Meta-leren

Innerlijk en Uiterlijk

Het rapport Eenheid in Verscheidenheid verklaart het meta-leren aan de hand van het reflexief bewustzijn en beoogt de visie van Ervin Laszlo te complementeren. Het meta-leren legt de nadruk op het Ken uzelve.

De driehoek van Pythagoras staat voor het Reflexief bewustzijn. Het maakt het leren begrijpen, het meta-leren mogelijk. De driehoek, het 1 + 1 = 3, these + antithese = synthese, is nog steeds een belangrijke bron van inzicht en wijsheid. Het meta-leren staat juist voor verdere unificatie van natuur- en cultuurwetenschappen. Het koppelt sociologische, filosofische, pedagogische en psychologische inzichten en staat daarmee diametraal tegenover de opinie van Jan Koster.

Jan Koster wijst in zijn publicatie Taal, kunst en biologie op de driehoek: Het idee van een driehoek die onderverdeeld is in andere driehoeken kan men voorts aantreffen in Plato’s dialoog de Timaeus, wat een belanrijke bron van inzicht en wijsheid was voor architecten en andere kunstenaars in de Middeleeuwen. Tot slot stelt hij de vraag: Wat zijn nu de concrete vooruitzichten voor een verdere integratie van natuur- en cultuurwetenschappen? Als we het gehele gebied van de cultuur overzien dan zijn er m.i. slechts kleine deelgebieden die op termijn voor unificatie met de natuurwetenschappen in aanmerking komen.

Echt een ander zul je nooit worden. De meeste platitudes zijn heel waar: Wat er niet in zit, zal er nooit uitkomen.

Grenzen doorbreken

Willem Schulte Nordholt: laat in zijn boek Mens tussen hemel en aarde zien dat de mens nog niet zo gemakkelijk van de geschiedenis leert. Maar is het wetenschappelijk bezien interessant dat door trial and error bestuur het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden? Alleen de dialoog waarbij de ander respectvol wordt bejegend en hen de ruimte wordt gegeven hun eigen rol te kiezen, brengt de beschaving een stapje verder. Het gaat er om het zelfbeschikkingsrecht van de ander niet te beperken. In essentie betekent dat in een democratische, emancipatorische cultuur dat in plaats van schuttingen bruggen worden gebouwd. Het gaat er dan met name om de waarden en normen, die de verschillende culturen met elkaar verbinden te benadrukken.

In hoeverre is de in de afgelopen decennia door de overheid breed ondersteunde marktwerking mede debet aan de malaise?

Het is naďef van de overheid te veronderstellen dat marktwerking de vraagstukken wel oplost. Door het stuur te veel uit handen te geven los je geen problemen op. Marktdenken berust op het principe van belonen en straffen. Het verdeelt de wereld in winners en losers. Wanneer je bereid bent het spel mee te spelen krijg je een beloning. Het heeft het probleem Ieder voor zich en God voor ons allen alleen maar versterkt. Marktwerking is een eenzijdig door geld gestuurd mechanisme. Het mechanisme werkt ten koste van de geestelijke gezondheid. Een ommekeer in het denken is nodig. Als we de zaken werkelijk willen veranderen dienen we aan het geestelijke kapitaal meer aandacht te besteden.

