Individueel en Collectief

Oost en West (Hermetica, Wederkerigheid, 'Zelfexpressie en Organisatiecultuur')

Lucas 18:25, Matteüs 19:24, Marcus 10:25 Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van de naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.
Mattheüs 6:1-34 Aalmoezen
1. Hebt acht, dat gij uw aalmoes niet doet voor de mensen, om van hen gezien te worden; anders zo hebt gij geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.
2. Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geëerd mogen worden. Voorwaar zeg Ik u: Zij hebben hun loon weg.
3. Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linker hand niet weten, wat uw rechter doet;
4. Opdat uw aalmoes in het verborgen zij; en uw Vader, Die in het verborgen ziet, Die zal het u in het openbaar vergelden.
Mattheüs XXI 12-13: En Jezus ging de tempel binnen en dreef allen uit, die verkochten en kochten in de tempel, en de tafels der wisselaars keerde Hij om en de stoelen van hen, die de duiven verkochten, 13 en Hij zeide tot hen: Er staat geschreven: Mijn huis zal een bedehuis heten, maar gij maakt het tot een rovershol.
W. Q. Judge: Out of anger and disturbance will arise a new and better time; yet not without the pain which accompanies every new birth.
Marcus Tullius Cicero: Want zonder kritiek is er geen discussie.
Cicero: Onze ouders, die reeds minder waren dan onze grootouders, hebben ons als nog meer verdorven in het leven geroepen, en wij zullen op onze beurt aan een geslacht het aanschijn geven dat nog gebrekkiger is , aldus Horatius; Petrarca klaagde dat hij in een totaal oninteressante tijd leefde; en ook Descartes beschouwde zijn tijdperk als een van verval.
Cicero describes aether as the ultimate zone of heaven encircling, embracing, and permeating all things. At one time a member of the pantheon and object of veneration, at another the quest of the alchemist in search of the “absolute element” which would give him power over nature, and finally a hypothetical medium of science for conveying light waves.
Carl Jung: Een mens is iemand die zowel met God heeft gewandeld als met de duivel heeft geworsteld.
Prince Hassan bin Talal: Wat het leven mij heeft geleerd? Als Arabier zou ik zeggen: hoe meer het lot mij leert, hoe meer het me mijn eigen tekortkomingen laat zien. En hoe meer kennis ik verzamel, hoe beter ik me zelf leer kennen. (Nexus 65 p. 106)
H.M. van Randwijk Een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.
J.A.A. van Doorn: Intellectuelen hebben zich te veel opgeworpen als ideologen, vertegenwoordigers van de wetgevende rede die de ervaringswijsheid van de gemiddelde burger bij voorbaat afdoen als een manifestatie van vooroordelen, onbegrip en onwetendheid. Democratie is de politiek van het menselijk tekort en in die politiek dient commen sense het uitgangspunt te vormen.
Baas in eigen huis en het huis ten laste van de gemeenschap.
Over de komst van het Koninkrijk Gods (Lucas 17:20-21):
20 En gevraagd zijnde door de Farizeeën, wanneer het Koninkrijk Gods komen zou, heeft Hij hun geantwoord en gezegd: Het Koninkrijk Gods komt niet met uiterlijk gelaat.
21 En men zal niet zeggen: Ziet hier, of ziet daar, want, ziet, het Koninkrijk Gods is binnen u.

Lucas17:20-21
Toen hem nu door de Farizeeën werd gevraagd wanneer het koninkrijk Gods zou komen, antwoordde hij hun en zei: „Het koninkrijk Gods komt niet met opvallende waarneembaarheid,
noch zal men zeggen: ’Ziet hier!’, of: ’Daar! ’Want ziet! het koninkrijk Gods is in UW midden.”
Hans Feddema: De tocht naar bewustwording, dat er heel wat meer tussen ‘hemel en aarde’ is dan we denkend weten en dat die tocht in ons zelf (ons binnenste) begint.
Nassim Nicholas Taleb van de Black swan theory: Nog nooit in de geschiedenis van de mensheid zijn er zo veel posities met macht toegekend aan mensen die geen persoonlijke risico’s dragen. (Paul Frentrop In de 16 eeuw liepen politici nog zelf ook risico Volkskrant 30 november 2012)

Metafysische religie (Frank Visser Theosofia april 2001 p. 56):
Hoewel ook hij scherpe kritiek heeft geuit op het oppervlakkige karakter van de materialistische westerse cultuur - die hij met de veelzeggende term ‘platland’ heeft aangeduid - houdt hij tegelijkertijd staande dat er in de cultuurgeschiedenis van de mensheid desondanks sprake is geweest van een gestage maar niet terug te draaien evolutie.
57: Blavatsky bracht in The Secret Doctrine (1888) op overtuigende wijze een alternatief naar voren voor het christelijke creationisme en de darwinistische evolutieleer - in haar dagen de enige twee opties. In haar ogen was de evolutieleer niet fout, zoals de theologen beweerden, maar onvolledig, omdat zij de subjectieve component over het hoofd zag. Hoewel ik niet mijn hand in het vuur wil steken voor alle uitspraken die zij in haar vele geschriften heeft gedaan, komt haar toch de eer toe dat zij voor het eerst in de moderne tijd op grote schaal deze
derde weg heeft geïntroduceerd. De theosofische metafysica is veelomvattend en vertoont talloze raakvlakken met de informatie die Wilber in zijn boeken hierover heeft gegeven.

'Dwarsdenken 2017: Waarom Gorbatsjov teleurgesteld is in het Westen' (Congres UT Twente 21 oktober 2017):
Een brug slaan tussen Oost en West is de missie van de Rusland & Oost-Europa Academie. Daarom organiseert de Academie 'Dwarsdenken', een congres om een ander geluid te laten horen, een geluid dat in de mainstreammedia soms ondergesneeuwd dreigt te raken. Vier deskundigen op het gebied van Rusland en de relaties tussen Rusland en het Westen komen op deze dag uitgebreid aan het woord: drs. Alexander Münninghoff, prof. Karel van Wolferen, prof. Emmanuel Wagemans en drs. Marie-Thérèse ter Haar.

School met den Bijbel zonder Bijbel (Gijs Beukers Volkskrant 16 september 2017 p. 11):
Veel kinderen op christelijke scholen weten nauwelijks iets van het geloof. Lastige klus dus voor leraren om de leerlingen iets over de Bijbel bij te brengen. 'Dan wordt er weer een verlamde genezen, nou dat weten we wel.'
'Het is helemaal niet verwonderlijk dat scholen met dit probleem zitten', zegt Nico ter Linden, emeritus-predikant en schrijver van de zevendelige boekenreeks Het verhaal gaat, waarin hij de Bijbel op toegankelijke wijze uitlegt. 'De Bijbel is ingewikkeld erfgoed, hij staat voor een hele oude cultuur. Het wordt pas interessant als je die naar onze tijd weet te vertalen', aldus Ter Linden. 'Maar steeds minder mensen hebben de kennis om die vertaalslag te maken. Dat is verontrustend.'

'Geen mens is intelligent genoeg om zijn eigen domheid te begrijpen' (Ed Schilders Volkskrant 2 juli 1999):
Matthijs van Boxsel: ‘Om te beginnen: het begrip domheid wordt te achteloos gebruikt. Domheid is het handelen tegen beter weten in. Domheid is kortom geen gebrek aan kennis of intelligentie. Sterker: domme mensen zijn vaak gevaarlijk omdat ze intelligent zijn. En hoe intelligenter ze zijn, hoe rampzaliger de gevolgen van hun domdaad. Mensen worden steeds dommer. Dat stellen onderzoekers, onder wie UvA-psycholoog Jan te Nijenhuis, deze maand in het tijdschrift Intelligence (een samenvatting vindt u hier). Als criterium hanteerden zij reactietijd. Volgens Matthijs van Boxsel, auteur van De Encyclopedie van de Domheid, is die opvatting van domheid verkeerd. 'Domheid is geen gebrek aan intelligentie.'

Demasqué
Het doel van de workshop is aan de hand van het Maskeradespel het samenspel tussen mensen als een maskerade te zien en de vreemde ander (in jezelf) te ontmaskeren. Kennismaking met de filosofische, begeleidingskundige en creatieve benadering van Mens, ken je Zelf! en Wat is de Questie?

Paul Ferrini Omarm je ware zelf
Pijn hoort nu eenmaal bij het leven. Of het nu bij de geboorte is, als kind of in je puberteit, als volwassene of oudere, gekwetst worden overkomt ons allemaal. De vraag is wat we ermee doen: gaan we de pijn helen of geven we die door aan anderen?
We kunnen de pijn voelen en helen of we kunnen deze uit de weg gaan, de keuze is aan ons. Als we kiezen voor genezing, betekent dat ook hoop voor talloze anderen. Verdringen we de pijn, dan wordt de wereld een beetje troostelozer.
Heel jezelf en ontdek wie je bent.

Nieuwe spiritualiteit als derde weg tussen het materialistische paradigma en kerkelijke dogmatiek (Hans Feddema Civis Mundi 31 oktober 2012):
Opvallende exponenten van deze derde weg
Ik noem hier ter oriëntatie en informatie een aantal opvallende exponenten van die derde weg:
Carl Gustav Jung (baanbrekende voorloper en meer dan dat); Joseph Campbell (mythe-expert en bijna even baanbrekend als Jung); William James; Oscar Wilde, Joseph Conrad; Wayne Dyer (zeer invloedrijk spiritueel non-fictie schrijver en recent maker van de film De Verschuiving, gericht op de omschakeling van Ambitieus naar Zinvol leven); Thomas Moore; Deepak Chopra (een fenomenale schrijver en denker en uit een India afkomstige Amerikaan); Paul Ferrini (schreef veel boeken over de Liefde); Paul Heelas (hoogleraar godsdienstsociologie, vooral bekend door zijn boek Spiritual Revolution, gebaseerd op onderzoek in West-Engeland, waarin naast de teruggang van de kerken daarentegen de spiritualiteit erg blijkt op te komen in vooral het bedrijfsleven, het onderwijs, de zorg, maatschappelijk werk en ook binnen de muren van de kerk, zij het daar nog vaak zonder erkenning); Marianne Williamson (overbekend door haar boeken en lezingen vanuit de Course of Miracles en als eenmalige tekstschrijver voor Mandela); Gary Zukav (vooral bekend door z’n boek Zetel van de ziel); Sanaya Roman (het grote belang van in vreugde leven); Eileen Caddy (nog steeds invloedrijke Findhorn Beweging in Schotland, ook na haar dood), Eckhart Tolle (beroemd door Kracht van het Nu); Eugene Drewermann; Anselm Grün; Willigis Jäger (een der groten, ik lees z’n boeken met rode oortjes, is nog steeds lid v.d. R.Kath kerk, hoewel in ongenade gevallen in Rome door z’n integratie van zenboeddhisme en christendom tot een moderne spiritualiteit, die niettemin elk jaar 150.000 bezoekers in z’n centrum krijgt); Frederic Lenoir (‘Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed. Bestaan is een feit, leven een kunst’ 2010).

Mary T. Browne Beelden van de andere kant Een visie op het Leven na dit leven\\ Een aaneenschakeling van paranormale verschijnselen, anekdotes en ervaringen van cliënten vormt het raamwerk van dit boek. De auteur, werkzaam als paragnoste en spiritueel genezer, wil op deze wijze inzicht geven in het leven na de dood. Aan de hand van korte schetsen van haar cliënten legt de auteur uit hoe zij met haar paranormale gaven mensen begeleidt die ernstig ziek zijn, sterven of overleden zijn. Daarnaast geeft zij haar visie op karma, reïncarnatie, bijna-dood ervaringen, zelfmoord, alcoholisme en de invloed van denkvormen. Op gezag van paranormale ervaringen en spirituele gidsen worden een mensvisie, denkbeelden over karma, de dood en het leven neergezet.

Hans Feddema ‘Een Keizer Zonder Kleren. Ken jeZelf, God als Kracht en het Dogma Voorbij’
Bijlage 1 Cultuuromslag naar ander denken c.q. bewustzijn
174,175: Evenals Marianne Williamson, die als bekend een grote invloed op Mandela had, ook in diens gevleugelde woord: 'dat onze grote kracht helaas nog vaak juist onze grote angst is '. Van deze Marianne is het citaat: 'Er raast een spirituele renaissance over de wereld. Een revolutie in de manier waarop we denken.De meeste mensen voelen het, sommigen maken het belachelijk, velen omarmen het en niemand kan het tot staan brengen.'
Bijlage 2 Renaissance als oogst op de innerlijke weg (p. 180):
Als we vast blijven hangen in het denken dat geest en lichaam niets met elkaar te maken hebben, zal zelfs de meest gevreesde ziektes ons er niet toe brengen onze overlevingspatronen te wijzigen.
Met Boeddha, die ooit zei: 'Wat je vandaag denkt, is morgen je persoonlijke werkelijkheid' geloof ik in de kracht van de geest.
Waar je op focust, word je. Je wordt zoals je denkt.

Vereren of Ervaren? Nieuwe Spiritualiteit als Derde Weg (Hans Feddema):
Recent schreef ik het essay De Nieuwe Spiritualiteit als
Derde Weg tussen het Materialistisch Paradigma en de Kerkelijke Dogmatiek. Anders dan Bodar ontdekte ik daarin een authentieke religiositeit en tevens grote aandacht voor emotionele heling en innerlijke groei. Ik acht dat positief. Mede ook omdat de kerk zichzelf vaak belangrijker vond dan de innerlijke reis van haar gelovigen. Ik heb in m’n boekenkast De weg van het hart. Heling van de mens in emotionele bewustwording van Johanna C. Van Moosel van 1979 liggen, waarin zij van haar (katholieke) kerk ideologisch weinig heel laat. Ze schetst die kerk als exponent van een rationeel, autoritair, vervreemdend christendom en manlijk geloof’ waarin de kern van zelfwording via ‘voelend bewustzijn’ ontbrak. Restauratie als oplossing?

Het CDA en het radicale midden - Een politiek-filosofisch-theologisch essay (Peter Sas Civis Mundi 21 maart 2012):
Het radicale midden was een trefwoord van Paars, dat geesteskind van D66, het CDA-loze monsterverbond van PvdA, VVD en D66 uit de jaren ’90. Wat dat monsterverbond mogelijk maakte was precies het idee van een radicaal midden, wat in dat tijdsgewricht zoveel betekende als het idee dat de extremen - PvdA en VVD - samen konden komen, omdat werknemers en werkgevers (arbeid en kapitaal) eigenlijk dezelfde belangen hebben, namelijk een goed draaiende economie. Dit idee was uit de Amerikaanse en Engelse politiek komen overwaaien, waar zich onder de noemer van "the radical center" een aantal politieke bewegingen en partijen had geschaard die de traditionele tegenstelling tussen links en rechts wilden overstijgen. Anthony Giddens, de ideoloog van Labour onder Blair, noemde dat de Derde Weg tussen socialisme en kapitalisme en oefende daarmee enorme invloed uit op de internationale sociaal-democratie en zeker op de PvdA onder Wim Kok, die dan ook opriep om de "de ideologische veren af te schudden". De links/rechts-tegenstelling was passé, zo hield men ons voor: de tijd van ideologische strijd was voorbij.
De Derde Weg als dialectiek van de verliezer
Natuurlijk was die strijd allerminst voorbij, integendeel. Zoals nu genoegzaam bekend is ging onder de ont-ideologisering van de politiek de overwinning van een heel rechtse ideologie schuil, het neoliberalisme. De ont-ideologisering van de politiek was tevens een ont-ideologisering van de economie en daarmee ook een economisering van de politiek: grote sociaal-economische vraagstukken, zoals de verzorgingsstaat of immigratie, werden niet meer gezien als politieke kwesties die om principiële keuzes tussen links of rechts vroegen, maar als technocratische kwesties van economische efficiëntie. Wat dat betreft sloot het neoliberalisme perfect aan bij een beroemd motto van de Chinese leider Deng Shao Ping: "Het maakt niet uit of een kat rood of wit is, als hij maar muizen vangt" (in neoliberale termen: als hij maar winst maakt). In Nederland bleek deze kat de kleur paars te hebben. De Paarse kabinetten voerden trouw de neoliberale agenda uit: ze liberaliseerden de economie en de financiële sector, privatiseerden grote delen van de publieke sector en lieten de inkomensverschillen flink groeien. De zogenaamde synthese van links en rechts was dus in feite een overwinning van rechts, die de linkse oppositie bijna geheel in zich had opgenomen.
De Christelijke dialectiek van het verdwijnende midden
Voor Hegel, kortom, is het doel van elke bemiddeling wat hij "bemiddelde onmiddellijkheid" noemde, de synthese van de gemedieerden waartussen de bemiddelaar verdwenen is. De Heilige Geest, als de geest van de Christelijke gemeente, is voor Hegel het paradigma van deze bemiddelde onmiddelijkheid. De Christelijke gemeente is immers een gemeenschap die bijeengehouden wordt door een terugtredend midden, gesymboliseerd door het Kruis. De theologie van Jezus’ middelaarschap is dan ook in zoverre analoog aan de theologie van het machtsmidden, als een theologia gloriae, dat Jezus zijn gemeenschap vanuit het midden beheerst, als een keizer in het midden van zijn imperium: "Want waar twee of drie vergaderd zijn in mijn naam, daar ben Ik in hun midden," zegt Jezus volgens Matthéus (18:20). Maar in tegenstelling tot het machtsmidden heerst Jezus in zijn gemeenschap niet door te domineren en te verdelen maar juist door als midden terug te treden en zo samen te brengen: Jezus is de overwinnaar van het kwaad (Christus victor) doordat hij er het slachtoffer van geworden is.
De Christelijke filosoof René Girard heeft dit - in een beroemd geworden interpretatie - zo uitgelegd dat Jezus met zijn offer het sociale zondebokmechanisme heeft blootgelegd, dwz. het mechanisme waarbij de sociale cohesie wordt bewaard door interne conflicten af te reageren op de outcasts van de samenleving. Door zo het zondebokmechanisme te ontmaskeren heeft Jezus volgens Girard de basis gelegd voor een radicale andere, geweldloze samenleving.

Politicologica
Wat bereik je in de politiek met framing? Wat beschadig je? Welke frames zijn leugens, welke zijn uitvergrotingen van de waarheid? Hoe kan de kiezer het herkennen? De redacteuren van hebben 'Medialogica' een speciale vierdelige serie onder de titel 'Politicologica' gemaakt. Waar 'Medialogica' zich bezighoudt met de publieke opinievorming, die het resultaat is van de dynamiek tussen media, politiek, commercie en publiek, richt 'Politicologica' zich aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen op de beeldvorming in en rondom de politiek.
Hoe werkt framing? Hoe framen partijen – vanuit de Kamer, de media en de zalen in het land? En hoe laten partijen zich framen door hun concurrenten, door het publiek, door belangengroepen. In 'Politicologica' onderzoekt Human het spel dat de publieke opinie rond de verkiezingen bepaalt. Met als onderliggende ambitie dat de kijker, voor hij naar de stembus gaat de regels van dat spel (iets beter) doorziet.

Karel van der Toorn, boek Scribal Culture and the Making of the Hebrew Bible, interview met Karel van der Toorn, NRC Handelsblad van 14 juli 2007: Wie schreven het Oude Testament? Schriftgeleerden, de intellectuelen van hun tijd. De Hebreeuwse Bijbel is ontstaan in een orale cultuur die was gebaseerd op het gesproken woord. De cultuur waarin de bijbel ontstond, behoorde tot een veel grotere wereld, die van het antieke Nabije Oosten.

Discussion of the Bhagavad Gita and of Genesis
One of the interesting facets of this course already is how each text builds on the other texts we have read or are reading. This of course is one of the main reasons this master's program interested me but it’s also making me want to read so much more: either by the same authors or their contemporaries, or to read about what was going on in the world at the time – and I don’t have time to do this!
Wat de Bhagavad Gita is voor het Oosten is Genesis voor het Westen.

Are there Similarities Between the Bhagavad Gita and Bible?
As a general rule, when dealing with competing world views (such as that of Christianity and of Hinduism), I suggest you use the methodology used by Paul in Acts 17 when speaking to the Stoics and Epicureans of his day at the Areopagus in Athens. He used the following technique:
1. Know the worldview of the person you are talking to.
2. Find common ground as a means for beginning the discussion.
3. While being respectful of the other person’s world view, show why the Christian worldview is superior.
De conclusie kan worden getrokken dat de Bhagavad Gita en Genesis analoog zijn aan elkaar.

Uitverkoop of We betalen een hoge prijs voor onze koopjesdrift (Gidi Heesakkers Volkskrant 16 januari 2017 bijlage p. 2):
De boeiende globalisatielessen van De prijsvechter, op instapniveau, zullen het bewustzijn misschien iets vergroten. Maar de pijn die het in de uitverkoop gooien van onze economie veroorzaakt, die zullen de Ria's van de wereld toch eerst in hun portemonnees moeten voelen.

De harde val van Barack Obama of Hoe acht jaar Obama kon uitmonden in een Trump (Arie Elshout Volkskrant 14 januari 2017 p. 22-23):
Vrees voor levenswerk
Nog maar kort geleden dachten de Democraten dat zij de toekomst vertegenwoordigden, het nieuwe, diverse Amerika. Maar er is iets gruwelijk misgegaan, concludeert voormalig Amerika-correspondent en huidig correspondent Europa Arie Elshout: 'Hoe kon het dat acht jaar Obama uitmondde in een Trump?'
Obama zei in zijn afscheidsrede dat het de Amerikaanse democratie bedreigt als de twee kampen zich in hun eigen 'bubbels' terugtrekken. 'Als je het zat bent ruzie te maken met vreemden op internet, probeer er dan eens een te spreken in het echt.' Een waar woord van Obama. Laat het ook een oproep zijn aan hemzelf, de Democraten en geestverwanten in Europa.
Trump is gekozen door rechts, maar zit er ook vanwege het falen van een arrogant links, dat gemerkt heeft dat de geschiedenis net zo wispelturig is als een Texaanse Longhorn-stier.

Met de hoop op zegen (Michael Persson Volkskrant Magazine 14 januari 2017 p. 20-30):
Wat heeft Obama gedaan de afgelopen 8 jaar? Obama is geslaagd en heeft gefaald. Hij was te zwart en te wit. Hij was het eindpunt van racisme en een startpunt daarvan. Wat heeft de president de afgelopen acht jaar gedaan? En, misschien belangrijker, wat niet?
De economie
In de herfst van 2008, ongeveer gelijktijdig met Obama's verkiezing, was de Amerikaanse economie bezweken onder de schuldenlast. Met een enorme financiële injectie waren de banken gered, maar daarna stortte de rest van economie in. Voor de redding van de auto-industrie bouwde Obama nog voort op een miljardenpakket van zijn voorganger George W. Bush, maar de rest van het land ving hij zelf op, met zijn allereerste wet, de Recovery and Reinvestment Act uit 2009, een ongekende steunoperatie van 800 miljard dollar. Belastingverlaging en hogere overheidsbestedingen (onder meer in infrastructuur en onderwijs) moesten de consumptie aanwakkeren, en zo de economie weer op gang brengen. Keynes volgens het boekje.
Het land werd gered (mede ook dankzij de dollardrukkende centrale banken), een depressie van jarendertigformaat werd voorkomen, de economie groeide het afgelopen jaar met 3,5 procent en de werkloosheid - 10 procent in oktober 2009 - belandde in november op 4,6 procent, het laagste niveau in bijna tien jaar. Maar wie weet dat?
Idealist
Vanaf het begin wist Obama, de grote communicator, zijn plan niet goed uit te leggen. De Republikeinen hamerden op verkwisting van belastinggeld, en veel kiezers dachten door de retoriek dat de belastingen waren gestegen. Dat een groot deel van Obama's stimuleringsplan een belastingverláging was en dat die elke maand stilletjes in de loonstrookjes van hardwerkend Amerika werd verwerkt, ontging het electoraat. 60 procent van Amerika zei na het eerste jaar 'ziek te zijn' van de belastingverhogingen, terwijl 95 procent juist minder belasting betaalde.

Barack gaf zijn land menselijker gezicht of 'Obama-bashers krijgen onterecht ruim baan' (Max Westerman Volkskrant 11 januari 2017 p. 23):
Opmerkelijk dan ook dat in de Nederlandse media de Obama-bashers de afgelopen jaren ruim baan kregen. Je vindt ze op de gekste plekken. Dat Leon de Winter in De Telegraaf Obama voor neomarxist kan uitmaken, begrijp ik nog. Maar dat de Volkskrant een podium geeft aan liefst twee rabiate aanhangers van de anti-Obama clan, dat verbaast me. Met enige regelmaat gaan deze rechtse VVD'ers in laatdunkende bewoordingen los op Amerika's eerste zwarte president.
Waarom geeft de Volkskrant een podium aan Obama-critici? 'Waar de bashers echt over de schreef gaan, is in hun denigrerende toon.'
Oud-europarlementariër Derk Jan Eppink haalde vorige week de dooddoener 'Messias Obama' maar weer eens van stal om diens bewonderaars belachelijk te maken. De acht presidentiële jaren van het 'zondagskind' hebben wat de columnist betreft niets positiefs opgeleverd. Ex-VVD-partijbestuurder Koen Petersen keek als Amerikanist ook al terug op 'magere presidentiele jaren'. Wie een andere mening heeft, lijdt aan 'kinderlijke Obamania'.
Nee, ook Obama heeft geen vrede gesticht in het Midden-Oosten. Maar hij trok zich wel terug uit de ruïneuze oorlog die zijn voorganger begon in Irak. IS, dat uit die oorlog voortkwam, ging hij hard te lijf en is nu op zijn retour. Mede dankzij de door Eppink bekritiseerde 'rode lijn' die Obama tegen chemische wapens in Syrië trok, zijn die wapens daar nu weg. De brede war on terror vormde hij om tot een strijd tegen specifieke doelwitten. Zo lukte het Obama met één gerichte actie wat de hele oorlog in Afghanistan niet had bereikt: het uitschakelen van Osama Bin Laden.

Osama bin Laden, het symbool van het kwaad is opgeruimd. Nu het kwaad nog. (Volkskrant 10 mei 2011)

Compromisme (Jenneke Vrijenhoek Volkskrant 6 januari 2017 p. 25):
Het artikel van Marianne Thieme en Ewald Engelen (O&D, 4 januari) is mij voor een groot deel uit het hart gegrepen. Het was al langer duidelijk dat zowel (vooral) PvdA'ers als VVD'ers zich beduveld voelden toen dit kabinet tot stand kwam. Zwaarwegende idealen kunnen niet zomaar worden ingeruild.
Toch is er bij mij ook een stukje dat blijft knagen: is het niet ook zo dat, zolang idealistische partijen niet groot genoeg zijn, het compromisme aan de macht zal blijven? En is het in de realiteit niet vrijwel uitgesloten dat er nog een partij te vinden is met dezelfde idealen? Voor geheel of gedeeltelijke samenwerking is het toch niet per se noodzakelijk om je belangrijkste idealen te verkwanselen?
Na alle terechte kritiek van links op dit afbraakkabinet zou ik het toch zeer gênant vinden als linkse partijen weer niet samenwerken in een volgend kabinet.

Eppink en Obama (Pim van Bokhoven Volkskrant 6 januari 2017 p. 25):
Als Obama grondtroepen naar Syrië had gestuurd, Israël had geholpen bij het onmogelijk maken van een tweestatenoplossing, het klimaatprobleem had genegeerd (want dat speelt toch pas in 2050) en niks had gedaan aan de grote groep onverzekerde Amerikanen, dan had hij in ieder geval aartsconservatief Derk Jan Eppink gunstiger gestemd (O&D, 4 januari). Daar zal hij na 20 januari nog wel eens wakker van liggen.

Counter-insurgency of Oorlogsmisdaden als middel voor militaire en diplomatieke doelen (Arnon Grunberg Volkskrant 6 januari 2017):
Martijn Kitzen, ex-militair en historicus, promoveerde op counter-insurgency in etnisch en tribaal verdeelde samenlevingen. Kitzen diende in 2008 in Uruzgan, vrijdag stond een interview door Dirk Vlasblom in NRC.
Kitzen stelt dat de Nederlandse strategie in Uruzgan werkte, maar dat we niet lang genoeg zijn gebleven.
In 2007 sprak ik in Kabul met generaal Freek, achternamen bleven onvermeld. Hij vertelde dat we dertig jaar zouden moeten blijven om iets te bereiken.
Als succesvolle counterinsurgency noemt Kitzen Maleisië in de jaren vijftig.
De Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever is eveneens redelijk succesvolle counter-insurgency. De prijs is echter hoog: betrekkelijke rechteloosheid en de facto apartheid.
Poetins ingrijpen in Tsjetsjenië? Succesvolle counter-insurgency. Wie bereid is op grote schaal oorlogsmisdaden te begaan kan veel bereiken. Zie ook Syrië.
Ik daag Kitzen uit nogmaals te promoveren. Een proefschrift over oorlogsmisdaden als effectieve manier om militaire en diplomatieke doelen te bereiken. Verbeter Machiavelli.

Het is niet nodig Machiavelli te verbeteren. Een effectieve manier om militaire en diplomatieke doelen te bereiken is al bekend. Het retorische foefje berust op een filosofisch vraagstuk, namelijk maak je gebruik van het niet-zijn van Hegel of van de fundamenten voor alle kennis van Ayn Rand. Het boek Atlas Shrugged van Ayn Rand is het fundament van het marktfundamentalisme, het ultrakapitalisme. Daarentegen dient in het rapport 'E i V' als basis de natuurfilosofie uit de Griekse oudheid. De drie axioma’s (1e -, 2e - en 3e grondstelling) van H.P. Blavatsky staan diametraal tegenover de drie axioma’s van Ayn Rand.

De lessen van Uruzgan (Buitenhof 18 december 2016):
De missie in Uruzgan kostte vierentwintig Nederlandse soldaten het leven, en de provincie in Afghanistan is voor een groot deel weer in handen van de Taliban. Martijn Kitzen promoveerde deze week op de missie, met zijn boek ‘Oorlog onder de mensen’. Hij velt een scherp oordeel over politiek wensdenken in tijden van oorlog. Wat moeten we leren van Uruzgan? En hoe moet het Westen dan te werk gaan in Syrië, waar deze week in Aleppo honderden mannen, vrouwen en kinderen de dood vonden?

Schaf overheidssubsidie aan politieke partijen af (Gijs Kooistra Volkskrant 4 januari 2017 p. 26):
In de huidige kartelpartijen maakt de top de dienst uit en hebben de leden steeds minder te zeggen.
Afgelopen jaar isDonald Trump verkozen tot nieuwe president van de Verenigde Staten, heeft de Britse bevolking voor een Brexit gestemd en werd de roep om de-islamisering in Nederland steeds sterker en onbeschaamder.
Op al dit soort zaken reageren wij, hoogopgeleide Volkskrant-lezers, voornamelijk verontwaardigd. Dit is logisch, aangezien dit toch irrationele en/of onmenselijke zaken lijken. Toch vallen deze gebeurtenissen in een trend die al langer gaande is over de hele wereld. Het zijn dus geen ongelukken, maar gevolgen van een ontwikkeling die al langer in de maatschappij speelt. Hiervoor moeten we op zoek gaan naar een daadwerkelijke oplossing. Met enkel verontwaardiging lossen we niks op. Sterker, met onze verontwaardigde reactie wordt het probleem enkel versterkt. De polarisering van onze samenleving wordt alleen maar groter zolang wij zo blijven reageren. 'Het volk' en 'de elite' kunnen zich steeds minder goed in elkaar verplaatsen, terwijl dit juist zou moeten gebeuren. Wij moeten ons in de 'gefrustreerde kiezer' verplaatsen en uit onze eigen denkbubbel stappen.
De oplossingen die gevonden moeten worden zijn van hele andere aard. Zij moeten ervoor zorgen dat iedereen weer kans heeft om deel te nemen aan het maatschappelijke debat op basis van argumenten. Dit is hoe democratie hoort te zijn. Want als we op dezelfde voet voortgaan zal de samenleving verder polariseren, intoleranter worden en zal de politiek in 2017 weer een stapje verder ontsporen. Dit moeten we niet willen. Daarom moet de staatsfinanciering voor partijen worden afgeschaft.

