3. Driehoek van Pythagoras en het morele kompas

In het Evangelie volgens Filippus (een tekst uit de Nag Hammadi-kruik):
God schiep de mens
en de mensen schiepen zich een god.
Zo gaat het in de wereld:
de mensen scheppen zich goden
en vereren hun scheppingen.
Waarlijk! (Zo) zouden de goden
de mensen moeten vereren!
Het Onzevader: Uw Wil geschiede op aarde als in de Hemel.
Mattheüs 6:1-34 Aalmoezen
1. Hebt acht, dat gij uw aalmoes niet doet voor de mensen, om van hen gezien te worden; anders zo hebt gij geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.
2. Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geëerd mogen worden. Voorwaar zeg Ik u: Zij hebben hun loon weg.
3. Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linker hand niet weten, wat uw rechter doet;
4. Opdat uw aalmoes in het verborgen zij; en uw Vader, Die in het verborgen ziet, Die zal het u in het openbaar vergelden.
Katha Upanishad: Wie de diversiteit ziet en niet de eenheid, blijft dwalen van dood naar dood.
Maarten Luther Alle schepselen zijn maskers van God en achter die maskers speelt een verborgen God het theater van de wereld.
Eliphas Levi: De logos van God is de openbaarder van de mens, en de logos (het woord) van de mens is de openbaarder van God.
Hegel: God (de universele geest) objectiveert zich als de Natuur, en stijgt daaruit weer op.
Martin Heidegger: De filosofie is aan haar eind. En wie neemt nu de plaats van de filosofie in? De cybernetica. Of de vrome die zich openstelt? Maar dat is geen filosofie meer. Wat is het dan? Het andere denken noem ik het.
Voor een waarlijk vreugdevol en heilzaam menselijk werk om te gedijen, moet de mens in staat zijn op te klimmen vanuit de diepten van zijn aarding thuis tot in de ether. Ether staat hier voor de vrije lucht van de hoge hemelen, het open bereik van de geest.
'Wij zijn gasten van het leven', want we kunnen niet kiezen waar we worden geboren, we weten niet waarom we in het leven zijn geworpen.
John Keeley en Franz Hartmann: Alle ziekte is een verstoring van het equilibrium (natuurlijk evenwicht) tussen positieve en negatieve krachten.
George Orwell: Sommige ideeën zijn zo fout dat alleen een heel intelligente mens daarin zou kunnen geloven.

Pythagoras en Aristoteles (Zichtbaar-Onzichtbaar, Vijf individuele - en collectieve dimensies)

Mahatma Gandhi Wees zelf de verandering die je in de wereld wenst te zien.
Henri Bergson De wetenschap van de materie dient dan ook een onderdeel te zijn van de wetenschap van het leven, en niet omgekeerd.
De schepping is geen statisch geordend geheel: het leven is een creatief proces, het werk van een kunstenaar, een doelgericht gebeuren.
Albert Einstein Everything that can be counted does not necessarily count; everything that counts cannot necessarily be counted.
Michel de Montaigne: Elke mens draagt in zich het geheel van de menselijke conditie.
Paul Watzlawick Communicatie tussen mensen is symmetrisch of complementair, afhankelijk of de relatie gebaseerd is op gelijkheid of verschil.
Emmanuel Macron: The Paris agreement remain irreversible and will be implemented not just by France but by all the other nations. We will succeed because we are fully committed, because wherever we live, whoever we are, we all share the same responsibility: make our planet great again.
Dirk-Jan van Baar: Het feminisme fungeert als laatste verdedigingslinie tegen dreigende zedenverwildering van binnenuit en oprukkende barbarij van buitenaf. (Volkskrant 2 februari 2016 p. 20)
Robbert Dijkgraaf: De architectuur van ons brein bepaalt en beperkt de wetenschap - Er is geen wiskunde zonder de mens - daar kwam ik achter (NRC 27 december 2008).
Gustaaf Peek: We zijn uitverkoren, maar niet om de bezittende klasse een kader te geven voor onze eigen uitbuiting.
Overheden redden banken en claimen het balansverschil bij hun burgers. Hoe kunnen we niet spreken van daders en slachtoffer.
Erle Ellis: Wij zijn de oorzaak van veel ellende, maar we zijn ook de oplossing.
Stelling: Daar waar de zelfcorrectie, de zelfregulering van het marktmechanisme, met name de stabiliteit van het financiële systeem faalt nemen politici de besturing over en daar waar de zelfcorrectie, de zelfregulering van politici faalt neemt het marktmechanisme de besturing over. Om een duurzame samenleving te creëren dient het zelfreinigend vermogen voor zowel het marktmodel als de politiek beter te functioneren.

De wereld bestaat niet zonder de mens (Marco Visscher Vrij Nederland 16 november 2016):
Met het uitroepen van het Tijdperk van de Mens is vastgelegd dat wij de aarde blijvend hebben veranderd. Dat is niet alleen slecht, zegt de Amerikaanse geoloog Erle Ellis. ‘Wij zijn de oorzaak van veel ellende, maar we zijn ook de oplossing.’
Ellis is verbonden aan de werkgroep die advies uitbrengt rondom de wenselijkheid en de praktische invulling van het Antropoceen als nieuw geologisch tijdvak. Met zo’n nieuw tijdperk moet duidelijk worden dat menselijke activiteiten van blijvende invloed zijn op de natuur, het klimaat en de atmosfeer.

De geschiedenis leert dat personen als Socrates en Jezus Christus, die aan de kant van het volk staan, juist het slachtoffer worden van een politieke moord. Als het slecht gaat zoeken de ‘daders’ een ‘zondebok’. Hij kreeg de kruisdood omdat hij niet bereid was zijn ziel te verkopen. Om zelf buiten schot te blijven treedt het zondebokmechanisme in werking. Juist diegenen die niet corrupt zijn worden opgeofferd. De grote leraren, wereldhervormers van de mensheid, zoals Christus, Boeddha, Plato en Confucius, hebben over ethiek eigenlijk hetzelfde gedacht ‘Alle dingen dan die gij wilt dat u de mensen doen, doet gij hun ook alzo; want dat is de Wet van de Profeten’. De onderliggende eenheid achter de verscheidenheid wordt God genoemd.

Inez van Oord Rebible Ontdekking van vergeten verhalen
Veel mensen hebben niets meer met de Bijbel en toch kom je overal om je heen verwijzingen ernaar tegen. Dat deed de auteur zich afvragen of er een nieuwe manier is om de verhalen te lezen. Met de vragen 'Wie?', 'Wat?', 'Waar?' en 'Waarom?' ging ze samen met haar broer en theoloog Jos op zoek naar een andere kijk op de Bijbel. Ze zochten naar de betekenis ervan, het mystieke en symbolische en in dit boek vertelt ze wat we anno nu nog hebben aan die verhalen. Ze begint bij wie God is en neemt daarna de bekendste verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament onder de loep.
De Bijbelverhalen worden niet letterlijk naverteld en uitgelegd; het zijn meer Van Oords gedachten erover, haar vragen, en af en toe commentaar van haar broer. Deze manier van vertellen maakt dat het dichtbij komt en dat je je dezelfde dingen gaat afvragen als zij doet. Ook het vermelden waard zijn de illustraties en foto's, die zowel mooi als kunstzinnig zijn. Voor mensen die het geloof vaarwel hebben gezegd, is dit boek wellicht inspirerend; christenen zullen zich echter vermoedelijk niet overal in kunnen vinden.

Innerlijk luisteren
Wanneer je stil wordt en je naar binnen keert – hetzij door meditatie, hetzij door het werken in harmonie met de natuur – ben je in staat een diepere bron van kennis aan te boren, die veel verder reikt dan de zintuigen van een klein, afgescheiden, individueel zelf dat ooit zouden kunnen doen.

Het Vermoeden 27 mei 2018 NPO2:
Marleen Stelling ontvangt Stevo Akkerman, journalist, columnist en redacteur religie & filosofie bij Trouw. Op 17 april 2017 verscheen zijn nieuwe roman, De mooiste dag. Op bijzondere wijze beschrijft Akkerman in zijn boek de dynamiek binnen een gezin met volwassen kinderen; de innige, maar gecompliceerde moeder-dochterrelatie, de rivaliteit tussen twee zussen, de verwijdering tussen twee echtgenoten na een jarenlang huwelijk. Akkerman bouwt een subtiele spanning op en legt alle thema's uit het gezinsleven genadeloos bloot. Herkenbaar, ontroerend en confronterend. De directe aanleiding voor het schrijven van deze roman was een gebeurtenis die zich ruim dertig jaar geleden in Akkermans omgeving voordeed. Een vriendin van hem die hoogzwanger was, werd in het ziekenhuis opgenomen om te bevallen. De dag voor de geboorte van haar kind raakte de moeder van deze vriendin vermist en enkele uren later bleek dat ze zelfmoord had gepleegd. Het samenvallen van deze twee gebeurtenissen, geboorte en dood, heeft hem nooit losgelaten, en toen hij tijdens een lange autorit psychologe Iki Freud op de radio hoorde vertellen over moeder-dochterrelaties, wist hij dat hij er een boek over wilde schrijven.

Wie ben ik om te oordelen (Sterre Lindhout interviewt Jan Konst Volkskrant 26 mei 2018 Sir Edmund p. 30-34):
Hoogleraar Jan Konst dook in het archief van zijn Duitse schoonfamilie. Dat hij daarbij op zwarte bladzijden kon stuiten, nam hij voor lief.
Trekt Konst daarin weleens paralellen met het hede, met de wolken boven de toekomst van zijn eigen dochters: de onvoorspelbare geopolitieke machtsverhoudingen, de radicale islam, het rechtspopulisme dat in Duitsland vooral in hun familieheimat Sakesen opvlamt?
'Als het allemaal in zulke golfbewegingen houd ik mijn hart vast, inderdaad.'
Jan Konst Wintertuin Een Duitse familie in de lange twintigste eeuw
De twintigste eeuw was lang en verliep in Duitsland uitgesproken turbulent. Oorlogen, revoluties, crises en dictaturen wisselden elkaar af. Mensen vervielen in diepe armoede, raakten moreel gecorrumpeerd, of kwamen zomaar en zinloos om het leven.
‘Het is zo makkelijk mensen achteraf te veroordelen’ (Juurd Eijsvoogel NRC 12 april 2018):
Vier generaties wist de Duitse schoonfamilie van deze Nederlandse hoogleraar in Berlijn zich te handhaven in turbulente tijden. Jan Konst dook voor zijn boek in het familiearchief.
‘Je politiek afzijdig houden, dat was hun overlevingsstrategie.’
„Wat deze familie typeert, in alle vier de generaties, is dat ze zich op een enkele uitzondering na politiek afzijdig hebben gehouden. Dat was hun overlevingsstrategie. Afstand houden tot de politiek. En ik denk eigenlijk dat altijd tachtig procent van de mensen zo’n houding inneemt.
„Als je in een democratie leeft heb je niet voortdurend te maken met morele vragen, die je in een dictatuur wél moet beantwoorden. Wij hoeven ons niet af te vragen wat er gebeurt als we geen partij kiezen.
„Dat zou ons ervan moeten doordringen hoe gelukkig we zijn. En het zou ons een zekere bescheidenheid moeten geven bij het oordelen over mensen die wél in een dictatuur leven. Als ze geen verzetshelden zijn betekent dat nog niet dat je ze moet afwijzen. Het is zo makkelijk mensen achteraf te veroordelen.
„Ik denk wel eens: kijk eens naar de tijd waarin wij leven. Hoe zouden latere geslachten erover oordelen dat wij jaarlijks duizenden mensen in de Middellandse Zee laten verdrinken? Ook daarover is het relatief stil. Maar we weten er allemaal van.

