tot bewustzijn is gekomen heeft hij goed en kwaad leren onderscheiden. Elke religie richt zich in principe op Eenheid in Verscheidenheid.. Het betekent nog niet dat de ene religie niet superieur kan zijn aan de anderen, maar woorden zijn nog geen daden. Het latijnse woord religare betekent verbinden, het materiële met het geestelijke, het zichtbare met het onzichtbare, de non-lokale causaliteit in de hemel en de lokale causaliteit op aarde. Verbinden staat tegenover het principe van verdeel en heers (Divide et impera).

Adam Kadmon, de 'hemelse mens' - de synthese van de sephiroth. De mens is volgens het eerste hoofdstuk van Genesis geschapen naar het beeld van God. Adam Kadmon vormt het goddelijke archetype van dat beeld van God, het mythische ideaalbeeld van de mens. Sefirotische omschrijvingen zijn bedoeld om iets van gene zijde (allegorie van de grot, an sich, Jenseits van Nietzsche en de metafoor van de toverlantaarn van H.P. Blavatsky) over te brengen; fixatie op het beeld zelf verhindert oprechte communicatie.

Als de persoonlijkheden (lagere manas of stoffelijke denkvermogens) uitsluitend door hun hogere alter ego’s zouden worden geïnspireerd en verlicht, dan zou er weinig onvolmaaktheid in de wereld zijn (H.P. Blavatsky Een toelichting op de De geheime leer: stanza’s I-IV p. 60).

De hamvraag is wanneer een paradigmawisseling in het denken daadwerkelijk op grotere schaal gaat plaatsvinden? Of met andere woorden, de keerzijde van de medaille, de menselijke geest in het medische model een gelijkwaardige plaats gaat innemen. Wanneer onze perceptie verandert, zal ons inzicht in de eigenlijke aard van de werkelijkheid en de goddelijke wil – en dus ook onze verstandhouding met God – zich verbreden en verdiepen, terwijl bovendien onze innerlijke ervaring van de schepping (de ware werkelijkheid) verandert (Fred Matser).

Stephen Hester van de Royal Bank of Scotland (Volkskrant 30 november 2009) ‘het is simpel: we hebben allemáál te veel geleend: banken, bedrijven, huiseigenaren en ook landen. Niemand wilde groei missen’.
De kredietcrisis is daarmee ook een morele crisis, vonden bijna alle deelnemers aan het Amsterdam Financial Forum. Dat had Balkenende ze voorgezegd: ‘Bankieren heeft een sterke morele en ethische dimensie. Die is uit het oog verloren.’

De geschiedenis leert dat de verbeeldingskracht, de complexiteit van de menselijke geest zich niet zo gemakkelijk laat beheersen. Door socialisten werd er vroeger op gewezen dat de directeur het volk arm en de pastoor ze dom hield. Nu is er ondanks de welvaart zelfs een grotere tweedeling tussen arm en rijk ontstaan.

Dieren als muizen, eekhoorns, wilde zwijnen, herten, sommige eenden en andere vogels, en beren zijn zo slim dat ze een wintervoorraad, die soms voor 25% uit eikels bestaat, aanleggen.

Of je de wereld nu vanuit de geest of het lichaam aanschouwt in beide gevallen draait het om de ethiek, de zingeving van het leven. Het betekent dat Geest en Lichaam gelijkwaardig aan elkaar zijn.

In de geglobaliseerde politieke werkelijkheid blijft een ‘vijand’, het normen en waarden mechanisme, op de loer liggen. Op de vrije markt regeren vraag en aanbod, koper en verkoper. Wanneer er knollen voor citroenen worden verkocht, het vertrouwen wordt beschaamd spreken we van slachtoffer en dader. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden, het gedrag wordt amoreel. De beide uiterste kwantum en exuberatie liggen op de kwantitatieve as. De synthese ligt in het centrum, op het snijpunt van de kwalitatieve en kwantitatieve as.

De overlevingsstrategie, survival of the fittest heeft op goed en kwaad, de grondbeginselen van de ethiek die nooit veranderen betrekking. In essentie draait het nog steeds om ‘Goed en Kwaad’, ‘Zaaien en Oogsten’ en berust op de 2e grondstelling van de theosofie.
Van der Hoeven gaat met de onderwijswereld overleggen over cursussen ethiek bij managementopleidingen (Volkskrant 30 oktober 2009).