Wim de Lobel publicatie Spiritueel anarchisme paragraaf Opvoeding en onderwijs: In het manuscript God en de Staat licht Michail Bakoenin zijn vrijheidsopvatting toe. (Nagelaten werken pag.331). Vrijheid berust op solidariteit en respect voor de ander, want: "Ik ben zelf alleen vrij, voorzover ik de vrijheid en de menselijkheid erken van alle mensen die mij omringen." Deze uitspraak geeft wel aan, dat Bakounin de nadruk legt op de menselijkheid. Een menseneter noemt hij een dier en een slavenhouder een meester: dat zijn onmensen en verdienen geen respect. Daarbij doet Bakoenin nog een opmerkelijke uitspraak aangaande verstandelijke en zedelijk bevrijding. Hij zegt namelijk: "Zich verlossen van het juk van zijn eigen aard, - dat wil zeggen de neigingen en bewegingen van zijn lichaam ondergeschikt maken aan de leiding van zijn meer en meer ontwikkelde geest - is hem niet mogelijk zonder opvoeding en onderwijs." Hoewel Bakoenin wel afstand had genomen van het hegeliaanse denken, blijft hij er toch dichbij staan. Want ook voor Hegel betekent bewustzijn de ontwikkeling van de menselijke geest, en is het uitgangspunt van zijn filosofie. In zijn Encyclopedie stelt Hegel: "Het rijk van de geest, dat is het rijk van de vrijheid." Dat wil zeggen: alleen het logische denken maakt vrij. Zelfbewustzijn ligt dus ten grondslag aan zelfbevrijding, en niet door het accent leggen op de driftmatige aard. Tevens wil Hegel zijn filosofie wetenschappelijk onderbouwen. In zijn Fenomenologie maakt hij in de inleiding de stellige opmerking, dat de mening uit de filosofie dient te verdwijnen. Alleen het logisch en redelijke denken is maatgevend. Een interessant kenmerk van de logica is dat die onpersoonlijk is. Natuurwetten of de fysica hebben voor iedereen dezelfde geldigheid en zijn onder andere de norm voor het wetenschappelijk onderwijs. Het logische denken heeft dus gezien haar algemene geldigheid een onpersoonlijk karakter, dat zich desalniettemin in individuen realiseert.

Bij het meta-leren gaat het er om de gemeenschappelijke bindingen tussen collectiviteiten en individuen onderling te benadrukken. Bij het leren leren draait het er om dat juist de kandidaat of groep die in eerste instantie minder kansen heeft sterker in het leven komt te staan. De moraal van het verhaal draait uiteindelijk om Ken u zelf, de mens op het snijvlak van het individuele versus het algemene belang. Het snijvlak, het Ether-paradigma vat samen dat het feitelijk maar om een hoofdroute gaat.

De Ander centraal

Wim van de Schee doet in zijn publicatie Het kennisbegrip van de pedagogiek , aan de hand van het oeuvre van Emmanuel Lévinas: een voorzet op grond waarvan pedagogisch werk en onderzoek een duidelijker eigen signatuur kunnen krijgen. Bij Philip Kohnstamm waren pedagogiek en psychologie nog met elkaar verweven. Emmanuel Lévinas ontkent dat de psychische behoefte (iets wat ‘is’) de aandrijfkracht is van het verlangen er voor de ander te zijn. Het tot wasdom komen van de subjectiviteit is dus niet (alleen) een ontwikkelingspsychologisch gebeuren. Een begrip als ‘zelfbewustzijn’, dat zowel in de psychologie als in de pedagogiek gebruikt wordt, heeft naast een psychologische een andere invulling. Levinas: ‘Zelfbewustzijn is niet de schuldeloze constatering waarmee een ik zich van zijn bestaan vergewist, maar het is onafscheidelijk verbonden met het bewustzijn van rechtvaardigheid en onrechtvaardigheid. Het bewustzijn van mijn natuurlijke onrechtvaardigheid, van de schade, toegebracht aan de ander door mijn structuur van ego is gelijktijdig met mijn bewustzijn als mens. Mijn vrijheid ontdekt zich als willekeurig’ (geciteerd bij Van Rhijn & Meulink-Korf, 1997, p. 195).1 De maatstaf van het waarmaken ligt in de bevestiging die moeder en kind elkaar over en weer geven dat zij van waarde zijn (geweest). Vanuit Levinas’ opvatting: zij hebben elkaars verlangen vervuld.

Dialoog vanuit het denken van Levinas

Dirk Hutsebaut staat in zijn publicatie Interreligieus leren ook bij het begrip alteriteit van Emmanuel Lévinas stil.