Burgerschap in het Engels (Martin Sommer Volkskrant 9 juni 2018 Opinie p. 5):
Hoe je kunt werken aan burgerschap en tegelijk het Nederlands afschaffen.
Arie Slob wil het burgerschapsonderwijs opfrissen. ‘Verduidelijken’ heet dat in het wetsvoorstel van de minister en heel duidelijk is het nog niet. Verduidelijken klinkt ook niet alsof hij er zin in heeft. De meest radicale vernieuwing is dat ‘sociale integratie’ als doel van burgerschap ‘sociale cohesie’ wordt. Niet heel ambitieus, maar Slob komt dan ook uit een christelijk huiverige hoek voor inperking van de onderwijsvrijheid.
Het toeval wil dat het over tien dagen precies anderhalve eeuw geleden is dat Thorbecke zijn Grondwet van 1848 aan de Tweede Kamer aanbood. Het kan geen kwaad over burgerschap nog eens bij de oude Thor te rade te gaan.
De man van 1848 sprak niet van burgerschap maar van staatsburgerschap. Dat was het nieuwe aan zijn Grondwet: de burger werd betrokken bij de staat. Voordien onder de standenmaatschappij was macht privébezit. Familie, stand of protectie bepaalden of je deel had aan de macht of niet. Daaraan kwam in 1848 een einde, met de invoering van de gelijkheid voor de wet. Staatsburgerschap betekende dat de burger meebepaalde wat het algemeen belang was.
Daarvoor moest de burger omhoog reiken. Vandaar Thorbeckes bemoeienis met de HBS, de Hogere Burger School, die moest helpen invulling te geven aan de gezamenlijkheid. Staatsburgerschap was dus je afwenden van het particuliere van de standenstaat. In termen van Freud moest de burger van het Es naar het Ich worden geleid, van je eigen kleine ik naar een hogere vorm van gemeenschappelijkheid. Ergens voltrok zich een copernicaanse omkering, omdat burgerschap in Nederland zoiets is als gewoon jezelf zijn.

Thorbecke wil het (Buitenhof 20 mei 2018 NPO1):
Johan Rudolph Thorbecke is een Nederlandse politicus en wetenschapper die een onuitwisbare invloed gehad heeft op ons staatsbestel. De grondwet, de kieswet, de gemeentewet en de wet op de parlementaire enquête zijn door hem tot stand gekomen. Remieg Aerts, hoogleraar Nederlandse en Politieke Geschiedenis, schreef de biografie 'Thorbecke wil het'.

In het betoog van Remieg Aerts kwam duidelijk naar voren dat het van belang is dat de Raad van State aan de eenzijdige politieke focus in Nederland tegenwicht gaat bieden.

Italië (Gianluca Codagnone Buitenhof 27 mei 2018 NPO1):
Nervositeit op de Europese financiële markten. Deze week schoven de Vijfsterrenbeweging en de Lega de onbekende advocaat Giuseppe Conte naar voren als premierskandidaat. Conte mag namens de twee populistische partijen een nieuwe regering vormen. Belangrijke vraag die Europa en de financiële wereld bezighoudt: wie wordt de nieuwe Italiaanse minister van Financiën? In Buitenhof een gesprek met de Italiaanse investeerder Gianluca Codagnone, directeur van de investeringsbank Fidentiis Equities.

Verkeerde vrienden om zaken mee te doen (Thomas von der Dunk Volkskrant 3 augustus 2016 p. 20):
Moeten we onze 'ongemakkelijke vrienden' in het Midden-Oosten niet wat meer op afstand houden?
Staan Europa en Nederland überhaupt nog voor enige waarde, of zetten buitengaats uitsluitend economische en geostrategische impulsen de toon? Die vraag wordt met de dag urgenter, als we de vier vaste westerse 'bondgenoten' in het Midden-Oosten bezien, wier gedrag op de morele meetlat van vredelievendheid, democratie en mensenrechten weinig beter is dan dat van de landen die wij in die regio sinds jaar en dag als verderfelijke tegenstanders en bedreiging voor de stabiliteit verketteren. Hun wangedrag leidt in de westerse hoofdsteden hooguit tot wat gepruttel en soms dat zelfs niet eens. Het gaat hierbij, in alfabetische volgorde, om Egypte, Israël, Saoedi-Arabië en een steeds verder ontsporend Turkije.
Tienduizenden mensen zonder enig bewijs en enig proces achter de tralies of ontslagen - is dat nog steeds slechts 'ongemakkelijk' gedrag van een vriend?
Desalniettemin is in Brussel vrolijk een nieuw hoofdstuk in de toetredingsonderhandelingen geopend, alsof er niets is gebeurd. Wordt het niet tijd achter die fictie van een Turks EU-lidmaatschap eens resoluut een punt te zetten?

Slavernij historisch even balangrijk als Holocaust (Thomas von der Dunk Volkskrant 6 juli 2016 p. 24):
Gezien de langetermijn impact hebben slavernij en imperialisme niet minder gewicht dan de Holocaust.
Dirk-Jan van Baar lijkt één van hen. Op 20 juni keert hij zich tegen mijn pleidooi van 7 juni om meer aandacht te schenken aan de keerzijde van de VOC-mentaliteit, met de officiële Duitse Vergangenheitsbewältigung als tegenvoorbeeld.

'Politici maken onze democratie kapot' (Joep Dohmen Volkskrant 3 september 2011)
De geesteswetenschappen en de kunsten helpen de mens zich in te leven in anderen. Daarop bezuinigen voedt de haat, stelt filosoof en hoogleraar Joep Dohmen.
Ja-knikkers
Nederland kiest echter vandaag voor op winst gericht onderwijs. De Nederlandse universiteiten moeten van overheidswege zwaar bezuinigen, met name op de niet-exacte vakken.
De verantwoordelijke politici en bestuurders zien het belang van geesteswetenschappen en kunst niet in. Zij willen niet onder ogen zien dat de kredietcrisis op rekening komt van onverantwoordelijk handelende individuen. Zij willen niet toegeven dat het echec van de banken geen toeval was en alles te maken had (en heeft!) met een cultuur van ja-knikkers. Onze minister van Onderwijs, Marja van Bijsterveldt, zei in Trouw: 'Ik wil alles uit het kind halen.' Hoe dan? Door het een vakkenpakket te geven van Engels, taal, rekenen en economie. Geen enkel woord over brede algemene vorming, dat vindt ze maar flauwekul.
Het mensbeeld van Nussbaum is het tweede belangrijke punt in Niet voor de winst. Dat is niet zo positief. Zij laat zien hoe jonge kinderen moeten leren hun primaire narcisme, hun schaamte over hun lichamelijkheid en hun onmacht te overwinnen. Opvoeding betekent: jonge mensen niet alleen leren inzien maar ook leren aanvaarden dat ze als mens kwetsbaar zijn en afhankelijk van anderen. Alleen wie daarin slaagt, is zelf beter in staat om open te staan voor anderen en anderen te helpen. Wie er echter niet in slaagt zijn onmacht te verdragen, zal zijn angst, walging en schaamte over zichzelf al gauw op anderen projecteren. Die ander, die vreemdeling, die allochtoon deugt niet; hij stinkt, is een rat, tuig. Met andere woorden: humanistische vorming via de geesteswetenschappen en kunsten is van groot belang voor een bloeiend, gelukkig leven. Maar zij is van nog veel groter belang voor het voorkomen van mislukte levens en het tegengaan van een cultuur van haat.

EU-landen sluiten akkoord over strengere kapitaaleisen (Marc Peeperkorn Volkskrant 26 mei 2018 p. 6):
Door de nieuwe bankregels dreigde ING zijn erkenning als wereldwijd relevante bank te verliezen. Onder druk van Hoekstra werden de eisen bijgesteld zodat ING die status behoudt.

CDA-minister Wopke Hoekstra: Ik hoop dat God bestaat (Jan Hoedeman AD 2 april 2018):
Op Goede Vrijdag is Wopke Hoekstra (42) met zijn vrouw bij de Matthäus Passion in Leiden geweest. ,,Wir setzen uns mit Tränen nieder, zoals de tekst luidt, zegt minister van Financiën Hoekstra. ,,Naar de Matthäus gaan is ook altijd een beetje back to memory lane, want ik liep vanuit mijn huis langs de kerk naar de universiteit. Daarna aten we bij Elco Brinkman thuis. De 70-jarige senaatsfractievoorzitter was ooit kroonprins van Ruud Lubbers. Tot het ministerschap van Hoekstra was Brinkman zijn mentor.
Wat voor godsbesef hebt u?
,,Het is echt wat ik zeg: ik hoop dat God bestaat. Maar ik heb meer vragen dan antwoorden. Van veel van de echt grote vragen in het leven, daar kom je maar niet of maar heel beperkt achter de antwoorden. Uiteindelijk blijft het voor veel mensen iets van een zoektocht houden.
Beschouwt u het ministerschap als een vorm van maatschappelijke diensttijd, of zou u het langer willen doen?'
,,Zorgen voor degelijke financiën op de korte, maar vooral ook lange termijn. En zorgen voor het herstel van vertrouwen, dat vind ik echt een van de belangrijke opdrachten van het kabinet. Zorgen dat we de juiste balans vinden tussen investeren en op de schatkist letten. Ik ben daar heel erg voor gemotiveerd. En voor hoe lang, dat is aan anderen om te bepalen. Ik denk überhaupt vooral aan het hier en nu. Laten we eerst maar eens hier de sores oplossen.''