Het falen van een messias of Wie begint als messias kan alleen maar dalen (Jan Eppink Volkskrant 4 januari 2017 p. 29):
In Amerikaanse media geeft president Obama interviews over zijn 'erfenis'. Zijn grootste hobby. Een half jaar na zijn aantreden in 2009 hield hij een diner in het Witte Huis met 9 prominente historici. Vraag: 'hoe kan ik een erfenis nalaten'? Nu bouwt hij aan het 'Obama Museum' in Chicago. Maar wat moet daar in? Foreign Policy concludeert dat Obama nooit heeft begrepen hoe de geschiedenis werkt.
Historici oordelen meestal milder over politieke leiders dan tijdgenoten. Bij Obama is het omgekeerde waarschijnlijker. Wie begint als messias kan alleen maar dalen.

Historische onthouding VS in VN over Israël (Buitenlandredactie Volkskrant 24 december 2016 p. 5):
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft vrijdag door een onthouding van de Verenigde Staten een resolutie aangenomen die Israël opdraagt te stoppen met het bouwen van nederzettingen in bezet Palestijns gebied. De onthouding is een breuk met het tientallen jaren oude beleid van de VS om Israël in de VN via een Amerikaans veto in bescherming te nemen.
Historische terechtwijzing
Waarnemers zien de Amerikaanse weigering om zoals gebruikelijk het vetomiddel in te zetten als een historische terechtwijzing van de VS aan oude bondgenoot Israël. Het is een afscheidssalvo van president Obama, die een slechte verstandhouding had met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Obama heeft lang geprobeerd het Israëlische nederzettingebeleid bij te stellen als opmaat voor nieuwe vredesbesprekingen.
Schandalig
Premier Netanyahu stelde in een verklaring dat de regering-Obama achter de schermen heeft 'samengespannen' met de tegenstanders van Israël in de Veiligheidsraad. Israël kijkt ernaar uit om samen te werken met president-elect Trump en met haar vrienden in het Congres, aldus Netanyahu, 'teneinde de schadelijke gevolgen van deze absurde resolutie teniet te doen'.

Jongeren in spiegelland of De kracht van het corps is de beslotenheid en verwarring (Sander van Walsum Volkskrant 23 december 2016 katern Vonk p. 14-15):
Voor niet-leden is het appeal van corpora moeilijk te begrijpen. Sander van Walsum, oud-lid, legt uit waarom het corps desondanks nog steeds bloeit.
Volgens de leer van de cognitieve dissonantie groeit de behoefte om ergens bij te horen naarmate aan de toelating zwaardere eisen worden gesteld. En wie de initiatie heeft doorstaan, zal niet snel de behoefte voelen om het lidmaatschap te versmaden of om zich tegen de vereniging te keren.
Nasleep van incidenten
Het corps brengt niet altijd het beste in de mens naar boven. In die zin onderscheidt het zich niet wezenlijk van 'de kille', waar aanpassingsvermogen vaker wordt gehonoreerd dan moreel hoogstaand gedrag. Verhalen van reünisten over vroeger zijn dan vaak ook wat dubbelzinnig. Enerzijds komen ze te spreken over de uitbundige, zij het wat wereldvreemde, lol en de 'vriendschappen voor het leven' die tijdens de studententijd werkelijk ontstaan. Anderzijds is er de schaamte over een te grote meegaandheid en een te sterk ontzag voor gezette jongemannen in een krap zittend pak. En ze gêneren zich plaatsvervangend voor incidenten, zoals die bij Vindicat. Het corps als karakterologische leerschool werpt pas later in het leven z'n vruchten af. Als het goed is.

Wilders is een schijndemocraat (Thomas von der Dunk Volkskrant 15 december 2016 p. 24):
Rechts-radicalisme
De minachting van Wilders voor de instellingen van de rechtsstaat past in een internationaal patroon.
Het komt op de nadere invulling aan of we met reële vrijheid of schijnvrijheid te maken hebben. Kort gezegd: de democratie gaat over de wil van de meerderheid, de rechtsstaat over de bescherming van de minderheid tegen de mogelijk tot willekeur leidende uitwassen daarvan.
De Indiaas-Amerikaanse politicoloog Fareed Zakaria maakt in dit opzicht een zinvol onderscheid tussen constitutionele en plebiscitaire democratieën. De eerste zijn de westerse, waarin verkiezingen in een institutioneel kader zijn ingebed. In de tweede baseren de machthebbers zich, met voorbijgaan aan zulk matigend tegengewicht, direct op de magische volkswil. Dat is het model-Mugabe: ik ben door de meerderheid van het volk gekozen, dus wie zich tegen mijn wil keert, keert zich tegen het volk. De bedenkelijke ontwikkeling is dat het in het Westen met Trump en Orban eveneens die kant lijkt uit te gaan. Ook Wilders hoort, gezien alleen al zijn feodale greep op zijn eigen fractie, evident in dat rijtje van zulke schijndemocraten thuis.

Ontoerekeningsvatbaar of Wilders belandt in afvalbak van de geschiedenis (Arnon Grunberg Volkskrant 12 december 2016):
Zoals ik eerder betoogde, had Wilders wegens ontoerekeningsvatbaarheid vrijspraak moeten krijgen. Een volwassene die dermate infantiele uitspraken doet, kan alleen ontoerekeningsvatbaar zijn.

Trump geeft CIA veeg uit de pan over Russische hackers (Michael Persson Volkskrant 12 december 2016 p. 7):
De Russische bemoeienis is niet zonder precedent. De Amerikanen zelf proberen al decennia democratische processen te beïnvloeden. Van Chili tot Afghanistan, van Iran tot Honduras hebben de Amerikanen met spionage of diplomatie, met moord of desinformatie onwelgevallige leiders op afstand willen houden. Volgens onderzoeker Dov Levin van de Carnegie Mellon-universiteit hebben Rusland (en de Sovjet-Unie) en Amerika van 1946 tot 2000 117 keer ingegrepen in verkiezingen in andere landen.

Hoe het midden moet reageren op het populisme (René Cuperus Volkskrant 12 december 2016 p. 19):
Met de veroordeling van Geert Wilders, en zijn reactie daarop met een frontale aanval op de 'wereldvreemde elite van politici, rechters en journalisten die ons land al zolang schaden', is het spel op de wagen.
Twee dingen zijn op voorhand duidelijk. Deze aanval op 'het establishment' zal zich niet beperken tot een enkele verkiezingscampagne, maar is een fenomeen van lange adem. Na de verkiezingen van 15 maart is het niet voorbij. Deze anti-establishment revolte wordt veroorzaakt door dieper liggende scheidslijnen in onze samenleving. Dat maakt zich blindstaren op Nederland of de persoon van Wilders ook weinig zinvol. We hebben hier te maken met een Europees, zo niet mondiaal, fenomeen.
Een derde reactie zou mijn voorkeur hebben: duidelijke grenzen stellen, gecombineerd met zelfkritiek. Daar waar het populisme over de schreef gaat dit hard bestrijden en veroordelen, maar tegelijk de diepere oorzaken van het populisme zeer serieus nemen. Populisme kan men uiteindelijk het beste overbodig maken, door iets te doen aan de achtergronden.
De gevestigde politiek zal zich nog gevoeliger moeten tonen voor de pijnpunten waarop het rechts-populisme teert en floreert - eliteproject Europa, integratieproblemen en de radicale islam. Maar evenzeer voor de economische onzekerheden die onze globaliserende wereld blijkt op te roepen bij grote groepen burgers. Tot op zekere hoogte zijn de EU en de migratiekwestie een projectiescherm van die diepere zorgen. En veel van die zorgen zijn reëel. De gevestigde partijen zullen zelfkritisch moeten omgaan met de ongelijkheden en onzekerheden die de samenleving de afgelopen decennia uit elkaar hebben gedreven. Rechts zal het bedrijfsleven onder druk moeten zetten om economische zekerheid te herstellen ten koste van hyperflexibilisering.

Dominique Moïsi De geopolitiek van emotie hoe culturen van angst, vernedering en hoop de wereld veranderen
Dominique Moïsi liet in 2009 met De geopolitiek van emotie zien waarom sommige culturen eerder met elkaar in botsing komen dan andere. Hij diagnosticeerde angst bij het Westen, vernedering bij de Arabisch-islamitische wereld en hoop in Azië. Zijn onconventionele analyse van wereldproblemen vanuit emoties was een groot, mondiaal succes. Het boek is in 27 talen verschenen.\\ In 2015 is het eigenlijk nog interessanter om De geopolitiek van emotie te lezen. De lezer kan controleren of Moïsi's voorspellingen voor Europa, de Arabische wereld en Azië zijn uitgekomen en wordt aan het denken gezet over de oorzaken van de huidige politieke ontwikkelingen. Het boek is geactualiseerd met een voorwoord dat Moïsi na de aanslagen in Parijs schreef.
Recensie (Henk Hogeboom van Buggenum GAMMA september 2009):
Het lijkt een oxymoron, de geopolitiek te verbinden met emotie. Wie denkt bij politiek niet aan een kil, door de ratio gestuurd apparaat. Emoties en geopolitiek vermengen zal voor menigeen een zinloze, misschien zelfs gevaarlijke exercitie zijn, die uiteindelijk zal leiden tot een peilloze redeloosheid. Moïsi weet dat als geen ander, terugkijkend op de barbarij onder Hitler in Duitsland.
Toch leiden zijn inzichten hem als senior adviseur van het Franse Instituut voor internationale betrekkingen en hoogleraar aan het Parijse Institut d'Études Politiques tot andere overtuigingen:
1. Los van emoties is deze wereld niet volledig te bevatten,
2. Emoties kunnen net als cholesterol zowel goed als slecht voor ons zijn, belangrijk is de balans ertussen.
Nadat Moïsi de EU en de VS heeft belicht, onderwerpt hij een aantal van die landen aan een uitvoerige bespreking. Het zijn de Russisch sprekende gebieden, Iran, Israël, staten in Afrika en Latijns-Amerika. Vervolgens geeft hij een vooruitblik op het jaar 2025, een negatieve waarin de mens de angst laat domineren en een positieve vanuit de hoop.
De schrijver komt tot uitspraken die Teilhard de Chardin niet vreemd zouden zijn geweest. Bijvoorbeeld: De mensheid "heeft de toekomst zelf in handen. Kies!" (p. 204) - "Als we collectieve entiteiten als culturen en naties kunnen analyseren door de bril van de psychologie en de emoties" is er mogelijk een recept voor de wereld te geven (p. 226) - "Kennis is het antwoord op onverdraagzaamheid".

Superkapitalisme en democratische rechtsstaat (Eva Nieuwenhuys Civis Mundi Digitaal #40):
Onder invloed van neoliberale globaliseringsprocessen is er een vorm van superkapitalisme ontstaan die een bedreiging vormt voor onze democratie en rechtsstaat.
4. Vertrouwen in de vrije markt of in medeburger, maatschappelijke instituties, staat en regelgeving?
Hoe nu verder? Doormodderen op de ingeslagen weg of toch gematigd optimisme over mogelijke toekomstige verbeteringen voor individu en samenleving? Ik kies voor het laatste. Maar het moge duidelijk zijn dat de mondiale problemen waar de globalisering van het superkapitalisme landen en mensen voor stelt niet kunnen worden opgelost op basis van één universele en uniforme blauwdruk waarin wordt gekozen voor een vrije markt, negatieve vrijheidsrechten voor burgers en een minimale staat die de vrede handhaaft, toeziet op de naleving van overeenkomsten en op de bescherming van eigendomsrechten. Oplossingen kunnen niet komen van de universele vrije markt. Die universele vrije markt bestaat helemaal niet. Er bestaat een multipolaire pluriforme wereldorde die wordt gevormd door uiteenlopende regimes en samenlevingsvormen. Binnen die pluriforme wereldorde verkeren de VS en de Europese landen in een economische maar ook in een morele en politieke crisis. Hun burgers worden beheerst door angst voor verlies van werkgelegenheid en inkomen, voor verlies van hun nationale identiteit en voor verlies van democratische zeggenschap.[29] Eerherstel van vertrouwen tussen burgers onderling en tussen burgers en politiek is nodig. Zonder dit vertrouwen is een samenleving ondenkbaar en vervalt ze in een natuurtoestand van allen tegen allen. Verschillende door mij geraadpleegde en bestudeerde auteurs dragen uiteenlopende en waardevolle suggesties aan, die ik hieronder kort uiteen zal zetten. Ze kunnen aanzetten tot het denken over het herstel van vertrouwen en sociale cohesie binnen westerse samenlevingen.
29) Zie over de cultuur van angst die heeft postgevat in Europa en de VS D. Moïsi, De geopolitiek van emotie (Nieuw Amsterdam Uitgevers 2009).

'Geopolitieke les is verlaat politiek opportunisme' of Nederlanders willen geen associatie hebben met een corrupt land (Arnout Brouwers interviewt René Cuperus Volkskrant 9 december 2016 p. 23):
De voorzitter van de AIV Jaap de Hoop Scheffer bepleit in de Volkskrant dat de regering het Associatieverdrag met Oekraine moet ratificeren, ondanks het nee in het referendum. Volkskrant-columnist Rene Cuperus zegt in een reactie: 'Democratisch vind ik het heel problematisch, geopolitiek snap ik het wel.'
Al was het argument vóór natuurlijk dat het Oekraïne tot regels verplicht die de corruptie bestrijden.
'De kans dat het meest corrupte land van Europa in korte tijd kan worden omgebouwd, daarvan denken mensen terecht dat het zo niet werkt. Dat is ook fact free-geblaat van Europese ambtenaren, zo van 'we gaan even de corruptie uitroeien in Oekraïne'. Daar ben je zeven generaties mee bezig. En het is in Italië ook nog steeds niet gelukt. Dus dat vind ik onzin.'

Morele bijziendheid of 'Engagement kan prachtig zijn, navelstaarderij ook' (Elma Drayer Volkskrant 9 december 2016 p. 25):
Niks op tegen, natuurlijk. Maar uitgerekend diezelfde Romeijn illustreerde onlangs op nogal pijnlijke wijze dat engagement niet per se tot diepe inzichten leidt. Een paar maanden geleden (ik schreef er eerder over) pleitte ze op de website van Vrij Nederland voor pragmatisme inzake culturele gebruiken als geslachtsdeelverminking bij jonge meisjes. Teneinde erger te voorkomen was het heus geen gek idee om de ingreep legaal, in een ziekenhuis te laten uitvoeren. Voor alle duidelijkheid: zelfs een onverdacht instituut als de Wereldgezondheidsorganisatie verwierp deze variant al in de jaren negentig. Ook de 'milde' vorm van meisjesbesnijdenis betekent immers een afschuwelijke schending van fundamentele mensenrechten. In mijn eigen woorden: kwaad bestrijd je niet met kwaad. Punt uit.
De 'decadente wegkijkerij' waarover Romeijn zich zo opwindt zal vast heel verwerpelijk zijn. Maar ik heb die geloof ik nog liever dan de morele bijziendheid waaraan ze zelf blijkt te lijden.

Meerderheid heeft het allang voor het zeggen (Jan Willem Duyvendak Volkskrant 8 december 2016 p. 25):
Nieuwkomers moeten zich al aan onze waarden aanpassen. Koopmans wordt op zijn wenken bediend.
Collega -socioloog Ruud Koopmans stelt (Vonk, 3 december) dat het de hoogste tijd is om 'de rechten van nationale meerderheden te herwaarderen'. Hij meent dat deze in de verdrukking zijn gekomen door de instroom van migranten, van 'minderheidsculturen' die wel alle ruimte krijgen. In Nederland is de gedachte dat de 'oorspronkelijke' bewoners meer te zeggen zouden moeten hebben dan nieuwkomers allang gemeengoed geworden. Die opvatting wordt ook wel 'nativisme' genoemd: de natives vinden dat zij vanwege historische redenen meer te zeggen hebben over het land dan non-natives, zeker waar het culturele tradities betreft.
In plaats van de meerderheidscultuur nog verder aan te zetten, lijkt het mij dan ook veel urgenter om te bezien hoe die cultuur zich kan openen naar anderen, hoe de mainstream nieuwkomers in zich kan opnemen. Hierdoor kunnen Surinaamse en Marokkaanse Nederlanders er echt bij gaan horen en hoeven zij niet, zoals in Koopmans' nativisme, voorgoed tweederangsburger te blijven.
In het nativisme bestaat de wereld uit geografische eenheden, met daarbij behorende volken, en hun waarden en gebruiken. In zo'n wereld mogen we niks meer zeggen over de slechte behandeling van homo's in Afrikaanse landen, of over antisemitisme in Arabische landen, want dat is nu eenmaal onderdeel van de daar bestaande meerderheidscultuur: 's lands wijs, 's lands eer.
Het lijkt mij dezer dagen urgenter om mensenrechten te verdedigen dan meerderheidsculturen.

Meerderheidscultuur verdient ook alle steun of Waarom meerderheden recht op hun eigen cultuur hebben (Ruud Koopmans Volkskrant 3 december 2016 katern Vonk p. 10-11):
Kosmopolieten houden er een dubbele culturele moraal op na, betoogt Ruud Koopmans. De culturele identiteit van minderheden willen zij beschermen, terwijl die van de meerderheid wordt weggezet als bedenkelijk nationalisme.
We moeten daarom af van het kosmopolitische idee dat natiestaten in culturele zin volstrekt neutraal zouden moeten zijn. Culturele meerderheden hebben, net zoals nationale minderheden en inheemse volkeren, in principe het recht hun eigen taal en cultuur te beschermen, zolang ze de elementaire mensenrechten van anderen daarmee niet schenden. Een dergelijke interpretatie komt tegemoet aan het intuïtieve rechtsgevoel van de meeste mensen, dat hun vertelt dat de wereld geen platte pannekoek is waar geschiedenis, tradities en historische verbondenheid met een bepaald territorium er niet toe doen.
Het verlangen naar respect voor culturele tradities, dat we als het om minderheden gaat zo begrijpelijk en legitiem vinden, moeten we niet plotseling belachelijk maken of in de hoek van het racisme plaatsen als het door culturele meerderheden geuit wordt. Alleen zo kunnen we vermijden dat de Trumps en de Wildersen van deze aarde nog meer politieke munt slaan uit de frustratie over de dubbele cultuurmoraal van de kosmopolieten.

Ik vraag om solidariteit met Oekraïne (Natalie Righton Volkskrant 8 december 2016 p. 16):
De AIV adviseert Rutte en de Kamer om tegen de wens van de meerderheid van de stemmers in te handelen. 'Als Nederland het verdrag verwerpt, dan wordt dit door de Russische president Poetin gezien als zwakte van Europa en dat kan hem aanmoedigen om de destabilisatie van Oekraïne te intensiveren', zegt AIV-voorzitter Jaap de Hoop Scheffer in een gesprek met de Volkskrant over de reden van zijn advies. Hij doet een beroep op de solidariteit van Nederlanders met Oekraïne. De verkiezing van Trump als nieuwe president van de VS maakt het volgens De Hoop Scheffer nog urgenter dat Europa zelf voor stabiliteit in de regio gaat zorgen en dus Oekraïne steunt.

Goed dat Trump spreekt met Al Gore (Thomas Friedman Volkskrant 8 december 2016 p. 16):
Bush betreurde dat Amerika 'verslaafd was aan olie' en sloot zijn bewind af met een conferentie met grote vervuilers, die de weg baande voor het klimaatakkoord van Parijs.
Ik weet niet of Trump zich realiseert dat het verdacht maken van klimaatwetenschap en het vrij baan geven aan kolen en olie een breuk zou betekenen met de laatste twee Republikeinse regeringen. Het was George H.W. Bush die in 1989 voorstelde om een systeem van handel in emissierechten in te voeren om de uitstoot van zwaveldioxide te halveren.
Zolang Trump openstaat voor lessen over het milieu moeten we de besten door de deuren van de Trump Tower duwen om hem bij te praten. Maar als hij de deur dichtslaat, moeten we de barricaden op.

Sjef of Voor wie is de overheid er ook alweer? (Sheila Sitalsing Volkskrant 5 december 2016):
Sjef Czyzewski, al decennia een vaste waarde in Rotterdam, gaat met pensioen. Hij was directeur van de Rotterdamse sociale dienst in de jaren negentig van de vorige eeuw, maakte een uitstapje naar het landelijke College van Toezicht Sociale Verzekeringen (alwaar hem een afschuwelijke ervaring wachtte in de vorm van een door de VVD naar voren geschoven, niet door expertise gehinderde bestuursvoorzitter en een jokkende VVD-staatssecretaris van Sociale Zaken die na diens gedwongen aftreden niettemin keurig terecht is gekomen) en keerde schielijk terug naar Rotterdam. De afgelopen twintig jaar gaf hij daar leiding aan de zorg voor verslaafden bij Bouman Verslavingszorg, dat inmiddels is opgegaan in de ggz-instelling Antes.
Het is de laatste tijd in de mode om ontevreden burgers psychisch te duiden en te filosoferen over hun boosheid en hun onderbuik. Wellicht zijn ze beter geholpen met minder gepsychologiseer en met een indringender debat over de vraag voor wie de overheid er ook alweer was.

Presidentsverkiezingen in Oostenrijk (Buitenhof 4 december 2016):
Zondag stemmen de Oostenrijkers. Opnieuw. De strijd tussen de onafhankelijke kandidaat Alexander van der Bellen en de populistisch-rechtse Norbert Hofer van de FPÖ, duurt nu al bijna een jaar. Een eerdere uitslag in mei werd ongeldig verklaard, de peilingen gaan gelijk op, en met Brexit en Trump in het geheugen rijst de vraag: krijgt Oostenrijk nu wél z’n eerste rechts-populistische president? En wat betekent dat dan voor de rest van Europa? In Buitenhof de Duitse historicus Philipp Blom, auteur van veelgeprezen werken als Alleen de wolken en Het verdorven genootschap, woonachtig te Wenen.
In Buitenhof verwijst Philipp Blom naar zijn Britse collega Ian Kershaw. Philipp Blom citeert vier factoren, die ook voor het huidige tijdsgewricht relevant zijn.
To Hell and Back review: Ian Kershaw’s expert view of the 20th-century apocalypse
Why did this happen? The traditional answer, endorsed and meticulously explained by Kershaw, is that the war that broke out unnecessarily but not unpredictably in August 1914 led to such destruction – of life, economies, values, systems, borders and dynasties – that the years of “peace” which followed were ones of near constant instability and, in retrospect, only a brief pause before an even worse conflagration broke out in September 1939. Beneath this, Kershaw locates the causes of catastrophe in four interlocking elements unique to these decades: “
(1) an explosion of ethnic-racist nationalism;
(2) bitter and irreconcilable demands for territorial revisionism;
(3) acute class conflict – now given concrete focus through the Bolshevik revolution in Russia; and
(4) a protracted crisis of capitalism (which many observers thought was terminal).”
Philipp Blostelt (na 44 minuten) dat we niet meer met elkaar spreken. We hebben nieuwe vormen van communicatie nodig. We moeten vooruit, we kunnen niet terug. Ideeën worden weer belangrijk. Vraag naar een econoom, laat dat de markt maar regelen zegt niemand meer. Het gaat om vragen in wat voor maatschappij willen over 30 jaar leven? Wie willen we eigenlijk zijn?

Collectieve vrijheid (Daan Heerma van Voss Volkskrant 3 december 2016 katern Vonk p. 8-9):
Ze leven onder grote sociale druk, de angst om teleur te stellen, om anders te zijn. Maar toch voelen hoogopgeleide jongeren in China zich vrij, merkte Daan Heerma van Voss, die in Guangxi een maand leefde en werkte met tien studenten.
De studenten, vrijwel allemaal 20 of 21 jaar, noemen zichzelf onderling 'The Little Flowers'. Hun verhalen zijn zachtmoedig, licht sentimenteel en zonder uitzondering autobiografisch. Alle verhalen hebben te maken met teleurstelling en de angst te worden verdrukt.
Een andere Little Flower schrijft over de gigantische academische druk waarmee Chinese scholieren en studenten te kampen hebben. Nadat de hoofdpersoon een overhoring Engels heeft verklungeld, krijgt ze op haar kop van haar moeder, die zegt dat deze ene mislukking een catastrofale kettingreactie in gang zal zetten die het leven van haar dochter uiteindelijk zal verpesten. Ironie, stel ik me zo voor, of literaire overdrijving. Maar de andere Little Flowers verzekeren me ervan dat hun moeders hun soortgelijke doemscenario's voorschotelden.
De Little Flowers hebben deze eerste schifting overleefd: ze zijn op een goede universiteit beland. Sommigen hebben een halfjaar in het buitenland gestudeerd: in Denemarken of Duitsland. Een enkeling heeft rondgereisd. Maar ook de rest van de Flowers is zich goed bewust van westerse symbolen. Ze luisteren naar Kanye West of Taylor Swift. Ze zijn dol op de Marvel-films, vooral op Captain America, 'zo'n aardige vent'.
Met andere woorden: hun referentie-kader lijkt verdacht veel op het onze: Amerikaans en kapitalistisch getint. Voor de Flowers is Amerika de ultieme fantasie. Soms botst de Amerikaanse fantasie met de Chinese werkelijkheid.
Hypocriet
Toen in 2011, onder leiding van het Nederlands Letterenfonds, een delegatie Nederlandse schrijvers naar de boekenbeurs in Peking vertrok, barstte de kritiek los. Velen beschuldigden de deelnemende Nederlandse auteurs van hypocrisie, aangezien ze hadden geweigerd een Amnesty International-speldje te dragen met aandacht voor de censuur in China.
Wat zou er gebeurd zijn als ik al mijn hoogdravende westerse ideeën over zelfontplooiing en vrijheid, alle idealen waarvan het nog maar de vraag is of wij ze zelf naleven, op hen zou hebben losgelaten? Als ik volgehangen met speldjes het vliegtuig was uitgestapt?
De Flowers zouden zijn dichtgeklapt en hun leefwereld zou voor mij gesloten zijn gebleven. Mijn oppervlakkige ideeën zouden niet zijn bijgesteld en China zou zich precies zo gesloten hebben getoond als ik het van tevoren zou hebben uitgetekend. Maar de werkelijkheid is altijd gecompliceerder.
Om een werkelijk gesprek met de ander te voeren, moeten we soms even vergeten wie wij zelf zijn.

Er komt oorlog in 2020 Hij voorspelt de volgende wereldoorlog, gebaseerd op natuurkundige theorieën (Martijn van Calmthout Volkskrant 3 december 2016 katern Vonk p. 48-49):
Als marinier maakte Ingo Piepers van dichtbij oorlog mee. Nu voorspelt hij in een dik boek de komende wereldoorlog, door natuurkundige theorieën over chaos op de geschiedenis toe te passen.
En om zijn proefschrift, tien jaar geleden verdedigd aan de Universiteit van Amsterdam, verder uit te werken.
Het resultaat is dat boek van die dreun op tafel. Een kleine achthonderd pagina's dik en met een even woordspelige als onheilspellende titel: War/ning 2020. Ingo Piepers: 'Na terugkeer uit Bosnië ben ik me gaan toeleggen op de vraag wat oorlog soms zo onvermijdelijk maakt dat goeie buren elkaar te lijf gaan. Dat resulteerde in de promotie over de dynamiek van de internationale politiek bij Bart Tromp. Waarin ik wel patronen ontwaarde, maar eigenlijk nog niet de kern te pakken had. Dat is nu wel zo.'
De wereldgeschiedenis als een fysisch verschijnsel: het klinkt als simplisme, beseft Piepers maar al te goed. Maar de patronen zijn er, de dynamiek lijkt duidelijk. 'Er schuilt een ongemakkelijk soort onvermijdelijkheid in dit soort patronen, waarvan ook ik ongerust word. Vooral omdat volgens mijn definities we sinds de Tweede Wereldoorlog inmiddels het volgende tipping point zijn gepasseerd. Er is grote verwevenheid van conflicten, Oekraïne, Brexit, de EU, het Midden-Oosten staat in brand, vluchtelingen, Trump president. Er is een sfeer van het zoeken naar radicale oplossingen, die het systeem laadt.'

De vraag kan worden gesteld of het niet beter zou zijn dat de minister zich drukker maakt om de emancipatorische werking die van goed onderwijs, cultuuroverdracht uitgaat dan met een eigen boot tijdens de Gay Pride mee te varen? Is hier wel van een doordacht emancipatiebeleid sprake?
Door juist in het onderwijs het cliché denken, het navelstaren te doorbreken vangt hij twee vliegen in een klap. Een minister is er juist voor om grenzen te verleggen. Is Plasterk een marionet van het systeem, van de vierde macht geworden? Al blijft het natuurlijk een kwestie van perceptie. Al zegt het intellectueel zwaargewicht, de intellectuele dwaas, de storyteller Ronald Plasterk dat wetenschap en het geloof niets met elkaar te maken hebben. Uit het onderzoeksrapport 'E i V' komt naar voren dat juist deze houding aan de struisvogelpolitiek in Nederland ten grondslag ligt. Ronald Plasterk is geobsedeerd door slechts één kant van de medaille.

Poetinofiel in het Elysée of Fillon wil samenwerken met Poetin en Assad (Peter Giesen Volkskrant 26 november 2016 p. 4-5):
Fillon erkent dat Rusland 'fouten' heeft gemaakt, bijvoorbeeld door de Krim te annexeren in strijd met alle internationale wetten en afspraken. Als hij president wordt, zal hij de annexatie van de Krim dan ook niet erkennen, kondigde hij aan. Maar Europa heeft een grote vergissing begaan door te proberen Oekraïne uit de Russische invloedssfeer los te weken, stelde hij. Het had kunnen weten dat Poetin dat nooit zou accepteren.

Zorgen om de mondiale ordening of 'Redding' na crisis van 2008 voerde richting huidige mondiale crisis (Holger Steizner Volkskrant 25 november 2016 p. 23):
De reactie op de crisis van 2008 was - anders dan in 1927 - adequaat, heette het lang. Maar die conclusie was voorbarig, schrijft FAZ in een commentaar.
Er zijn 'zorgen om de stabiliteit van de ordening waaraan we gewend zijn', zei bondskanselier Angela Merkel woensdag tijdens de parlementaire debatten over de staatsfinanciën. Op internet verschijnen vervalste berichten en doen meningenrobots aan stemmingmakerij: hier moet de politiek regulerend ingrijpen, zei Merkel ook nog. Wil ze de regering in de techniek van internet laten ingrijpen of de openbare meningsvorming bepalen?
Het overtuigt niet als Berlijn internet verantwoordelijk stelt voor het verlies van vertrouwen in de politiek.
Want er zijn goede redenen voor de ergernis van veel mensen. Werden tijdens de financiële crisis niet de bonusbankiers gered op kosten van de belastingbetaler? Wordt in de monetaire unie niet de ene regel na de andere verbogen om de euro of Griekenland te redden? Werd de rente niet afgeschaft om het leven van schuldenzondaren te verlichten - zonder rekening te houden met de spaarders? Heeft Berlijn niet de controle over de grenzen opgeheven om vluchtelingen, onder bijval van de staatsradio en de linksliberale media, welkom te heten?
Je kunt dus wel een vraagteken plaatsen achter het verhaal van de geslaagde 'redding' na de financiële crisis van 2008. Uiteindelijk voerde dit beleid richting de veelkoppige mondiale crisis waarop vandaag niemand een antwoord heeft en die onder westerse elites tot een 'status quo-paniek' leidt, zoals een Duitse historicus het uitdrukt.

Neergangsdenken heeft eenzonnige toekomst (Addie Schulte Volkskrant 24 november 2016 p. 24):
Tocht naar de afgrond
Het bestrijden van neergangsverhalen met feiten is futiel, het gaat om een gevoelde werkelijkheid.
En er zijn redenen genoeg voor enige ongerustheid op diverse vlakken, van economie en ecologie tot integratie en geopolitiek. Sombere ideeën helpen, net als optimistische opvattingen, een positie te bepalen in een onstuimige wereld. De verontruste linkse denkers en activisten weten door Trump weer dat zij - naar hun mening - aan de goede kant staan. Door die functie van dit soort ideeën te onderkennen, wordt het mogelijk ze op waarde te schatten en ermee om te gaan.
Tegenover de absolute claims van neergang past relativering. Noch Trump, noch de klimaatverandering of de islam is nu allesbepalend. Aan de onzekerheden voegt Trump een fikse dosis onvoorspelbaarheid en agressie toe. Het neergangsdenken heeft dan ook een zonnige toekomst.