Door religie bij het huisvuil te zetten is daarmee niet automatisch ook het kwaad uit de wereld verdwenen. De aarde is wat het is, we zijn zodanig geschapen dat we ook geneigd zijn tot het kwade. De manicheeër Aurelius Augustinus heeft zich tot het christendom bekeerd en heeft met zijn erfzondeleer voor verwarring gezorgd. De Rooms-katholieke Kerk heeft zijn standpunt herzien. Overgenomen uit dit artikel Hoe vrij zijn wij onder Gods genade?:

Op verscheidene concilies heeft de Kerk dit extreme standpunt veroordeeld. Het concilie van Orange, in 529, veroordeelde de leer van de dubbele predestinatie: dat God zowel de rechtvaardigen als de verdoemden zou hebben voorbestemd. Dit concilie leert twee belangrijke dingen:

1. Niemand kan God beminnen, in Hem geloven en het goede doen, indien God zelf hem daartoe de genade niet geeft: "Een mens kan zich niets toeëigenen, tenzij het hem vanuit de hemel gegeven is" (Joh. 3,27).
2. Als iemand zondigt, dan is hij het zelf die dat doet; alles wat slecht is, komt louter en alleen van de mens. Doet hij iets goeds, dan is het Gods genade die het in hem bewerkt, maar zó dat het tegelijk ook menselijke wil is. Want de genade respecteert de menselijke vrijheid volkomen.

Augustinus maakte, ruim tweehonderd jaar na Irenaeus, niet Gods liefde, maar de zondigheid van de mens tot kern van de verzoeningsleer. Het concilie van Orange, in 529, rehabiliteert min of meer Irenaeus. Zijn hoofdwerk Ontmaskering en weerlegging van de valselijk dusgenaamde gnosis (gewoonlijk geciteerd onder de Latijnse titel Adversus haereses) geeft inhoud en strekking van de toenmaals bloeiende gnostieke stelsels op objectieve wijze weer, zoals opnieuw gebleken is uit de vondst van gnostieke geschriften te Nag Hammadi in Egypte.

Vier edele waarheden

Er bestaat maar één hoofdroute, maar er zijn vele wegen die naar Rome leiden. Elk mens gaat door een leerproces, ervaart in het leven op zijn manier ‘lijden’. Elke levenssituatie is uniek. Met de vierde edele waarheid geeft Boeddha een pad naar het beëindigen van het ‘lijden’ aan.

Gottfried de Purucker: Drie stadia van het zien van Waarheid.

Hoofdroute

In de in 2007 gehouden Nexus Conferentie verlangt discussieleider Rob Riemen terug naar Plato’s academia, naar het ideaal dat je door onderwijs leert hoe goed te leven. Plasterk vindt dit echter onzin, daar is de universiteit niet voor.

De vraag kan worden gesteld of het niet beter zou zijn dat de minister zich drukker maakt om de emancipatorische werking die van goed onderwijs, cultuuroverdracht uitgaat dan met een eigen boot tijdens de Gay Pride mee te varen? Is hier wel van een doordacht emancipatiebeleid sprake?
Een minister is er juist voor om grenzen te verleggen. Is Plasterk een marionet van het systeem geworden?

Door Plato zijn er al voorzetten gedaan, een uitverkoren klasse tot beroepsbestuurders op te leiden. In een rechtvaardige maatschappij zouden dan mensen uit de heersende klasse bij de verstandigen en wijzen in de leer moeten om in de kunst van het regeren onderricht te krijgen.

De hoofdroute is eerder door Pythagoras en later opnieuw door bijvoorbeeld Spinoza onderkend.

In de huidige consensus politiek staat niet de moraal, maar het belonen en bestraffen, het zondebokmechanisme centraal. Wanneer je je niet aan de regels van het spel houdt dan word je buitengesloten of opgesloten. Recent stond in de Volkskrant dat het aantal gevangenen in Nederland sinds 1985 is verviervoudigd. Marcel van Dam scheef er een aardige column over. Gaan we alleen voor de worst? Uitgangspunt van veel politici is dat de wetenschap, de technologie in staat is alle problemen wel op te lossen. In de politieke machtsspelletjes verschuift het accent steeds meer naar de vorm, niet naar de inhoud. Holle retoriek en het willen scoren met schijnoplossingen komen centraal te staan.

De reciprociteit tussen de binnen – en buitenwereld wordt met behulp van de hermeneutische cirkel tot uitdrukking gebracht.