Wopke Hoekstra studeerde rechten in Leiden, haalde MBA bij INSEAD Fontainebleau en Singapore. Leiders zijn geregeld zelfdestructief (Elsevier, 4 januari 2014)
Kets de Vries is hoogleraar aan het Franse managementinstituut INSEAD. Al 22 jaar geeft hij daar cursussen over leiderschap voor topmanagers.

Manfred Kets de Vries: Filosofen hebben door de eeuwen heen verklaard dat mensen - en hun leiders - hoofdzakelijk beheerst worden door hartstocht, niet door rede.

Een zoektocht houden heeft in het onderzoeksrapport 'E i V' op het leven als pelgrimage betrekking. Elco Brinkman, Peter Balkenende en Wopke Hoekstra zijn met de nationale lobbynetwerken bekend. In het kader van 'Zorgen dat we de juiste balans vinden tussen investeren en op de schatkist letten.' komt de vraag naar voren in hoeverre Wopke Hoekstra het met Peter Balkenende eens is dat ING-directeur Ralph Hamers op voorhand een stevige salarisverhoging verdient?

5 jaar na de ramp bij Rana Plaza in Bangladesh is er in de naaiateliers veel verbeterd. (Jonathan Witteman Volkskrant 26 mei 2018 Zaterdag p. 14-15):
Maar het Westen eist nieuwe kleren. Nog sneller. Nóg goedkoper. En o ja, veiliger.
5 jaar na Rana Plaza: hoe staat het ervoor?
Kort erna werd het Bangladesh Akkoord getekend, dat de veiligheid in fabrieken (en indirect ook transparantie en andere arbeidsomstandigheden in de modewereld) flink moest verbeteren. Inmiddels zijn we vijf jaar verder. Time flies. Je zou zeggen dat er na zo’n ramp veel is veranderd in zo’n toch wel lange tijd. Is het tijd om het Jubileum Van Verandering te vieren, of om ons boos te maken op een systeem dat niet verandert?
Besef hoeveel macht je eigenlijk hebt als consument
Verandering begint bij onszelf. Besef hoeveel macht je eigenlijk hebt als consument. Bij elke aankoop bij een eerlijk merk support je actief hun missie met je geld. Bij elk verhaal dat je over je eerlijke item aan je omgeving vertelt, inspireer je weer mensen. Als ik twee jaar geleden niet over conscious fashion was gaan schrijven omdat ik dacht dat het toch allemaal geen zin had, had ik niet al die mensen kunnen helpen met hun reis. We hebben meer invloed dan we denken. Laten we die dan vooral gebruiken!

Tegen de haat: een dikkere huid en tegenspraak (Marco Visscher interviewt Nadine Strossen Volkskrant 26 mei 2018 Opinie p. 6-8):
Hatelijke opmerkingen bestrijd je niet met censuur. Sterker nog, dat werkt averechts, zegt rechtsgeleerde Nadine Strossen. We kunnen beter leren hoe je in een gesprek goed tegenspraak biedt.
Moeten we al dat haatzaaien volgens u dan maar toestaan?
‘Ja, toestaan, maar wel tegengaan. De beste manier om ons te verzetten tegen de haat is door méér meningsuiting en tegenspraak te organiseren. We zullen ons moeten verzetten door in gesprek te gaan.’
Meer vrije meningsuiting betekent ook meer vuile meningsuiting. Sommigen kunnen daar niet mee omgaan.
Als je daarentegen wordt geleerd om jezelf weerbaar te maken, om te reageren en een belediging of argument te weerleggen, dan ben je opgewassen tegen zelfs de haatdragendste opmerkingen. Je moet dus leren een dikkere huid te kweken en weerwoord te bieden. Die ervaring kan heel louterend zijn en zal je sterker maken.
Volgens mij is de kunst van tegenspraak een voorwaarde om de maatschappelijke verandering te realiseren die we graag zien.’

Nadine Strossen past het in Nederland overbekende Evenwicht door Tegenwicht toe.

Jan A. C. van Burg Westerse cultuur uit balans Naar een nieuw evenwicht in de 21e eeuw
Hoofdstuk VI Een zich aanpassende en democratisch beheerste economie (p. 223):
Velen bepleiten nu een andere overeenkomst die compatibel is met duurzame ontwikkeling. En daartoe aan een aantal voorwaarden zou moeten voldoen, waarvan ik enkele noem. Hij zou kapitaalbewegingen dienen te onderwerpen aan een aantal fundamentele regels en afspraken inzake milieu- en sociaal beleid op internationaal niveau. Hij zou gepaard moeten kunnen gaan aan een dynamisch stelsel van handhaafbare normen en gedragscodes. Verder zou hij overheden eerder moeten versterken in het vormen van een tegenwicht en tegenmacht tegen het snel aan kracht toenemende internationale bedrijfsleven (28).
Hoofdstuk IX Massamedia, Spiegel van een cultuur (p. 302):
Maar de echte waarborg voor de democratische staatsvorm is dat elke macht een tegenmacht heeft. Het was Montesquieu die al in de achttiende eeuw, sprekende over de Staat, de stelregel van de scheiding der machten, de trias politica ontwikkelde. Als grondslag daarvan geldt het inzicht dat macht alleen voor misbruik kan worden behoed, als zij door een andere macht wordt tegengehouden; macht zonder tegenwicht ontaardt. Dit principe geldt ook voor de maatschappelijke krachten in het algemeen. Voor onze tijd betekent het dat als de institutie van de media niet continu wordt geconfronteerd en in evenwicht wordt gehouden door andere machten, dat voor de democratie een slechte zaak is.

Ja, Gijs Scholten van Aschat weet dat geen politicus op hem zit te wachten. (Karolien Knols Volkskrant 28 augustus 2017 Bijlage V3):
En toch gaat hij het belang van kunst bepleiten. De nieuwe voorzitter van de Akademie van Kunsten wil wat terugzien voor die 200 miljoen aan bezuinigingen.
'Ik kom uit een tijd' zegt Gijs Scholten van Aschat halverwege het gesprek, 'dat we na afloop van een voorstelling in de Stadsschouwburg, bij Café Cox om de hoek, aan tafel zaten met Hans van Mierlo of met Frits Bolkestein, Ruud Lubbers of Wim Kok, en spraken over kunst, politiek, over wat je gemaakt had. Dat waren hoeders van de kunsten, die je kon bellen als je wilde dat er in het culturele veld iets veranderde. Mensen die verstand hadden van kunst, die er een hart voor hadden. Dat is verdwenen.'
De Akademie van Kunsten zit sinds de oprichting, drie jaar geleden, geregeld aan tafel met politici om over cultuurbeleid te praten. Met welke politicus had u de meest hoopvolle ontmoeting?
'O, dat zijn er meerdere. Het gekke is: als je een biertje met ze drinkt, zeggen ze allemaal hoe belangrijk ze cultuur vinden. Ik sprak een keer met twee VVD-ministers en die zeiden: niet iedereen binnen de VVD staat de harde lijn van Halbe Zijlstra voor.'
En na welke ontmoeting dacht u: laat ik mijn energie maar ergens anders in stoppen?
'Twee jaar geleden zei Mona Keijzer, destijds cultuurwoordvoerder van het CDA, naar aanleiding van een discussie over hoe kunst je helpt reflecteren op het leven:
'Dat kan ook door te gaan hardlopen, en dat is gratis.' Nou, dan ben ik uitgepraat.'

Pisbier of Goh, Heineken wil gewoon bier verkopen (Sheila Sitalsing Volkskrant 9 november 2015 p. 2):
Het Bono-complex, zo luidt de prachtige typering die Het Financieele Dagblad ooit muntte voor bedrijven die graag de weldoener willen uithangen en daarbij botsen op praktische bezwaren aangaande de winst na belastingen. Daarom wringt het nogal eens als de overheid maatschappelijke taken afstoot naar het bedrijfsleven. Publiek-private samenwerking: ze zijn er gek op in Den Haag. Het is niet zelden de snelste en goedkoopste manier om een gewenst maatschappelijk doel te bereiken waar het bedrijfsleven ook baat bij heeft - 'win-win' heet zoiets in de taal van de managerskaste. Nederlandse kabinetten met een bezuinigings-opdracht zijn er dol op, want weinig ruimt zo op in de landsbegroting als outsourcen. Dat premier Rutte afgelopen september op een VN-top over duurzame ontwikkeling hoog opgaf over de fantástische samenwerking met het bedrijfs-leven in de bestrijding van armoede, ondervoeding en ziekten heeft net zo veel te maken met het snijden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking als met de liberale liefde voor een kleine overheid.

Rutte en het geluk (Joan Vermeulen Volkskrant 25 mei 2018 p. 25):
Mark Rutte zegt: ‘Ik ben er maar beperkt van overtuigd dat wij als politiek wat kunnen doen voor het geluk van mensen’ (Ten eerste, 24 mei). Mijn mond viel open van verbazing toen ik dit las. Misschien ligt het aan mijn leeftijd. Vroeger was niet alles beter, er zijn veel ontwikkelingen waar we blij mee kunnen zijn. Maar wat er vroeger wel was en nu nauwelijks meer, is aandacht voor de individuele mens en voor het welzijn van alle individuen. Dat was toen de onderliggende gedachte van de politiek, ongeacht welke partij. En zo zou het nu ook moeten zijn. Als Mark Rutte daar maar beperkt van overtuigd is, waar is hij dan verder mee bezig?

Gaza (Ingrid Petiet Volkskrant 25 mei 2018 p. 25):
Anita Risseeuw vindt het normaal wanneer er een einde zou komen aan de Joodse staat, want die ‘betekent alléén voor Joden en is daarom bij voorbaat een racistische staat’ (Geachte redactie, 23 mei). Zij is er kennelijk niet van op de hoogte dat in Israël ongeveer 20 procent van de bevolking Arabisch en grotendeels moslim is. En voor de heldere vergelijking: de bevolkingssamenstelling van veel van de moslimlanden kent een nihil percentage Joden, sinds de meesten uit die landen verjaagd zijn.
Ten tweede verdedigt mevrouw Risseeuw het gegeven dat de Gazanen geen welvarende natie hebben opgebouwd. Laat ik vooropstellen dat Gaza me een verschrikkelijke plek lijkt. Een klein stukje land dat door Egypte nog steviger wordt afgesloten dan door Israël, met een getraumatiseerde bevolking. Een regelrechte nachtmerrie. Tegelijkertijd is er in de loop der jaren voor miljarden aan hulpgeld naar dat gebied gegaan. Van dat geld is geen samenleving opgebouwd, zoveel is zeker.
Ik denk dat Risseeuw iets beter kan kijken naar de rol van de leiders in dat gebied. En naar de redenen om Gaza af te sluiten. Niet alles is even aardig en rechtvaardig, maar ik wil wel beweren dat het verhaal ingewikkelder is dan mevrouw Risseeuw suggereert.