Joker of Trumps kitscherigheid versterkte Obama's klasse (Julien Althuisius Volkskrant 24 november 2016 katern p. 2):
Trump en Obama verschenen kort na elkaar in een video. De charme van de een illustreert de potsierlijkheid van de ander.
Als je verder nog iets kan concluderen uit beide video's is dat beide mannen, ieder op hun eigen manier, ongeveer evenveel entertainmentwaarde bieden. Barack Obama en Donald Trump zijn allebei popculturele fenomenen. Het probleem is alleen dat de één een president is die af en toe de joker uithangt, en de ander een joker die zich voordoet als president.

Dilemma's voor de rechters of De vier dilemma's voor rechters in proces-Wilders (Elsbeth Stoker Volkskrant 24 november 2016 p. 4-5):
Tijdens de laatste zittingsdag in het 'minder, minder'-proces richtte Geert Wilders zich rechtstreeks tot de rechters. Die hebben tot de uitspraak twee weken om zich over vier taaie dilemma's te buigen.

Wilders (2) (Niek Vink Volkskrant 21 november 2016 p. 19):
Heerlijk om in de zaterdagkrant een interview te lezen met iemand die verstand van zaken heeft en steeds tot de essentie komt ('het Wildersproces loopt niet goed af').
Het is ironisch dat Paul Cliteur vergeet uit te leggen dat (ook) Geert Wilders voor het uitvoeren van zijn plannen wetgeving nodig heeft.
Dat een deel van zijn kiezers dat niet weet of begrijpt, maakt dat er mensen zijn die geloven dat Geert Wilders kan doen wat hij zegt.
Als de kern van onze staatsinrichting bij iedereen bekend zou zijn, worden uitspraken als 'minder Marokkanen' vanzelf lachwekkend. In feite zijn ze dat ook.
Het is spijtig dat Paul Cliteur daar in het vraaggesprek geen nadruk op legt. Misschien kan dat alsnog. Dan wordt de ruimte die er door gebrek aan duidelijkheid kennelijk is ontstaan, niet meer gepakt door mensen met verkeerde bedoelingen.

Kop op, jongens en meisjes, droog jullie traantjes (Max Pam Volkskrant 23 november 2016 p. 26):
Gisteren stond in de Volkskrant een ingezonden brief van Jan Derksen, hoogleraar klinische psychologie. Hij wees op het mechanisme van de self-fulfilling prophecy. De socioloog Robert Merton was de ontdekker van de zelfbevestigende voorspelling. Het verschijnsel treedt op wanneer een voorspelling, die op verkeerde veronderstellingen berust, dusdanig gedrag veroorzaakt dat de voorspelling alsnog uitkomt.
Dat is volgens Derksen precies wat er momenteel met Trump gebeurt. Wat mensen zeggen, is niet bepalend voor hun gedrag. Veel belangrijker dan de loze beloften die Trump tijdens de campagne heeft gedaan, is de functie die hij bekleedt en de houding van de functionarissen die hem omringen. Door van tevoren op Trump af te geven, bereik je precies wat je wilt vermijden, namelijk dat Trump zich gaat gedragen naar zijn vijandbeeld. Dat moeten wij dus niet doen en dan komt alles goed.

PVV wil Islam vervolgen en iedereen zwijgt (Bart Van Der Boom en Bas KromhoutVolkskrant 21 november 2016 p. 26):
Toen Wilders zei alle moskeeën te willen sluiten en de Koran te verbieden, bleef verontwaardiging uit.
Vergelijkingen maken met de bezettingstijd is tegenwoordig taboe. Dat is 'demoniseren', dat heet 'Godwin'. Maar zonder twijfel zou het Cleveringa ten diepste schokken dat de natie die ooit een heilig ontzag koesterde voor vrijheid van religie, nu nauwelijks opkijkt van een zo kwaadaardig voorstel als de vervolging van een compleet geloof. Wat heeft het voor zin vandaag zijn rede te herdenken, als we zelfs die simpele les niet willen horen?

Pleidooi voor een andere globalisering (Thomas Piketty Volkskrant 22 november 2016 p. 23):
De econoom Thomas Piketty stelt in een opinistuk in de The Guardian dat het tijdperk van de traditionele handelsverdragen voorbij is.
'Laat ik met de deur in huis vallen: de overwinning van Trump is het gevolg van een explosie van economische en demografische ongelijkheid in de VS die decennialang aan de gang is en van het onvermogen van opeenvolgende regeringen daar een oplossing voor te vinden. Zowel de regering Clinton als Obama ging vaak mee met het marktliberalisme dat de regeringen Reagan en Bush lanceerden. Soms gingen ze zelfs verder: zie de financiële en commerciële deregulering onder Clinton. Maar de verdenking dat de Democraten tegen Wall Street aanschurkten, gaf de doorslag. Plus het onvermogen van de Democratische elite lessen te trekken wat stemmers op Sanders bewoog.
Het is tijd het politieke discours over globalisering te veranderen. Handel is prima, maar eerlijke, duurzame ontwikkeling vraagt om openbare diensten, om infrastuctuur en een gezondheids- en onderwijssysteem. Die vragen op hun beurt om een eerlijk belastingsysteem. Als we dit alles niet kunnen leveren, zal het Trumpisme zegevieren.'

Merkel moet de vrije wereld redden (Robert Misik Volkskrant 22 november 2016 p. 23):
Onder de ironische kop 'Leider van de vrije wereld? Maar natuurlijk!' schrijft de Oostenrijkse journalist Robert Misik een kritisch commentaar in Zeit Online over de aankondiging van Angela Merkel opnieuw bondskanselier te willen worden: 'Ze moet van rechts oprukken naar het verstandige centrum.'
Gezien de gematigde politieke stijl die Merkel haast altijd – met uitzondering van haar vluchtelingenbeleid – heeft gekenmerkt, verwacht Misik niet dat zij de 'leider' van de westerse wereld wordt, in die zin dat zij moedig voorop gaat – maar eerder dat ze een consensus tot stand brengt en daarbij initiatieven meeneemt die van anderen komen. Van andere 'leiders' maar ook van de werkelijkheid.\\
'Als haar dat ook deze keer lukt, dan kan ze echt de redster van de vrije wereld worden.'

Alarmisme wordt excuus om maar niets te doen (Michiel Korthals Volkskrant 22 november 2016 p. 23):
Tocht naar de afgrond
Laat het alarmisme, besteed je tijd niet aan doemscenario's maar ga werkelijk iets doen.
Dus laat het alarmisme, besteed je tijd niet aan doemscenario's, maar geef concrete voorbeelden van acties en mogelijkheden om wèl iets te doen. Ga naar lokale politieke bijeenkomsten, verbeter je buurt, zorg voor betere bereikbaarheid van groente en fruit, kijk hoe je de auto kunt delen met anderen, gooi iets weg voordat je iets aanschaft. Dergelijke voorbeelden zijn aanstekelijk en zetten wel degelijk zoden aan de dijk.

Met Trump maken we een grote fout (Jan Derksen Volkskrant 22 november 2016 p. 24):
Met betrekking tot Donald Trump maken we niet alleen in Nederland, maar ook in Europa en zelfs wereldwijd een grote fout. We zijn met ons allen bezig datgene te creëren wat we in de psychologie een 'self-fulfilling prophecy' noemen. Op alle niveaus wordt druk gespeculeerd, tot op het theatrale af, over hoe de nieuwe Amerikaanse president straks zal reageren en over wat zijn beleid zal zijn.
Menselijk gedrag wordt veel meer bepaald door wat ze niet zeggen en niet in de gaten hebben. Het gedrag van een president wordt veel meer bepaald door de plaats en positie die deze inneemt in het sociale veld dan door de loze woorden in een verkiezingscampagne. Indien we deze basiskennis willen toepassen, moeten we er op alle niveaus gewoon vanuit gaan dat Trump zich netjes zal gedragen, een evenwichtig binnen- en buitenlands beleid zal voeren en zich zal aansluiten bij hoe zijn voorganger het heeft aangepakt.

De 'self-fulfilling prophecy' van de klinisch psycholoog prof. Dr. J.J.L. Derksen hangt in het boek ‘Een Keizer Zonder Kleren. Ken jeZelf, God als Kracht en het Dogma Voorbij’ van Hans Feddema met de relatie tussen geest en lichaam samen.

Wonderboy (Sheila Sitalsing Volkskrant 21 november 2016 p. 2):
In de serie beklagenswaardige personen aan het Binnenhof behandelen we vandaag Eric Wiebes. Tweeënhalf jaar geleden landde hij in een wolk van glanzende aanbevelingen in Den Haag, als vervanger van die andere droevige VVD-staatssecretaris voor belastingzaken Frans Weekers.
Afgelopen vrijdag legde Wiebes het moede hoofd in de schoot en schortte hij de wet op.
Zo wordt het lijstje 'dingen die Eric Wiebes heeft bereikt' best wel kort, voor 'een wonderboy'.
Eric Wiebes wil niet op de kieslijst voor de Tweede Kamer, maar wel graag terugkeren in een eventueel volgend kabinet, liet hij een tijdje geleden weten. Want 'hij is nog niet klaar'. Dat laatste klopt.

Angela Merkel is redder én boze heks (Sterre Lindhout Volkskrant 19 november 2016 p. 6-7):
Zijn Duitsland en Europa gebaat bij een vierde termijn? De redder van het vrije Westen... Merkel gaat door en dat is goed
Ze is al elf jaar bondskanselier van Duitsland, maar ze wil door. Angela Merkel maakte zondagavond bekend dat zich verkiesbaar stelt voor een vierde termijn. Als ze 'das schafft', zijn Duitsland en Europa daar dan bij gebaat of juist niet?
Toch heeft ze er lang over moeten nadenken, zich bewust van de politieke slangenkuil waarin ze zich mogelijk nog vier jaar moet begeven. Ze noemde de sterke polarisatie van de Duitse maatschappij, ze noemde de eurocrisis en de Brexit, het vluchtelingenvraagstuk, de wereld die zich na de overwinning van Trump 'eerst opnieuw moet ordenen'.
Angela Merkel is op dit moment de geschiktste persoon om de EU te vertegenwoordigen op het zo grillige wereldtoneel. Vanwege haar ervaring en om het respect dat ze geniet, maar ook juist omdat ze de weerbarstige politieke geowerkelijkheid kent en geen onrealistisch hoge ambities koestert.
Zelf zei Merkel in een interview deze zomer dat het voor een bonskanselier altijd ingewikkeld is. Dat is een understatement. Het is sinds 1949 nog geen enkele bondkanselier gelukt te stoppen zonder dramatisch verloren verkiezingen of een coup vanuit de partij.
...maar ook de boze heks van Europa Merkel gaat door en dat is slecht:
De Duitsers die niet begrijpen dat hun land miljarden aan Griekenland geeft terwijl de kloof tussen arm en rijk elk jaar groter wordt, het groeiende aantal Duitsers dat hun spaargeld weer in een ouwe sok bewaart omdat ze de banken niet meer vertrouwen.
Er gaapt dus een grote kloof tussen de Merkel die als morele messias aanbeden wordt op de pagina's van internationale kwaliteitskranten en de Merkel die wordt gewantrouwd door de gemiddelde voormalig CDU-kiezer: het wat oudere echtpaar uit een Duitse provinciestad.
Angela Merkel staat symbool voor de politieke kloof in haar land. Vanuit die positie wordt het moeilijk, zo niet onmogelijk om die kloof te dichten.
Ja, Angela Merkel heeft het voortouw genomen in de crisis waarmee 'Brussel' de afgelopen jaren werd bestookt, in de eurocrisis, in het Oekraïneconflict en in de vluchtelingencrisis. Dat heeft Merkel behalve tot de officieuze koningin van Europa ook tot de boze heks van Europa gemaakt.
Bovendien zijn alle drie de 'oplossingen' die onder Duitse leiding tot stand kwamen hoogst gammel gebleken en, in het geval van de vluchtelingendeal met Erdogan, ook hoogst omstreden. Dat zal Merkel aankleven, het zal haar nog meer dan nu tot de personificatie maken van de geloofwaardigheidscrisis waarin de Europese Unie zich bevindt.

Rutte gaat lachend de boksring in (Ariejan Korteweg Volkskrant 21 november 2016 p. 10-11):
VVD-congres Kingsize Correspondents' Dinner
Vergeet de premier, Rutte staat vanaf nu voluit in de campagnestand. Dit betekent: vol optimisme de kiezer tegemoet treden en je tegenstanders een voor een ongeschikte verklaren om het land te leiden.
Vooral het CDA moet het ontgelden. 'Plannen voor een bitter Nederland.' Zo typeert Mark Rutte het CDA-programma. 'Je wilt naar de fles grijpen als je het leest.' Hij vindt de CDA een partij van nee-zeggers en Buma een pruilende peuter. Buma en trouwens ook PvdA'er Lodewijk Asscher zijn voor Rutte bedaagde mannen uit de jaren vijftig, compleet met gleufhoed en instappantoffels.
Ander mikpunt is D66. Pechtold's inbreng in een Kamerdebat waarbij hij de telefonade van Rutte met Trump op de korrel nam, wordt versneld afgedraaid, zodat de D66-leider als een tekenfilmfiguurtje klinkt. Het congres lacht.

En wat vind jij Mohammed? (Frans Ottenhof Volkskrant 21 november 2016 p. 19):
Nieuwkomers in Nederland krijgen een lening van maximaal 10.000 euro om zelf hun onderwijs in te kopen en binnen drie jaar met een examen aan hun inburgeringsplicht te voldoen. Als dat niet lukt, moeten zij de lening terugbetalen. Nog niet de helft van de nieuwkomers lukt dat in drie jaar en dat verbaast mij niets.\\ Hieronder nog een voorbeeld om te verduidelijken wat ik bedoel: Mark en Lodewijk hebben een plan bedacht. Het aanbod van de taalcursussen is niet langer de verantwoordelijkheid van de gemeente, maar wordt aan de markt overgelaten. Wat vindt Mohammed van dit plan?
A Dit is wat je noemt 'de kat op het spek binden'.
B Op de markt koop je vis en geen taallessen.
C Dit is het zoveelste voorbeeld van mislukte liberalisering.

Over Trump en Oprah (Harriet Duurvoort Volkskrant 21 november 2016 p. 19):
In The New York Times schreef politicoloog Mark Lilla een essay waarin identity politics wordt aangewezen als debet aan Trumps zege. Het voortdurend benadrukken van verschil in identiteit in plaats van op datgene wat ons, mensen van alle kleuren en gezindten, bindt, heeft in een grote, rechtse boemerang geresulteerd. Dankzij het diversiteitsgedram en het gehamer op racisme is de witte, christelijke man en vrouw zichzelf van de weeromstuit ook als groep gaan zien wiens identiteit benadeeld, bedreigd en genegeerd wordt.
Tot op zekere hoogte kan ik de kritiek op identiteitspolitiek best volgen. Het beperken van wie je bent tot de bestanddelen kleur of gender doet de individuele menselijke ervaring te kort. We zijn mensen, we leven het leven, zijn meer dan slechts gevangen in onze toevallige biologie. Het is goed de innerlijke lens niet slechts scherp te stellen op wat je doet verschillen van de ander, maar juist ook op wat je met andere mensen, afgezien van kleur, kunne, etniciteit, liefdesvoorkeur of gezindte juist gemeenschappelijk hebt.
Het klinkt zo Oprah allemaal. Kies je voor positief of voor negatief? Voor verbinding of wantrouwen? Toch blijft dat kleine zwarte meisje uit een gebroken gezin uit een gehucht in Mississippi mijn ultieme rolmodel. Omdat ze het jaren voor elkaar kreeg doodgewone mensen met doodgewone problemen in een historisch verscheurd land ervan te overtuigen dat ze naast hun kleur of afkomst allemaal gewone mensen waren. En het soms zomaar zelfs over racisme kon hebben zonder dat ze gewone witte mensen de gordijnen in joeg. Omdat ze bewees dat liefde net zo entertainend kan zijn als haat.

De Nieuwe Renaissance of Wat de Renaissance ons leert over hedendaags populisme (Fokke Obbema Volkskrant 19 november 2016 katern Vonk p. 6-7):
De populistische opstand is eigenlijk niks nieuws. Als je die wilt begrijpen en bestrijden, moet je naar de Renaissance kijken, vindt de Canadese politicoloog Chris Kutarna. Trump als de moderne variant van de 15de-eeuwse Italiaanse monnik Savonarola.
'Waar ik in het boek op uitkwam is, wat ik 'het aanwakkeren van deugden' noem. We kunnen onze inspiratie daarvoor uit de Renaissance halen. De grote humanisten uit die tijd zagen zich ook geconfronteerd met moreel verval om hen heen. Om dat het hoofd te bieden, kozen zij ook voor deugden.
Ik denk daarbij aan sociale normen als beleefdheid, waardigheid, eerlijkheid en dapperheid. Trump kon van de erosie van die gemeenschappelijke normen profiteren. Waarom kunnen wij niet met zijn allen die trend keren? Door sociale normen voor onszelf vast te stellen en daar koppig aan vast te houden.
'En je uit te spreken tegen misstanden. 'Je bent niet alleen verantwoordelijk voor wat je zegt, maar ook voor wat je niet zegt', leerde Luther ons al. We schieten nu tekort als burgers. Voor de humanisten in de Renaissance, en die hadden het weer van de Romein Cicero, was burgerschap het hele punt van het leiden van een deugdzaam leven. 'We leven niet alleen, ook ons land en onze vrienden hebben een deel van ons', schreef Cicero al.

Vaticaan kijker 'Als schrijver gebruik ik de timmerkist van de journalistiek' (Rolf Bos Volkskrant 12 november 2016 bijlage Sir Edmund p. 64):
In zijn nieuwe thriller, Conclaaf, begeeft de Britse schrijver Robert Harris zich in kringen van konkelende kardinalen. Prima setting voor twee van zijn lievelingsthema's: macht en Italië.
Hij koos voor dit onderwerp omdat hij 'geïnteresseerd is in macht'. Dat is het belangrijkste thema dat in al zijn boeken opduikt, vanaf de faction-thriller Vaderland (het is 1964: Hitler, die de oorlog gewonnen heeft, gaat president Kennedy ontvangen!) tot aan de trilogie over de Romeinse filosoof, politicus en redenaar Marcus Tullius Cicero.
5. Politicus: Marcus Tullius Cicero (p. 65):
De politieke aspecten binnen de republiek Rome fascineerden mij altijd al en zo kwam ik uit op Marcus Tullius Cicero]]'''. Ik heb zijn verzameld werk gekocht en heb die 29 delen achterelkaar uitgelezen.
'Daar is de trilogie Imperium, Lustrum en Dictator uit voortgekomen, in totaal 400 duizend woorden. Ik heb er - ik schreef tussendoor ook andere boeken - in totaal twaalf jaar over gedaan.
Al die tijd was Cicero mijn metgezel, ik leerde hem heel goed kennen. Hij was van alle markten thuis. Hij was intelligent, filosofisch, humanistisch. Cicero kwam uit een armoedig milieu, had geen militaire achtergrond en nauwelijks geld. Maar hij kon toch carrière maken in Rome, dankzij zijn fabelachtige gebruik van het gesproken en geschreven woord. 'Nee, er is tegenwoordig geen politicus die ook maar in de verste verte op hem lijkt. In de recente geschiedenis kun je eigenlijk alleen Winston Churchill noemen, maar die was wel veel oorlogszuchtiger dan Cicero.

'Ik wil mensen tegen elkaar en de elite opzetten' (Hassan Bahara interviewt Abou Jahjah, activist Volkskrant 17 november 2016 p. 12-13):
Schrijvers Jessica Dürlacher en Tommy Wieringa vertrokken bij uitgeverij De Bezige Bij omdat hij kwam: de omstreden Belgische activist Abou Jahjah. Vandaag verschijnt zijn boek 'Pleidooi voor radicalisering', maar wat moet de lezer ermee?
Wat moeten we met dit boek?
'Met dit pleidooi wil ik mensen tegen elkaar opzetten. Niet op basis van hun identiteit, hun religie of etniciteit. Ik wil de mensen die de status quo willen neerhalen, opzetten tegen de elite die de status quo wil behouden. Dat is een radicaal pleidooi, maar het is wel constructieve radicaliteit.'
Laat Appa's verwarring over de Talmoed niet zien dat grens tussen antizionisme en antisemitisme makkelijk overschreden kan worden?
'Er zijn wrokgevoelens tegenover de joden, maar om dat meteen antisemitisme te noemen, is voor mij een brug te ver. Antisemitisme is voor mij joden inferieur noemen, of zeggen dat ze een complot voeren om de wereld te domineren.' Milder
Naar eigen zeggen is Abou Jahjah in de loop der jaren milder geworden, genuanceerder. In België behoort hij inmiddels tot de mainstream cultuur. Daar leeft sterk de hoop dat Belgische moslimjongeren eerder de oren zullen laten hangen naar de radicale retoriek van Abou Jahjah dan naar het gewelddadig jihadisme.

Een beetje politicus is ook auteur of Schrijvende politici staren als Narcissus in Hofvijver (Raoul du Pré Volkskrant 17 november 2016 p. 14):
Vorige week GroenLinks-voorman Klaver, deze week CDA'er Buma, volgende week SGP'er Van der Staaij, de trend is onstuitbaar: wie erbij wil horen op het Binnenhof schrijft een boek. Liefst een mix van autobiografische elementen en politieke gedachten. Want met alleen een verkiezingsprogramma kom je allang niet meer weg in de mediacratie.

Geloof, hoop en liefde: Buma gaat in zijn boek geen onderwerp uit de weg (Ariejan Korteweg Volkskrant 17 november 2016 p. 15):
Sybrand Buma is zowat de meest ondoorgrondelijke politicus van het Binnenhof. Zijn aaibaarheid is laag, we weten weinig van hem. Hij laat zich zelden op interne tegenstrijdigheden betrappen en sticht verwarring met een onnavolgbaar gevoel voor humor. Zijn langlopende fittie met Mark Rutte werpt nu al een schaduw vooruit op toekomstige kabinetsformaties.
Tegen het cynisme is geschreven vanuit de oppositie; Buma kan niet worden afgerekend op zijn beleid. Hij heeft vrij baan en geeft zich daar rekenschap van: 'Oppositie is geen tocht door de woestijn, maar een oase waar men kracht opdoet.' Al degenen die de afgelopen jaren wel eens verbaasd toekeken, kunnen niet meer zeggen dat ze niets van hem begrijpen. Vanaf nu is Sybrand Buma een open boek.

Ridder Ton of Ridder Ton tegen de windmolens van de VVD (Ariejan Korteweg Volkskrant 17 november 2016 p. 23):
Eén conclusie is met zekerheid te trekken: Rutte en Zijlstra hebben hem niet willen redden. Dus zal de werkelijkheid prozaïscher zijn. Zoals elke partij die een aantal jaren de lakens uitdeelt, wordt de VVD besprongen door defensieve reflexen. Je zag dat bij het CDA, dat alles in het werk stelde om Pieter Omtzigt van de lijst te krijgen - tegen de verdrukking in ontwikkelde die zich in de oppositie tot een zeer effectief Kamerlid. De VVD zet in de personen van Bente Becker en Sophie Hermans politiek assistenten van de partijtop op de lijst. Zij zijn er in getraind de macht uit de wind te houden, in plaats van die op de proef te stellen zoals van een Kamerlid mag worden verwacht.
Dwarsvliegers uit bedrijfsleven, onderwijs, landbouw of verpleging zijn er amper. Alleen relatieve nieuwkomers als 50Plus en Denk komen met kandidaten die andersoortige ervaring meebrengen.
Het gevaar van robotisering van het parlement ligt daarmee op de loer. Dialoog moet je organiseren, ook binnen de eigen fractie. Of Elias zelf van tegenspraak gediend is, waag ik te betwijfelen. Maar anderen - ook partijgenoten - het vuur aan de schenen leggen, dat kun je hem wel toevertrouwen. Ook dat hoort bij het parlement.

Volk is juist boos omdat een elite ontbreekt (Daniela Hooghiemstra Volkskrant 17 november 2016 p. 24):
Sommigen verklaren het succes van nieuwe politici als Wilders en Trump uit het feit dat de 'elite' niet naar het volk luistert. Historisch gezien klopt dat niet. Van een elite is in de afgelopen eeuw juist geen sprake meer. Nooit eerder was de (westerse) samenleving zo egalitair. Het koningshuis verburgerlijkt, de adel sterft uit, geboorte garandeert niets meer en steeds meer mensen kunnen ongeacht hun afkomst een goede opleiding krijgen.
De 'lik mijn reet houding' die ook Trump en Wilders tonen ten aanzien van alles dat gevestigd is, inclusief hetgene dat door burgers zelf bevochten is, tilt hen boven de gewone orde uit. En dan blijkt dat Beatrix misschien toch gelijk had. Niet de aanwezigheid van een elite maakt burgers boos op de oude politiek, maar juist het ontbreken ervan.

God, wat houd ik van dit land (Graydon Carter Volkskrant 17 november 2016 p. 25)
Hoofdredacteur van het Amerikaanse maandblad Vanity Fair Graydon Carter schrijft in een artikel onder de kop ‘God, wat houd ik van dit land’ puntsgewijs wat hij vindt van de verkiezing van Donald Trump.
- Alleen in Amerika kan een man wiens staf klaarblijkelijk zijn Twitter-account wegnam omdat hij zichzelf niet onder bedwang heeft, de nucleaire codes in handen krijgen. (Dank u, president Obama, dat u deze heeft aangedragen.) - Only in America could a man whose staff took away his Twitter account be given the nuclear codes.
Vertel me niet dat Amerika niet langer een land is van onbegrensde mogelijkheden.

De beste wensen vanuit het Torentje (Natalie Righton Volkskrant 16 november 2016 p. 10)
Maar Trump wilde Rutte maandag graag spreken. Niet alleen omdat de VS goed verdienen aan handel met Nederland (we zijn de derde investeerder in de VS en staan op nummer 13 als handelspartner). Maar ook omdat Trump in zijn nopjes is dat zoveel politici hem feliciteren. Eerst afgeserveerd als minst favoriete kandidaat, nu vriendelijk te woord gestaan. Eerder maandag sprak Trump ook al de Chinese president Xi.\\ Wat besproken is, blijft geheim, want volgens protocol is een één-op-één gesprek tussen regeringsleiders 'vertrouwelijk'. Maar dat het er vriendelijk aan toe is gegaan, daar durft oud-minister en oud-diplomaat Ben Bot zijn hand voor in het vuur te steken.

Felicitatie Rutte (Volkskrant 15 november 2016 p. 6):
Rutte sprak kort met Trump. De premier schrijft op zijn facebookpagina dat hij en Trump het belang hebben onderstreept van een blijvende nauwe samenwerking tussen ons land en de VS. Rutte schrijft dat de twee landen sterke historische, culturele en economische banden hebben.
Volgens hem leveren die nauwe transatlantische banden beide landen veel banen op. Verder is het volgens Rutte noodzakelijk om problemen gezamenlijk aan te pakken. 'Ik zie ernaar uit om de komende periode samen met Donald Trump verder te werken aan een veilige en welvarende wereld en een sterke relatie tussen de VS en de EU.'

EU zint op militaire hoofdrol in de wereld of EU wil naast economische ook militaire hoofdrol op wereldtoneel (Marc Peeperkorn Volkskrant 15 november 2016 p. 1):
Eerste grote stap naar Europese Defensie Unie
De EU wil niet alleen economisch maar ook militair een hoofdrol in de wereld spelen. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie legden zich maandag vast op vergaande militaire samenwerking, inclusief, voor het eerst, de inzet van Europese gevechtstroepen in brandhaarden buiten Europa.
'Een kwantumsprong voorwaarts naar een Europees veiligheids- en defensiebeleid', zei EU-buitenlandchef Mogherini maandagavond na afloop van het overleg met de Europese ministers. Volgens de Duitse minister Von der Leyen tonen de lidstaten 'hun politieke wil' om de EU uit te breiden tot een Europese Defensie Unie. De Luxemburgse minister Asselborn meent dat de EU geen andere keuze heeft: 'Als we ons gewicht niet gezamenlijk in de schaal gooien, wordt de EU gemangeld tussen Rusland, China en de VS.'

Het grote verhaal of Mensen met problemen willen hulp, geen Groot Verhaal (Teun van Keuken Volkskrant 14 november 2016 p. 21):
Storytelling - zo noemen ze dat - is hot. Uitzendbureaus, koekjesfabrikanten en bierbrouwers, allemaal doen ze eraan. Het hoofd communicatie van energiebedrijf ENI noemt zich tegenwoordig storyteller en hij is niet de enige. Maar waarom? Het klinkt misschien spannender op feestjes: 'ik ben storyteller' 'O, leuk, waar treed je op?' 'Nou, ehm bij Randstad.' Je verkoopt verdomme baantjes, koekjes, bier en olie, geen praatjes.
Ik moest opeens aan Bas Heijne denken. Ook hij mist in Nederland een verbindend wij-verhaal. Niet bij de spoorwegen, maar in de politiek. Populisten zijn zo succesvol doordat dit
Grote Verhaal ontbreekt, is zijn analyse. Heijne verlangt dus naar storytelling: marketing om problemen te bestrijden. Ik geloof er niet in. Als het in de politiek ergens niet aan ontbreekt, dan zijn het mooie praatjes. Kijk maar hoe links Asscher en Samsom zich tegenwoordig weer profileren. Alsof dit kabinet met de VVD nooit heeft bestaan.
Het afgelopen jaar sprak ik voor het televisieprogramma De Monitor met mensen in de bijstand die hardvochtig worden behandeld, slachtoffers van discriminatie, jongeren die de dupe zijn van gesjoemel met pgb's, verwarde mensen in psychische nood die aan hun lot worden overgelaten, ambulancebroeders en verplegers op de spoedeisende hulp die het aantal patiënten niet meer aankunnen, ouderen die geen seniorenwoning kunnen krijgen en jongeren die geen betaalbare huizen kunnen vinden. Wie met zulke problemen zit, heeft wel iets anders aan zijn hoofd dan een Groot Verhaal. Die wil hulp. Als je te veel aandacht besteedt aan storytelling, dan vergeet je vaak goede waar te bereiden.

Trumps wereld: ruimte voor de radicalen (Arnout Brouwer Volkskrant 12 november 2016 katern Vonk p. 2-3):
Maar wat als deze westerse revolte tegen de elite en de mondialisering zélf ook maar een schakeltje is in een nog veel grotere omwenteling? Wat als 'de wereld echt plat wordt', zoals Thomas Friedman het proces van mondialisering in 2005 jubelend beschreef? Ook in politieke zin. Wat als het verschil tussen verlichte autoritaire leiders als Poetin en Erdogan en democratisch gekozen leiders als Trump en Orban steeds kleiner wordt? Dat is vloeken in de kerk - want dat kán toch niet in een westerse democratie?
Amerika blijft het sterkste jongetje op het schoolplein: het kan op onverwachte momenten een klap uitdelen; maar het voelt steeds minder de verantwoordelijkheid om er de rust te bewaren. Ook daar wordt de wereld steeds platter, zij het niet op de manier die Friedman beschreef in zijn boek. Destabilisatie
En, zo voorspelt de Amerikaanse politicoloog Ian Bremmer, juist deze opkomende landen gaan nog veel grotere klappen krijgen van de aankomende technologisch-industriële revolutie. De reactie in deze minder democratische maar ultranationalistische landen - denk aan Turkije, China, Rusland - zal zich veel sneller kunnen vertalen in internationale destabilisatie en conflict dan in oude democratieën.
De Amerikaanse democratie leeft, dat is weer bewezen. De Bush- en Clintondynastieën leden een smadelijke nederlaag tegen een echte outsider.
Wat zorgen baart, is dat Trumps uitverkiezing kan bijdragen aan het verlies van controle op een wereld die zich in een stroomversnelling bevindt. De wereld is nog onvoorspelbaarder geworden.
Commentaar: De politiek moet eens leren naar de bevolking te luisteren, ze gaan hun gang maar, idioot geld verslindende projecten, zwakke ministers, onbegrijpelijke beslissingen, dagbesteding wegsnijden. Mensen zijn het zat, de bla bla elite. Logisch dat de zogenaamde populisten gaan winnen en niet de reclamefolder praatjes van de gevestigde partijen. Populisten is niet het onderbuik gevoel maar de meest oprechte emoties die iets zeggen over het gevoel en denken van mensen, puur en ontwapenend. Ja...heren Klaver, Pechteld, Rutte en Asscher het is voorbij, de heren van de reclamefolder praatjes.