De Volkskrant van 5 januari 2008 stelt Jos de Mul in zijn publicatie Maak de wereld tot een kunstwerk dat de radicale romantiek wel eens een inspirerender model voor onze cultuur zou kunnen zijn. In een seculiere, postreligieuze cultuur kan alleen de kunst de bezieling en gemeenschapszin schenken die voorheen de religie bood. Jos de Mul vindt de radicale romantiek een inspirerend model voor de Europese cultuur. Wat we vandaag de dag van de radicale romantiek kunnen leren is dat we als koorddansers het precaire evenwicht moeten zien te bewaren tussen enthousiasme en ironie. Zeker in een multiculturele samenleving waarin het ene enthousiasme al snel een radicaal tegengesteld enthousiasme oproept. In die zin lijkt het verlichtingsfundamentalisme onheilspellend veel op het moslimfundamentalisme dat zij bestrijdt. Als de geschiedenis ons iets leert, dan is het wel dat een dergelijke radicalisering een geheid recept is voor uitslaande branden. Het artikel van Jos de Mul is geënt op de deze maand te verschijnen herdruk van zijn boek Het romantische verlangen in (post)moderne kunst en filosofie.

Michaël Zeeman column Spieken bij je buurman (Volkskrant 6 maart 2008): Hoe komt het dat wij, wel de landbouwmarkt hebben weten te organiseren, maar niet de cultuurpolitieke? Toegegeven, eerst komt het eten en pas dan de moraal – maar dat ‘pas dan’ is allang aangebroken. De nationalist Geert Wilders bewerkstelligt wat de internationalistische denkers en commentatoren, de heen en weer reizende politici en hun ambtenaren, niet voor elkaar kregen: we gaan beleven dat een van de felste tegenstanders van de Europeanisering die Europeanisering nillens willens gaat bevorderen. Dat een gemeenschappelijke vijand voor verbroedering kan zorgen, is weliswaar een vertrouwd gegeven, maar het manifesteert zich keer op keer op onverwachte plekken.

Rutger van Santen artikel Een angstige kamer mijdt debat over Wilders film (Volkskrant 7 maart 2008): Nu heeft men de perfecte aanleiding om gezamenlijk op de plenaire vloer van de Tweede Kamer een standpunt te betrekken over een zeer belangrijk statement van de regering, en men laat de gelegenheid lopen! Het is uiteraard onmogelijk om in de harten te kijken van de dames en heren woordvoerders maar een vermoeden heb ik wel: Niemand weet zeker wat voor electorale gevolgen het innemen van het ene of het andere standpunt over de Wilders-film heeft en daarom zwijgt men voorlopig liever. In dat licht worden de heftige pleidooien voor de heilige principes van de vrijheid van meningsuiting en expressie toch een tikkeltje fletser!

Zie ook

• Leraren
• Transcendentie
• Emancipatie

Boeken:

• Barbara W.Tuchman en Bart Tromp Een ezel stoot zich in het algemeen... REGEREN IN DWAASHEID

Externe Links

• Raad van Kerken in Nederland
• First Heaven Het kenmerkende van het firstheaven werk is dat we de mens en zijn ontwikkeling als een ontvouwing van de ziel of van essentie zien.
• Boudewijn Koole
• Het boek Mysticism. Geschiedenis van de mystiek a.d.h.v. het boek van Evelyn Underhill.
• De vijfvoudige Gnosis
• Universele kennis De Zuivere Gnosis (de Kennis van de Universele Leer)
• Bram Moerland over gnosis, gnostiek en de katharen.
• Glossarium Lectorium Rosicrucianum
• Universele waarheid
• Caroline de Westenholz: (Artikelen nr. 23) Heliogabalus en de Vlam van de Lust
• G. G. de Kruijf: Godsdienst als factor in de internationale politiek
• Boek over de Integratie van de Complementaire geneeswijzen.
• Een mogelijke bijdrage van socio-cybernetica aan het analyseren, sturen en evalueren van complexe technisch bestuurskundige problemen
• Kennis Wat wil jij leren?
• Gert Korthof: EVOLUTIE Kommentaar op actualiteiten op het gebied van evolutie en levensbeschouwing
• Ouspensky
• De NWP, de 'Nederlandse Werkgroep van Praktizijns in de Natuurlijke Geneeskunst'
• Onkruids Nieuwe tijden Nieuwsbrief
• P. Krishna: Het Wetenschappelijke en Religieuze Denken
• Spiritueel Trefpunt
• E-learning

Deze pagina werd sedert 6 febr. 2008 657 keer bekeken.