'Wat als politici niet alleen in uw stem, maar ook in uw mening geïnteresseerd waren?' (Eric Corijn 17 januari 2017): 'Het is tijd voor een andere werking van de lokale democratie', schrijft Eric Corijn. Hij pleit voor een lokale Staten-Generaal in aanloop naar de lokale verkiezingen van 2018.
De kloof tussen burger en politiek bestaat echt. Beleid en politiek debat staan zeer ver af van de dagelijkse levenservaring van vele mensen. Daarenboven heeft "de politiek" met de neoliberale mondialisering ook veel van haar pluimen en vooral van haar zeggenschap verloren. In andere landen wordt de depolitisering zichtbaar door het groeiend aantal blanco en niet stemmers, hier wordt dat afgeschermd door de stemplicht.
Hoe de kloof overbruggen?
De "kloof" goed en genuanceerd analyseren vergt een boek . Het gaat zeker om het personeel van de staat, de mandatarissen. Die komen steeds minder uit de civiele maatschappij en hun organisaties, maar steeds meer uit de administraties, kabinetten of partijapparaten zelf. Dat versterkt de particratie en ook de vermarkting van verkiezingen, waardoor vertegenwoordigers steeds minder voeling hebben met het georganiseerde deel van de bevolking en steeds meer via media en reclame met een breed "electoraat" omgaan. Het gaat om de verhouding van de staat met bijvoorbeeld economie en cultuur.
De overheid wordt steeds meer de steunpilaar van de concurrentieverhoudingen, dan wel de garant van sociale rechten en duurzame ontwikkeling. Het gaat ook om de opdrachtomschrijving van de staat zelf. Die verschuift van de sociale welvaartstaat eerder naar monetair en budgettair beleid en veiligheidsbeleid in brede zin. Het gaat dus om een zeer complexe maar wel substantiële ombouw.
Hoe dan ook, de representatieve democratie is in diepe crisis.
Kortom:
kiezen voor een lokale burgerdemocratie omvat veel meer dan enkele individuele burgers op je lijst zetten. Het is een omwenteling die al sinds 2003 in een richtinggevend witboek staat uitgewerkt maar sindsdien door de particratie is tegengewerkt. Wil men er in 2018 toch werk van maken dan zal het om meer moeten gaan dan een grote opsmuk. Het gaat dan echt om een herdenken van de lokale democratie. Een constituante als het ware. Dat zou zo'n lokale Staten-Generaal kunnen inhouden.

Politiek betrokken, maar niet bij de Europese Unie (Wendy Remmerswaal 30 januari 2009):
Je zou verwachten dat lokale politici meer betrokken zijn bij de Europese Unie dan ‘gewone burgers’. Lokale politici zijn immers geïnteresseerd in de politiek en hebben specifieke belangen op Europees terrein. Toch blijkt dat dit weinig uitmaakt: lokale politici voelen zich nauwelijks meer betrokken dan de burgers die ze vertegenwoordigen.
Lokale politici hebben specifieke belangen op Europees terrein en hebben relatief veel interesse in politiek. Toch maakt dit weinig uit voor hun betrokkenheid bij Europa. Uiteindelijk is er onder lokale politici nauwelijks meer betrokkenheid bij de Europese Unie dan onder gewone burgers. Lokale politici hebben net als gewone burgers te veel andere zaken aan hun hoofd om zich intensief met Europa bezig te houden. De keren dat zij toch met Europa in contact komen, missen zij veel kennis om de inbreng van Europa op zijn positieve of negatieve waarde te kunnen schatten, en interpreteren zij deze inbreng snel als ongewenste bemoeizucht uit Brussel.

EU-transferunie (Derk Jan Eppink Volkskrant 23 mei 2018 p. 26):
De EU is het over vrijwel niets eens, behalve over Trump. Nederland kan aan een transferunie ontkomen als de Kamer, in tegenstelling tot 20 jaar geleden, 'nee' durft te zeggen. Tegen de staart van de kameel.
Symposium 24 mei 2018: “Ontkomt Nederland nog aan een Europese transferunie?”
Bij uitzondering op deze klimaatsite weer eens een uitstapje naar het Europese project. Klimaat, energie en de Europese ontwikkelingen zijn nu eenmaal niet los te zien van elkaar. En het Europese Federale Project nadert zijn voltooiing. Of juist zijn Waterloo? Alles hangt af van Mark Rutte.

De methode-Dijsselbloem: inperking van de democratie (Merijn Oudenampsen 18 juni 2015):
De schokkende brief die mij de haren overeind doet staan.
Ik stuitte gisteren op de motivatiebrief van Dijsselbloem voor het verlengen van zijn termijn als voorzitter van de Eurogroep, een besluit dat net een maandje uitgesteld is vanwege de problematiek rond Griekenland.\\ Gezien alle heisa daaromheen is het misschien niet zo vreemd dat er nagenoeg geen discussie is over deze brief, die bij mij – voor wat het waard is – de haren overeind doet staan. Het is een zeer uitgesproken politiek gekleurd programma, gericht op ‘competitiveness’, ofwel de typische neoliberale hervormingen op het gebied van onder meer arbeidsmarkt en pensioenen. Voor de duidelijkheid, een programma gericht op economisch herstel kan zich bijvoorbeeld ook richten op vraagstimulering, een optie die door een meerderheid van economen wordt voorgestaan. Dit is een politieke keuze, die in een functionerende democratie aan kiezers wordt voorgelegd.\\ Het roept bij mij allereerst een technische vraag op: welk democratisch mandaat heeft Dijsselbloem voor dit programma? Hij is daar als minister van Financiën van een regering verkozen met de belofte minder nationale soevereiniteit aan Brussel over te dragen. En toch bepleit hij hier verregaande economische convergentie en verdere onderwerping van de democratie aan de Brusselse technocratie.

De paradox is dat Jeroen Dijsselbloem zich voor 100% aan de neoliberale VVD agenda heeft gecommitteerd. Met de blinde vlek strategie waarmee Jeroen Dijsselbloem c.s. de PvdA naar de afgrond heeft geleid beoogt hij nu het Europese Stabiliteitsmechanisme te 'redden'.

Henk te Velde Stijlen van leiderschap Persoon en politiek van Thorbecke tot Den Uyl
Floris Adriaan van Hall Het politieke en het persoonlijke I. Thorbecke en Van Hall (p. 30,31):
Na zijn vader, de politieke evenwichtskunstenaar M.C. van Hall, werd hij het opperhoofd van zijn koopmans- en advocatenfamilie die in Amsterdam grote invloed had. Hij kon terugvallen op een uitgebreid familienetwerk en omgekeerd betekende zijn ministeriële succes een vergroting van het aanzien van de hele familie. Dit was in het midden van de negentiende eeuw niet uitzonderlijk, maar het was wel datgene waartegen Thorbecke opponeerde: uit principe maar óók door zijn achtergrond. Hij had geen familie om op terug te vallen. Thorbecke heeft een levenslange vete onderhouden met de familie Van Hall, in het bijzonder met Floris Adriaan. Het is nog steeds niet helemaal duidelijk waardoor de onmin is begonnen, maar ze dateert waarschijnlijk al uit zijn Amsterdamse studententijd. Het is voorstelbaar dat de gevestigde Van Halls hem toen hebben laten voelen dat hij een outsider was. Hoe dan ook is het niet gemakkelijk in deze affaire alle schuld bij de Van Halls te leggen.
Thorbecke streed tegen nepotisme en familieregering en om nogal wat benoemingen van Van Halls hing inderdaad de geur daarvan. Maar omgekeerd heeft het er de schijn van dat Thorbecke als minister leden van de familie heeft tegengewerkt, niet omdat het algemeen belang dat vroeg, maar omdat ze nu eenmaal hun naam droegen.
Een archetypische Nederlander en een vader (p. 170):
Het liberale Het Vaderland, dat Drees in 1952 de titel nationale figuur nog had ontzegd, verklaarde hem in het jaar van zijn afscheid alsnog tot ‘het prototype van de gemiddelde Nederlandse burger’. In 1958 zag de krant in Drees' vertrek zelfs het einde van een tijdperk. ‘Wie de figuur en het karakter van dr. Drees schetst zou namelijk tot de merkwaardige conclusie komen, dat hij daarin als in een spiegel de naoorlogse politieke samenwerking ziet en tevens de ontwikkeling van de sociale verhoudingen.’67 Omgekeerd tekende Drees het Nederland van zijn tijd (in 1952) als een geïdealiseerd zelfportret: ‘Stabiel, energiek, bereid risico's te nemen en toch voorzichtig’, kortom het ideale evenwicht.68

Ontwaakt, pensioenpotten der aarde (Volkskrant 19 mei 2018 Opinie p. 6-8):
‘Een groot, activistisch pensioenfonds, dat is als een vakbond. Die kan wat veranderen’
Dankzij hun goedgevulde pensioenpotten behoren werknemers tot het nieuwe grootkapitaal. Waarom gebruiken ze die macht niet om wat te doen aan stagnerende lonen en oprukkend flexwerk, vraagt de Amerikaanse hoogleraar rechten David Webber zich af.
Dus is het tijd voor een mars door de financiële instituties?
En dan zitten wij in de Verenigde Staten ook nog eens met een president die de ene na de andere sociale verworvenheid terugdraait. In zulke tijden ontkom je niet aan wat ik een kapitaalstrategie noem. Daarom wilde ik schrijven over de financiële activisten die al jaren achter de schermen actief zijn bij de grote Amerikaanse pensioenfondsen. Niemand lijkt oog te hebben voor de enorme resultaten die ze hebben behaald.’
Paul de Beer, Bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam:
‘Het dominante idee in Nederland, ook bij de vakbonden, is dat pensioenfondsen een zo goed mogelijk duurzaam rendement moeten maken. Ik vind dat kortzichtig.
'Willen we echt onze pensioenen veiligstellen over de rug van flexwerkers en slechtbetaalde werknemers? Ik kan me voorstellen dat pensioenfondsen in de toekomst zeggen: wij willen niet investeren in een bedrijf dat de helft van zijn werknemers op een flexibel contract laat werken.
Bijna alle risico’s van het beleggingsbeleid van pensioenfondsen liggen nu bij de werknemers. Dan ligt het voor de hand dat zij het ook alleen voor het zeggen krijgen in de pensioenbesturen.’

Vrienden in het landsbelang (Martin Sommer Volkskrant 19 mei 2018 Opinie p.5):
Geen van de hoofdrolspelers stelt achteraf vast dat de verschillen eigenlijk verwaarloosbaar waren, en dat dat een politiek probleem was, vooral voor de PvdA. Niemand zag dat de vriendenclub het probeem was en niet de oplossing. Niemand ook die zich afvraagt of ze niet te ruig en te demonstratief hebben gekort. Ook niet nu een beginnend kabinet bezig is de ene na de andere bezuinigenig terug te draaien.