Wie zijn de populisten? (Erik Jurgens Volkskrant 16 november 2016 p. 29):
Niet kiezers zijn populisten, maar de politici die voornamelijk inspelen op onderbuikgevoelens die bij kiezers leven. Zulke politici geven zich verder geen rekenschap van wat zij wakker roepen. En zij hebben weinig redelijke opvattingen over onderwerpen die niet worden geraakt door die gevoelens in de onderbuik.
Arnout Brouwers (Commentaar V zaterdag 12 november) waarschuwt ons terecht dat het het democratisch recht is van degenen die met deze onderbuikgevoelens behept zijn om daaraan uiting te geven. Maar schunnig is het om als politicus schaamteloos op die gevoelens te spelen, met als enig doel stemmen te winnen. Dit zonder tegelijk een algemener program te bieden waarin andere hoofdzaken positieve aandacht krijgen.
Brouwers hoopt dat tegenover onderbuikgevoelens 'het betere idee kiezers wel kan overtuigen'. Als ik zie hoe het afliep met Hillary, die betere ideeën had, heb ik er een hard hoofd in.

Het rapport 'E i V' gaat er vanuit dat wanneer je 'Iemand kunt raken in het hoofd, in het hart' (Hoofd, Hart en Onderbuik) het voor mensen op aarde wel degelijk iets uitmaakt.
Hoofd, Hart en Onderbuik: Er moet hier onderscheid worden gemaakt tussen wat van het hoofd is (ratio, cultuur), wat van het hart is (gevoelens, intuïtie) en wat van de buik is (begeerten, verlangens, het primitieve beest). Theu Boermans is in zijn
valkuil, het te veel van het goede terechtgekomen. Hij hanteert de stelregel wie zonder zonde is werpen de eerste steen. We zijn echter allemaal acteurs en spelen bewust of onbewust onze rollen op aarde. Het levenstoneel op aarde ligt vast (behoud van energie), maar desondanks heeft de mens de vrijheid om naar eigen individuele wensen en verlangens aan het wereldtoneel deel te nemen. De manier waarop we onze rol in het rollenspel invullen wordt vooral beïnvloed door het script dat aan onze rol ten grondslag ligt. Of met andere woorden de cultuur waardoor ons gedrag wordt bepaald.

Stelling: Het informele circuit, de achterkamertjes politiek en sociale -, diplomatieke - en lobbynetwerken van het grootkapitaal regeren voor een belangrijk deel de Westerse wereld.

De 5e macht, lobbyisten op aarde staan diametraal tegenover de verborgen 5e dimensie in de hemel. Een ommekeer in het denken, een paradigmawisseling is noodzakelijk om de instabiliteit van het kapitalisme, de onbalans te herstellen.
In de kloof tussen verwachting en werkelijkheid groeide de aversie tegen het establishment, de topbestuurders. Anderzijds overmoed, hoogmoed ligt aan de onmacht is kernprobleem EU (Arnout Brouwers Volkskrant 26 oktober 2016 p. 23) ten grondslag.

Donald, net zo gewoon als wij neushoorns (Kustaw Bessems Volkskrant 12 november 2016 katern Vonk p. 6-7):
Dus zeker weten kun je het niet, maar de kans is aanwezig dat in Trump geen opofferingsgezinde idealist schuilt. Dan zijn z'n onhaalbare plannen minder vreemd, want die hoeven niet te worden uitgevoerd. Ze dienden slechts om macht te verwerven. De tijd en energie die hij zo bespaart kan hij weer steken in het behouden en vergroten van die macht. Kijkend naar Trumps staat van dienst zou het voor de hand liggen dat hij dat doet door zondebokken te zoeken die verantwoordelijk worden gehouden voor het mislukken van zijn zogenaamde plannen. Twee vliegen in één klap.
Rhinocéros
Van jongs af aan heb ik altijd willen weten: hoe konden mensen het ooit zover laten komen? Ik kende altijd mijn familiegeschiedenis. Ik wist wat een geluk de overlevenden hadden gehad. Met dank aan de Amerikanen trouwens - zouden die vandaag de dag nog komen?
Mijn moeder haalde vaak het absurdistische toneelstuk Rhinocéros aan, van Eugène Ionesco.
We zijn nu zover niet als toen, dat weet ik en hoeft niemand me in te wrijven. Ik ben ook prima op de hoogte van het taboe op de historische vergelijking. We zien alleen wel dat
mechanisme in werking, volop en van dichtbij.

Volkomen metaglap (Jeroen Teitler Volkskrant 12 november 2016 p. 24):
Frits Bolkestein vindt de overwinningstoespraak van Donald Trump goed. 'Hij wil de president van alle Amerikanen zijn', schrijft Bolkestein. Ik denk dat Bolkestein zich iets te makkelijk laat sussen. Die speech had de oprechtheid van een haatimam die voor de camera's 'islam is liefde' prevelt.
De visieloosheid was soms lachwekkend: 'We zullen gaan dromen van dingen voor dit land. En mooie dingen. En succesvolle dingen.'
Minder lollig is het vooruitzicht van wat Trump waarschijnlijk gaat doen als zijn beloofde economische wederopstanding uitblijft. Waarschijnlijk zal hij regeren volgens het recept van Poetin en Erdogan: het cultiveren van binnen- en buitenlandse vijandbeelden, het kweken van paranoia en opgefoktheid. Wie zich niet achter hem schaart, is een landverrader. Vrije media en wetenschap worden verdacht gemaakt en ingeperkt.
Net als sommige anderen haalt Bolkestein de reacties op de verkiezing van Ronald Reagan in herinnering. Ik geloof echter niet dat Reagan zo sterk de sfeer van lynchings en gewapende eigenrichting opriep als Donald Trump. De Ku Klux Klan betuigt niet zomaar zijn steun aan een kandidaat.
Wellicht heeft het presidentschap inderdaad een matigende invloed op Trump. Dat moet haast wel, want wat hij tijdens de campagne uit zijn losse pols liet rollen, was volkomen mataglap. Maar door Trumps racistische, geweld zaaiende gevaar te relativeren, is Bolkestein het spiegelbeeld van de linkse wegkijker.
Het grote vingerwijzen (Peter Jamin Volkskrant 12 november 2016 p. 24):
Nu Trump 'onverwacht' heeft gewonnen, begint de boetedoening dan wel het vingerwijzen: de media en de elite hebben de zwijgende minderheid over het hoofd gezien en niet serieus genomen. Maar 'de elite' en 'de media' bestaan niet. The Daily Show is media, maar Fox News ook. Clinton is elite, maar Trump ook.
Het is eerder zo dat de verliezers van het (kapitalistische) systeem van zich hebben laten horen en een dikke middelvinger naar de winnaars hebben opgestoken. De ironie is dat ze dat hebben gedaan door te stemmen op een kapitalist pur sang, op een man die zich op zijn hebberigheid en zijn zucht naar geld laat voorstaan.
De vraag die de 'winnaars' zich zouden moeten stellen, is hoe ze het systeem zo kunnen veranderen dat ook de verliezers nog willen blijven meespelen.
Maar zo lang de echte winnaars van de vrije markt types als Trump zijn - mensen die hun eigenbelang vooropstellen en drijven op cynisme - en de verliezers blijven geloven dat ze de jackpot nog een keer kunnen winnen - een sentiment waar Trump nadrukkelijk aan appelleert - ben ik bang dat een 'beter' kapitalisme nog ver weg is.
De weg kwijt (Richard Koopman Volkskrant 12 november 2016 p. 25):
Toch vreemd. Met de afbraak van het pensioenstelsel de afgelopen jaren en de AOW naar 67 jaar en nog later, kwam en komt er geen mens overeind om te protesteren. Maar kom aan Zwarte Piet en hele volksstammen - pro en contra - komen op de been en zijn in staat elkaar de hersens in te slaan. We zijn volledig de weg kwijt, beste mensen.

Het land van Bundy of Hopen op een klein hartje bij de Boze Witte Man (Marjan Slob Volkskrant 10 november 2016 p. 26):
Het is echt zo. Trump heeft gewonnen. Ik zit hier te bibberen vanwege het feit dat een man met zo'n hard en plat karakter kennelijk te verkiezen valt boven een al te controlerende, berekenende, gearriveerde vrouw.
Twee weken geleden sprak de (lokale) jury de Bundy's vrij; zij vonden het primitieve maar heroïsche verhaal van de Bundy's blijkbaar overtuigender dan het zelfgenoegzame rechtsstatelijke Washingtonbetoog. Datzelfde patroon heeft zich dinsdag op megaschaal herhaald. Ik zit hier nog steeds met pijn in de buik. En klamp me vast aan de ultieme politieke deugd: hoop.
Op cruciale momenten bleek Al Bundy een klein hartje te hebben. Daar zullen we het van moeten hebben.

Luis (F.W. Sleutel Volkskrant 10 november 2016 p. 26):
Donald Trump wordt president van de VS, maar dat is geen reden tot zorgen. In 1969 woonde ik in de VS. Op de televisie werd toen de vraag gesteld wat de macht van de president was tegenover wat toen 'het militair-industriële complex' heette. Antwoord: 'Een luis op de kop van een dinosaurus.' Dat zal niet veel veranderd zijn. Door president te worden heeft Trump aan macht ingeboet. Luister naar de burger (Ronald W. Jansen Volkskrant 10 november 2016 p. 26):
Met enige verbazing vernam ik dat Donald Trump de presidentsverkiezingen in Amerika heeft gewonnen. Hoewel zijn optreden niet mijn sympathie heeft, heeft hij wel duidelijk gemaakt dat er geluisterd moet worden naar de vele burgers die zich opzij gezet voelen.
Dat geldt ook voor Nederland. Europa begint steeds meer op Amerika te lijken waar het grote geld, imperialisme en sociaal-economische ongelijkheid troef is. Willen we dat?
Ook in Nederland voelen veel burgers zich niet gehoord, omdat bij de regering vooral de belangen van grote bedrijven, de invloed van Brussel en de eigen carrière zwaar wegen. Veel politici hebben geen binding meer met de noden van de burgers.
Als niet naar hen geluisterd wordt, zullen gevoelens van onmacht desastreus gaan uitwerken.
Zelfonderzoek nodig (Derk Berends Volkskrant 10 november 2016 p. 26):
Met de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is het duidelijk waar het ook in Europese landen met de komende verkiezingen heen zal gaan. David Brooks en Derk Jan Eppink analyseren de reden.
Zij komen beiden tot de slotsom dat de huidige politieke trend wordt veroorzaakt door het miskennen van de devaluatie van de (blanke) gewone man en ontkenning van hun problematiek door de heersende elite. Het gevolg is onvrede door een toenemende kloof tussen arm en rijk uitmondend in verlies van welvaart voor de betreffende bevolkingsgroep.

'Donald Trump is president dankzij beklagenswaardigen' (reacties in de media Volkskrant 10 november 2016):
De verkiezingsoverwinning van Trump heeft over de hele wereld geleid tot soms fel getoonzette commentaren. Buiten de VS overheerst bezorgdheid.

Nederland subtopper op ranglijst van vooruitgang of Nederland op positie 8 of 9 in welzijn-ranglijst (en dat moet beter) (Koen Haegens Volkskrant 4 november 2016 p. 12):
Vijf vragen over de 'duurzame ontwikkelingsdoelen'
Een waanzinnig gaaf land? Nederland komt niet verder dan de mondiale subtop als het om welzijn gaat. Werk aan de winkel, concludeert het CBS vandaag in een eerste inventarisatie van de 'duurzame ontwikkelingsdoelen', de opvolger van de milleniumdoelen.
Van oudsher kijken economen vooral naar het BBP. Economische groei dus. Nu komen daarvoor liefst 230 indicatoren in de plaats. Een feest voor statistici, maar wat schiet de wereld hiermee op?
Er is al veel langer kritiek op het BBP als maatstaf voor menselijke vooruitgang. Deze zomer nog stemde de Tweede Kamer voor het stimuleren van een 'breed welvaartsbegrip'. 'Het BBP is de baas op de cijferrots', stelt Daniël Mügge, politiek econoom en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.
'Het is een knots van een cijfer, dat ons vaak het zicht heeft ontnomen op zaken die we óók belangrijk vinden, zoals een schoon milieu of mensenrechten.'
De duurzame ontwikkelingsdoelen komen aan die kritiek tegemoet. Wat heet: behalve 17 ontwikkelingsdoelen zijn er 169 'subdoelstellingen'. In kaart te brengen aan de hand van 230 indicatoren, van toegang tot schoon drinkwater tot percentage duurzaam toerisme. Een van de voordelen is dat dat politici dwingt kleur te bekennen. 'Neem de gelijkheid tussen man en vrouw', legt Mügge uit. 'Zolang dit in het vage blijft, is het wel heel makkelijk er vóór te zijn.'

Een sterker Strafhof of Hoog tijd dat de VS het Internationaal Strafhof steunt (Volkskrant 4 november 2016 p. 23):
Het Internationaal Strafhof staat onder druk. Een aantal Afrikaanse landen wil zich terugtrekken. Het is hoog tijd dat de VS het Hof steunen.
President George W. Bush wilde het hof ondermijnen en voerde lobby bij bondgenoten om het te verlaten, en in 2002 nam het Congres de American Service-Members' Protection Act aan die Amerikaanse samenwerking met het Hof verbood en gebruik van geweld toestond om elke Amerikaan te redden die ervoor terecht zou staan.
De volgende regering zou van ondubbelzinnige steun voor het Hof een van de prioriteiten van het buitenlands beleid moeten maken. Een eerste stap is de aandacht erop te vestigen voor de echte redenen waarom Afrikaanse landen het verlaten.
Een sterk commitment van de volgende Amerikaanse president aan het Hof zou dat versterken en landen aanmoedigen niet op te stappen. Al vroeg tijdens haar ministerschap van buitenlandse zaken zei Hillary Clinton dat het haar 'erg speet' dat Washington er niet in slaagde lid te worden van het Hof.
Als ze wordt gekozen zal ze de kans hebben die spijt in handelen om te zetten.'

Stop de 'experts' in tv-talkshows (Volkskrant 4 november 2016 p. 23):
Als het om Rusland en Syrië gaat, zijn debatten op de Duitse tv onverdragelijk, stelt Sylke Tempel, hoofdredacteur van het tijdschrift Internationale Politik in een opiniestuk in die Welt. 'De uitgangspunten van een discussiecultuur lijken vergeten te zijn, meningen zijn geen feiten', stelt Tempel. Ze verwijst naar filosofe Hannah Ahrendt die constateerde dat men na de Tweede Wereldoorlog in Duitsland wegvluchtte voor de realiteit door te doen alsof feiten slechts mening en waren. 'Dat is nu ook weer zichtbaar op het schouwtoneel van de huidige mediasamenleving: de talkshow.'

Vlijt (Jean-Pierre Geelen Volkskrant 4 november 2016 katern Vonk p. 18):
Natuurlijk moet u de film Before the Flood gaan zien. Om daarna de anderen de schuld te geven.
De reacties op de film liepen over de gebaande paden. De lobby van ontkenners roerde zich. In het klimaatdebat is de jij-bak hot. Zoals de NRC (verder lovend) schreef: 'Laat DiCaprio zijn grote auto staan? Ziet hij af van die privévluchten? Hij zou op zijn minst vegetariër kunnen worden.'
Misschien tekent dat de beknelde positie waarin het klimaatdebat zich bevindt: iedereen wijst naar elkaar, zowel op individueel als mondiaal niveau, waardoor niemand zich aangesproken hoeft te voelen. Ook niet door een goedbedoelde film (die u natuurlijk beslist moet gaan zien).
Een verstikkend klimaat. Prima weertje om Max Dendermonde te herlezen.

Bezie handelsverdragen met scepsis of Ontsnap aan de neoliberale nekklem, nu het nog kan (Thomas von der Dunk Volkskrant 29 oktober 2016 p. 24):
Twintig jaar lang heeft een neoliberale kaste een groot deel van de bevolking straal genegeerd.
Geen wonder dat de talloze verliezers van die mondialisering op het gebied van baan- en inkomenszekerheid zich daartegen keren. Dat bovendien de goedverdienende winnaars van die mondialisering de verliezers inwrijven dat hun werkloosheid vooral gevolg is van persoonlijk falen (die daarmee conform de neoliberale dogmatiek van een maatschappelijk tot een individueel probleem wordt gereduceerd), en zij in de vorm van lagere uitkeringen nog een extra trap nakrijgen, heeft hun afkeer begrijpelijkerwijs vergroot.
Ideologisch bepaald groepsdenken binnen vooropgezette vastgeroeste kaders heeft velen daarbij sowieso voor de mogelijkheid van alternatieve zienswijzen blind gemaakt.
Als gevolg daarvan zijn talloze als objectief gepresenteerde 'feiten' in feite heel wat minder waardevrij, en worden in menig hooggeleerd stuk 'harde feiten' met heel wat minder harde interpretaties en voorspellingen vermengd.
Zeker de economische wetenschap heeft daarvan de afgelopen decennia frappante voorbeelden geleverd. Van alle economische 'experts' die - en dat zijn de meesten - de kredietcrisis van 2008 níét hebben zien aankomen en nu weer hoog met hun deskundigheid van de toren blazen, dienen alle met veel aplomb gebrachte voorspellingen over de grote zegeningen van CETA en TTIP versus de onvermijdelijke rampen als beide verdragen uiteindelijk toch niet worden geratificeerd, derhalve met de nodige scepsis te worden bezien.

Vrijzwevend of Rutte maakte een rommelboel van het referendum (Ariejan (Korteweg Volkskrant 3 november 2016 p. 23):
Hoe Rutte erin slaagt Buma het Oekraïneverdrag op de rug te binden.
Dat de premier door Roos en Baudet met hoon zal worden overladen als hij met een halfbakken aanhangsel terugkomt uit Brussel, zal hij voor lief nemen bij de gedachte aan het duivelse dilemma waarmee hij de CDA-leider opzadelt: voet bij stuk houden door zijn senaatsfractie op te dragen tegen te stemmen - met alle heisa van dien. Of zijn senatoren de vrije teugel laten, ook als ze daarmee Rutte vlak voor de verkiezingen een opkontje geven.
Rutte maakte een rommelboel van het referendum. Dat hij die rommel nu doorschuift naar een ander is, ambachtelijk gezien, vakwerk.

Schuim en As met Seada Nourhussen (Buitenhof 30 oktober 2016):
Zuid Afrika en Burundi hebben besloten zich terug te trekken uit het ICC. De focus van het hof licht volgens deze landen te eenzijdig op het vervolgen van Afrikaanse landen. Waarom worden leiders als Tony Blair en George Bush niet vervolgd? (na ca. 24 minuten). Irak en de Verenigde Staten zijn geen lid van het ICC.
Is het Hof er alleen voor Afrika? (Seada Nourhussen Trouw 26 mei 2015):
Een van de hoofdsprekers was de invloedrijke Keniaanse hoogleraar recht Makau Mutua (56). Deze decaan van de rechtsfaculteit van Buffalo Law School in New York, is een voorstander van het ICC.
Ronduit kritisch is de Ethiopiër Solomon Dersso, onderzoeker bij het internationale Institute for Security Studies, en Afrika-analist voor onder meer de zender Al Jazeera.
Een debat over Strafhof en Afrika, Mutua versus Dersso, in vijf vragen.
4 Wat is belangrijker in de Afrikaanse landen waar het ICC zich op richt: recht of vrede?
Dersso: "Waarom zouden getroffen gemeenschappen in Afrika een keus moeten maken tussen recht en vrede?\\ Zonder recht is er geen duurzame vrede. De vraag is wel: hoe kan recht worden nagestreefd zonder dat de vrede in gevaar wordt gebracht? Moet vervolging van bepaalde individuen door het ICC altijd voorrang hebben, ongeacht andere, bestaande processen die nodig zijn voor een gemeenschap die slachtoffer is van wreedheden?
Mutua: "In veel Afrikaanse landen zijn recht en vrede irrelevante concepten. Behalve Ghana, Tanzania, Senegal en Zuid-Afrika verkeren de meeste post-koloniale Afrikaanse staten in een identiteitscrisis. De elites hebben gefaald in het creëren van naties. Daarmee bedoel ik een diepgewortelde psyche dat er gedeelde belangen zijn die de basis vormen voor de onomkeerbaarheid van een staat.

Het heden bepaalt hoe we kijken naar het verleden (Thomas Hendrix Volkskrant 31 oktober 2016 p. 18):
Geschiedenis hoeft niet te verbinden, zoals Martin Sommer wil. Het blijft 'een discussie zonder eind'.
Is er ooit een tijd geweest dat dit niet zo was? Historici staan niet los van de samenleving en de tijd waarin zij leven. Dit is natuurlijk onmogelijk. Hedendaagse opvattingen zullen altijd doorsijpelen in de verhalen die historici schrijven. Dit was al zo ten tijde van Leopold von Ranke en dit zal altijd zo blijven. Dat wij ons nu druk maken over ons koloniaal verleden zegt dan ook veel over onze hedendaagse 'versplinterde samenleving'.
Sommer wil echter graag terug naar die goede oude tijd waarin geschiedenis in het teken stond van een zoektocht naar gezamenlijkheid. Geschiedenis moet verbinden. Hij noemt het werk van Pierre Nora, Lieux de Mémoire, en de Nederlandse opvolger Plaatsen van Herinnering. Deze bundels weerspiegelden de tijd waarin ze werden samengesteld. Het natiebesef begon te verwateren en historici poogden de herinneringen aan de natie, de 'lieux de mémoire', te inventariseren. Maar toonden deze werken niet juist aan dat de maatschappij toen al geen eenheid was?
Ten slotte, moeten historici zich bemoeien met politieke en juridische kwestie? Nee, dat is niet hun primaire taak. Maar dat historici de politionele acties opnieuw onder loep willen nemen maakt hen geen aanklagers of rechters. De politionele acties zijn lang een lastig onderwerp geweest om over te schrijven. Het verzet vanuit de veteranenpopulatie is inmiddels weg en langzaamaan komt er ook vanuit de Indonesische kant meer openheid over het dekolonisatieconflict.
Nieuw onderzoek is wenselijk, want we weten nog lang niet alles. Het idee dat nieuw onderzoek niets wezenlijks nieuws zou opleveren is onzin. Zo heeft het recent uitgebrachte boek van Rémy Limpach weer veel nieuwe bevindingen en nieuwe vragen opgeleverd.
Hoe komt Sommer erbij dat het afgelopen is met het beginsel van geschiedenis als 'discussie zonder eind'? De discussie is juist springlevend. We slaan nieuwe wegen in die weer nieuwe interpretaties opleveren en dat is maar goed ook.

Een historische waterscheiding of Populisme wordt slecht begrepen en slecht bestreden (René Cuperus Volkskrant 31 oktober 2016 p. 19):
De kernvraag is: hoe wijs wordt er politiek bedreven in dit brandgevaarlijke maatschappelijk klimaat? Ik vrees niet zo wijs. Nog altijd wordt het populisme slecht begrepen en slecht bestreden. Er wordt door de gevestigden veel lippendienst aan het populisme bewezen, maar ik zie weinig leiderschap noch intelligente aanpassing.
Neem het doorduwen van het CETA-handelsakkoord. Dat is de totaal verkeerd gerichte actie. Door-globaliseren voor multinationals, daar waar juist vertrouwensherstel binnen nationale democratieën geboden is.

Droomland Amerika Washington D.C. (VPRO tegenlicht 30 oktober 2016):
Is Amerika ons voorland?
Veel problemen waar Amerika nu mee worstelt, kennen we in Nederland ook; of het nu immigratieproblematiek is of de steeds grotere kloof tussen arm en rijk. Toch zijn er aan beide zijden van de oceaan doeners die niet wachten op overheidsingrijpen, maar zelf positief aan de slag gaan. Bij elk van de acht afleveringen zoeken we naar parallellen tussen Amerika en Nederland.
Nieuwsuur-journalist en voormalig Amerika-correspondent Eelco Bosch van Rosenthal reist in de nieuwe achtdelige VPRO-reisserie Droomland Amerika door het land dat Obama achterlaat aan zijn opvolger. Een land dat verandert, maar het streven naar geluk nog altijd voorop heeft staan.
Amerikanen zagen de afgelopen decennia veel oude zekerheden verdwijnen: de volksvertegenwoordiger bleek niet zozeer zijn kiezers te dienen, een baan was niet langer voor het leven. Voor het eerst zeiden mensen dat hun kinderen het niet beter zouden krijgen dan zijzelf. Toch blijken Amerikanen keer op keer weer veerkracht te tonen. Hoe doen ze dat? In Droomland Amerika onderzoekt Bosch van Rosenthal, geïnspireerd door het onvolprezen boek van George Packer, The Unwinding, de ontmanteling van de Amerikaanse droom.
Droomland Amerika Democracy for sale (Samenvatting VPRO tegenlicht 30 oktober 2016):
Na een reis van zeven weken door de Verenigde Staten trekt Droomland Amerika naar het eindstation:Washington D.C. In het laatste deel “Democracy for sale” is de centrale vraag in hoeverre de Amerikaanse democratie nog functioneert. Vaste gast Arjen van Veelen gaat in gesprek met Albertine Bloemendal, Amerikanist verbonden aan de Universiteit Leiden.

Trumps geest zal nog lang ronddwalen in de VS (Paul Brill Volkskrant 29 oktober 2016 p. 22):
Er wordt ongemeen felle taal gesproken. Hillary Clinton is niet slechts een politieke opponent, ze is het prototype van een machtsbeluste, corrupte politicus, die zich op sleeptouw laat nemen door speciale belangengroepen, haar vrienden de bal toespeelt en geen enkele affiniteit heeft met de besognes en waarden van Middle America. 'Als zij deze verkiezingen wint, denk ik dat het afgelopen is met Amerika', zegt een van onze gesprekspartners met een grafstem.
Een man die met nadruk laat weten dat hij al zijn hele volwassen leven een proud member van de NRA is, ziet raakpunten met de aanhang van de linkse Democraat Bernie Sanders en denkt dat daar voor Trump stemmen zijn te winnen.
Dat lijkt niet erg realistisch. Uiteindelijk willen de volgelingen van Sanders bovenal méér regeringsbeleid, terwijl de Republikeinse rechtervleugel juist aandringt op een kleinere rol voor de overheid. Maar de weerzin tegen het establishment en het gevoel dat de gewone Amerikaan in het verdomhoekje zit, zijn zeker gedeelde sentimenten. Dat geldt nog sterker in het noordoosten van Ohio waar de ontmanteling van de oude industrie een enorme kaalslag heeft veroorzaakt en waar de oude achterban van de vakbeweging, ooit vaste klant bij de Democratische partij, massaal lijkt te kiezen voor de man die belooft dat hij het arbeidsverleden in volle glorie zal herstellen.

Michael Moore in Trumpland (VPRO 30 oktober 2016):
Het is een verkiezingsspecial van een uur lang, een one-man-show die hij uitvoert in het hart van Ohio. Hij begeeft zich in TrumpLand. Terwijl de kijkers eerst sceptisch zijn, genieten ze al snel van Moore's humor.
So I don’t like guns. Good -- I won’t own one! You’re against abortion? Good! Don’t have one! You don’t like gay marriage? I’m with you – don’t get gay married! You’ll hate it!

Show of Jensen en Michael Moore delen lievelingsshow (Gidi Heesakkers Volkskrant 31 oktober 2016 katern Vonk p. 2):
In Jensen kiest voor Amerika wisselen de ziedende burgers de bange af. Een Clinton-kiezer over de mogelijkheid van Trump als president: 'Ik slik kalmeringsmedicijnen omdat ik mezelf ziek heb gemaakt met daarover nadenken.'
De optie van Trump als opvolger van Barack Obama noemt hij 'de grootste 'fuck you' ooit geregistreerd in de geschiedenis van de mensheid'. En mocht de middelvinger naar het Witte Huis zegevieren, dan zal dat goed voelen, zegt Moore. 'Voor een dag. Een week. Een maand, hoogstens.'
Moore heeft zo zijn twijfels over Clinton, legt hij uit. Maar nadat hij begrip voor beide kampen heeft getoond, begint zijn pro-Clinton-pleidooi met een oud fragment uit Moores satirische serie The Awful Truth. Daarin gaat hij op zoek naar een leuke date voor Clinton om de Lewinsky-affaire mee te vergeten. Trump krijgt de vraag of hij een afspraakje met haar ziet zitten. 'Ik vind Hillary Clinton a hell of a good woman', zegt hij over zijn rivaal van nu. 'Erg toegewijd.' En ook: 'Ik denk dat het wel goed komt met haar.'
Hillary-haters mogen van Moore Hillary-haters blijven als ze zich 8 november maar naar het stembureau slepen om een kruis in het enige juiste vakje te zetten: het Hillary-vakje. Om erger te voorkomen.

Voetnoot Schulz Opstand tegen 'de elite' is verlangen naar hokjes (Arnon Grunberg Volkskrant 21 oktober 2016):
Een van de sprekers bij de opening van de boekenbeurs in Frankfurt was Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement. Hij vertelde tijdens zijn indrukwekkende rede dat hij niet gestudeerd had en uit een eenvoudig milieu kwam; zijn vader was politieagent, zijn moeder huisvrouw. Ook benadrukte hij dat niet studeren niet betekent dat je niet leest.
Schulz is dus zeker geen representant van wat 'de elite' wordt genoemd, hij is een buitenstaander die desondanks een hoge positie heeft verworven. Een sprekend voorbeeld van opwaartse sociale mobiliteit.
Schulz verdedigde het Europese project door te verwijzen naar de geschiedenis, waaraan kan worden toegevoegd: zij die menen dat dat niet mag, zijn geschiedenis-ontkenners.
Indirect maakte Schulz' rede ook duidelijk wat de opstand tegen de elite feitelijk is: een opstand tegen het idee van opwaartse sociale mobiliteit, een verlangen naar de standenmaatschappij, waarbij iedereen vooral in zijn eigen hok moet blijven.

Vooruitgang of Hackermeisjes die de politiek beinvloeden, ook dat is vooruitgang (Sheila Sitalsing Volkskrant 21 oktober 2016 p. 2):
Over de Russische hackers die op slinkse wijze computers binnensluipen en al doende de verkiezingen in verre buitenlanden in het ongerede brengen, droom ik weleens onrustige dromen. Dat ze 's nachts het huis binnensluipen, de laptop openschroeven, hele kleine Rusjes erin stoppen en vervolgens de boel weer dichtschroeven. Als het heel stil is, kun je de mini-Rusjes horen stoeien op het moederbord en elkaar high-fives geven terwijl jij tancodes aan het intikken bent.
De e-mails van John Podesta, Clintons geplaagde campagnemanager van wiens gestolen en geopenbaarde elektronische post de wereld al dagenlang smult, zijn evenwel op veel eenvoudiger wijze in handen gekomen van de postdieven. Podesta, zo schrijft Motherboard (het tech- en toekomstblog van Vice), kreeg een verontrustend mailtje dat van Google leek te komen waarin hem verzocht werd op de bijgeleverde link te drukken en de instructies op te volgen. Niet zo heel lang geleden had je landen die er met legers, drones en shock and awe-bombardementen op uit trokken om hun misnoegen over de regering in een ver gelegen land kenbaar te maken. Soms stuurden ze spionnen die gif in drankjes deden, of financierden ze doodseskaders die er zorg voor droegen dat er krankzinnige marionetten op het pluche kwamen. Een enkele achterlijke natie hanteert deze tactieken nog steeds.
Tegenwoordig kun je als regering in plaats daarvan een paar handige computermeisjes inhuren die met een paar muisklikken op regime change kunnen aansturen.
Ook dat is vooruitgang.