Paul de Blot geeft in zijn publicatie de samenhang tussen ’Creatielemniscaat en Systeembenadering’ aan.
De lemniscaat wordt gebruikt om het lemniscaatdenken, het complementaire denken tot uitdrukking te brengen.

De discrepantie tussen Hegel en Engels is al eerder tussen Pythagoras en Aristoteles naar voren gekomen. 'Geestkunde en Natuurkunde' zijn complementair. De quintessens van de éne-werkelijkheid wordt met behulp van het '5D-concept en Ether-paradigma' tot uitdrukking gebracht.

In het laatste gedeelte bespreekt Dawkins met de filosoof Daniel Dennett de zingeving van het leven zonder een God, zonder een immateriële en onsterfelijke ziel of hoop op een leven na de dood. Volgens Dennett is een onsterfelijke ziel niet nodig voor zingeving: de ziel bestaat volgens hem uit de samenwerking van de neuronen in de hersenen. Het besef dat men deel uitmaakt van allerlei creatieve activiteit over de gehele planeet is volgens beiden een bron van zingeving.

Een computer is niets zonder een beheersingssysteem en een daarin werkend programma, en omgekeerd. Zo ook is de mens niet werkelijk mens zonder een gemeenschappelijk overeengekomen vreedzame maatschappelijke orde en een persoonlijke overtuiging of geest daarin ontwikkeld, die de integriteit en het functioneren van zijn persoon in dat systeem uitmaakt. En dus is er ook met het noodzakelijke nee-zeggen van het niet te vermijden ego ermee zoiets als het gehecht zijn aan het goede van de platonische God waarmee we niet zomaar uit de zelfzucht kunnen komen die zich, karmisch verbonden met moeder aarde, bij de gewone sterveling steeds voordoet, zodat we dus meer waarden dan enkel die van de goedheid nodig hebben om God in termen van eeuwige waarden recht te doen.

Het rapport ‘E i V’ gaat uit van de natuurwet van zaaien en oogsten, Grace F. Knoche:
En omdat we één mensheid zijn en niet los van elkaar staan, beïnvloeden we niet alleen het lot van degenen met wie we omgaan, maar ook van duizenden anderen die op onze golflengte zitten. Als onze motieven altruïstisch zijn, zaaien we in de gebieden van de geest; dienen we onszelf, dan zaaien we op de akker van ons persoonlijke zelf. We oogsten zoals we zaaien, want de natuur reageert onpersoonlijk zonder rekening te houden met wat voor de zaaier aangenaam of onaangenaam zou zijn. De oogst zal zich automatisch aanpassen aan het zaaisel, omdat ieder mens zijn eigen oogster en optekenaar is die op de geheugencellen van zijn karakter, en in feite op elk niveau van zijn wezen, afdrukt wat hij is.

Voor de burger geldt nog steeds verbeter de wereld begin bij jezelf. Het schiet echter niet op zolang de overheid niet onderkend dat ze zowel onderdeel uitmaakt van de oplossing, maar ook van het probleem. Op dit moment krijgen onbenullen als Wilders onevenredig veel aandacht. Grote leraren als Erasmus en Spinoza hebben inhoudelijk wel iets meer te zeggen. Ligt daar niet voor met name het onderwijs een deel van de oplossing?
Op basis van de vijf persoonlijkheidsdimensies kunnen we zeggen: Jezus was een mystieke intellectueel, een rechtvaardige wijze, die met hart en ziel, met moed en bedachtzaamheid koos voor welzijn en welvaart van de mensheid.

De relatie tussen psychologie en sociologie verdient meer aandacht. Op het snijvlak van beide disciplines gaat het echter niet primair om individu versus collectief, maar eerder om de samenhang en wisselwerking daartussen. Psychologie en sociologie kunnen wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden. Het zijn twee verschillende, maar complementaire domeinen. Door beide als complementair te beschouwen ontstaat een completer zicht op de complexe werkelijkheid. ====

Zie ook:

Boeken:

Externe Links

<< vorige || volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.