Het punt dat Martin Sommer signaleert hangt met de 200 van Mertens samen. De dwaasheid van onze bestuurders hangt vooral met het op de cybernetica gebaseerde managementdenken , de controverse tussen wetenschappers samen.

Stelling: De controverse tussen wetenschappers zal uiteindelijk een paradigmawisseling, een allesomvattend perspectief op de éne werkelijkheid tot gevolg hebben. De inzichten van Jan Willem Duyvendak en Ewald Engelen zijn niet strijdig met elkaar, maar vormen in positieve zin, een complementaire polariteit, met als perspectief het 'Goede - Ware - Schone', het leerproces van Plato. Maar het 'Goede - Ware - Schone' kent ook zijn tegenstellingen. Het gaat om het streven naar het Goede in plaats van het Kwade, Waarheid door het uitbannen van Onwaarheid en het is mogelijk het tegenovergestelde van Schoonheid, Rechtvaardigheid en Vrijheid door het creëren van harmonie te overbruggen, dus het evenwicht te herstellen. Om het eenzijdige wereldbeeld van politici te doorbreken bieden Ewald Engelen, Jan Willem Duyvendak, Ervin Laszlo, Herman Wijffels, Ken Wilber c.s een tegenwicht. Gelukkig zijn er wetenschappers als Bas van Bavel, Dirk Bezemer, Arnoud Boot, Bas Jacobs en Herman Wijffels, die Jeroen Dijsselbloem, het braafste jongetje uit de neo-liberale klas corrigeren.

Steeds duidelijker komt naar voren dat het eenzijdig inrichten van de BV-Nederland op basis van het marktmodel een politieke blunder is geweest. In plaats van in Nederland topprestaties te bevorderen staat nu de middelmatigheid, de zesjescultuur centraal. Brancheorganisaties als Vereniging Hogescholen, Aedes en de Nederlandse Zorgautoriteit hebben nog geen meerwaarde gecreëerd, dus niet echt aan de kwaliteitsverbetering bijgedragen.

In dit kader is ook het afscheidscollege over de managementwetenschappen De kloof tussen theorie en praktijk van Prof. dr. Godfroij interessant.
Ik trek vijf conclusies:
1. Het gebrek aan relevantie van de managementwetenschappen is een reëel probleem. Een koerswijziging is nodig.
2. De hoofdoorzaak van dit probleem is de dominantie van een denkmodel en methodologie die niet voldoende aansluiten bij de praktijk. Alternatieve of zelfs klassieke benaderingen moeten de veelzijdigheid herstellen.
3. Ook de interactie tussen wetenschappers en praktijkmensen moet hersteld worden.
4. Onderzoeksgroepen die doorgaan hun koers te laten afhangen van tactisch gedrag binnen de wereld van de zuivere wetenschap, brengen hun eigen toekomst in gevaar door gebrek aan toegevoegde waarde voor de samenleving.
5. Het is dringend nodig het afrekensysteem ter discussie te stellen. Ik denk eerder aan afschaffen dan aan perfectioneren.

Stelling: Door veel politici wordt, om hun ‘new boys netwerk’ uit te breiden, hard achter het creëren van extra kleilagen van managers en directeuren aangelopen. Door de wetenschap wordt dit niet onderbouwd.

De belangenverstrengeling in de financiële sector in Amerika, doet zich ook in Europa en Nederland voor. Het biedt een kort lijntje naar de politiek. Joris Luyendijk verwijst in de documentaire naar Tony Blair, Axel Weber, Wim Kok, Trude Maas-de Brouwer (PvdA), Peter Balkenende, Joop Wijn, Karien van Gennip (CDA), Gerrit Zalm, Hans Wiegel en Ed Nijpels. Tot slot doet Joris Luyendijk in de documentaire een beroep op het geweten, het moreel kompas van bankiers. Andere opties zijn op dit moment niet voorhanden. De '200 van Mertens' leven voort.

Oud-eurocommissarissen in opspraak om dubieuze banen of 'Oud-eurocommissarissen te snel naar bedrijfsleven' (Wilco Dekker Volkskrant 29 oktober 2015 p. 28):
Een op de drie oud-eurocommissarissen uit de ploeg-Barroso heeft een jaar na hun terugtreden bijbanen in het bedrijfsleven of daaraan verbonden organisaties. Van die bijna honderd nevenfuncties had de nieuwe Commissie er zeker acht moeten verbieden, omdat het risico van belangenverstrengeling te groot is. Dat geldt ook voor het betaalde adviseurschap van Neelie Kroes bij de Amerikaanse zakenbank Bank of America Merrill Lynch.
CEO liet eerder dit jaar al weten dat het desondanks niet kan dat een oud-eurocommissaris nog geen half jaar na haar vertrek uit Brussel tegen betaling adviseur wordt van een Amerikaanse zakenbank. Ook zeven andere bijbanen kunnen ondanks de toestemming niet door de beugel, vindt de lobbyclub tegen de lobby van het bedrijfsleven. CEO vindt deze acht functies van onder andere de oud-commissarissen Viviane Reding en Karel de Gucht ontoelaatbaar omdat het risico op belangenverstrengeling te groot is. De organisatie wil een verbod van drie jaar op alle functies waarbij belangenverstrengeling dreigt. Ook zouden oud-eurocommissarissen drie jaar lang helemaal niet mogen lobbyen.

La Technique (Dirk Bezemer De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 9):
Economie gaat over het realiseren en verdelen van rijkdom, maar ook over de vraag wat we daarmee winnen in termen van ‘nut’ of ‘geluk’, wat dat ook precies is. Voorzover techniek in de economische wetenschap opduikt gaat dat over het eerste aspect. Laten we het eens over het tweede hebben. Daar is iets vreemds aan de hand.
Hoe kan het dat we onze economie en maatschappij inrichten voor iets – voortdurende technologische vooruitgang – waarvan we ons bij realisatie steeds weer afvragen wat we er nou precies mee opgeschoten zijn? Blijkbaar zijn er verborgen kosten die we wel ervaren, maar slechts moeizaam kunnen voorzien of zelfs maar benoemen.
Wie dat toch probeert, heeft niets aan leerboeken economie, maar moet te rade gaan bij de techniekfilosofie. Daar wordt onderkend dat techniek niet een apparaatje of een nieuwe vinding is, maar ‘La Technique’ met een hoofdletter, zoals Jacques Ellul het noemde. Een allesomvattend systeem van denken, leven en maatschappij-inrichting met als doel steeds meer controle over onze omgeving, op een steeds efficiëntere manier.
Techniek in deze zin is er sinds de Verlichting en de experimentele wetenschap. Het vereist subject/object-denken: het reduceren van de omgeving tot objecten waarover getheoretiseerd en waarmee geëxperimenteerd kan worden.
Elke tijd vraagt weer andere offers, want de grens van wetenschap en techniek verschuift steeds. In onze tijd gaat het om de menselijke geest en het innerlijk leven. In het nu gangbare discours is dat gereduceerd tot een substraat. Je zegt dan ‘mijn hersenen denken’ in plaats van ‘ik denk’. Vervolgens wordt betwijfeld of we wel een innerlijk leven hebben. Zijn we er wel? Het opgeven van de illusie van het zelf is het jongste offer dat van ons gevraagd wordt in naam van La Technique.

Technologie is geen natuurkracht Lessen van de Luddieten (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 12-15):
Heeft technologie een eigen wil, waaraan wij nietige mensen zijn overgeleverd? Of hebben wij zelf het stuur in handen? ‘Nieuwe technologie gaat altijd gepaard met keuzes over wat voor een samenleving we willen.’
‘In de pre-industriële samenlevingen waren er veel meer checks and balances, bijvoorbeeld via de gildes, die nieuwe technologie konden tegenhouden’, zegt Schot. ‘Niet dat ik terug wil naar die tijd, maar we zijn doorgeschoten naar de andere kant. Vanaf de negentiende eeuw werd technologie niet langer ter discussie gesteld, dat was iets goeds, daarover waren de marxisten, democraten en de fascisten het eens. Tot op de dag van vandaag is de positieve waardering van technologie iets wat alle ideologieën delen.’
Wat we eigenlijk nodig hebben, gelooft Schot, is een nieuw sociaal contract voor onze omgang met technologie, waarbij we technologie inzetten om problemen op te lossen en tegelijkertijd oog hebben voor de maatschappelijke effecten. Er moet meer ruimte komen om te experimenteren, om de betrokkenen mee te laten praten over mogelijke toepassingen, bijvoorbeeld door de R&D-afdeling van bedrijven te laten overleggen met maatschappelijke actoren.

Verf de wereld wit en zet de zon uit Geo-engineering: een slecht idee dat we toch nodig gaan hebben (Hidde Boersma De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 32-35):
Als het de wereld niet lukt om de CO2-uitstoot tijdig te doen dalen, dan is er nog altijd de technologische noodrem in de vorm van geo-engineering. Er wordt serieus onderzoek naar gedaan, maar niemand hoopt dat het gebruikt hoeft te worden.
Dit natuurlijke fenomeen diende als inspiratiebron voor de andere onderzoekstak van Stuut, de climate engineering. Want wat als we de enorme groei van plankton door stof nu ten positieve kunnen gebruiken? ‘De grootste profiteurs van het stof zijn algen, en dat zijn organismen die leven op CO2 en dat omzetten in zuurstof, net als planten dat doen op het land’, zegt Stuut. ‘Dat betekent dat algenbloei een manier kan zijn om CO2 uit de lucht te halen.’ Een paar decennia geleden al ontdekten wetenschappers dat het vooral het ijzer in het woestijnstof is dat de algen doet groeien, en zo werd het idee van ijzerbemesting geboren: gooi een paar ton ijzer in het water en laat de algen de wereld redden.
Zoals zo vaak in de biologie is de praktijk weerbarstiger dan de theorie. Initiële kleinschalige experimenten lieten zien dat ijzerdepositie weliswaar zorgt voor een enorme groei van algen, maar dat de hoeveelheid vastgelegde CO2 minimaal is.
‘Als je ingrijpt in de energiebalans van de planeet door minder zonne-energie binnen te laten, beïnvloed je ook de lucht- en watercirculatie van de planeet en daarmee de neerslagpatronen. De gevolgen daarvan laten zich nog moeilijk voorspellen’, zegt Russchenberg. Het is een belangrijke reden waarom solar radiation management, waar zwavelinjecties deel van uitmaken, nog huiveriger worden ontvangen dan het onttrekken van CO2 aan de lucht.
‘Een groot nadeel is bovendien dat je niet mag stoppen met injecteren zolang de CO2-concentraties in de lucht nog hoog zijn. Doe je dat wel, dan komt er een plotselinge catastrofale opwarming. Dat is nogal een erfenis voor onze kleinkinderen’, zegt Russchenberg.
Naast alle risico’s is er nog een belangrijke reden waarom climate engineering weerstand oproept. Veel mensen zien het als een moral hazard, een term opgeworpen door Harvard-hoogleraar Keith Davids, zelf overigens voorstander van uitgebreid onderzoek naar manieren om aan het klimaat te sleutelen. Als er een technologische oplossing in het verschiet ligt, waarom zouden we dan nu zoveel moeite doen om ons uitstootpatroon aan te passen? Te veel aandacht voor climate engineering zou ons maar laks maken, zo is de angst. Hier spelen de botsende wereldbeelden van technologen en milieubeschermers op: de technofix versus de soberheid. Of zoals Ken Caldeira, klimaatwetenschapper aan het Carnegie Institute for Science, tegen The New Yorker zei: ‘Climate engineering gaat over het versnellen van the end of nature. Zelfs het weer komt in handen van de mens.’
Stuut en Russchenberg zien het probleem van een
moral hazard niet zo. ‘Er is geen enkele mogelijkheid dat climate engineering gaat helpen zonder ook de CO2-uitstoot aan banden te leggen. Je zult op beide moeten inzetten’, zegt Russchenberg. Het verbaast hem daarom dat de Nederlandse overheid niet voornemens is om geld opzij te zetten voor onderzoek naar climate engineering, terwijl ze wel drie miljard per jaar investeert in de energietransitie. ‘Als we daarvan een paar procent opzij zetten voor technieken om het klimaat aan te passen, dan weten we zeker dat we er klaar voor zijn om die in te zetten als de transitie toch mocht falen.’