Voetnoot Racist of Trump aanhangers racist noemen werkt contraproductief (Arnon Grunberg Volkskrant 20 oktober 2016):
Een vriend wees me op een tekst van de econoom Tyler Cowen op de site marginalrevolution.com. Cowen betoogt dat het een slecht idee is om Amerikaanse kiezers te overtuigen met het argument dat Trump-kiezers racisten zijn en dat daarom Clinton de betere keus is.
Trump is een racist en seksist, sommige van zijn kiezers zullen dat eveneens zijn, maar beschuldigingen en gros richting Trump-aanhangers zijn volgens Cowen contraproductief. Het zorgt ervoor dat zij die zich al gemarginaliseerd voelen bevestigd zien dat zij er niet bij horen; 'racist' zou een geuzennaam kunnen worden.
Cowens redenering moet serieus worden genomen. Volgens peilingen is Trump met name populair onder laagopgeleide, witte mannen. Ooit is het verheffingsideaal uitgevonden om de onderklasse te verheffen. Nu worden deze groepen afgeschreven.
De opkomst van het rechts-extremisme is ook te wijten aan het feit dat niemand, ook de sociaaldemocraten niet, het verheffingsideaal nog serieus wenst te nemen.

Naïef Europa geeft Erdogan en IS vrij baan (Derk Jan Eppink Volkskrant 17 augustus 2016 p. 20):
Met de terreurgolf in Europa is een realiteit binnengedrongen waar EU-leiders lang blind voor waren. De EU heeft zich altijd afgeschilderd als 'vredesproject' dat via 'Europese waarden' stabiliteit exporteerde naar naburige regio's. In werkelijkheid importeerde zij instabiliteit. Burgers zijn slachtoffers. Op rituele moord volgt rituele rouw met de publieke wijsheid: 'islam heeft er niets mee te maken'. Weinig geruststellend.
De recente mislukte staatsgreep was de laatste stuiptrekking van het leger in zijn traditionele rol.
Europa gaf Erdogan onbedoeld vrij baan. Hij islamiseert de staatsinstellingen en verandert het seculiere Turkije in een islamitische staat. Europa oogst het tegenovergestelde van wat het beoogde.
Nog gevaarlijker is de 'Islamitische Staat' die volgens veel Europese leiders 'niets met islam te maken heeft'. Het heeft er alles mee te maken. Zelfs de Jordaanse koning spreekt over een 'burgeroorlog binnen de islam'.

Bicultureel zijn is geen vloek maar een zegen (Kiza Magendane Volkskrant 17 augustus 2016 p. 18):
Om als een kameleon tussen verschillende culturen en landen te kunnen laveren is een privilege dat autochtonen niet hebben.
Bi-culturele Nederlanders doen aan shape shifting. Hun identificatie ligt niet vast. Hun hybride karakter stelt hen in staat om te kiezen tussen rigide nationale identiteiten. Of juist niet te kiezen. Dat levert vaak interessante perspectieven op die de status quo van innovatie kunnen voorzien. Hybriditeit inzetten
Het is de kunst om er voor te zorgen dat het hybride karakter van bi-culturele Nederlanders niet als een gevaar wordt gezien maar als een aanwinst. Het hebben van een hybride identiteit is geen taboe en wij kunnen een postmulticultureel Nederland bouwen waar biculturele Nederlanders hun hybriditeit inzetten. Maar eerst moeten ze bewust zijn van het feit dat zij een privilege hebben dat veel autochtonen niet hebben - van keuze te veranderen. Of juist niet te kiezen. We hoeven gelukkig het wiel niet opnieuw uit te vinden. We kunnen naar een immigratieland als Canada kijken, met een nationale identiteit terwijl biculturele Canadezen geen afstand nemen van hun culturele afkomst.

Afstand of 'In Oostenrijk hadden nazi's bijna weer de macht' (Olaf Tempelman Volkskrant 10 augustus 2016 p. 2):
Landen kunnen flink verschillen. Een typische overeenkomst is dat je op de weerkaarten alleen van het weer ter plekke de details ziet. Ben je in een ander Europees land, dan kun je soms nog net zien hoe warm het is in Nederland. Ben je op een ander continent, dan krijg je slechts een grove indicatie van het weer in Europa.
Eén Argentijnse historicus zei: 'Het is echt niet te geloven wat er bij jullie gebeurt. In Oostenrijk waren bijna weer nazi's aan de macht gekomen.' Daarmee doelde hij dus op die Oostenrijkse presidentsverkiezingen van april, die de kandidaat van de FPÖ, een partij de Oostenrijkers zelf netjes 'populistisch' noemen, op het nippertje verloor.
Niet iedereen voorzag voor volgend jaar al een terugkeer van de nazi's, echter: vergeleken met wat ik gedurende twee weken op het zuidelijk halfrond over 'het politieke weer' in mijn eigen continent mocht optekenen, was het essay dat Arie Elshout op 22 juli in deze krant publiceerde ('De westerse democratie verkeert in een diepe crisis') gematigd optimistisch.
Van een flinke afstand bleken veel mensen het zo te zien: de EU is bezig uit elkaar te vallen, de Brexit is nog maar het begin, de Russische en de Turkse dictators doen er alles aan het stervensproces van de EU te versnellen, de autoritaire verleiding steekt overal in Europa weer de kop op, het is te hopen dat 'die vrouw uit Duitsland' nog iets kan doen.

De Westerse democratie verkeert in een diepe crisis (Arie Elshout Volkskrant 23 juli 2016 p. 6):
Wakker worden is geen pretje tegenwoordig. Meermalen bleek de afgelopen weken dat zich schokkende dingen hadden afgespeeld gedurende de nacht. De poging tot staatsgreep in Turkije. Het bloedbad op de boulevard van Nice. De Britten uit de Europese Unie. Op adem komen is er niet bij. Wie weet staan we straks op met de verkiezing van de Amerikaanse realityshowvariant van de sterke man. De keten van zorgwekkend nieuws houdt aan. Het belast het gemoed in de westerse democratieën. Wat is hier aan de hand?
Het Westen bevindt zich in het defensief. Vanwege externe gevaren en interne problemen. Angsten onder kiezers over immigratie, terreur en dalende levensstandaard komen allemaal tezamen en vormen een zware cocktail die flink aantikt. Ze splijt samenlevingen in twee helften. In het debat gaat het nauwelijks meer over de keur aan politieke partijen, wat ze willen, waarin ze verschillen, wat ze gemeen hebben. Het is simpelweg wij tegen zij. Volk versus elite. Nationalisten versus kosmopolieten. Globaliseringsverliezers versus globaliseringswinnaars.
Het politieke midden staat onder spanning of is aan het verdampen. Er is een beweging naar de flanken, waar men zich verschanst in het harnas van het eigen gelijk. Referenda rukken op. Met hun absolute keuzes. Ja of nee. Voor of tegen. Het draagt allemaal bij aan de extremisering van de democratische politiek.
Spelregels
Verliezers moeten hun verkiezingsnederlaag aanvaarden en geduldig wachten op de volgende kans.
Overwinnaars moeten verliezers niet willen uitroken, want morgen kan het weer andersom zijn.\\ Deze democratische verworvenheden worden bedreigd. De sociale media geven veel mensen een stem die ze daarvoor nooit hadden en vormen zo een aanvulling op de democratie. Maar het samenballen van je mening in slechts 140 twittertekens is niet bevorderlijk voor de nuance. Het leidt in combinatie met de behoefte om op te vallen vaak tot geschreeuw, stemmingmakerij en stompzinnigheid. Dit gevaar bedreigt ook een journalistiek die steeds meer columnistiek wordt. De overdrijving gaat regeren. Elkaar verketteren wordt in dit hyberbolische tijdperk belangrijker dan elkaar verstaan. Maar dan is er nauwelijks een weg terug. Het wordt wij tegen zij. Voor of tegen. Alles of niets. Zero-sum.

De drie gezichtspunten, die Wim Couwenberg belicht worden ook in het rapport 'E i V' naar voren gebracht, te weten religie, wetenschap en filosofie. De traditionele zingeving staat voor religie en wordt in de esoterie met behulp van de levensboom gesymboliseerd. Dit model brengt in het bijzonder de relatie tussen de mannelijke en vrouwelijke energie in het universum tot uitdrukking. De kern van het strijdersethos heeft op de controverse tussen wetenschappers, lees de mens maakt het mogelijk de waarheid een stapje dichterbij te brengen betrekking. Het WTE-complex: de onderlinge vervlechting van wetenschap, technologie en economie speelt in het Westerse denken een dominante rol. Het derde perspectief de burgelijke variant draait om wat is waarheid? Vrede is een voortzetting van oorlog met andere middelen. Om probleem en oplossing dichter bij elkaar te brengen gaat het om het samenspel van de drie gezichtspunten, de relatie tussen top down & bottom up beter te organiseren.

Terugblik op herdenking 9/11 (Wim Couwenberg Civis Mundi, 09 november 2011):
Niet 9/11 maar 11/9 is een keerpunt in de wereldgeschiedenis
In maart van dit jaar is dit discussiepunt geïntroduceerd. Hoe kijken we terug op de global war on terror die de Amerikaanse president George W. Bush als reactie op de terroristische aanslagen van 9/11 ontketende? In Civis Mundi 6, 2011 is daar door Leon Wecke al grondig over nagedacht. Wat tien jaar geleden op 9/11 Amerika als supermacht even op zijn grondvesten deed trillen, is dit jaar in de wereld op grote schaal herdacht. Dat resulteerde in een lange reeks van artikelen, verhalen en beelden daarover. Ik beperk mij hier tot enkele kanttekeningen die zich toespitsen op de vraag naar de historische betekenis van 9/11.
Was dat een keerpunt in de wereldgeschiedenis? In meerdere commentaren is dat ontkend. [1] En daar sluit ik mij bij aan. Zo’n keerpunt was wel 11/9, dat wil zeggen 9 november 1989, toen de Berlijnse muur viel en daarmee het einde van de Koude Oorlog inluidde. Dat was een historisch keerpunt, want het begin van een nieuwe ontwikkelingsfase in de politieke geschiedenis van de moderniteit waarvan Europa de bakermat is geweest. 11/9 markeerde het einde van de grote ideologische strijd over de grondslagen van de moderniteit die in Europa begon met de Franse Revolutie van 1789 en culmineerde in de Koude Oorlog.
Botsing met nieuwe antiliberale tegenkrachten
Aan die triomf ontleent de westers-liberale wereld onder leiding van Amerika een versterkte ambitie de waarden van dat triomferende liberale concept wereldwijd te verbreiden als universeel model voor de rest (niet westerse deel) van de wereld. Wat 9/11 betreft, dat duidt mijns inziens op een belangrijke eigentijdse breuklijn binnen het post Koude Oorlogstijdperk. De moderniteit in liberale zin komt dan op mondiaal niveau op spectaculaire wijze in botsing met nieuwe antiliberale tegenkrachten. Dat sluimerende conflict is in de jaren ’90 al in zekere mate gesignaleerd in het geruchtmakende boek van Benjamin R. Barber Jihad vs. McWorld (1996) en door A. Margalit en I. Buruma nader geanalyseerd in hun boek Occidentalism (2004), met daarin een reconstructie van wat zij in oosterse bronnen aantroffen aan vijandbeelden tegen het Westen en daarmee samenhangende antiwesterse kritiek. Alle uitingen daarvan gaan gepaard met een oproep tot een heilige oorlog tegen het kwaad dat men in de westerse-liberale geest en levensstijl belichaamd ziet. Het is een stellingname op basis van tradities, waarden en maatschappelijke verhoudingen die herinneren aan de premoderne ontwikkelingsfase, die ook in Europa voorafging aan de moderniteit als nieuw beschavingstype. Die antiwesterse houding uit zich tevens in een verzet tegen de idee van de universaliteit van de mensenrechten, zoals die van westerse zijde, zoals gezegd, in en door een actief mensenrechtenbeleid beleden en tot gelding gebracht wordt.

Burgemeesters onder elkaar of Beste Ahmed, doe het niet (Martin Sommer Volkskrant 16 juli 2016 p. 25):
De Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber schreef het boek If mayors ruled the world. Dat was onder burgemeesters een hit, en vooral onder Nederlandse burgemeesters. Het idee is dat politici zich schuldig maken aan vieze voze spelletjes. Burgemeesters niet. Die ruimen de rommel op, zorgen dat de misdaad binnen de perken blijft. Ze doen gewoon wat moet gebeuren. Met burgemeesters aan de knoppen zou alles beter gaan.
Burgemeesters die betere bestuurders zijn omdat ze geen ruzie maken - die droom bestaat alleen in een wereld zonder tegenspraak.
Ook Ahmed Aboutaleb is een fan van Benjamin Barber. 'De stadsregio's worden in tegenstelling tot de rijksoverheid niet gehinderd door ideologische strijd', zei hij vorig jaar in de H.J. Schoo-lezing. Graag geld erbij dus, en bevoegdheden. Aboutalebs roem als burgemeester van Rotterdam is hem gegund. Hij is de populairste PvdA'er en het is begrijpelijk dat men met hem de meubels tracht te redden. Hij denkt vast dat hij geschikt is als premier, zoals Job Cohen dat ook dacht. Yes we Cohen werd een pijnlijke afgang. Hij bleek geen idee te hebben en kan alleen hebben gedacht dat hij de juiste man was door het geknipmes om zich heen.

Benjamin Barber: Jihad vs. McWorld 2015
Grenzen verdwijnen en tegelijkertijd worden ze overal opgeworpen. Visionair publicist en politicoloog Benjamin Barber schreef er twintig jaar geleden een boek over dat dit jaar uitgangspunt vormt voor het themaprogramma Benjamin Barber: Jihad vs. McWorld 2015.
In Jihad vs. McWorld beschrijft Barber de elkaar versterkende tendensen van globalisering en tribalisering. Ook voorspelde de Amerikaanse auteur al een aantal ingrijpende gebeurtenissen. Dit jaar wordt, ter ere van de twintigste verjaardag van het boek, een nieuwe editie uitgegeven, met als subtitel ISIS on the Internet.
Twee jaar geleden verscheen van zijn hand If Mayors Ruled the World, waarin hij in de nabije toekomst een belangrijke rol voor steden en burgemeesters ziet bij het besturen van de wereld. Vanwege zijn scherpe blik op de wereld is Barber een veel geraadpleegd man. Hij was onder andere politiek adviseur van president Bill Clinton. Nu werkt hij met verschillende burgemeesters wereldwijd aan The Global Parliament of Mayors Project.

Filosofisch Kwintet 17 juli 2016
Deze vijfde aflevering gaat over de onafhankelijkheid van de rechter. De rechtspraak is per definitie onafhankelijk. Maar hoe borg je die onafhankelijkheid? Bestaat pure onafhankelijkheid wel? Met het nieuwe Wilders-proces in aantocht onderzoekt het kwintet hoe de onafhankelijkheid van rechters onder druk staat.
Ybo Buruma, Anne Ruth Mackor en Bastiaan Rijpkema debatteren onder leiding van journalist Clairy Polak en filosoof Ad Verbruggen over de onafhankelijkheid van de rechter.

Een thema dat niet werd besproken was Corruptie en politieke moraal. Voor het begrijpen van de tijdgeest draait het niet om de Trias Politica, de 1e, 2e en 3e macht maar om de 4e, 5e en 6e macht en dient het vraagstuk De verdwijnende burger, de infantiele consument en civiele schizofrenie, dat Eva Nieuwenhuys in Civis Mundi bespreekt centraal te staan.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen en civiele schizofrenie in een consumentensamenleving (Eva Nieuwenhuys Civis Mundi 31 augustus 2011):
Een nieuw soort ondernemerschap of een privatisering van politieke rechten?
Recht is in een democratische rechtsstaat een stelsel van democratisch uitgevaardigde regels waarvan de naleving door democratisch vastgestelde sancties kan worden afgedwongen
Consumenten zijn, al dan niet onder invloed van marketingstrategieën, zeer manipuleerbaar en bovendien lijden zij aan ‘civiele schizofrenie’, zoals de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber het noemt.[18]
4. De verdwijnende burger, de infantiele consument en civiele schizofrenie
Behalve dat samenlevingen zijn veranderd in ondernemingssamenlevingen zijn ze ook veranderd in consumentensamenlevingen. Op productie gerichte vraageconomieën die produceerden voor redelijke behoeften veranderden in op consumptie gerichte aanbodeconomieën die veel meer produceren dan nodig is en die daarom met agressieve marketingstrategieën koopkrachtige mensen tot eindeloos consumeren trachten aan te zetten.[19] De markt in een ondernemingssamenleving tracht mensen verslaafd te maken aan consumeren.
In zijn boek ‘De infantiele consument’ beschrijft Barber hoe de geprivatiseerde en gecommercialiseerde ondernemingssamenleving een infantiliserend ethos propageert dat verantwoordelijke burgers reduceert tot egoïstische, hebzuchtige consumenten met oneindige behoeften.[20]

Een mens heeft een plek nodig, hoe klein ook, waarvan hij kan zeggen:
Dit is van mij. Hier woon ik, hier heb ik lief, hier vind ik rust.
De kern van het vluchtelingenprobleem is heel eenvoudig: het vinden van
een plek, een huis voor mensen die vanwege vervolging gedwongen zijn
hun land te verlaten en daardoor thuisloos zijn geworden.
Vluchtelingenproblematiek heeft niets met liefdadigheid te maken.
Het is geen probleem van zielige mensen, eerder van sterke mensen die
onze waardering verdienen. Het is het probleem van mensen die ergens,
op een bepaald moment, de moed hadden hun gevoel van veiligheid op te
geven in ruil voor vrijheid. Het is het probleem van het opnieuw opbouwen
van een bestaan [...], ingewikkeld in alle aspecten, maar in essentie erg
simpel:”Der Mensch braucht ein Plätzchen.
(Van Heuven Goedhart, Nobelprijs speech 1955)

Opening Zijlstra Center (4 juni 2009):
Het centrum heeft tot doel om door middel van onderwijs en onderzoek bij te dragen aan het debat over de verbetering van de bedrijfsvoering van de overheid en de non-profitsectoren.
Vanzelfsprekend moeten evidente weeffouten in een systeem - zoals bij de financiële markten - worden hersteld. Dan hebben we het over de wijziging van de structuur. Maar niet minder belangrijk, zo niet belangrijker, is de herijking van de cultuur.
In mijn ogen zijn de problemen die we momenteel tegenkomen in de economie, maar ook in de burgersamenleving en bij de overheid onder meer veroorzaakt door het verwateren van de individuele verantwoordelijkheid van mensen. Morele inbedding ontstaat via mensen. Dus als mensen in de markt, in de samenleving, bij de overheid hun eigen verantwoordelijkheid niet meer inzetten of in kunnen zetten, dan loopt het systeem vast. Dan ontstaan excessen, verruwing en respectloosheid.

Over het Zijlstra Center Ontmoetingsplaats voor wetenschap en praktijk
De onderzoek- en onderwijsactiviteiten van het Zijlstra Center richten zich op de praktijken van decentrale overheden en (semi-)publieke organisaties. Het Zijlstra center kiest dan ook voor een transdisciplinaire aanpak waarbij diverse academische disciplines samenwerken met de decentrale overheden en de (semi-)publieke organisaties.
Fundamentele transitie
De publieke sector bevindt zich in een fundamentele transitie. We zien een trend waarbij (semi-)publieke organisaties zich ontwikkelen tot open netwerken waarin sturing vanuit waarden en horizontale relaties belangrijker wordt. Tegelijkertijd verwachten we van deze organisaties dat ze meer en meer ‘in control’ komen. Dit leidt tot een paradox: enerzijds verdere flexibilisering en hybridisering van organisaties en anderzijds meer ‘control’ en institutionalisering.

Bedrog of Brexiteers sluipen weg van de honingpot (Sheila Sitalsing Volkskrant 27 juni 2016 p. 2):
Je kunt het cynisme in zijn zuiverste vorm noemen en politiek op zijn gruwelijkst. Verkiezingsbeloften - wat heet: garanties - die nog sneller worden ingeslikt dan Geert Wilders deed met zijn verzekering dat hij nimmer zou instemmen met versobering van de AOW. De mensen belazeren en bedonderen nadat je ze maandenlang achter je fluit aan hebt laten huppelen, zo zou je het ook kunnen noemen.
Toch is het niet uniek. Het gebeurt aan de lopende band. Dat hele volksstammen hun politici zulke volksverlakkerij zelden langdurig nadragen, wordt weleens geweten aan de kwaliteit van het onderwijs en aan de tekortkomingen van het langetermijngeheugen. Niet uit te sluiten valt dat de mensen het bedrog simpelweg hebben ingecalculeerd: hij zegt wel duizend euro per persoon, geen cent meer naar de Grieken en handen af van de hypotheekrenteaftrek, maar dat is natuurlijk kul. Niettemin stemmen we op hem, omdat hij ons laat dromen.
Eenmaal wist hier bij ons een politicus in korte tijd waanzinnig groot te worden door te beloven dat hij niets te bieden had, slechts desillusies en meedogenloze compromissen. Hij noemde het 'het eerlijke verhaal' en het scheelde een paar procentpunten of hij was het Torentje in gestemd. Maar toen bleek dat hij precies deed wat hij beloofd had, keerden de mensen zich walgend van hem af.
Bedrog, dat willen ze.

Het eerlijke verhaal
Samsom’s PvdA heeft de verkiezingen gewonnen met de vage belofte dat de PvdA het eerlijke verhaal uitdraagt. Een jaar verder is er van die belofte niks meer over. Net als vrijwel alle andere partijen opteert de PvdA het mantra dat het geld op is. De financiële kaders dicteren daardoor het beleid. Je daaraan willen conformeren is weliswaar een legitieme ideologische keuze maar het is niet het eerlijke verhaal; het is het neoliberale verhaal.
Het eerlijke verhaal is extreem, niet gematigd. De realiteit is niet dat het geld op is, de realiteit is dat geld enorm oneerlijk verdeeld is. Recent nieuws over het sluiten van een paar Bijenkorf-vestigingen die worden omgebouwd tot Primark’s illustreert dat. Zowel Bijenkorf als Primark zijn eigendom van Selfridges en Selfridges is grotendeels in handen van de überrijke familie Weston. Het nettovermogen van die familie is met 8 miljard ongeveer evenveel als dat van 32.000 Nederlandse huishoudens tezamen. En als die scheefgroei u niet als extreem in de oren klinkt, kijk dan eens naar de erfgenamen van Walmart. Walmart is een megabedrijf dat adverteert met de slogan save money, live better. Terwijl hun personeel overleeft op voedselbonnen, zijn de erfgenamen evenveel waard als 40% van de Amerikaanse huishoudens.

70 jaar PvdA: het eerlijke verhaal werd een nachtmerrie
Het zeventigjarig jubileum van de PvdA is het dieptepunt van de sociaal-democratie. Van de 38 zetels in de Tweede Kamer houdt de PvdA nog een schamele negen over in de jongste peilingen. Dat krijg je als je een ‘eerlijk verhaal’ vertelt dat bij nader inzien dus niet zo eerlijk is.
Wat is dat toch met de Partij van de Arbeid? Waarom doen ze altijd de verkeerde dingen en vervreemden ze zich van hun traditionele achterban? De vraag is simpel te beantwoorden: de PvdA is een club van salonsocialisten en regenten geworden die de partij gebruiken ter meerdere eer en glorie van henzelf. Als opstapje voor het pluche of andere mooie baantjes. De belangen van het gewone volk zijn daaraan ondergeschikt. Klinkt dit populistisch? Ja, maar het is wel de keiharde waarheid.
Verloochenen van idealen door Wim Kok en Wouter Bos
Na Willem Drees (1886-1988) was Joop den Uyl (1919-1987) de laatste echte sociaal-democraat. Een man die stond voor zijn principes. Na het tijdperk den Uyl is het eigenlijk nooit meer goed gekomen met de PvdA. Incidentele verkiezingswinsten, zoals in 1998 toen de PvdA onder leiding van Wim Kok nog 45 zetels behaalde, konden niet verhullen dat de partij langzaam maar zeker het contact met de traditionele achterban aan het verliezen was. De ideologische veren moesten immers worden afgeschud.

Brexit, dat zijn we zelf of Stop met fictie van eenwording Europa (René Cuperus Volkskrant 27 juni 2016 p. 19):
Het Verenigd Koninkrijk is een verhevigde uitvoering van onszelf. Ga maar na. Wat de Brexit overduidelijk heeft laten zien, is een tot op het bot verdeelde samenleving. Ongeveer 50 procent om 50 procent. Fifty-fifty. Dat is de zogenaamde globaliseringskloof die hedendaagse samenlevingen uit elkaar scheurt. We zagen die onlangs ook al bij de Oostenrijkse presidentsverkiezingen en bij ons eigen Oekraïne-referendum. En gisteren nog bij het opinieonderzoek van Maurice de Hond, waar het gaat om de steun voor een Nexit-referendum. 64 procent van de Nederlandse laagopgeleiden zou voor een Nexit stemmen, tegenover 28 procent van de hoger opgeleiden.
De
globaliseringskloof verdeelt de samenleving grofweg in twee helften: een pro-establishment kamp en een anti-establishment kamp. Hoger opgeleide, internationaal georiënteerde jongeren staan tegenover sterk aan tradities hechtende lager opgeleide ouderen. Vrouwen tegenover mannen. Bestuurspartijen tegenover protestpartijen.
Het Verenigd Koninkrijk is vermoedelijk het meest geglobaliseerde land van Europa. Zeker Londen is als metropool mondialer dan Berlijn, Parijs en Amsterdam bij elkaar. Het maakt dat de clash tussen globaliseringswinnaars en globaliseringsverliezers in het VK nog vele malen scherper is dan in een land als Nederland. De globaliseringskloof tussen Londen (massaal anti-Brexit) en de oude, afgedankte industriesteden in Noord-Engeland (massaal pro-Brexit), tussen centrum en periferie, is zo goed als onoverbrugbaar. Het VK is ook sterker dan landen als Frankrijk of Duitsland een postindustriële samenleving geworden.
Alle ballen op de financiële sector, op de City of Londen, met een politieke klasse die zich uitleverde aan de belangen van de City. Ook die belangenkongsi van financiële en politieke elite heeft de Brexit als volksopstand over zich afgeroepen.
De
'Brexit-globaliseringskloof' vraagt nationaal en Europees om dwingende actie, willen we niet in maatschappelijk conflict en onbestuurbare chaos verzeild raken. De uiteindelijke verzoening tussen hoger- en lager opgeleiden, jongeren en ouderen, migranten en niet-migranten, zal vooral lokaal en nationaal moeten gebeuren. Maar de manier waarop de EU nu werkt en is ingericht, helpt daarbij niet. Integendeel.
De Eurocratie in Brussel heeft een Europese Unie tegen de nationale lidstaten ontworpen. Men heeft geen wijze balans nagestreefd tussen nationale democratieën en Europese samenwerking. Dat is fataal gebleken. We moeten stoppen met de fictie van de eenwording van Europa. Geen ever closer Union. Om een Brexit-domino-effect te voorkomen, is een reset van het Europees Project nodig. Terug naar de kern: leve de Europese Raad van Regeringsleiders!
Misschien heeft de SP wel gelijk, en moet de Europese Commissie worden afgeschaft, naast andere instituties (Europees Parlement?) die dogmatisch de Europese Verdragen door de strot van de lidstaten duwen. Liever een Europees leger, dan een Europese Minister van Financiën.

Illustratief is de oproep van Ilco van der Linde in het programma De Nieuwe Wereld 19 juni 2016.
‘Het belangrijkste is: gewoon doen’ ( Annemiek Huijerman OneWorld 17 september 2015 ):
Het Mandelahuisje, huis voor verzoening en verbinding, is het nieuwste initiatief van Ilco van der Linde. En hij schreef Be a Nelson, over het ontstaan van Bevrijdingspop, dance4life en MasterPeace. Het boek is vooral een oproep om je ideaal te verwezenlijken – net als Mandela deed.

Opvang vluchtelingen splijt het land of ‘Hoe meer polarisatie, des te verder weg de oplossing’ (Ria Cats FD 9 oktober 2015):
Voorts worstelen bijna alle politieke partijen met hun achterban, waarvan een deel vindt dat het rijke Nederland ruimhartig oorlogsslachtoffers kan opvangen en een ander deel spreekt van 'gelukzoekers' die uit zijn op onze huizen, banen en vrouwen. Die tweedeling is er ook tussen gewone burgers: sommigen verzamelen knuffels en kleiding voor de asielzoekers in, anderen bekladden opvangcentra met 'eigen volk eerst' en velen vragen zich angstig af of de islamitische nieuwkomers geen korte metten willen maken met vrouwen- en homorechten en andere westerse waarden.
In de bijstand
Ook de integratie van onder meer de Marokkaanse en Turkse Nederlanders is al decennia bepaald geen daverend succes te noemen, net als die van de eerdere stromen asielzoekers uit onder meer Irak en Somalië. Een flink percentage zit in de bijstand en dat roept de vraag op of het de Syriërs niet eender zal vergaan. Oppositiepartij PVV spint stevig garen bij deze angst en kaapt in de peilingen flink wat zetels weg op rechts, bij de VVD.
Elkaar de maat nemen
Dit alles draagt niet bij aan het gevoel dat politiek Den Haag de situatie onder controle heeft. Coalitie noch oppositie heeft een eenduidig verhaal en is vooral druk elkaar de maat te nemen.
Deze kwestie vraagt echter niet om verdere polarisatie, maar om met zijn allen de schouders eronder te zetten. Denis Mukwege]]https://en.wiki2.org/wiki/Denis_Mukwege| Denis Mukwege]] United Nations speech
In September 2012, Mukwege gave a speech at the United Nations where he condemned impunity for mass rape in the Democratic Republic of the Congo,[7] and criticized the Congolese government and other countries "for not doing enough to stop what he called 'an unjust war that has used violence against women and rape as a strategy of war.'"

H.P. Blavatsky De SLEUTEL tot de THEOSOFIE (p. 213):
Th: Plicht is dat wat we aan de mensheid, onze medemensen, buren, familie, verschuldigd zijn en vooral wat wij verschuldigd zijn aan allen die armer en hulpelozer zijn dan wijzelf. Als die schuld in het leven niet wordt betaald, leidt dat in onze volgende incarnatie tot geestelijk onvermogen en een moreel bankroet. Theosofie is de kwintessens van plicht.

In het rapport 'E i V' staan niet de organisatieadviseurs centraal, maar het Ken uzelve. De overheid daarentegen beoogt het moreel kompas met behulp van nudging op te krikken of te manipuleren. In de kern gaat het om een cultuuromslag, die het evenwicht, de harmonie herstelt. Of met andere woorden het draait om inspirerend, het morele leiderschap. Gelukkig zijn er inspirerende leiders als de gynaecoloog Denis Mukwege (College tour 9 oktober 2015) en de Zweedse arts en professor Internationale Gezondheid Hans Rosling (Volkskrant 10 oktober 2015 - katern Vonk p. 14-15).