De afschaffing van de mens 'Wie alles doorziet, ziet niets’ (Frank Mulder De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 74-77):
Steeds meer techniek is erop gericht de mens niet alleen te helpen, maar ook te verbeteren. Maar wat is beter? Wie bepaalt dat? De vraag werd 75 jaar geleden al gesteld.
Techniek is macht. Macht voor de mens, maar altijd ook macht over de mens. Wie verwerft die macht? Wie mag bepalen wat goed en wenselijk is, wat nobel is en gezond?
Precies 75 jaar geleden hield de Engelse letterkundige C.S. Lewis hier een serie lezingen over in Oxford die gebundeld nog steeds in de boekhandel liggen onder de titel De afschaffing van de mens.
‘We mogen wel dankbaar zijn voor de weldadige koppigheid van echte moeders, verzorgers en kinderen, waaraan de mensheid haar nog resterende
geestelijke gezondheid te danken heeft’, schrijft Lewis spottend.
Maar de macht van de mensen neemt toe. ‘De mensenkneders van de nieuwe tijd zijn toegerust met een alvermogende staat en een onweerstaanbare techniek’, zegt Lewis.
Of het nu kort duurt of lang, zolang onze macht blijft groeien komen we onvermijdelijk bij een generatie waarin een relatief kleine groep africhters onevenredig grote invloed heeft op hoe het nageslacht eruitziet.
De bekende pleitbezorger van eigenbelang en kapitalisme, Ayn Rand, had een enorme hekel aan Lewis. ‘Dus de mens is van nature irrationeel, maar geloof maakt hem rationeel’, vat ze Lewis foutief samen, in de kantlijn van haar exemplaar van het boekje. Lewis is volgens haar een ‘ongelooflijke, middeleeuwse monstrositeit’, een ‘lousy bastard’. Rand geloofde hartstochtelijk dat de mens de traditie moest afwerpen en de wereld rationeel moest onderwerpen aan wat hij voor zichzelf nuttig zou vinden.

De autonome auto Rijden zonder invloed (Bas van Putten De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 82-84):
De industrie steekt er tientallen miljarden in: de zelfrijdende auto die zonder bestuurder feilloos van A naar B rijdt. Hij komt. Maar wanneer? En waarom? Met welke gevolgen?
Nu de belangrijkste vraag: wat is autonomie de samenleving waard? Volgens een onderzoek uit 2017 hadden autofabrikanten en softwarebedrijven toen al tachtig miljard dollar in de technologie geïnvesteerd. Voor mensenlevens gaat geen zee te hoog, akkoord. Maar welke mensenlevens? De WHOplaatst een belangrijke kanttekening bij de mondiale cijfers: ‘More than 90% of road traffic deaths occur in low- and middle-income countries. Road traffic injury death rates are highest in the African region. Even within high-income countries, people from lower socioeconomic backgrounds are more likely to be involved in road traffic crashes.
Zelfs op- en afritten stuurt hij zelfstandig, terwijl de navigatie niet eens aan staat – een indrukwekkende getuigenis van zijn waarnemingsvermogen. De bochtige afrit Vinkeveen houdt hij verbazingwekkend lang vol, tot het te verwarrend wordt.
Waar de afrit zich in twee afslagen opsplitst wordt Autopilot onzeker, van een rotonde snapt hij niets meer. Het is knap en tegelijkertijd vrij zinloos. Een beetje autonomie bestaat niet. Het is alles of niets. De enige autonome auto is de auto die het helemaal zelf kan. Verder is het tot nog toe vooral een gimmick.
Er bestaan merkwaardige overeenkomsten tussen de activisten die met de beste bedoelingen Mozarts Zauberflöte van racistisch onrecht willen zuiveren en de partijen die een wereld zonder bloedvergieten wensen. Ze zoeken de heile Welt die iedereen dat happy end gunt. Die bestaat niet. Het privilege van de een is het kruis voor de ander. De sceptici met hun rechthaberische verontwaardiging over de paar ongevallen met semi-autonome Tesla’s willen alleen maar niet begrijpen dat vooruitgang zonder slachtoffers een utopie is. De echte risico’s lijken ze niet te zien: machtsconcentratie, toenemende ongelijkheid, verdere ontmanteling van de zelfredzaamheid. Het lijkt niet ondenkbaar dat de zegeningen van de accident-free society zich in een paradijselijke brave new world als mondiale vloek kunnen ontpoppen.

Chaos, de ''self-fulfilling prophecy" van Frits Bolkestein ontstaat wanneer we weigeren met de keerzijde van de medaille (Complementariteit), het panentheïsme van Spinoza rekening te houden. De oplossing van het probleem, de complementariteit hangt met de Eeuwige wederkeer van Nietzsche, er is niets nieuws onder de zon samen. Het hangt met de tijdgeest samen dat Melanie Schultz van Haegen van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu aan haar kiezers over de zelfrijdende auto's sprookjes vertelt of moet ik zeggen science fiction wat betreft 'Trucks kunnen over 5 jaar onbemand de weg op'. In het kader van risicobeheersing is het zeker handig wanneer een chauffeur een signaal krijgt wanneer hij te dicht op zijn voorganger zit.

Essay Een posthumaan scenario Zwermgeesterij (Jos de Mul De Groene Amsterdammer 17 mei 2018 p. 86-89):
Als ik naar de boom in mijn tuin kijk, dan ben ik het die de boom ziet. Het is niet mijn buurman die hem ziet. Maar wat niet is kan nog komen, in het posthumane tijdperk waarin ons brein geïntegreerd is in een computernetwerk.
Hoewel de mens de schepper is van technologieën betekent dat niet dat hij ze ook volledig beheerst. Technologieën brengen voortdurend onvoorziene neveneffecten met zich mee. Het zijn geen neutrale middelen die we naar believen kunnen inzetten om menselijke doelen te realiseren, ze brengen ook steeds nieuwe doelen met zich mee, waaraan we moeilijk kunnen ontsnappen. Wie had bij de introductie van de sociale media verwacht dat vijftien jaar later bijna twee miljard mensen gekluisterd achter beeldschermpjes vrijwillige dwangarbeid voor Facebook zouden verrichten? Net als Prometheus in de beroemde mythe zijn we door onze eigen vindingen vastgeketend. We zijn, zoals Heidegger het vijftig jaar geleden vaststelde, het ultieme object van de technologie geworden. Met de convergerende technologieën is immers ook mensverbetering – human enhancement – op de wetenschappelijke agenda geplaatst.
Het internet, niet zonder reden aangeduid als het zenuwstelsel van de informatiesamenleving, is een belangrijke bouwsteen van het ‘globale brein’. Wat eerst een metafoor was, lijkt met de ontwikkeling van breinmachine-interfaces haar metaforische karakter steeds meer te verliezen. Inmiddels zijn twee miljard mensen via hun beeldschermpjes met elkaar verbonden en Facebook is sinds 2017 bezig met een Brain Machine Interface (BMI)-project, om internet direct in het brein te implementeren (reden om je privacysettings extra in de gaten te houden).
Wetenschappers en ondernemers als Stephen Hawking en Elon Musk hebben ons de afgelopen jaren gewaarschuwd voor de mogelijkheid dat superieure kunstmatige intelligenties nog deze eeuw de mens zullen gaan overheersen. Gezien de enorme complexiteit van het menselijk brein (samengesteld uit niet minder dan honderd miljard neuronen, oftewel analoge processoren), lijkt me de kans groter dat inferieure intelligenties – de reëel existerende algoritmen – ons leven steeds meer gaan controleren.

Macron is hetzelfde liedje (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 10 mei 2018 p. 16-19):
Progressieve politici hebben te weinig oog voor de economische onderklasse, vindt de Franse socioloog Didier Eribon, die zelf opgroeide in een arbeidersgezin. Vandaar ook dat ze geen antwoord hadden op de crisis.
Want internationaal mag Emmanuel Macron dan worden onthaald als de grote redder, de man die de populistische revolutie een halt toe wist te roepen en Frankrijk en de Europese Unie definitief uit de crisis kan loodsen, Eribon vindt het enthousiasme over zijn president volstrekt onbegrijpelijk. Volgens hem is Macron juist de belichaming van de financiële elite en het technocratische beleid dat tot alle ellende heeft geleid. ‘Hij is verschrikkelijk. Zijn verkiezing heeft gezorgd voor precies datgene waarvoor ik bang was: het ontmantelen van de publieke sector en het doorvoeren van een neoliberale agenda, op een manier die zelfs een rechtse regering niet was gelukt. In de ogen van Macron bestaat er geen rechts of links, enkel de noodzakelijke hervormingen, die neerkomen op het vergroten van economische ongelijkheid. Het is hetzelfde liedje dat we al jaren horen.’
In 2008 kwamen de tekortkomingen van het geglobaliseerde hyperkapitalisme pijnlijk aan het licht – het uitgelezen moment voor een alternatief economisch verhaal, zou je zeggen. Maar dat hadden de linkse partijen niet paraat. Hoe komt dat?
De oorzaken van de problemen en de reden waarom links geen overtuigende antwoorden kon bieden op de crash gaan terug tot voor de crisis.
Links heeft alles verraden waar het ooit voor stond. Het zou de vertegenwoordiger moeten zijn van de onderdrukte en uitgebuite klasse – de arbeiders – maar politici als Schröder in Duitsland, Blair in het Verenigd Koninkrijk en Hollande in Frankrijk hebben dat volledig afgezworen. Ze begonnen dezelfde rechtse taal te spreken over modernisering en hervormingen, dat in de praktijk uitdraaide op het uitkleden van de verzorgingsstaat.
Hoe kan links opnieuw zo’n coalitie bouwen?
Op dit moment is links alleen maar in de verdediging gedrongen. We beschouwen het al als een overwinning als we een maatregel weten tegen te houden, terwijl we zouden moeten bouwen aan een progressief alternatief. Vorig jaar schreef ik een artikel met de titel Pour une nouvelle esprit soixante-huite – dat is wat we moeten doen:
de geest van ’68 nieuw leven inblazen.’

Citaat uit column van Caroline Gruyter (1 maart 2018):
Een Frans boek maakt furore in Duitsland: Retour à Reims van de socioloog Didier Eribon. Het is een openhartige roman over zijn ooit communistische familie: fabrieksarbeiders in Noordoost-Frankrijk, die nu vrijwel allemaal op het Front National stemmen.
Eribon velt een hard oordeel over links, van de traditionele Franse Parti Socialiste en de Britse Labour Party tot ‘vernieuwde’ linkse partijen als Podemos in Spanje of zelfs Occupy Wallstreet, die de ‘andere 99 procent’ zegt te vertegenwoordigen. Hij verwijt ze allemaal dat ze in hun strijd tegen de uitwassen van de globalisering en het neoliberalisme – uitwassen die zijn familie hard treffen en moedeloos maken – alsmaar nationalistischer worden. Het valt hem op dat linkse partijen steeds vaker termen als patrie of Heimat gebruiken. Dat ze steeds meer accent leggen op de strijd van ‘het volk’ tegen de elite, oligarchen en immigranten. Maar de volgende vraag is dan: wie horen er wel en niet tot dat volk? Zo kom je in een onsmakelijke Blut-und-Boden discussie terecht die iedereen, arbeiders incluis, alleen maar verder van huis brengt.
Enkele andere boeken over dit onderwerp (dat vaak neerbuigend wordt weggezet als populisme):
- Jay-Werner Müller. Wat is populisme (2017),
- Joris Luyendijk. Kunnen we praten (2017),
- David Van Reybrouck. Pleidooi voor populisme: pamflet (2008)
- Ferdinand Grapperhaus. Rafels aan de rechtsstaat (2017)
- Jos de Mul. Paniek in de polder: polytiek in tijden van populisme (2017)
- Rob de Wijk. De nieuwe revolutionaire golf: waarom burgers zich van hun leiders afkeren (2016)
- Kees Vuyk. Oude en nieuwe ongelijkheid: over het failliet van het verheffingsideaal (2017)
- Bob Crébas. Het land van goed naar beter: op zoek naar Blue Zone NL (2017)
- Philipp Blom. Wat op het spel staat (2017)

Klasse (Ewald Engelen De Groene Amsterdammer 28 februari 2018 2018):
De hardvochtige politieke vertaling hiervan is dat globalisering weliswaar negatief heeft uitgepakt voor onze eigen onderklasse, maar in landen als India en China honderden miljoenen armoedzaaiers de weg heeft gewezen naar een middenklassenbestaan van Europese en Amerikaanse kwaliteit. Het antwoord hierop is niet het terugdraaien van de globalisering maar investeren in de onderwijskansen van de onderklasse. Dit herbivore neoliberalisme is in Nederland en elders gemeengoed geworden onder de middenpartijen.
Eribon toont in zijn boek hoe naïef deze opvatting is. De uitbuiting van het menselijk materiaal dat in landen als Frankrijk, Duitsland, Nederland en Engeland de onderklasse is gaan vormen is endemisch. En, zouden marxisten zeggen, dat is inherent aan kapitalisme. In huiveringwekkende passages laat Eribon zien hoe zijn grootouders, ouders en broers steeds weer hun neus stootten op de poorten van die onderwijsvormen die hun toegang hadden moeten geven tot het middenklassenbestaan. Lichaamshouding, levensstijl, accent, kleding, lichamelijke hygiëne: alles verraadde de arbeider in het kind. En leidde onherroepelijk tot de subtiele uitsluiting van die ladders die tot echte emancipatie hadden kunnen leiden.

Breuklijnen in een mal (Victor Broers De Groene Amsterdammer 10 mei 2018 p. 36-41):
Het beleid van de Europese Unie is gebaseerd op verouderde beginselen en instrumenten. Volgens denkers uit de Europese ‘periferie’ is een heroriëntatie nodig: ‘Ondanks alle mooie woorden over eenheid bewegen we in de praktijk al richting een Europa van meerdere snelheden en andere richtingen.’
In de praktijk staan de meeste Europese burgers nog mijlenver van het Europees project. Het debat over toekomst en de ontwikkeling ervan wordt dan ook vooral nog beheerst door politici en technocratische beleidsambtenaren. Natuurlijk zijn er pogingen ondernomen om de burger directer in contact te brengen met ‘Europa’ – de belangrijkste is de oprichting van een Europees Parlement. Maar wie de opkomst bij de laatste paar Europese verkiezingen beziet, moet concluderen dat er tussen Europeaan en Europees project nog een wereld te overbruggen valt.
Voorafgaand aan haar lezing aan de Radboud Universiteit Nijmegen vertelt de Duitse historica en filosoof Ulrike Guérot hoe dit volgens haar komt: ‘Europese samenwerking is tot nu toe vooral een project van overheden geweest, niet van de burger zelf.’ Guérot meent niet alleen dat een Unie met een Frans-Duitse kern geen toekomst meer heeft, ze denkt dat we zelfs de natiestaat als uitgangspunt los moeten laten: ‘De natiestaat als politiek-bestuurlijke entiteit is eigenlijk helemaal geen natuurlijke entiteit voor Europa. Ons continent is door de eeuwen heen eigenlijk altijd een lappendeken van regio’s geweest, die in verschillende constellaties onderdeel waren van een groter geheel. Maar Europa heeft ook een groter geheel nodig, een structuur die de verbondenheid tussen de verschillende culturen recht doet en zich meer met de burger verbindt.’
Haar oplossing is radicaal: ‘Om een Europa te creëren dat van ons allemaal is en waarin mensen zich, ondanks hun grote verschillen met elkaar verbonden kunnen voelen, zal Europa een directe republiek moeten worden.’ In 2014 was zij dan ook een van de oprichters van het European Democracy Lab, dat ijvert voor de creatie van een politieke entiteit die voor meer verbinding en gelijkwaardigheid zorgt tussen de Europese volkeren, maar waarin deze met al hun verschillen naast elkaar kunnen leven. ‘Door de eeuwen heen heeft men elkaar in Europa vaak bevochten – uit angst voor elkaar of voor verandering. Maar na de strijd en de verdeeldheid kwam ook altijd weer de zoektocht naar verbinding.’

De lessen van het tweede kabinet-Rutte (Wilma Borgman en Max van Weezel Vrienden tegen wil en dank):
De PvdA-minister van Buitenlandse Zaken was niet de enige die kritiek had op het zogenaamde ‘maandagochtendoverleg’. Niet in de Trêveszaal, waar vrijdag de ministerraad vergaderde, maar op het ministerie van Sociale Zaken, werden in het begin van de week de belangrijkste besluiten binnen de VVD/PvdA-coalitie genomen, in aanwezigheid van alleen premier Rutte, vicepremier Asscher en de fractieleiders Zijlstra en Samsom (na zijn vertrek in december 2016 nam Attje Kuiken zijn plaats in). Op Sociale Zaken werden deals gesloten als: er wordt geen straf gesteld op illegaal verblijf in Nederland, maar dan komt er wel lastenverlichting voor de middeninkomens. De ministerraad kon dan nog alleen ja en amen zeggen. Koenders miste de hartstochtelijke discussies in de ministerraad die hij tussen 2007 en 2010 had meegemaakt, maar verder was hij best te spreken over de samenwerking met de VVD.

Henk te Velde Stijlen van leiderschap Persoon en politiek van Thorbecke tot Den Uyl
Hoofdstuk 4 Gewone Nederlanders. De tijd van Drees
'Een nieuwe model-politicus (p. 160,161):
De katholieke leider C.P.M. Romme bleef een man voor eigen gebruik die vooral ontzag afdwong, om niet te zeggen dat hij intimideerde. ‘Met Romme dweept men niet’, zei men zelfs in eigen kring. Niet zijn warmte maar zijn ‘methodisch koel advocatenbrein’ werd geprezen en zelfs op het hoogtepunt van zijn carrière, bij de verkiezingen van 1956, meende de reclameman van de KVP dat er geen beginnen aan was‘om Professor Romme in korte tijd populair te maken’.21 Hem bleef zijn vooroorlogse ministerschap achtervolgen waarin hij het befaamde kwartje van Romme had voorgesteld, een spaarmethode waarin de regering werklozen steunde op voorwaarde dat zij op hun armoede nog zouden bezuinigen. Als katholieke arbeiders de zaak na de oorlog dreigden te vergeten, dan wilden Rommes tegenstanders hun herinnering wel opfrissen. Bovendien was hij geen verzetsheld en werd zijn rol in de oorlog in twijfel getrokken. In de KVP zelf kon hij goed op de trommel van de katholieke saamhorigheid slaan - daar was hij ‘de voorman, de generaal, de geweldige’ en ‘het orakel’22 - maar onder de katholieke kiezers was hij niet speciaal gezien en buiten katholieke kring werd hij vaak niet echt vertrouwd.\\ Wat vaderlijk zei de christelijk-historische H.W. Tilanus: ‘Sommigen hebben hem, zeer ten onrechte, onbetrouwbaar genoemd. Maar ik herhaal: hij is gecompliceerd, en dat gaf wel eens misverstanden bij mensen die dat niet doorzagen.’23 De Haagse Post merkte bij de verkiezingen van 1956 op dat Carl Rommes‘sobere levenswandel’ de Nederlanderstoch erg goed zou moeten liggen. Waarom was hij dan niet populair? Het blad zocht het in ‘een samenloop van een Jezuïtische en juridische opleiding’.24 Het niet-katholieke deel van het electoraat bleef vreemd staan tegenover Romme. Hij hield van politiek theater op een manier die protestanten maar raar vonden,25 en bewaarde de katholieke eenheid door werk achter de schermen dat op de publieke opinie met haar rechtlijnig-protestantse normen een onbetrouwbare indruk maakte. Er was ontzag voor Romme en in de Kamer kon amper iemand tegen hem op,26 maar hij bepaalde niet het beeld van Nederland in die periode. Dat zou ook nog moeilijk geweest zijn in een land waar het publieke leven nog steeds vooral bepaald werd door orthodoxe, vrijzinnige en voormalige protestanten. In dat land paste Drees beter.