Het brein maakt zich veel te druk (Margreet Vermeulen Volkskrant 16 juni 2016 bijlage Sir Edmund p. 42-44):
U schrijft dat de intelligentste spreker meestal niet als winnaar uit het debat komt. Hoezo? 'Het brein vertrouwt graag op een zelfverzekerde spreker die overtuigd is van zijn gelijk en zijn boodschap kalm uitdraagt. Politici doen tegenwoordig niet anders, die hebben het trucje door.
'Echt intelligente mensen weten ook wat ze níét weten. Daarom komen ze minder overtuigend over. Er zijn natuurlijk ook wel slimme mensen die denken dat ze het middelpunt van de wereld zijn, maar dat zijn de uitzonderingen. Weet je wat Albert Einstein vlak voor zijn dood zei? 'Ik voel me erg ongemakkelijk bij de overdreven achting die men voor mijn levenswerk heeft. Ik ben geneigd om mezelf meer te zien als een onvrijwillige zwendelaar.''
Groepsvorming en extremisme gaan volgens u hand in hand.
'Zodra je lid bent van een groep wordt de onderlinge harmonie een belangrijke drijfveer. Je wilt elkaar niet voor het hoofd stoten of beledigen. Je past je aan. Je wilt ook aardig gevonden worden en de beste vertegenwoordiger worden van de groepsgedachte.
'Dan begint het tegen elkaar opbieden. Dus in de Star Wars-fanclub zal je al snel geluiden horen als: 'Ik ben een echte Star Wars-fan, want ik heb een lichtzwaard.' 'Ik heb álle Star Wars-speeltjes.' 'Ik heb een Star Wars-tattoo. Ik heb vijf tattoos. Ik heb, net als in de film, mijn arm afgehakt!'
Naarmate je de opinie van de groep beter over het voetlicht brengt, stijgt je status.'
U stoort zich aan het gejubel over het brein. Waarom?
'Ik ben ook een fan van ons brein, maar het wordt zo overdreven. (Zet een diepe stem op:) 'Het brein is briljant, verbijsterend, onvoorstelbaar complex.' Ik snap het wel. Het is de zetel van ons bewustzijn. Het brein gaat ons verstand te boven. Maar het gejubel is niet productief, want het brein heeft ook gebreken, functioneert niet altijd logisch. Je moet er ook kritisch naar kunnen kijken. Het is ook maar gewoon een ding.
En weet je? Waar komt die verering van het brein vandaan? Juist ja. Van het brein zelf. Het brein heeft zijn pr goed op orde.'

Eduard Jan Dijksterhuis De mechanisering van het wereldbeeld
Wat het boek tot een eenheid maakt is, dat wij lezers pas aan het eind begrijpen wat Dijksterhuis onder mechanisering verstaat: de mathematische beschrijving zoals die in de mechanica het eerst zo succesvol is toegepast.
Het zal nog lang duren voor een soortgelijk boek over de ontwikkeling van de wetenschap van de levende wereld kan worden geschreven. We horen dagelijks over genen, hersenen, hormonen en klonen, maar wie Dijksterhuis heeft gelezen, beseft dat wij hoogstens in het verwarrende tijdperk van Pascal en Descartes zijn en dat we op de biologische Newton wachten, waarna wij pas op De mechanisering van het levensbeeld mogen hopen.

Premier Medvedevs zit met zijn beste wensen vanuit Moskou waarschijnlijk dichter bij de waarheid dan de retoriek van Jeroen Dijssselbloem vanuit Brussel. Dirk-Jan van Baar heeft gelijk dat het probleem in de kern schuilt in het 'neoliberale' keurslijf, het marktfundamentalisme (superkapitalisten) uit Brussel.

Met hun domme arrogantie bewijzen de Grieken Europa een dienst (Dirk-Jan van Baar Volkskrant 15 maart 2015):
Hoe dom kun je zijn? Héél dom als je de nieuwe Griekse regering ziet. Die domheid zit vooral in de arrogantie waarmee de Grieken de rest van Europa een lesje denken te leren en hun waardigheid menen te herwinnen. Eigenlijk een belediging van de intelligentie van het Griekse volk, dat in zijn mythische geschiedenis wel vaker door eigen overmoed op de klippen is gestuurd. Daarbij ontbrak het de Grieken niet eens aan sympathie in de rest van Europa, dat ook genoeg heeft van de door de Duitsers opgelegde spaarkoers en het 'neoliberale' keurslijf uit Brussel.

Mark Verheijen Harm van Riel een rechtse provo (recensie Jan Tromp Volkskrant 28 mei 2016 bijlage Sir Edmund p. 26-27):
Harm van Riel was een bezienswaardigheid in de politiek. Dat Hans Wiegel als tovenaarsleerling zich graag spiegelde en de ensceneringen zorgvuldig bestudeerde blijkt bijvoorbeeld uit de wijze waarop de sigaar in het hoofd geplaatst dient te worden, namelijk in het midden van de mond, in de ronding die ontstaat als men de lippen tuit. Precies zoals Van Riel dat deed. Poseren is het halve werk.
Voor de andere helft wees Van Riel zijn jonge kompaan de weg naar de 'nieuwe arbeiders die zich steeds meer luxe konden veroorloven'. Die hadden bij de PvdA niets meer te zoeken en des te meer bij de VVD.
'Een belangrijk deel van de arbeiders', aldus Van Riel, 'is politiek apatisch en in wezen uitsluitend in het eigen levenspeil geïnteresseerd.' Daar lag de winst.

Het getuigt van hypocrisie van Guy Verhofstadt om Griekenland van cliëntelisme te betichten. Het cliëntelisme viert in België hoogtij. De burgemeester kan geen feestje missen (Leonoor Kuijk Trouw 9 oktober 2012):
De Belgische politiek is net een familiebedrijf. Zo gaat de prominente politicus Louis Tobback (74) op voor een nieuwe termijn als burgemeester van Leuven, maar iedereen gaat ervan uit dat zoon Bruno hem halverwege vervangt. Politieke dynastieën,
cliëntelisme en geheime voorakkoorden zijn vaste onderdelen van de Belgische politiek. "Het wordt wel minder, maar zolang ik leef zal dit niet veranderen", denkt journalist Erik Raspoet (46). Hij schreef een boek over burgemeesters, dat vorige week in Mechelen werd gepresenteerd.

Verhofstadt en Van Baalen bewijzen in Kiev het gelijk van Moskou (Robbert de Witt Elsevier 22 feb 2014):
Rusland zegt al weken dat Oekraïne wordt opgehitst door Europa. Uitgerekend twee liberale europarlementariërs toonden op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev het gelijk van Rusland.
Visumplicht afschaffen?
Guy Verhofstadt en Hans van Baalen schreeuwden donderdag de betogers op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev toe dat Europa hen niet in de steek zal laten. Verhofstadt hield de betogers voor dat hun land financiële hulp moet krijgen en dat de visumplicht moet worden afgeschaft. Nou, daar zullen de meeste EU-burgers heel anders over denken.

'Wij zijn het land van Freud. De verdringing' (Arie Elshout interviewt Anneliese Rohrer Volkskrant 24 mei 2016 p. 5):
Begrijpt u de grote buitenlandse belangstelling?
'Het heeft te maken de verkiezing in 1986 van Kurt Waldheim tot president. Hij had zijn naziverleden verzwegen, toch werd hij gekozen. Het bevestigde dat Oostenrijk niet wilde weten van dat omstreden verleden. Ten tweede was er de coalitie die de christen-democratische ÖVP in 2000 aanging met Haiders FPÖ. Nu, zestien jaar later, dreigden we opnieuw de fout in te gaan. Het buitenland dacht: daar heb je die Oostenrijkers weer.' Is dat niet overdreven?
'Je ziet in films al snel de bekende Oostenrijkse stereotypen: de nazi's, het typisch Oostenrijkse kostuum. Je zou willen dat er beter naar de feiten werd gekeken, maar we hebben nooit echt, zoals Duitsland, ons naziverleden onder ogen willen zien. Dan krijg je dit. Het komt door onszelf. We zijn het land van Freud. De verdringing.'

'De Amerikanen noemen dit gewoon conservatieven' (Arie Elshout Volkskrant 24 mei 2016 p. 5):
Kan Europa er dan helemaal niets van leren?
'Men zal moeten accepteren dat rechtse partijen onderdeel van het spel zijn. Waarom zouden we geen rechtse partijen mogen hebben, er zijn toch ook linkse?'
Maar de FPÖ is een extreem-rechtse partij.
'Extreem wil zeggen: aan het uiteinde van het politieke spectrum. Dat ben je niet meer als je boven de 30 procent zit. De Amerikanen noemen dit gewoon conservatieven.'
Wel ziet Höbelt nog wel een andere les van de vele stemmen voor een partij als de FPÖ.
'Neem de zorgen over immigratie serieus. The Economist schreef pas dat als in een Amerikaans appartementencomplex het aantal zwarten tot boven de 8 procent stijgt, de blanke vlucht begint.
'Dat is niet mogelijk in Oostenrijk door het systeem van gecontroleerde huren. Wie wil verhuizen, loopt de kans veel meer huur te moeten gaan betalen.
Doorgaans gaan Oostenrijkers met lage inkomens ervan uit dat ze tot het eind van hun leven op dezelfde plaats blijven wonen. Amerikanen verhuizen meer. Hier is geen segregatie mogelijk. Dat veroorzaakt spanningen. De kwestie is voor een deel een klassenstrijd.'

'Deze crisis is permanent' (Carlijne Vos Volkskrant 24 mei 2016 p. 12):
De meeste wereldleiders ontbreken op de eerste VN-top over humanitaire hulp. Ook hier verdringen Syrië en de vluchtelingencrisis andere brandhaarden. En dan is er het ongemak over gastland Turkije, dat, eerlijk is eerlijk, wel erg veel Syriërs opvangt.
Weinig regeringsleiders aanwezig
Op de eerste dag van de World Humanitarian Summit in Istanbul, een non-gouvernementele bijeenkomst, blijven politiek gevoelige thema's als interventies of het bombarderen van eigen burgers onbesproken. 'Het is jammer dat er zo weinig regeringsleiders zijn', zegt minister-president Mark Rutte, die net als bondskanselier Angela Merkel wel de moeite heeft genomen te komen. 'Maar je moet het zien als een opmaat. Op de VN-top over vluchtelingen in september in New York zijn hier de dingen voorgekookt.'
Als 'aartsoptimist' ziet hij 'het glas liever halfvol', vertelt Rutte voordat hij het vliegtuig terug neemt. 'Ik zie hier de hele civil society van de wereld, alle religies werken samen. Dat is mooi. We moeten gezamenlijk oplossingen zien te vinden, zoals we dat nu ook doen met terreurbestrijding in de Sahel.'
'Laat niemand achter'
De roep om solidariteit en samenwerking klinkt de hele dag, ook op de tientallen 'side events' die zijn georganiseerd door landen, hulporganisaties en denktanks. Of het nu gaat over onderwijs, vrouwenrechten, veiligheid of jeugdradicalisering, de leuze op de folder luidt: 'Laat niemand achter.' Niet toevallig het motto van de nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoelen voor 2030 die vorig jaar zijn vastgesteld.

Top tegen cynisme of VN-top is 'historische kans' om cynisme rond noodhulp te bestrijden (Fokke Obbema Volkskrant 24 mei 2016 p. 19):
De Humanitarian Summit wordt 'een historische kans' genoemd. Maar er moet nog heel veel geld bij.
De 'Humanitarian Summit' in Istanbul is een te waarderen poging van de VN alsnog een gevoel van urgentie op te wekken. De organisatoren spreken over 'een historische kans' en hun hoop is gevestigd op de deelnemers uit 125 landen, onder wie vijftig staatshoofden. Bondskanselier Merkel en premier Rutte namen de moeite af te reizen.
Met de aanwezigheid van juist die twee regeringsleiders valt een kernprobleem te illustreren: politici en hun kiezers voelen zich bovenal betrokken bij door hen zelf gevoelde noden. De vluchtelingencrisis wordt als dringender ervaren dan de taaie problemen die eraan ten grondslag liggen. Dus waren Merkel en Rutte wel in Istanbul, waar ze met de Turkse president Erdogan over hun vluchtelingendeal konden spreken. Op het appèl ontbraken onder meer de presidenten van de VS, China, Rusland en Frankrijk die een dergelijk motief ontbeerden. Hun afwezigheid deed afbreuk aan het belang van de top. Dat het achter de schermen vooral over het vluchtelingenprobleem op korte termijn ging, was veelzeggend.

PvdA wil ja-knikkers als Kamerlid (Selcuk Öztürk Volkskrant 24 mei 2016 p. 20):
Contraproductief
De PvdA als discussiepartij is vorige week definitief ten grave gedragen. De allergie van de PvdA-top voor onafhankelijke en principe gedreven volksvertegenwoordigers bleek haarfijn uit het uitgelekte bericht waarin het partijbestuur Kamerleden maande terughoudend te zijn met interne partijdiscussies.
De PvdA valt het hardst door de mand. Door te fungeren als linker zijspan van de VVD heeft ze veel steun verloren. Het is eigenlijk een kunst dat een partij van 38 zetels bij de verkiezingen van 2012 naar 8 zetels in de peilingen duikelt. Als we dit in het achterhoofd houden en dan een blik werpen op de nieuwe verplichting voor kandidaat-Kamerleden van de PvdA, mogen we gerust stellen dat ze contraproductief te werk gaat. Want in plaats van het electoraat serieus te gaan nemen en Kamerleden méér de wil van de achterban te laten vertolken, kiest de PvdA voor het selecteren van partijvertegenwoordigers in plaats van volksvertegenwoordigers.

'Populistisch-rechtse partij is de dronken gast op feestje' (Janita Naaijer interviewt Kristof Jacobs Volkskrant 24 mei 2016 p. 21):
Op het nippertje greep de FPÖ naast de overwinning. Maar wat leert hun succes ons?
Media kregen dit weekeinde behoorlijk kritiek. Ze zouden FPÖ het verdomhoekje in schrijven.
'Tja, over het algemeen kun je stellen dat politicologen positiever zijn over rechts-populistische partijen dan journalisten. Als rechtse populisten zich gematigd voordoen en stellen dat ze voorstander van democratie zijn, wordt dat door media mogelijk gezien als een acteerprestatie. Politicologen zien populistisch-rechtse partijen als de dronken gasten op een feestje. Ze verkondigen de ongemakkelijke waarheden die niemand wil horen, en zetten die op de politieke agenda.'
Dat verkleint de veelbesproken kloof tussen burger en politiek?
'Dat kan, maar paradoxaal genoeg kunnen rechtse populisten door de vinger op de zere plekken van de samenleving te leggen, die kloof ook weer vergroten doordat het bewustzijn van de burger over zijn eigen onvrede toeneemt.

Partij is achterhaald vehikel democratie (Geerten Waling Volkskrant 24 mei 2016 p. 21):
Het jaar 1848 kan ons inspireren bij het zoeken naar een vorm van democratie zonder partijen.
'Het volk'
Hoewel deze uitzonderlijke situatie nog geen jaar voortduurde en vrijwel overal leidde tot een reactionaire machtsgreep die elke vorm van politieke burgerparticipatie angstvallig tegenging, is 1848 een scharniermoment geweest in de ontwikkeling van een democratische politieke cultuur op het Europese continent. Revolutionairen geloofden dat de tijd rijp was voor een democratie waarin elke burger zou kunnen participeren. Via politieke clubs zou de 'stem van het volk' kenbaar worden gemaakt, zouden de juiste kandidaten worden geselecteerd voor de nationale parlementen en zouden de regeringen aan hun beloften worden gehouden.
Wie 'het volk' precies was, en hoe de ideale staatsvorm eruitzag, dat leek in het revolutionaire moment evident. Maar spoedig ebde de euforie weg en botsten de verwachtingen met een weerbarstige realiteit van persoonlijke belangen, verschillende visies en de verkozen volksvertegenwoordigingen die na enkele maanden het primaat van de politiek naar zich toetrokken.

Roethenen of Echte democratie vindt plaats in zaaltjes (Toine Heijmans Volkskrant 5 april 2016 p. 19):
Entree Sid Lukkassen, nog geen dertig maar nu al gemeenteraadslid, historicus, filosoof, humanist en liberaal en auteur van het werk Avondland en identiteit, die met Baudettiaanse branie zijn verhandeling begint: 'De Rus heeft pas ontzag voor grenzen als die worden afgebakend met macht en kracht.' Sid spreekt over 'mother Russia', het 'revolteren tegen culturele capitulatie' en 'de niet-onproblematische Duitse Russofobie' en hij zegt: 'West-Europa is een avondland dat lijkt op een zestigjarige die hunkert naar vervroegde uittreding'. Waarop hij daadwerkelijk afdaalt in de 'Russische ziel' en 'de afschaffing van het lijfeigenschap' - kortom: Sid is tégen want 'een stem voor het verdrag is een stem voor de internetcensuur van Frans Timmermans'.

Verzetsman en vader van de Europese gedachte (Peter de Waard Volkskrant 25 maart 2016 p. 12):
Het eeuwige leven: Mom Wellenstein (1919-2016)
Met lede ogen moest Mom Wellenstein de laatste jaren van zijn leven aanzien dat de steun voor de Europese Unie afkalfde.
VERONTRUST
Dat de Britten, die hij met zoveel moeite aan boord kreeg, nu een referendum hebben uitgeschreven over de vraag of ze wel of niet in de EU blijven, trof hem diep. Meermalen - tot op hoge leeftijd - uitte hij zijn verontrusting over de aftakeling van de Europese eenheid en uitte scherpe kritiek op de eurosceptici. Als oorzaak voor het euroscepticisme zag hij het gebrek aan leiderschap, waardoor Europa een soort van luxeprobleem was geworden. Hij ergerde zich aan dit verschijnsel, dat afgelopen jaren escaleerde met de eurocrisis, de vluchtelingencrisis en Brexit.

Politici in het Westen hebben het paard achter de wagen gespannen door de verantwoordelijkheid voor het rentmeesterschap aan het grootkapitaal over te dragen. Het probleem is nu dat door het gebrek aan tegenwicht het grootkapitaal in zijn eigen spelletjes, lees sprookjes is gaan geloven en geleidelijk het casinokapitalisme is ontstaan.

Confucianistisch communisme (Marije Vlaskamp Volkskrant 28 februari 2016 bijlage Sir Edmund p. 26-27):
Het Chinese denken over de wereldorde
Sinoloog Henk Schulte Nordholt gidst de lezer knap door eeuwen Chinese filosofie om de houding van Peking tegenover het Westen beter te kunnen begrijpen.
Vroeg of laat wordt iedere westerling in China geconfronteerd met het diepgewortelde Chinese superioriteitsbesef. Zelfs de armste, ongeletterde boer is ervan overtuigd dat zijn beschaving de oudste en hoogst ontwikkelde cultuur op aarde is. Wie contact zoekt met China, doet dat vanuit de nederige wens zich te laten beschaven. Barbaren laten zich assimileren of erkennen de Chinese keizer als opperwezen door een knieval voor hem te maken. Andere opties waren er heel lang niet.
In China mag je alles zeggen, zolang je het maar in je eentje zegt - een gehoor zoeken voor dissidente denkbeelden wordt niet getolereerd. Voor politiek liberaal gedachtengoed, dus democratisering, is geen plaats.
Schulte Nordholt vestigt zijn hoop niet op een democratisch China als ideale partner voor het Westen, maar op een Chinese derde weg, waarbij democratisering noch nationalisme de toon zet. Peking weet dan uit de eigen intellectuele en filosofische tradities genoeg wijsheid te destilleren om op een vredige manier de wereld naar zijn hand te zetten. Als er geen oorlog komt, is het al heel mooi, is de sombere maar realistische conclusie.

Blair verdient meer waardering dan Al Gore (Dirk-Jan van Baar de Volkskrant 27 November 2007):
Als het op messianisme aankomt, is Gore de evenknie van Blair. Beiden horen ideologisch bij de ‘Derde Weg’, houden er een progressief godsgeloof op na, en hadden ongetwijfeld een goed koppel gevormd als Gore in 2000 president was geworden. Of beide heren ook samen de Irak-oorlog zouden hebben gevoerd, zullen we nooit weten. Toen het zover was, zat er een ander in het Witte Huis en was Gore tegen.
Daardoor is zijn status als vredesapostel nu boven elke twijfel verheven, maar als Gore in 2002 president was geweest had hij dezelfde rapporten ontvangen als Bush, die daarvan uittreksels doorstuurde naar zijn maatje in Londen.
Daarin werd op het gevaar van Saddam Hoessein en zijn massavernietigingswapens gewezen en de meeste experts deelden die mening. Dat lag voor de hand.

Angst of Een vluchtige schedellichting van de patiënt Nederland (Jean-Pierre Geelen Volkskrant 31 augustus 2015 katern V2):
Nederland is veranderd, volgens Zomergast Damiaan Denys:
'We zijn bang geworden voor het abnormale.'
Een Amerikaans reclamefilmpje voor een vezelproduct - waarvan Denys de overduidelijke ironie negeerde - was aanleiding voor een tirade tegen het 'absurde universum' dat de marktwerking in de geestelijke gezondheidszorg heeft gecreëerd. Dat werkt niet: 'Het aanbod groeit omdat de vraag naar zorg almaar groeit. Onbetaalbaarheid is het gevolg van marktwerking, niet de oorzaak.'
Hij ziet in zijn praktijk 'schrijnende toestanden', waarin een anorexia-patiënte niet mag worden behandeld omdat ze nog geen 18 is.\\
Typisch weer die Nederlandse regeldwang, waaraan Denys zich stoort, zoals de regels over het oplaten van wensballonnen illustreert dat de angst regeert, en niet 'het nieuwsgierige, of de trots'. De psychiater ziet het in de houding tegenover vluchtelingen: ook die wordt gestuurd door angst, niemand vraagt zich af of de vluchtelingenstroom ook iets positiefs kan opleveren, bijvoorbeeld voor de pensioenen. 'In dat opzicht is Nederland veranderd.' De wetenschapper is ontgoocheld door de wetenschap, die volgens hem 'niet altijd meer op zoek is naar de waarheid, maar een bedrijf is geworden dat zichzelf in stand houdt.'
In de wetenschap voelt hij 'een onvermogen de waarheid te zeggen'. Daarom vluchtte hij ook naar het theater: 'Daar kan ik een waarheid kwijt die ik niet in de wetenschap kwijt kan.' Wat die waarheid precies behelst, werd uit zijn uitleg helaas niet helemaal duidelijk. Het was aardig geweest wanneer Zomergasten de ultrakorte fragmenten had aangevuld met een klein stukje van een optreden van Denys. Rond zijn vakgebied rekende hij af met een 'misverstand' in onze huidige samenleving: dat psychiatrie bedoeld zou zijn om mensen gelukkig te maken. 'Dat het een soort basisrecht zou zijn: maak mij blij, gelukkig.' Daar gaat het dus niet om: een psychiater moet volgens Denys zorgen dat iemand is zoals hij zou moeten zijn.
'Voor een goed mens moet je bij de pastoor zijn.' Angst en fobieën zijn aangeleerd, toonde hij aan. Dat valt dus ook af te leren, doceerde hij in fraaie oneliners. Zoals: 'Angst zit niet in de wereld, maar in jezelf'. En: 'Zolang je geen angst ervaart, ben je nooit in contact gekomen met wat je echt vrij maakt.'

Een vecht-of-vluchtreactie, of vlucht-of-vechtreactie, is een verdedigingsmechanisme dat bij mensen en dieren optreedt als er acuut gevaar dreigt. De reactie begint met acute hevige angst en stress. Damiaan Denys heeft blijkbaar nog niet van dit mechanisme kennis genomen. De vraag komt nu naar voren of Deep Brain Stimulation (DBS), net als elektroshocktherapie en de leugendetector eerder een hype dan een effectieve behandelmethode is.

Je zult zo'n Lacan-adept aan je bed hebben of Zomergast Denys bedierf veel van mijn appetijt door fragment van Lacan (Max Pam Volkskrant 2 september 2015 p. 24):
De werkelijkheid is dat Lacan niet alleen in Nederland, maar in de hele academische wereld wordt beschouwd als een oplichter. Chomsky, die hem een paar keer van dichtbij meemaakte, noemt hem expliciet een charlatan. En hij is beslist niet de enige. Lévi-Strauss, die college bij Lacan volgde, heeft gezegd dat het leek alsof iedereen rond hem in tran-ce verkeerde en dat hij de enige was die niets begreep van al die abracadabra. Als eerste, maar niet als enige, omschreef hij Lacan als een keizer zonder kleren.
Zijn oedipale psychiatrie, of wat daarvoor door moet gaan, heeft Lacan geen windeieren gelegd. Net als veel televisiedominees en andersoortige goeroes was hij multimiljonair toen hij stierf, niet het minst omdat hij zijn therapeutische sessies terugbracht tot tien minuten en later - toen hij helemaal gaga was - tot één minuut. Maar wel een heel uur declareren. Logisch dat Lacan op zijn sterfbed gezegd schijnt te hebben:
'Misschien klopt er helemaal niks van wat ik heb beweerd, maar dan hebben wij in elk geval enorm gelachen.'
Aan Wilfried de Jong ging dit allemaal voorbij. Hij vond die Lacan wel een interessante kerel en hij wekte niet de indruk zich ergens in verdiept te hebben. Ach, waarom zou je je voorbereiden als je ook in de zon kunt liggen? En verder wensen wij de psychiatrische patiënten van het AMC veel beterschap toe.

Liegen dat het gescand staat (Volkskrant 7 maart 2011 p. 23)
De hersenscanner is een betrouwbare leugendetector, stelt een Amerikaans bedrijf. Wetenschappers tonen het tegendeel aan.
Roger Kievit van de Universiteit van Amsterdam: Om die reden moet je hersenscans wat ons betreft niet in rechtszaken gebruiken: te onbetrouwbaar. Terecht is de hersenscan in verschillende Amerikaanse staten sinds kort verboden als bewijsmateriaal.

Het boek Kijken in het brein wat hersenonderzoek ons wel en vooral ook niet kan vertellen van Sandra van Aalderen-Smeets, Nienke van Atteveldt & Meike Grol dat besproken wordt in Sir Edmund 30 mei 2015 (p. 34-37) sluit op dit thema aan. Het is opvallend dat deze vrouwen op basis van de zelfde soort plaatjes een veel genuanceerder beeld geven dan hun mannelijke collega's Dick Swaab en Victor Lamme.

Interview Felix Schirmann 'Het kwaad zie je niet op een hersenscan' (Volkskrant 14 oktober 2014)
De speurtocht naar de biologische wortels van immoreel gedrag is volgens psycholoog Felix Schirmann niet zonder gevaar.
Hersenwetenschappers die goed en kwaad definiëren als doodgewone hersenfuncties, moeten een toontje lager zingen. 'De neurowetenschap begrijpt steeds meer van sensorische en motorische hersenfuncties. Maar het morele brein heeft zich tot nog toe aan niemand geopenbaard.' Dat zegt psycholoog Felix Schirmann (1984), die eind vorige week promoveerde aan de Universiteit van Groningen op het proefschrift The good, the bad and the brain.
De speurtocht naar de fysieke herkomst van moraliteit is volgens Schirmann niet zonder gevaar.

Etnisch profileren of Toch blijft het akelig dat kleur kennelijk verdacht maakt (Peter Middendorp Volkskrant 29 augustus 2015 katern V2):
Wilders zegt: 'Niet elke moslim is terrorist, maar ongeveer alle terroristen zijn moslim.' Het is goed gezegd. Een belangrijke nuance. Een mooie vorm ook - hij werkt ook als je er 'PVV'ers' en 'halve nazi's' in giet. Als je de hele wereldgeschiedenis van alle terrorisme mee laat tellen, is de uitspraak niet helemaal meer waar, maar goed - je kunt statistiek ook zo verbreden dat je helemaal niets meer ziet. Daarvoor hebben we geen opsporingsapparaat.
Etnisch profileren werkt uitstekend. Als je een winkel hebt, en die hadden we thuis, en je wil diefstal beperken, is het bijvoorbeeld verstandig om groepjes asielzoekers extra in de gaten te houden, al moet je dan wel uitkijken dat het personeel niet achter je rug de kassa leeghaalt. Of de zoon des huizes. Etc.
Ik kan wel zeggen: als ik 18 was in de Schilderswijk zat ik allang in de gevangenis. Ja, opgroeien in een slechte wijk, tussen de vijandige culturen, zonder veel richting of kansen, onder voortdurende discriminatie - ik zou alles doen wat niet mocht. Als het maar niet mocht. Vooral dingen afpakken en kapotmaken, schat ik in.
Zo bezien is het discriminerende etnisch profileren een gevolg van discriminatie die eerder heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt. Etnisch profileren is dan het einde van een proces, deel van een vicieuze cirkel. Om daar uit te komen, zouden we eigenlijk allemaal precies tegelijk met discrimineren moeten ophouden. Als we niet meer zouden discrimineren, was het ook niet langer nodig.

John Welwood Psychotherapie oost en west (theosofia juni 2002):
Het westerse begrip van individualisering heeft betrekking op het ontdekken van je eigen unieke roeping, het verkrijgen van eigen inzicht, het vinden van je eigen pad, en dit tot uitdrukking doen komen in je levenswijze. Jezelf te worden in deze zin impliceert verandering, geëxperimenteer, en het in twijfel trekken van als waar aangenomen kennis. Zoals de boeddhistische geleerde Anne Klein opmerkt: ‘Zoals bij vele Aziaten die zonder de invloed van het westen zijn opgegroeid, ontwikkelen Tibetanen niet dit besef van individualiteit.’ In het traditionele Azië waren de leringen over verlossing afgestemd op mensen die juist te gehecht waren aan aardse zaken, te verwikkeld in familiepatronen en te gebonden aan sociale verplichtingen. De meest verheven, niet dualistische leringen van boeddhisme en Hindoeïsme – die aantonen dat dat wat je werkelijk bent de absolute realiteit is, die het jou overstijgt wijzen een uitweg om uit de sociale doolhof te komen, en helpen mensen het trans-humane absolute te ontdekken dat voorbij alle wereldse kommer en kwel ligt.
In het moderne westen is het heel gewoon om je vervreemd te voelen van het grotere sociale verband: de openbare ruimten en de architectuur, de festiviteiten, de gevestigde gewoonten, het gezinsleven en zelfs het voedsel ontbreekt het aan het voeden van zielkwaliteiten die mensen in staat stellen zich intens verbonden te voelen met zowel deze facetten van het leven als met elkaar. Niettemin is het goede nieuws dat het ontbreken van ziel in onze cultuur ons noodzaakt om een nieuw bewustzijn te ontwikkelen voor het smeden van een geïndividualiseerde ziel –
een authentieke innerlijke bron van persoonlijke visie, van zingeving en van vastberadenheid. Een belangrijk resultaat hiervan is een verfijnd en ontwikkeld vermogen voor een genuanceerd persoonlijk gewaarzijn, voor een persoonlijke gevoeligheid en voor individueel aanwezig zijn.

Mathieu Weggeman Graag wat minder arrogantie in het debat over God (Volkskrant 8 januari 2015 p. 30):
Onze verstandelijke vermogens zijn wellicht te beperkt om een betrouwbaar en valide antwoord op de vraag naar het bestaan van God te kunnen geven.
Ook de filosoof William James (1842-1910) komt tot de bevinding dat geloven in iets met een perspectief uiteindelijk voordelen biedt. Zijn pragmatische opvatting is dat het zinvol is te geloven in hypothesen, mogelijkheden en fantasieën, zo lang die beantwoorden aan reële behoeften. Het is niet de bedoeling van James om op die manier allerlei flauwekul te legitimeren. Hij vraagt zich gewoon rustig af wat er op tegen is om te geloven in'het bestaan van een of andere ongeziene orde waarin raadsels van de natuurlijke orde kunnen worden verklaard'.
Het voordeel van het geloof in zo'n hogere orde is dat daardoor de energie kan ontstaan waardoor dat geloof - althans ten dele - werkelijkheid wordt. James noemt dat het 'zelf-verifiërende geloven'. Zo werkt ook de tweede suggestie: door te kiezen voor het geloof in God, wordt een persoonlijke realiteit besteld waar je veel plezier van kunt hebben. En 'als het werkt, is het goed', zei Richard Rorty, de filosoof van het neo-pragmatisme.

'Staat moet intelligenter' (Interview Jean Paul Fitoussi Volkskrant 2 januari 2010)
China wordt verweten dat het een akkoord heeft verhinderd. Maar de Chinese leiders hadden gelijk. De levensstandaard daar is voorlopig vele malen lager. De Chinezen zeggen: het Westen heeft zich ontwikkeld toen het kon. Verhinder ons niet hetzelfde te doen.
Volgens Fitoussi staan in de economie van nu twee kernvragen centraal: ongelijkheid en ecologie. Ongelijkheid noemt hij de voornaamste oorzaak van de economische crisis. Alle maatregelen – sociaal, economisch, politiek moeten er op gericht zijn die te verminderen. Ecologie moet het leidend beginsel zijn voor investeringen om uit de crisis te komen.
Is ongelijkheid voor u een morele of een praktische kwestie?
Morele gevolgen zijn er ook: als de ongelijkheid toeneemt, functioneert de democratie slechter.
De hands off-houding van de overheid leidde ertoe dat fiscale en sociale concurrentie de echte productieconcurrentie ging vervangen.
Belastingen en sociale maatregelen zijn de enige middelen die de overheid nog resten.
Frankrijk gaat investeren in onderwijs, onderzoek, milieu en digitale technologie. Dan weet je zeker dat er rendement is.

'Crisis versnelt proces van 100 jaar' (Interview Niall Ferguson Volkskrant 31 december 2009)
Eerst was voor 2040 voorzien dat China de VS zouden overtreffen, nu is dat door de crisis al in 2027. Over twintig jaar zullen we zeggen dat deze crisis het einde van vijf eeuwen westerse dominantie heeft versneld.
Bewijst dat succes van China het gelijk van Keynes? De Chinezen hebben hun economie immers enorm gestimuleerd.
Keynes schreef dat zijn Algemene Theorie veel beter werkt in een totalitaire economie, want dan is er geen weglek-effect: stimuleringsmaatregelen zoals in de bouw en infrastructuur komen alleen ten goede aan je eigen economie. Dan heb je een echt versterkend effect. De Algemene Theorie van Keynes is alleen toepasbaar op een speciaal geval. Daarom zou het de Speciale Theorie moeten heten. Dat speciale geval is China.
In een gesloten systeem zoals China werken overheidsstimuli geweldig. Amerika is daarentegen een groot lek: je staatssteun gaat net zozeer naar General Motors als naar Toyota.
Alle reden voor pessimisme, dus?
Wel als je hier leeft, maar niet als je in China of India woont. Dan kun je zeggen dat het na vijfhonderd jaar jouw beurt is. We hebben nu het monetaire beleid als tijdens een wereldoorlog. Maar we lossen het probleem van de enorme hefboom op met een nog grotere hefboom. Er is nog nooit zoveel schuld geweest. Economische modellen voldoen daarvoor niet meer.
Alles wat ons rest, is geschiedenis en de wetenschap dat de gebeurtenissen zich herhalen. Alleen niet in dezelfde volgorde.

In 2008 kelderden de effectenbeurzen wereldwijd door de gevolgen van de kredietcrisis.

Het evenwicht door tegenwicht, het balansmechanisme, dat Wim Kok en Tjeenk Willink van de PvdA hanteren was al in de Bijbel bekend. In de woorden van ex-premier Wim Kok: De essentie van het 'poldermodel' is dialoog en evenwicht. Bij dialoog hoort tegenspraak en bij evenwicht tegenwicht. Het belangrijkste voor het goed functioneren van de overheid is tegenspraak, tegenwicht. Dit geldt ook de passieve houding van de overheid voor wat betreft de toekomst. Voor een doeltreffende aanpak van maatschappelijke vraagstukken is een actievere, van het private domein onafhankelijker opstelling van de overheid gewenst. Met onafhankelijk wordt bedoeld dat de overheid zich minder door politieke machtspelletjes moet laten beïnvloeden.

The Ascent of Money
Niall Ferguson komt ons te hulp met de door hem geschreven en gepresenteerde documentaire ‘The Ascent of Money' (‘Het succes van geld'). In deze serie probeert Ferguson te verklaren hoe het toch komt dat een kwestie over huizenhypotheken in Amerika een wereldwijde financiële crisis veroorzaakte. En in de nasleep daarvan leek de hele westerse financiële wereld op zijn gat te liggen. Interessant aan Fergusons aanpak is dat hij de belangrijkste zaken uit de tegenwoordige tijd (obligaties, hedgefondsen, hypotheekleningen etcetera) behandelt vanuit een historisch perspectief. Volgens Ferguson is dit zeker niet de eerste keer dat een crisis op zulke schaal plaatsvindt. De geschiedenis van de financiële instituties, ja, het gehele financiële systeem is er een van vallen en opstaan. Niet alleen de beurskrach van 1929 wordt uiteraard genoemd maar bijvoorbeeld ook de desastreuze invloed van obligatiehandel in de 17e, 18e en 19e eeuw op de Napoleontische oorlogen en de Amerikaanse burgeroorlog. De afkeer tegen Joodse geldleners, de opkomst van beroemde families uit de financiële geschiedenis zoals de De Medici en de Rothschilds. Maar ook financiële crises in Zuid-Amerika en Japan worden tegen het licht van de geschiedenis bekeken. Deze vogelvlucht presentatie van de financiële geschiedenis van de wereld moet bepaalde ontwikkelingen in het heden verduidelijken. De werking van de huidige financiële wereld en haar instituties is gegroeid uit een evolutionair proces van honderden jaren. Nog meer is deze insteek een onderschrijven van een van de belangrijkste conclusies die Ferguson trekt in zijn documentaire: mensen leren niet van de geschiedenis.

Niall Ferguson zag hoe het financiële drama, dat als ‘kredietcrisis’ al maanden de krantenpagina’s domineert, zich de laatste jaren langzaam ontvouwde en deed daarvan erudiet verslag. De Schot, onder meer hoogleraar aan de prestigieuze Harvard Business School en biograaf van de Rothschild-bankiers, is een vermaard historicus. Geld is zijn specialiteit. Zijn recent verschenen boek heet Het succes van geld .
Geef niet de boodschapper de schuld. Geef niet geld de schuld. Geld is voor de mens net zo belangrijk als de uitvinding van het wiel of de arbeidsdeling. De financiële markten zijn dan ook niet ‘een monster dat op zijn plaats moet worden gezet’, maar een spiegel van de mensheid. Die spiegel kun je het niet kwalijk nemen dat mensen zijn zoals ze zijn. Hebzuchtig. Maar vooral kuddedieren, die geneigd zich door anderen mee te laten slepen in hun euforie en in hun wanhoop.
Dat is kort gezegd het verhaal dat de Britse historicus Niall Ferguson vertelt in zijn jongste boek Het succes van geld . Voor hem is de financiële chaos van de afgelopen tijd geen incident, maar hij plaatst de huidige kredietcrisis in een historische traditie. Klassiekers als de windhandel in aandelen rondom de Franse Mississippi Compagnie vinden bij hem vrijwel naadloos hun evenknie in de kredietbel voor de Amerikaanse huizenmarkt, gefinancierd door de besparingen van China.
Nadat hij eerst de opkomst van het geld heeft geschetst en de daarbij behorende perioden van uitzinnige groei en peilloos diepe wanhoop, komt hij in de hoofdstukken vijf en zes tot de kern van de huidige crisis.
Die ligt in de wonderlijke cohabitatie van Chinezen en Amerikanen in een nieuw land, dat door Ferguson Chimerika wordt genoemd. Chimerika beslaat dertien procent van het aardoppervlak, herbergt een kwart van de wereldbevolking en produceert een derde van het Bruto Product. Een tijdlang was er een goede samenwerking binnen Chimerika, een soortement arbeidsverdeling.
De ene helft zorgde voor de besparingen, de andere voor de bestedingen. In Amerika daalde de spaarquote van ongeveer vijf procent midden jaren tachtig tot nul. In China liep hij in die periode juist op van dertig tot vijfenveertig procent. Zo werd Chimerika de motor achter de wereldwijde economisch groei: de laatste zes jaar kwam meer dan de helft daarvan voor rekening van dit nieuwe land.
Het goedkope geld was brandstof voor een hausse op de Amerikaanse vastgoedmarkt. Met steeds meer kopers en huizenprijzen die alleen maar verder leken te kunnen stijgen, ontstond er een gevaarlijke staat van euforie. Zoals zo vaak in de geschiedenis, meenden schuldenaren en kredietverstrekkers dat het dit keer echt anders dan anders was en dat de bomen tot in de hemel zouden groeien. Maar niks hoor. Het manisch-depressieve karakter van de economie is aangeboren, het valt niet te behandelen. Met geen enkel medicijn. Want toen er zich steeds meer wanbetalers aandienden, maakte de euforie als vanouds plaats voor wanhoop.
Wie een overzicht wil van de gebeurtenissen die volgden op het faillissement van Lehman Brothers in september 2008, kan daarvoor nu nog niet bij Ferguson terecht. Hij legde in mei 2008 de laatste hand aan zijn manuscript en zijn boek verscheen min of meer tegelijk met de ‘meltdown’ van Wall Street. Maar wie wil lezen hoe het drama zich bijna onafwendbaar ontwikkelde en wat de fundamentele krachten achter een financiële ineenstorting zijn, heeft met Het succes van geld een schitterend boek in handen.
Als het stof van de huidige financiële chaos eindelijk is neergedaald, zal dat voor Ferguson ongetwijfeld materiaal opleveren voor een nieuw boek. Hopelijk opnieuw een boek waarin, net als in Het succes van geld duidelijke voorbeelden en een scherpe analyse hand in hand gaan.

Ian Buruma & Avishai Margalit, ‘Occidentalism – The West in the Eyes of its Enemies’ (Volkskrant 21 april 2004):
Kenmerkend voor het occidentalisme is voorts de manicheïstische denkwijze, dat wil zeggen, het denken in absolute termen van goed en kwaad, licht en duister.
Hier ligt de grote politieke betekenis van Occidentalism. Buruma en Margalit beschouwen het islamistische occidentalisme als een zeer serieus te nemen gevaar, waartegen krachtige afweer geboden is, maar waarschuwen tegelijkertijd indringend tegen het verketteren van de islam en islamitische gelovigen. Door dat wel te doen zouden we in het Westen zelf in de val van het occidentalisme trappen.De auteurs van dit kleine, hopelijk binnenkort ook in het Nederlands vertaalde meesterwerk waarschuwen tegen 'de verleiding om vuur met vuur te bestrijden, het islamisme met onze eigen vormen van intolerantie. (. . .) We kunnen het ons niet veroorloven onze samenleving af te sluiten bij wijze van verdediging tegen degenen die de hunne hebben afgesloten. Want dan zouden we allemaal occidentalisten worden en zou er niets meer over zijn om te verdedigen.

Nexus-lezing (20 juni 2004) Avishai Margalit Occidentalism. The West in the Eyes of its Enemies
Avishai Margalit werd in 1939 geboren in Jeruzalem, nadat zijn ouders begin jaren dertig uit de Poolse sjtetl naar Palestina waren geëmigreerd. Margalit groeide op in een seculier politiek geëngageerd milieu. Hij studeerde economie en filosofie aan de Hebrew University in zijn geboortestad, is sinds 1970 aan diezelfde universiteit verbonden als hoogleraar wijsbegeerte en verzorgde gasthoogleraarschappen aan onder andere de universiteiten van Oxford, Berlijn, Praag, Florence, Harvard en Princeton. De afgelopen decennia is Avishai Margalit uitgegroeid tot een van de meest vermaarde denkers over sociale en ethische vraagstukken van onze maatschappij. Niet voor niets kreeg hij in 2001 de Spinoza-prijs voor zijn bijdrage aan het debat over de ethische grondslagen van de samenleving. Zijn eigen ervaringen in Israël en zijn politieke betrokkenheid liggen ten grondslag aan de vragen waar hij als filosoof over wil nadenken: Wat is afgoderij? Wat is een fatsoenlijke samenleving? Is de holocaust uniek? Hebben we een morele plicht om bepaalde gebeurtenissen te onthouden? Wat kun je vergeven en wat niet? De inzichten die Margalit verwierf, heeft hij in een glasheldere stijl uiteengezet in zijn boeken: Idolatry, The Decent Society, Ethics of Memory. In 1978 was hij een van de medeoprichters van de Vrede Nu-beweging en regelmatig laat hij in de New York Review of Books zijn kritisch licht schijnen over de gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Onlangs publiceerde Avishai Margalit samen met Ian Buruma het uitvoerige essay Occidentalism. Het Nexus Instituut publiceerde bijdragen van Avishai Margalit in Nexus 14, 15 en 24.

Avishai Margalit: Een man van het compromis (interview, Peter Giesen op 04 april 2009)
Margalit doceerde ooit in Oxford, waar hij sterk werd beïnvloed door de filosoof Isaiah Berlin. Nobele doelen komen vaak met elkaar in conflict, was Berlins stokpaardje. Gelijkheid gaat ten koste van vrijheid, en omgekeerd.
Zo staan ook rechtvaardigheid en vrede op gespannen voet met elkaar, stelt Margalit. Wie rechtvaardigheid nastreeft, zal doorgaans geen vrede vinden. En wie vrede wil sluiten, moet veelal onrechtvaardigheid op de koop toenemen. Na de Tweede Wereldoorlog offerde het Westen Oost-Europa aan de Sovjet-Unie. Dat was onrechtvaardig, zoals de inwoners van Boedapest in 1956 merkten. Toch zullen slechts weinig westerlingen dit compromis hebben betreurd. ‘Het compromis wordt vaak te zoet en te gemakkelijk voorgesteld’, zegt Margalit, in een raspend Engels dat aan Shimon Peres doet denken (‘zér ar srieoptions’). ‘Maar het is helemaal niet zo vanzelfsprekend. Waarom moet ik me aanpassen aan jouw overtuigingen die volgens mij verkeerd zijn? Waarom moet ik iets opgeven waarvan ik geloof dat het waar is? Waarom moet ik een compromis sluiten als ik geloof dat ik gelijk heb?’ Het antwoord ligt voor de hand: vrede. Niet alleen voor de oorlog, maar ook voor de vrede moeten we offers brengen, zegt Margalit. ‘Voor vrede moeten we veel opgeven. Maar niet alles. Dat is het hele punt’, stelt hij. Compromises and Rotten Compromises zal niet alleen een pleidooi voor het compromis zijn, maar ook een poging om de grens vast te leggen. Wanneer is een compromis verrot?
Boek Compromise and rotten compromise
Met zijn nieuwe werk Compromise and Rotten Compromise betoogt Avishai Margalit dat we in de politiek niet zonder compromissen kunnen, maar dat niet ieder compromis acceptabel is. Met een onfatsoenlijke regering, een regime van extreme wreedheid en vernedering, zouden we nooit een compromis moeten sluiten. Margalit behandelt in zijn nieuwe boek verschillende historische compromissen.

Naomi Klein Schone Schijn Woord vooraf
Wat inderdaad pijnlijk duidelijk wordt uit dit belangrijke boek, is dat het niet de inhoud van de kritiek is die deze enorme bedrijven zo mateloos irriteert, maar het feit dat ze überhaupt bekritiseerd worden. Door middel van case-studies en analyse legt Schone schijn een mentaliteit bloot van verontrustende intolerantie die door het bedrijfsleven waart: intolerantie jegens kritiek en discussie, alsmede een diepe weerzin tegen een kritische blik van buitenaf en tegen het afleggen van verantwoording.
Het is zeer ironisch dat na 11 september veel van diezelfde bedrijven zich haastig achter de 'oorlog tegen het terrorisme', achter de vlag van de VS hebben geschaard en beweren dat hun logo's symbolen van vrijheid en democratie zijn die zich keren tegen tirannie en censuur. Bepaalde lobbyisten uit de zakenwereld en politici die tegen het bedrijfsleven aanschurken, hebben de symboliek van de aanval op het World Trade Centre zelfs aangegrepen om te beweren dat deze terreurdaden een extreme uiting zijn van de ideeën die vreedzame en redelijke critici van wangedrag van bedrijven erop nahouden.

WAAROM HET STUREN VAN MEER TROEPEN GEEN GOED IDEE IS
Rory Stewart was maandag 21 december wintergast bij Raoul Heertje. De uitzending is vanwege auteursrecht niet op internet geplaatst, maar wordt op zaterdag 16 januari 2010 herhaald. Waarom moeten Barack Obama en Hans van Balen haar zien? Stewart liep in 2002 van Herat naar Kabul, dwars door de Hindu Kush. Hij schreef er een boek over, genaamd 'The Places in Between' (Tussenstations). De tocht leverde hem inzichten op over Afghanistan en de aanwezigheid van de buitenlandse troepen daar die in juli 2009 leidden tot de publicatie van het essay: 'The Irresistible Illusion'. Daarin plaatst hij vraagtekens bij het 'nation building' in Afghanistan en houdt een pleidooi voor reductie van het aantal buitenlandse troepen tot bijvoorbeeld twintigduizend. 'In dat geval zouden er voor de internationale gemeenschap twee doelstellingen overblijven: ontwikkeling en contraterrorisme.' Zie The irresistible illusion

Westerse cultuur >>>>Westerse overheersingModerne westen >>>>McWorld (globalisering)
||||
Occidentalisme <<<<Oosterse cultuurJihad <<<<Traditionele oosten

Benjamin Barber boek Jihad vs. McWorld (Volkskrant 27 december 2003):
Benjamin Barber laat in interviews en artikelen er geen misverstand over bestaan dat zijn oppermachtige vaderland en dus de wereld aan de rand van de afgrond staan. Oorlogen in Irak en Afghanistan werken averechts. Terreur neemt niet af maar toe. Representeert Barber de typische Bush-haat van links, zo instinctief en diepgeworteld dat hij het beeld van de werkelijkheid vertroebelt? De haat die rechts voor Bill Clinton voelde – in spiegelbeedd? Het Democracy Collaborative, ‘dat jonge mensen van vandaag tot de burgers van morgen; wil maken, heeft tot doel om ’democratie te globaliseren en globalisering te democratiseren’. De rest van de wereld ziet dat Amerika machtig is en tegelijk niet veel snapt van de wereld waarover die macht wordt uitgeoefend. Een centraal leerstuk in zijn nieuwe boek ‘Het rijk van de angst’ gaat over ‘preventieve democratie’ in plaats van ‘preventieve oorlog’ van Bush.
Frits Bolkestein geeft in de Volkskrant van 17 januari 2004 een reactie op het boek ‘Jihad vs McWorld’ van Benjamin Barber. Het zijn twee krachten die aan de basis liggen van de belangrijkste gebeurtenis sinds de val van de Berlijnse muur. Bolkestein spreekt liever over de tegenstelling cultureel particularisme en consumentisme.
Bolkestein is het niet eens met Barber die een soort Derde Weg probeert te vinden die noch jihad noch McWorld is. Maar die derde weg is er niet volgens Bolkestein: McWorld is namelijk onlosmakelijk met de democratie verweven.

Thomas von der Dunk De blinde vlek van Bolkestein (Volkskrant 28 december 2009):
Frits Bolkestein mist het kernprobleem waar het om de fundamentalistische haat jegens het Westen gaat. Wij geven de pro-westerse krachten weinig handvatten om Arabieren van die westerse voorbeeldigheid te overtuigen.
Van de door Bolkestein zo geprezen cultuur van zelfkritiek, die het christendom van de islam doet onderscheiden, bleek in Washington overigens na 11 september weinig.
Iedereen die het waagde om bij Bushs oorlogszuchtige optreden kanttekeningen te hebben, werd op de meest intimiderende wijze als landverrader gebrandmerkt. Als het zich bedreigd meent, blijkt er ook in het zo open discussiërende Amerika plots weinig ruimte voor nuances op het beeld van Goed en Kwaad - dan verschilt het daarin plots weinig meer van de Arabische wereld, waar men zich al decennia bedreigd vernederd voelt.
Why do they hate us? - Dat was de vraag die men zich wel stelde, maar niet durfde te beantwoorden, omdat het antwoord niet zozeer luidt: vanwege wat wij zijn, als wel: vanwege wat wij doen. Daar lag het aanvankelijke gelijk van Susan Sonntag, door Bolkestein gehekeld met de opmerking dat de oorlogen in Irak en Afghanistan op 11 september volgden en er niet aan voorafgingen. Ook Bolkestein hoort kennelijk tot degenen die menen dat de Amerikaanse bemoeienis met het Midden-Oosten pas na 2001 begonnen is.
Olie
Maar ginds is men de decennialange westerse steun aan de sjah en de sjeiks, die meehielp de gewone bevolking onder de duim te houden en de democratische seculiere boodschap van het westen tot een farce maakten, niet vergeten. Er zijn nog genoeg beelden van een gezellig samenzijn tussen Rumsfeld en Saddam Hoessein in omloop om daarin te herinneren. Door omwille van olie en 'stabiliteit' met zogenaamd verlichte autocraten te pacteren joeg het Westen de aanvankelijk seculiere oppositie de moskee in - en de moskee laat zich ginds nu eenmaal níet zo makkelijk verbieden.
Het is de moreel failliete politiek van het Westen van de afgelopen decennia zelf die mede de woede jegens het Westen verklaart - en tegelijk de tweeslachtigheid van die woede. Want een groot deel van de anti-Amerikaanse Arabische middenklasse zou tegelijk graag naar Amerika willen. emigreren: men is jaloers op wat wij kunnen zijn, en verbitterd omdat zijzélf dat mede door ons toedoen niet kunnen zijn.
Ook in Irak verwachtten vele hunner decennialang steun van ons bij hun behoefte om vrijer te kunnen ademen, en in plaats daarvan kwam uit Nederland slechts de gifgashandelaar Van Anraat, die duizenden Iraakse Koerden de laatste adem ontnam.
Het is de moreel failliete politiek van het Westen van de afgelopen decennia zelf die mede de woede jegens het Westen verklaart.

Het is de vraag of de regerende elite tijdig de bakens verzet of dat de wal het schip zal keren? Vrijheid betekent voor veel entrepreneurs produceren wat de markt vraagt. Al behoeft het inspelen op de markt, een lange termijn visie niet in de weg te staan. De werkelijkheid is niet zwart versus wit. Het gaat er bij het zoeken naar een Derde Weg om de scherpe kanten van twee uitersten te onderkennen. Politici willen niet dat de politiek of de staat wordt gedegradeerd tot een reparatiewerkplaats waarin zij nog slechts de slachtoffers van het kapitalisme mogen oplappen. Het schrikbeeld dat democratisch gekozen regeringen er straks minder toe doen dan de gezamenlijke macht van bankiers, institutionele beleggers en multinationals. Als investeerders beschikken zij over kapitalen die het nationaal inkomen van grote landen verre overstijgen. Door de wereldwijde schaal waarop zij opereren, zijn zij maar weinig gevoelig voor nationale sentimenten. De angst voor die spijkerharde opstelling van naamloze buitenlandse investeerders is de sleutel tot alle emoties die de mondialisering oproept. Burgers voelen zich machteloos tegenover een kapitalisme dat de aandeelhouders boven de werknemer stelt en dat mensen onzeker maakt over hun baan omdat beslissingen daarover worden genomen door topmanagers in verre hoofdsteden die geen enkele binding met hen hebben.

Speech Bolkestein: "De Veelvolkeren Unie"
Laat de Europese Vielvölker Union daarvan leren. De Europese Unie moet niet zoals de Donaumonarchie alles tegelijk willen doen. De Europese Unie is een gemeenschap van natiestaten die besloten hebben sommige taken op federale wijze uit te voeren, niet een federale staat in wording die zich met alle beleidsterreinen bemoeit. Uitbreiding moet een omzichtig proces zijn, niet een panacee voor grote beloften. En voor de burger is Brussel ver weg. Referenda zijn eerder een bedreiging voor het eenheidsstreven dan een ondersteuning. De Europese Unie kan voor de burgers successen bereiken door zich te beperken tot haar hoofdtaken. In der Beschränkung zeigt sich der Meister.

In naam van de vrijheid wordt in Amerika de democratie afgebroken. Blijft Warren Harding de slechtste president ooit of zal George W. Bush, met zijn ééndimensionale denken het stokje overnemen?
Tijdens een lezing voor de Nationale Persclub in 1922 memoreerde de president hoe zijn vader hem eens had gezegd: 'Warren, het is maar goed dat jij niet als meisje op de wereld bent gekomen. Want dan was je continu zwanger geweest. Jij kunt immers geen nee zeggen’.
Ook op Harding was van toepassing geweest wat de Britse premier Winston Churchill, een halve eeuw later, over zijn opvolger Clement Attlee zeggen zou: een bescheiden man, met veel om bescheiden over te zijn.
Het beleid van Georg W. Bush is gebaseerd op het principe van voor-ons-of-tegen-ons. De regering Bush verdeelt de wereld in vrienden en mensen die geen vrienden zijn van Amerika, de cultuur van ‘wie niet voor ons is, is tegen ons’. Door een conflict al vanuit de zwart-wit, 'of-of' optiek te benaderen kom je niet dichter bij een oplossing. Te vaak hoor je de doctrine ‘Wat goed is voor Amerika is goed voor de rest van de wereld’. Amerika is bevangen door de ‘as van het kwaad’ en schiet daarmee in de eigen voet. Machteloosheid komt naar voren door de angst voor het gevaar van massavernietigingswapens in Irak, die achteraf nog steeds niet zijn gevonden. Opnieuw blijkt dat de angst voor gevaar gevaarlijker is dan het gevaar zelf.

'Klimaatverdrag Kopenhagen december is oprichting wereldregering'
Co2/Global Warming hoax voorwendsel voor overdragen soevereiniteit en welvaart landen aan VN
Volgens de voormalige wetenschappelijke adviseur van de Britse premier Margaret Thatcher, Lord Christopher Monckton, staat er in de tekst van het VN-Klimaatverdrag dat in december in Kopenhagen door de meeste landen zal worden getekend, letterlijk dat er een wereldregering zal worden opgericht, die toezicht zal houden op het overhevelen van de welvaart in het Westen naar de Derde Wereldlanden.
Geoffrey Lean, The Independent's environment editor, was critical of the programme. He noted that Dominic Lawson is the son and brother-in-law, respectively, of two prominent global warming sceptics (Nigel Lawson, who is featured in the programme, and Christopher Monckton), implying that Lawson was not a neutral observer.

Gert-Jan Seegers Het hart van de Europese cultuur is leeg (Volkskrant 29 december 2009)
Bolkestein meent dat het Christendom ons heeft opgezadeld met een schuldcomplex en een gebrek aan zelfvertrouwen. Maar de politiek filosofe Hannah Arendt stelt dat juist vergeving een van de belangrijkste christelijke bijdragen aan de westerse cultuur is geweest. Die vergeving is in persoonlijke verhoudingen een bevrijdende kracht, maar heeft in de publieke orde nooit het onrecht door de vingers willen zien. Liefde die alles goedpraat, heeft niets met het christelijk geloof te maken. Vergeving die uit haar christelijke context wordt gehaald en in een seculiere samenleving tot publieke moraal wordt verheven, leidt tot een slapheid die niets met het christendom heeft uit te staan.
De uitdaging van de Islam legt het lege hart van van de Europese cultuur bloot. Ze leidt tot een onzekerheid die Bolkestein terecht aanklaagt. Maar het is de onthoofding die de kip doet waggelen en het is de doorgehakte wortel die de boom doet verdorren. Alleen een nieuwe geboorte kan ons redden.

Evangelie komt van het Griekse woord euangelion (εὐαγγέλιον) dat 'goede (blijde) boodschap' betekent.
De blijde boodschap. Jezus Christus is gestorven voor onze zonden, is begraven, en is opgewekt op de derde dag (1 Korintiërs 15 : 3 - 4). Want God had de wereld zo lief dat hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door hem te redden. Over wie in hem gelooft wordt geen oordeel uitgesproken, maar wie niet in hem gelooft is al veroordeeld, omdat hij niet wilde geloven in de naam van Gods enige Zoon (Johannes 3 : 16 - 18).
Sceptische visie
Sinds de tijd van de Verlichting hebben Bijbelwetenschappers veel historisch-kritisch onderzoek verricht naar de evangeliën. Bijbelexegeet professor Peter Schmidt van de faculteit Godgeleerdheid van de Katholieke Universiteit Leuven concludeert in een overzichtsartikel op de website van SKEPP dat gedurende de laatste twee eeuwen de nieuwtestamentische exegese een aantal inzichten heeft ontwikkeld:
- alle evangeliën werden in het Grieks geschreven, tussen ca. 70 en ca. 100;
- geen van de vier canonische evangelisten was een ooggetuige van de feiten;
- de evangeliën bevatten een zekere hoeveelheid aan biografisch en historisch materiaal, maar kunnen niet beschouwd worden als verslaggeving, biografie of memoires;
- evangeliën zijn boeken van geloofsverkondiging. Zij vormen een literair genre sui generis, een complexe mengeling van overgeleverde herinneringen, symbolisch-religieuze interpretatie en literair-theologische constructie.
Volgens Schmidt kunnen deze gegevens vandaag bogen op een grote consensus onder 'de auteurs van de hedendaagse queeste'.

De verticale as door het centrum van het Ei van Assagioli symboliseert de door Maslow genoemde Derde Weg in de psychologie. De humanistische psychologie van Maslow gaat er van uit dat je de mens niet moet reduceren tot een door driften bepaald wezen, dat net als een dier reageert. De mens moet je ook niet zien als een wezen dat zich alleen door externe factoren, belonen en straffen, laat motiveren. De natuur van ieder mens is er op gericht zijn talenten tot ontplooiing te brengen. Voor de humanistische psychologie staat het menselijk zijn centraal, is juist de subjectieve informatie relevant.

Het rapport 'E i V' betoogt dat er tussen twee extremen per definitie altijd een derde weg is. Het wil nog niet zeggen dat de meerderheid de wijsheid in pacht heeft. De besturende elite die ‘de wil van het volk’ tot leidraad van het politieke handelen maakt trouwens ook niet. Wellicht is er een democratische meerderheid, de helft + 1, die zegt dat iedereen in een pick-up truck mag rijden. Het is juist wanneer Bolkestein zegt dat in het Oosten er ook een sterke behoeften is aan koelkasten en auto’s. Bolkestein besluit zijn polemiek met: dat we zullen moeten toegeven dat als historische kracht tegen terreur en dictatuur het consumentisme onze sterkste bondgenoot is. Is het niet effectiever om het welzijn van de mensheid centraal te stellen? Respect voor het leven, solidariteit, medeleven en ontwikkelingssamenwerking in plaats van de vrije markt doctrine ‘live now pay later’.

De psychologische zienswijze van Maslow brengt met zijn 'behoeften-hiërarchie' in kaart dat de mens eerst uit is op voedsel en veiligheid, vervolgens streeft naar zelfverwerkelijking en zich uiteindelijk richt op het spiritueel begrijpen van de werkelijkheid. Het consumentisme vormt zeker een verbindende schakel. Maar we kennen ook de dictatuur van de markt, consumentisme is zeker niet alles zalig makend. Er is meer tussen hemel en aarde dan economische groei en beurskoersen. De sterke nadruk op consumentisme is uit Amerika overgewaaid. Het is al zo ver dat de financieel analisten meeliften op de sentimenten in Amerika en de AEX de Dow Jones index weerspiegelt. Als het in Amerika goed gaat dan gaat het bij ons ook goed. Een aantal jaren voor de eeuwwisseling werden de koersen eerder bepaald door sentimenten, de wet van vraag en aanbod, dan door een reële waardestijging van bedrijven en andere economische factoren. De euforie was zelfs zo groot dat er een luchtbel van 50% van de AEX-index was ontstaan. Om weer naar het oude niveau te stijgen is eind 2002 al een groei van 100% vereist.

AEX afgelopen 10 jaar gehalveerd (Volkskrant 23 december 2009): Ondanks de eindejaarsrally op de Amsterdamse beurs is de Nederlandse aandelenmarkt deze eeuw met afstand de slechtst presterende van Europa.

Spanningen bemoeilijken toezicht (Volkskrant 17 december 2009): Doordat toezichthouders zoals de De Nederlandsche Bank (DNB) vooral naar individuele financiële instellingen kijken, ontbreekt hun het zicht op het geheel. Juist dat wereldwijde onvermogen om ‘macrotoezicht’ te houden op het hele systeem was een van de oorzaken van de financiële crisis, stelt de Algemene Rekenkamer in een onderzoek naar het toezicht op banken en andere financiële instellingen.
Codes zijn geen panacee voor beter bestuur, stelt de De Algemene Rekenkamer in haar rapport over financieel toezicht. ‘Zelfregulering betekent ook dat het niet of onvolledig naleven van de codebepalingen wel gesignaleerd, maar niet gesanctioneerd kan worden.’ Minister Bos van Financiën is het daar volstrekt niet mee eens. De bankencode ‘is juist een goede combinatie van het nemen van eigen verantwoordelijkheid met wettelijke ondersteuning.’

Econoom Jan Pen (Volkskrant 24 december 2009): ‘Mijn opinie is minder stellig. Ik formuleer het allemaal niet zo hard meer. Ik heb wel een harde stem als het moet.’
Hij schraapt zijn keel en declameert de eerste twee strofen van Die grenadiere van Heinrich Heine.
‘Dan blijkt het grote verschil: de een wil naar zijn vrouw en zijn kind, de ander niet. Die wil soldaat blijven.'
‘Het is het meest pacifistische gedicht dat ik ken.’
Tiesse (zijn zoon): ‘Maar die ene wil blijven vechten voor de keizer.’
Jan: ‘Ja, ja, ja, het gaat om het verschil tussen die twee.’ Er valt een stilte. Niet voor het eerst, maar deze duurt langer.
Uiteindelijk zegt Jan: ‘ik herken er een ideaal in. Het ideaal van het pacifisme. Nou, hup, het is mooi geweest.’

Volgens Heinrich Heine leverde Spinoza met zijn panentheïsme de oplossing voor de tegenstelling tussen geest en lichaam.

Willem Schulte Nordholt laat in zijn boek Mens tussen hemel en aarde zien dat de mens nog niet zo gemakkelijk van de geschiedenis leert. Maar is het wetenschappelijk bezien interessant dat door ‘trial and error’ bestuur het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden?
De geschiedenis leert dat het mis gaat wanneer we niet bereid zijn tijdig aan de zandloper een slinger te geven. De evolutie is geen blind proces zonder zin, de mensheid geeft zelf bewust of onbewust een richting aan de evolutie.
Het historische raamwerk, de geschiedenis van de mensheid laat belangrijke innovaties zien die onze huidige maatschappij in sterke mate hebben gevormd. Zonder een duidelijke koers uit te zetten is het niet mogelijk om het schip ook op de langere termijn drijvende te houden. Door ons te veel op een kant van de medaille te oriënteren dreigt bij een licht briesje het bootje nu al om te slaan. Bij regeren gaat het nog steeds om vooruitzien.

Bij een compromis kan het wenselijk zijn de kool en de geit te sparen. Het gedoogbeleid laat zien dat daardoor de problemen eerder groter dan kleiner zijn geworden. Gedogen leidt dus uiteindelijk tot een averechts effect.

Jan Salie mentaliteit, Column van Ronald Plasterk zondag 8 oktober 2006
Al dat rondpompen en netwerken en gedwongen uitwisselen helpt niets. Het is die spruitjesgeest, Jan Salie mentaliteit, Zeeuws meisje-houding van boter bij de vis, die maakt dat we er in Nederland en in Europa niet uithalen wat erin zit.
Het onderzoek dat deze week de Nobelprijzen won was fundamenteel onderzoek over wormen, en op het moment dat het werd gedaan leidde het totaal niet tot uitwisseling met bedrijven. Dit Nobelprijwinnend onderzoek, daar had ons Nederlands innovatieplatform nooit geld in gestoken. Dat is een grote reden tot zorg.

De middelmatigheid regeert. De zesjescultuur in Nederland is een afspiegeling van het regeringsbeleid. Je krijgt het management dat je verdient.

Hoe komen we tot een juiste beslissing in de complexe keuzemaatschappij? Ethische vraagstukken zijn keuzevraagstukken, welke beslissing nemen we in situatie A en welke in situatie B? Waardoor laten we ons bij specifieke levensvragen leiden en in hoeverre zijn we er van bewust wanneer we met twee maten meten? In het onderwijs dient aan de besluitvorming over ethische vraagstukken meer aandacht te worden besteed. Het rapport ‘E i V’ bevat hoofdlijnen hoe probleem en oplossing met elkaar zijn verbonden en biedt daarmee achtergrondinformatie voor het creëren van pasklare oplossingen.

Aris Otzen Filosofische grondslagen
Vierhonderd jaar van Descartes, materialisme, rationalisme en Verlichting hebben, wetenschappelijk én filosofisch, nog niet de geringste helderheid weten te verschaffen over zo goed als alle grote levensvragen. Over leven en dood, bewustzijn, het ego, de aard van materie en rede en de betekenis van droom en slaap, om maar eens wat te noemen, hebben die vier eeuwen moderne wetenschap geen enkel definitief inzicht gegeven. Over buitenzintuiglijke waarnemingen of bijv. het optreden van heiligen is de houding al te vaak: daar hebben we het niet over, ze bestaan niet. Zo menen sommigen het probleem op te lossen door het te ontkennen.
Ik doe een greep uit de kennis van Oost en West, waar die elkaar raken. Met respect en dankbaarheid voor de ontdekkers daarvan. Hier zijn de hoofdthema’s waar u naar verder kunt klikken.
In het boek ‘De evolutie, een stroom van liefde’ zijn deze uiteraard veel grondiger uitgewerkt.
1. Evolutie: met o.a. darwinisme, vitalisme
2. De ziel, reïncarnatie en karma
3. Het goede, het ware en het schone
4. Liefde en vrijheidsdrang
5. De elementen
6. De drie lichamen en de vijf omhulsels
7. De yama’s en niyama’s: de ethiek van de yoga

Vyâsadeva boek S'rîmad Bhâgavatam, Canto 7, Hoofdstuk 15:
(57) Er altijd voor alle levende wezens zowel innerlijk als uiterlijk zijnd van het begin tot het einde, is deze Heer er in eigen persoon, ontstegen aan het grove, als de kennis en de kenner, als de uitdrukking en het uitgedrukte en als het duister en het licht.
Tekst 57:
Hij die zowel binnen als buiten alles bestaat, aan het begin en aan het eind van alles en van alle levende wezens, als datgene waarvan genoten kan worden en als de genieter van alles, zowel op hoog niveau als op laag niveau, is de Allerhoogste Waarheid. Hij is immer aanwezig als kennis en het object van kennis, als uitdrukking en het object van het bevattingsvermogen, als duisternis en licht. Zodoende is Hij, de Allerhoogste Heer, alles.

(58) Alhoewel zeker een enkele reflectie wordt afgewezen als zijnde een werkelijke gedaante, wordt die niettemin aanvaard; dienovereenkomstig accepteert men ook de zaak der bedoeling alhoewel het moeilijk is die te bewijzen vanuit speculaties op de zintuiglijke informatie.
Tekst 58:
Hoewel men de weerkaatsing van de zon in een spiegel als onecht zou kunnen beschouwen, heeft ze toch een werkelijk bestaan. Daarom is het bijzonder moeilijk om door middel van speculatieve kennis te bewijzen dat er geen werkelijkheid bestaat.

(59) In deze wereld van de vijf elementen is men van hen noch de tegenhanger, de reflectie, die men lijkt te zijn, noch bestaat men uit een combinatie of transformatie van hen; men moet er geen geloof aan hechten dat men als een ziel een afzonderlijk bestaan heeft, noch dat men met de elementen in eenheid verkeert [zie ook B.G. 18: 16].
Tekst 59:
In deze wereld zijn er vijf elementen - aarde, water, vuur, lucht en ether - maar het lichaam is daar geen weerspiegeling van, noch een combinatie of transformatie. Omdat het lichaam en zijn bestanddelen noch los van elkaar staan noch met elkaar vermengd zijn, zijn al dergelijke theorieën ongefundeerd.

(60) De vijf elementen als de oorzaak van het lichamelijk begrip en de zinsobjecten hebben geen bestaan zonder hun subtiele [tegen-]delen; het onware is gelegen in de gefixeerde vorm van een lichaam, die, net zoals dat wat er deel van uitmaakt [het zinsobject], uiteindelijk maar een tijdverschijnsel blijkt te zijn.
Tekst 60:
Omdat het lichaam is samengesteld uit de vijf elementen, kan het niet bestaan zonder de subtiele zinsobjecten. Aangezien het lichaam illusoir is, zijn de zinsobjecten natuurlijk eveneens illusoir of tijdelijk.

(61) Men kan het vergelijken met wat men in een droom heeft: men is wakker terwijl men slaapt, men kan [het slapen als] een deel van de werkelijkheid niet loszien van het geheel [van de droom] zonder zich te vergissen, en zo ook kan men wat er schriftuurlijk verboden is [yama] niet loszien van wat er voorgeschreven staat [niyama].
Tekst 61:
Wanneer een substantie en de elementen ervan gescheiden zijn, noemt men het vinden van overeenkomst tussen het een en het ander illusie. Terwijl men droomt creëert men een scheiding tussen de toestand van het zogenaamde waken en het slapen. Voor een dergelijke geestesgesteldheid worden de regels die in de geschriften zijn neergelegd en die bestaan uit geboden en verboden, aanbevolen.

A.S. van der Lugt 3. Het gaat om de ziel - een Christen leest de Bhagavad Gita 3
De Indische filosofie zoekt naar een manier om de mens te stimuleren tot recht en waarheid, volgens de kosmische orde (dharma). Een weg daarheen is het benadrukken van de onsterfelijkheid van de ziel. De veranderlijkheden en toevalligheden van de wereld zijn te zwak om zekerheden en imperatieven aan te ontlenen. Vandaar de zoektocht naar 'de eeuwigheden'. Volgens de Bhagvadad Gita is uiteindelijk de ziel (de purusha) het eeuwige dat motiveren kan. En die purusha, dat ben jij.
Nee, zegt de Bijbel: eeuwig is alleen God en de mens, ook z'n ziel, is niet aan God gelijk. De menselijke ziel kan onsterfelijkheid ontvangen, maar alleen als daad van God en dan tot een bestemming volgens zijn (laatste) oordeel. Motiverend is de eeuwige God, die mens werd in Christus. Dat Hij in onze werkelijkheid met zoveel plichtsverzaking en blijvende opdrachten mens is geworden en verzoening heeft gebracht, dat zet de menselijke plicht in een ander licht en beïnvloedt de mentaliteit van ieder, die door waar geloof met Hem verbonden is.
A.S. van der Lugt 5. Krishna in ware gedaante - een Christen leest de Bhagavad Gita 5
Het valt op dat de openbaring van God aan Mozes verschilt van die van Krishna aan Arjuna. In de eerste plaats wat Arjuna inderdaad de ware goddelijke gestalte te zien krijgt, terwijl Mozes alleen de naam hoort. En ten tweede dat Krishna het kosmisch universum toont, met daarin ook de hele geschiedenis; Mozes daarentegen kan vanuit de naam begrijpen dat God genadig is, maar verder moet hij het doen met de belofte voor de onbekende toekomst.
Het verschil is dus ook dat Arjuna te maken krijgt met een werkelijkheid die al van eeuwigheid vast ligt. Terwijl de God van de Bijbel Mozes de toekomst niet laat zien en dus de verantwoordelijkheid van zijn volk blijft activeren door vertrouwen te vragen. Arjuna moet gehoorzamen, maar hij weet de afloop al. Mozes weet niet hoe het verder zal gaan, alleen dat God mee gaat en dat hij Hem vertrouwen moet, dat Hij genadig zal zijn.
Bij Arjuna komen wij dus een vorm van fatalisme tegen. Zonder de wil van God kan geen mens ook maar iets aan de loop van de gebeurtenissen veranderen. Er is een kosmische ordening, waaraan niemand zich kan onttrekken. Dat blijkt ook aan het slot van de Gita. Daar zegt Krishna:
Zou je - door je over te geven aan zelfzucht - denken:
Ik zal niet vechten, dan zal je besluit niet baten; want de natuur zal je dwingen.
en
De Heer woont in de harten van de schepselen. Door zijn begoocheling (maya) bestuurt Hij hen alsof ze aan een rad zijn vastgebonden (18,59 en 61).
Arjuna reageert daarop met:
Ik heb geen twijfels meer en ik zal handelen naar Uw Woord (18,73).
De God van de Bijbel is ook alwetend. God kent de harten van de mensen en Hij weet wat de toekomst zal brengen. Toch gebruikt Hij nooit deze voorkennis om de mensen tot actie te stimuleren. Hij gebruikt altijd zijn gebod en de belofte. Net als bij Mozes.

Lama Anagarika Govinda (Lama Anagarika Govinda) De visionaire nalatenschap van de grote middelaar tussen Oost en West
Uit de verandering van vormen en interpretaties van leerstukken, een proces waaraan alle grote religies in hun bestaansgeschiedenis onderhevig zijn geweest, is daarentegen duidelijk en onmiskenbaar een consequente ontwikkelingsrichting te onderscheiden. Alle veranderingen die zich aan een religie voltrekken, worden steeds gekenmerkt door het verleggen van de nadruk op een van de er al in aanwezige tendensen. Zo'n accentverschuiving kan noodzakelijk worden doordat de desbetreffende religie doordringt in een anders gestructureerde cultuur of beschaving. De eigen religieuze en maatschappelijke achtergronden van zo'n andere cultuur of beschaving leiden tot aanpassingen in het kader van het assimilatieproces. Aan de andere kant leiden bepaalde veranderingen in de maatschappelijke structuren van een cultuur waarin een religie wortel heeft geschoten tot het ontstaan van karakteristieke varianten in de religie. Dat kan ook het gevolg zijn van veranderingen in het wereldbeeld op grond van nieuwe wetenschappelijk ontdekkingen en inzichten.
Waarachtige religiositeit berust echter op een uit toewijding geboren, zich openstellende religieuze ervaring die alle kenmerken van spontaniteit bezit en gedragen wordt door het fundamentele streven van de mens om boven zichzelf uit te groeien. Een religieus mens is daarom niet iemand die in bepaalde dogma's gelooft, overtuigd is van de waarheid van bepaalde leringen of zich strikt aan bepaalde zedelijke en morele voorschriften houdt. Het is veeleer iemand die is toegerust met de kracht, het vermogen en de wil tot het wegcijferen van zichzelf - het tegendeel van onze natuurlijke, ingeschapen neiging tot egoïsme. Religie is daarom geen 'middel', maar bezit net als het leven een inherente zin en betekenis. Het is een spirituele vorm van leven, een individuele intensivering van bewustzijn op supra-individuele grondslag. Want het maakt deel uit van de essentie van een religie dat zij het individu opheft uit zijn staat van afzondering en hem of haar - door middel van verdere spirituele vooruitgang - tot een kosmisch wezen transformeert...

Het transformatieproces, het '5D-concept en Ether-paradigma' wordt door de lemniscaat gesymboliseerd. Het creërend vermogen berust op dynamische, universele krachten. Het zijn de universele krachten die voor balans zorgen.

Publicaties van Hans Wansink en Thomas von der Dunk laten zien dat Nederland een probleem heeft. De hamvraag is of de door ons gekozen politici deze signalen opvangen?

Het rapport ‘E i V’ is de weerslag van een onderzoek naar de relatie tussen individueel en collectief (sociaal) gedrag.

Het Kwadrant wordt als denkmodel gebruikt. Het kwadrant biedt een kader voor psychologische, sociologische en filosofische inzichten. Het universum bevat net als water een zelfreinigend vermogen. Is de mensheid bereid met de grenzen van het zelfreinigend vermogen rekening te houden, that’s the question? Daarvoor is het juist nodig dat grenzen in het denken (groupthink) worden doorbroken.

====

Sri Aurobindo (Bewustzijnsevolutie, Nieuw paradigma, 'Waarden en Normen')

Annie Besant - Leider met veel facetten (Daniel Ross Chandler Theosofia 2001):
In haar lezing over het Hindoeïsme gaf zij uitleg over de spirituele waarheden van de Veda’s en de Upanishaden, over de exoterische kennis vervat in de Purana’s, de Ramayana en de Mahabharata, en over yoga als discipline om spirituele waarheid te begrijpen door het geleidelijk ontvouwen van innerlijke eigenschappen.

The Divine Mother in Sri Aurobindo's Yoga (Joan Price, Ph.D. Quest magazine november/december 2006):
The Divine is given to us in the great formula of Sachidananda, which can be translated as pure being (sat), consciousness (chit), and bliss (ananda). It has a transcendent, yet self-absorbing aspect, but also a dynamic multi-dimensional fullness. Sachidananda continuously pours forth its essence into the different worlds of existence and enters back into them as their inner substance and support.

Sat (Sanskriet): Een woord dat het werkelijke betekent, de blijvende fundamentele essentie van de wereld. In de oude brahmaanse leringen werden de termen sat, chit en ananda gebruikt om de toestand aan te duiden van wat men het absolute kan noemen: sat betekent ‘zuiver zijn’; chit, ‘zuiver denken’; ananda, ‘gelukzaligheid’; en deze drie woorden werden samengevoegd tot sachchidananda. (Zie ook asat.)

Mirra Alfassa: Life must blossom like a flower offering itself to the Divine.

Transformatie
Nadat Sri Aurobindo in 1950 zijn lichaam had verlaten, zette Mirra Alfassa, de Moeder zijn werk van spirituele, psychologische en fysieke transformatie voort. In De Moeder's Agenda wordt gedetailleerd verslag gedaan van deze moeizame arbeid waarbij getracht wordt het hoogste, supramentale bewustzijnsniveau te manifesteren in de cellen van het fysieke lichaam en daarmee uiteindelijk in de materiële werkelijkheid van het aardse bestaan.

Mirra Alfassa: De voorwaarde die vervuld moest worden om de macht over het geld te krijgen was: meester te worden over de sexuele impuls in de mensheid. (Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) p. 150)

Tegenover de these, de algemene levensdrang (levenskracht), de geestesdrift van Carl Jung staat de antithese, de sexuele impuls van Sigmund Freud. De hamvraag is nu hoe bereik je synthese? Libido: In Jungs opvatting wordt het gedrag van de mens in belangrijke mate bepaald door een algemene levensdrang die hij libido noemde. Hiervoor zag hij, en daarin verschilde hij sterk van inzicht met Freud, niet in de eerste plaats een seksuele oorsprong, maar eerder een religieuze (in de ruimste zin van het woord).
Voor Jung betekent eros de religieuze hartstocht, geestesdrift (moslimfundamentalisme), voor Freud de seksuele drift, het hebben en in bezit nemen, de emotie egoïsme (marktfundamentalisme). Alles heeft zijn tegenstelling, begeerte inbegrepen.
Carl Jung legt een accent op de schaduwzijde en Roberto Assagioli op de verborgen 5e Dimensie, de keerzijde van de medaille, de lichtzijde. Primair draait het om hoe balanceren we tussen de religieuze - en sexuele energie en sturen we onze werkdrift. In het rapport ‘E i V’ wordt een grote verscheidenheid aan gezichtspunten uitgewerkt.

Carl Jung boek Aion: Vroeg of laat zullen de kernfysica en de psychologie van het onbewuste elkaar naderen als ze allebei, onafhankelijk van elkaar en vanuit tegenovergestelde richtingen, vooruitstoten naar het gebied van het buitenzintuiglijke.

De levensboom, het boek der schepping heeft 32 paden en laat een kant van de medaille zien. De andere kant wordt door de boom van de kennis van goed en kwaad gerepresenteerd. In de voorstelling van het Boeddhistische Levensrad wordt op een iconografische manier het proces aangeduid waardoor wij voortdurend de echte werkelijkheid vervormen tot onze eigen relatieve ervaring daarvan, die gekenmerkt is door de kwaliteit van lijden (vergelijk de Eerste Edele Waarheid). Dit universele proces, volgens welke elke mentale en materiële manifestatie tot stand komt, verloopt via twaalf stadia, die tezamen ‘de Keten van Ontstaan in Voorwaardelijkheid’, of ‘de Twaalf Nidanas’ worden genoemd. Of met andere woorden het Westen maakt gebruik van de levensboom in de Bijbel, terwijl het Oosten het levenswiel van het Boeddhisme toepast.

Vyasa and Valmiki: In the 'Srimad Bhagavatam , Vyasa says that he will not describe Rama’s story because “others have done it so well”.

Anna Lemkow boek Het Heelheid Principe
Hoofdstuk 18 Naar een meer holistische economie (p. 347):
Het zal niet gemakkelijk zijn om de wereld in het gareel te krijgen, gegeven de slechte staat van het milieu en de economische verwarring die nu voorkomt. Het rapport uit 1988 van het in Washington gevestigde Worldwatch Institute State of the World (door Brown en Wolf) merkt op dat het inslaan van een begaanbare weg afhangt van een herziening van prioriteiten, een herstructurering van de wereldeconomie, en een quantumsprong op het gebied van de internationale samenwerking van de orde die plaatsvond na de Tweede Wereldoorlog.
Tenzij een dergelijk doel de centrale zorg wordt van nationale regeringen zal de voortdurende verslechtering van het natuurlijke systeem, dat ten grondslag ligt aan de economie, op den duur de inspanningen om de menselijke situatie te verbeteren teniet doen.*
*) Voor bijzonderheden met betrekking tot de besparing van energie en hulpbronnen, het tegengaan van de verslechtering van het milieu, vraagstukken van gelijkheid, het hervormen van economieën, enzovoort, zie de hiervoor genoemde rapporten van het Worldwatch Institute.
Hoofdstuk 20 Orde te midden van chaos

Haridas Chaudhuri: De opgave voor ieder nieuw tijdperk is een opnieuw geïntegreerd wereldbeeld, een nieuwe synthese van oude wijsheid en toekomstige aspiraties en idealen.

388/389: De huidige aanblik van de planeet lijkt ordeloos en chaotisch te zijn, kenmerken die meestal als het tegendeel van orde worden beschouwd. Maar de leer van karma stelt (en de chaos-theorie veronderstelt) dat zelfs destabiliserende gebeurtenissen onderworpen zijn aan een universele wet. De dynamiek die werkzaam is in de maatschappelijke aangelegenheden van vandaag vormt een illustratie van deze leer. Er is een opvallende wanorde. Tegelijkertijd hebben de problemen een wereldwijd karakter en zijn ze op dynamische wijze onderling verbonden.
Viervoudig geluk
392: Ten vierde is er de
dialectische vreugde. Het is de vreugde van het overwinnen van obstakels en van tegenstand. Door de wereld te bevestigen als creatieve zelfexpressie, een gevecht met de krachten van onwetendheid en traagheid, met de krachten van duisternis en kwaad, is alleen maar te verwachten…. De vreugde van het onder ogen zien van de oppositie, of het overwinnen van weerstanden, is de dialectische vreugde. Elke vorm van lijden die voorkomt bij een dergelijke heldhaftige benadering wordt omgevormd tot een element van de overheersende harmonie van dialectische vreugde. Haridas Chaudhuri
393:
Er is nog een ander aspect aan deze beweging in het bewustzijn. Niettegenstaande het feit dat de impuls naar heelheid wordt overschaduwd door op verdeeldheid gerichte neigingen in een groot en machtig deel van de menselijke samenleving, is zij altijd aanwezig en levensvatbaar geweest. Onze eigen verwaarlozing van deze dynamiek zorgde er alleen maar voor dat we deze nog sterker zouden tegenkomen.

Volgens Ervin Laszlo is het kwantumvacuüm de oerbron van geest en materie. Het concept ‘in-formatie’ van David Bohm wordt gebruikt om de structuur, de relaties tussen beide te beschrijven. Het begrip ‘in-formatie’ licht Ervin Laszlo in zijn boek Het Akasha-veld, Verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn (p. 67) toe. Sri Aurobindo: ‘Alles is bewustzijn (…). Op verschillende niveaus van zijn eigen manifestaties is dit universum een graduatie van bewustzijnsniveaus (p. 111)’.

Peter Heehs, Sri Aurobindo, een korte biografie, 'The life divine’:
P. 173: Wat de huidige mensheid nodig heeft, is niet de definitieve overwinning van één ideologie op alle andere, maar een gemeenschappelijke menselijke inspanning gebaseerd op de harmonie van de verschillende wereldbeschouwingen. Een belangrijke stap in die richting zou de integratie zijn van de twee voornaamste wijzen waarop het bestaan kan worden gezien: de spiritualiteit bewaard in de religieuze tradities van het Oosten, en de praktische geest, zoals vertegenwoordigd door de politieke en economische stelsels van het Westen. Sri Aurobindo keek daarop vooruit toen hij in 1916 schreef: Het belangrijkste vraagstuk van deze tijd is of de toekomstige vooruitgang van de mensheid zal worden beheerst door de moderne economische en materialistische geest van het Westen, danwel door een nobeler pragmatisme, geleid, verheven en verlicht door spirituele cultuur en kennis…etc.

Het dragende principe van alle Zijn is het Zelf of de Geest. Zijn heeft drie aspecten (Drie-eenheid): trancendent (Hoogste Zijn, boven individu en kosmos, identiek met het essentiële Goddelijke wezen, het ruimteloze en tijdloze Absolute), kosmisch (Universele Zelf, de Geest zich manifesterend in oneindige zelfuitbreiding, de inwonende Geest, in alle wezens gelijk) en individueel (het ware Individuele Zelf, het essentiële individuele bewustzijn, onveranderlijk en vrij, niet aangetast door begeerte, ego en onwetendheid). Voor de hoogste spirituele waarneming onthult de Ene niet drie, maar één, zij worden drieënig.

Brahman (eeuwige, goddelijke Werkelijkheid, Absolute werkelijkheid) bestaat uit het passieve en actieve Brahman. Passieve Brahman is het besef van een of andere enige en opperste Realiteit. Sri Aurobindo zei dat, toen hij in het passieve Brahman overging, het besef van het zelf, van het ‘ik’ totaal verdween. Maar de waarheid is een eenheid die slechts binnen een synthetische visie kan worden gevat. Er bleef een kloof tussen het passieve en het actieve Brahman. De ‘kloof’ werd gedempt door de derde fundamentele realisatie, die van de opperste Werkelijkheid, met het statische en het dynamische Brahman als de twee aspecten ervan. De spirituele verandering bereikt haar hoogtepunt in een duurzaam stijgen van het lagere bewustzijn naar het hogere, gevolgd door een doeltreffende duurzame neerdaling van de hogere natuur in de lagere. Die ontdekking en dat tweevoudige proces vormden de vierde van de vier fundamentele verwezenlijkingen van zijn yoga.

Mirra Alfassa (ook The Mother/De Moeder) incarneerde op deze wereld op 21 februari 1878 in Parijs en verliet deze dimensie opnieuw op 17 november 1973 in Pondicherry (zuid India). Haar vader was Turks en haar moeder Egyptische. Op zeer jonge leeftijd vertoonde ze al een grote interesse in spiritualiteit. Ook muziek en kunst spraken haar erg aan. Ze zou in de Parijse kunstmiddens ook bekend worden. Ze was persoonlijk bevriend met Alexandra David-Néel, die in India Sri Aurobindo had ontmoet en er haar over vertelde. In 1914 bezocht ze zelf Aurobindo in Pondicherry, dat toen een Franse kolonie was. In 1920 keerde ze er terug om er de rest van haar leven te blijven. Ze werd een leerlinge van Aurobindo en later zijn belangrijkste medewerker.

Mirra Alfassa: Maar de materiële Natuur, de fysieke Natuur is niet zo, die zit vol foefjes. Ze laat je de hele tijd bewegen, zij trekt aan de touwtjes van de marionetten: voor haar zijn jullie niet anders dan harlekijntjes, ze trekt aan de touwtjes en laat je bewegen. (Het Goddelijke binnen je bereik Gesprekken met de moeder (1953) p. 86)

Mirra Alfassa laat zien er is niets nieuws onder de zon. Het 'ziel-type' van Mirra Alfassa (p. 334) heeft op de verborgen perpetuum mobile (levensenergie), het zelf-eon van de fysicus Jean Emiel Charon betrekking. Het ziel-type komt individueel of als groep overeen met het dharma der dingen. Soms noemt men het ook de waarheid van de dingen, van ieder ding (p. 334).

Het is wenselijk de tweespalt tussen de natuurwetenschappen en geesteswetenschappen te verkleinen. Vastgeroeste denkpatronen te doorbreken. Het domein van de materie met die van de energetische processen te combineren. Een ruimer denkmodel is nodig om op creatieve wijze (ideatie) de wereldvraagstukken op te pakken. Het zijn in het bijzonder de grenswetenschappers met een holistische visie die de samenleving een stapje verder brengen. Uiteindelijk draait het om de vraag welke leraar geeft je echt inspiratie?

Afscheidsrede Paul van Tongeren: Dankbaarheid als levenshouding (Sid Lukkassen Civis Mundi 6 februari 2016):
Op dit vlak leek Paul van Tongeren echter buiten de “massamens” te rekenen. Want precies de Spaanse filosoof Ortega y Gasset (1883 – 1955) maakte duidelijk dat de massamens “existentieel ondankbaar is” – existentiële ondankbaarheid is daarom kenmerkend voor het tijdvlak van de kosmopolitische metropool en het massaconsumentisme. “Massamens” slaat op het menstype dat een zeker naïef techniek-optimisme kent: de huidige tijd is beter en wetenschappelijker dan eerdere tijden – daarom is hij niet bereid om de lessen uit eerdere tijden serieus te nemen. Hij of zij is niet bereid om een dialoog over de tijd te voeren, om naar stemmen te luisteren uit het verleden. De massamens is klein omdat hij niet op de schouders van reuzen staat: welvaart wordt als vanzelfsprekend beleefd en men meent daar ‘recht’ op te hebben. Het leven van de massamens is makkelijk en aangenaam en in diens beleving hoort dat zo te zijn. Tegenover de massamens stelt Ortega y Gasset de excellente en selecte mens, die zichzelf voortdurend hogere uitdagingen voorlegt, en anders niet met zichzelf tevreden is. Het doet denken aan wat Oswald Spengler als de “faustische ziel van Europa” omschreef: a spirit of restless striving.
Dat betrekt ‘dankbaarheid’ slechts op het materiële vlak, maar neem ook het geestesleven. Toen Van Tongeren aantrad waren de tradities rond Aristoteles en Nietzsche
levenskrachtig, terwijl er vandaag fel geknokt moet worden om dit te laten overleven. Van Tongeren zelf maar ook andere sprekers wezen hierop. We maken daaruit op dat maar weinigen de universiteiten danken voor de politieke correctheid en het managementdenken. Hun hele leven lang vielen postmodernen de begrippen ‘waarheid’, ‘goedheid’ en ‘schoonheid’ aan met sofistische technieken – zij verdienden daarmee dikbelegde boterhammen terwijl een filosoof vandaag moet bedelen om een halfjaarcontract. Onder het mom van “dekolonisatie” zijn Randstadse actiegroepen alvast in verzet gekomen tegen het Westers cultureel erfgoed omdat deze tradities minderheden zouden kwetsen. Dankbaarheid zou daarentegen juist moeten betekenen dat de schoonheid die we in onze nabijheid aantreffen, de duistere zijde van dit leven bedekt.

“Auroville is een universele modelstad in India met als doel menselijke eenheid te creeëren in een stad van 50.000 inwoners en te evolueren op het gebied van ecologie, economie, zorg, educatie, wonen en spiritualiteit. Onze vereniging ondersteunt dit doel.”

Savitri
Bovenstaande titel is die van een der schoonste en vermaardste bijdichten uit het groote Indisch epos, het Mahábhárata (I). De geschiedenis van Savitr's wedervaren ' komt in het derde boek des dichts voor, in het vanaparvan namelijk, d.i. het boek of de zang :des wouds (2), onder den eenigszins- verbazenden titel van Pativratdmczhátmyaparvan: « het boek der grootmoedige handelwijze van eene haren echtgenoot getrouwe gade. »

Savitri (bijeenkomst 11 oktober 2014)
In dit canto daalt Savitri af in zichzelf op zoek naar haar Ziel. Een stem zegt haar, dat zij niet voor zichzelf zoekt, maar voor de mensheid. In de diepten van haar wezen duwt zij tegen een weerspannige deur; weer maant een stem haar: “Terug, schepsel van de aarde”. Savitri trotseert echter alle bewakers: Slang, honden, trollen, gnomen, kwelgeesten; en blijft duwen. De poort opent zich en zij kan de innerlijke werelden betreden. Zo begint dit canto.

Chaospunt
Simon Vinkenoog: Kies: 'WereldInBeweging' Sri Aurobindo

====

Zie ook:

Boeken:

Externe Links

<< vorige ||volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.