In het kader van een heitje voor een karweitje kwam ik in 1958 bij de familie Romme thuis en poetste de schoenen van Professor Romme. In de kerk van Bloemendaal zat ik zondags in die periode vaak naast Professor Romme. Van 1945 tot eind 1952 politiek hoofdredacteur van de Volkskrant. Ruim 55 jaar ben ik een trouwe lezer van de Volkskrant. Voor veel redacteuren zal het zeker niet eenvoudig zijn om er is niets nieuws onder de zon te accepteren. De tijdgeest verandert, maar niet de eeuwige wederkeer, die al millennia bekend is.

Het IJmuidense staalbedrijf viert zijn 100-jarig jubileum. Ter gelegenheid van vijfenzeventig jaar Hoogovens heb ik in 1993 het boek Concern in beweging ontvangen. Willem Nieuwenhuys schrijft in het hoofdstuk De 'drang naar werkgemeenschap' onder Familie-achtige cultuur (p. 149):
De werkgemeenschap Hoogovens is in veel opzichten een spiegel van de samenleving. Het personeel bejegent de directie met een eerbied eigen aan de tijd.
Kerkelijke elementen zijn er ook: bij tijd en wijle een godvruchtige bespiegeling in 'Samen'; een gevoelen onder het personeel dat je, om promotie te maken, van dezelfde signatuur moet zijn als de bedrijfsleiding, namelijk protestant; of bijvoorbeeld de berisping van een smeltmeester die in zijn ploeg alleen katholieken blijkt aan te stellen.
Er is Volgens Hans Leeuwens, auteur van het boek Oosterse wijsheid en westerse renaissance en destijds directeur van Van Ede & Partners, altijd een derde punt (lees Derde weg van Benjamin Barber), de neutrale factor, een hogere vorm van bewustzijn om tussen twee polen balans te creëren.

Jeroen Smit vraagt zich in Buitenhof (13 mei 2018 NPO1) af hoe het toch komt dat slimme leiders zulke domme dingen doen?
The FT today published a fascinating interview with Thomas Middelhoff, the former CEO of Bertelsmann, the German media giant. Middelhoff became a star during the dot-com boom—his $50 million investment in AOL became a $7 billion exit five years later—and then his star fell. Middelhoff ended up sentenced to three years in prison after being found guilty of 27 counts of embezzlement and three counts of tax evasion in 2014. Middelhoff’s crimes were not the kind of thing that would land an American executive in jail: Mostly, they centered on his predilection for taking a helicopter to work to avoid nasty traffic jams. He billed those expenses to the company, but they had never been authorized, and he should have paid for them himself. Meanwhile, in London, Barclays CEO Jes Staley has been fined $870,000 for attempting to identify a who complained about the way that the bank hired one of Staley’s friends; the bank’s board has also clawed back some $680,000 from Staley’s annual bonus.
Middelhoff, now out of jail and claiming to have lost all of his wealth, is at peace with his prison sentence, and has come to hate his former self, the arrogant and narcissistic CEO who craved affirmation and who failed to hold himself to the same standards he demanded of everybody else. He told the FT that he’s rediscovered his Catholic faith, and talked about learning humility.
Staley hasn’t quite had the same kind of come-to-Jesus moment, but did put out an apologetic statement saying that his behavior was inappropriate.
Can we take either of these two stories of punishment and contrition entirely at face value? Almost certainly not. I find it very hard to believe that Middelhoff is as broke as he says he is. But the fact remains that in both cases a high-profile CEO has been handed down a very public punishment by his government, and in both cases he has accepted that punishment as being entirely legitimate.

Tegenlicht (VPRO 13 mei 2018 NPO2):
Donald Trump en Thierry Baudet werden beiden afgebeeld met de groene kop van Pepe the Frog. De kikker groeide van een vrij onschuldig stripfiguur uit tot een controversieel internet-icoon. In aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd Pepe zelfs tot officieel haatsymbool uitgeroepen. Pepe staat nu tussen het logo van de Ku Klux Klan en het hakenkruis. Hoe kan een ironisch bedoelde kikker eindigen als symbool voor neonazi’s? En is deze bestempeling wel terecht?
Wie zitten er achter deze stroming? Waarom is deze tegencultuur zo enorm populair op internet? En wanneer is het echt niet meer grappig? Reis mee door het fictieve land Kekistan, waar de inwoners het opnemen tegen Normistan. Het land waar de zogenoemde ‘Normies’ wonen, de mensen die maar half door hebben dat er zoiets als een Kekistan bestaat. Een zoektocht in het schemergebied tussen internettrollen en de keiharde politieke werkelijkheid van Alt-right.

Kekistan (Julien Althuisius Volkskrant 14 mei 2018 V2):
Aan het eind wilde Kekistan-oprichter Jeff Holiday zijn publiek nog een ding meegeven. 'De boodschap van Kekistan is belangrijk: De vrijheid om jezelf te uiten zonder angst. Zonder dat identiteitspolitiek dicteert wat je wel en niet mag zeggen. Dat is belangrijk. Maar Kekistan mag je niet te serieus nemen. Want wij nemen het zelf niet zo serieus.' Mooi is dat.

Modern ideeëngoed verslijt razendsnel (Dirk-Jan van Baar Volkskrant 11 augustus 2016 p. 18):
Europese gedachte
In plaats dat democratieën de handen ineenslaan, draait alles om identiteitspolitiek, van verongelijkte meerderheden tot de kleinste minderheid.
Alleen de Japanners wisten zich aan de Europese kolonisatie te onttrekken, en in mindere mate de Turken, al werd hun moslimrijk steeds kleiner. Maar vrijheid en democratie werden toen niet als 'gemeenschappelijke waarden' gedefinieerd. Dat deden alleen de Amerikanen, die zich tegen het Europese kolonialisme verzetten.
Van gemeenschappelijke westerse waarden kon je een eeuw geleden niet spreken. De Europese orde moest door het blauwe bloed van de koningshuizen bijeengehouden worden: nooit meer een Franse Revolutie! In Rusland moesten de bolsjewieken nog de macht grijpen, algemeen kiesrecht (laat staan vrouwenkiesrecht) was er nergens, de kerken waren bezig hun eigen geloofsgemeenschap te emanciperen en hadden de vrede nog niet ontdekt.
De westerse waarden van nu, vrijheid, democratie en mensenrechten, zijn op Amerikaanse leest geschoeid. Amerika is nog steeds een christelijk land. Maar het christendom, een lijdensverhaal geworteld in een geschiedenis van tweeduizend jaar waaraan het hele Westen zijn gelijkheidsmoraal ontleent, is in Europa bezig in rap tempo te verdwijnen, zonder dat iemand het erg vindt.
Identiteitspolitiek
De Europese idee, tot voor kort nog een visionaire gedachte die op pragmatische wijze nationale tegenstellingen moest overwinnen, wordt nu als utopie afgewezen, als politiek correct maakbaarheidsideaal van de linkse kerk.
De vraag in hoeverre hiermee het kind met het badwater wordt weggegooid, wordt niet gesteld.
Ineens maakt iedereen zich druk om gelijkberechtiging van lhbt'ers, een afkorting die tot voor kort volkomen onbekend was. Je zou denken dat de democratische landen vanwege alle uitdagingen uit de niet-westerse wereld de handen ineenslaan, maar alles draait om identiteitspolitiek van verongelijkte meerderheden tot de kleinste minderheid.
Tegelijk ziet Europa zich geplaatst tegenover een ontketende moslimwereld die een eeuw geleden alleen nog toekomst had als die in Europese zin zou hervormen. Nu is het de vraag of het ontkerkelijkte Europa zich zal handhaven, onder druk van een vreemde religie waarvan nooit gedacht is dat die voor de moderne wereld nog een serieuze bedreiging kon zijn. Dat staat garant voor nog veel meer gekkigheid.

Knarsend (Willem Pekelder NRC 30 maart 2018):
In Rotterdam werd GroenLinks, ondanks forse winst, niet de grootste partij, zoals in Amsterdam. Maar het theatercollege dat Femke Halsema van de week afstak in het Oude Luxor was bij uitstek ook Rotterdams. In een van de meest multiculturele steden van Nederland stelde ze de vraag: is er zoiets als een vaststaande identiteit? „Nee”, betoogde Halsema meteen al bij aanvang. „Nationale identiteit en bijbehorende tradities zijn bedacht. De Gouden Koets dateert van 1901, het Wilhelmus als volkslied van 1932. Met andere woorden: Nederland is een idee dat je kunt veranderen.” Inspirator voor Halsema’s cultureel antropologische visie is de Amerikaanse geleerde Benedict Anderson, die in Imagined Communities (1983) nationale identiteit omschrijft als een sociale constructie, bedoeld om verbinding te scheppen tussen mensen die elkaar niet kennen.
Dat het met het laatste in Nederland is misgegaan erkende Halsema volmondig, en ze spaarde daarbij ook zichzelf niet. „Ik voel me vaak unheimisch in Amsterdam-Oost met z’n mannen in djellaba’s, vrouwen in het zwart en provocerende Marokkaanse jongeren. Ben ik veranderd of is mijn wijk veranderd? Sta ik onder invloed van angst voor terreur? En zo ja, is mijn gevoel dan in overeenstemming met de feiten?”
Nee, concludeerde Halsema, en ze verwees naar het „contra-intuïtieve” SCP-rapport van afgelopen december waarin staat dat het heel goed gaat met Nederland. „In 1994 vond 49 procent van de Nederlanders dat er te veel migranten waren. Hoe ligt dat percentage nú volgens u? Schat vooral niet te hoog, want dan moet ik minder, minder, minder gaan roepen.” Een lach weergalmde door de halfvolle zaal, waarna het antwoord luidde: „31 procent.”
We zijn „ver verwijderd van de ondergang”, beklemtoonde Halsema, maar zullen wel onderling in gesprek moeten blijven, over de „
nationale identiteit als werkhypothese.” Dat dat gesprek knarst hoort volgens haar bij een vrij land, „waar de coffeeshop is gevestigd naast de School met de Bijbel”. Uiteindelijk zal het wel goed komen met onze multiculturele samenleving, vermoedde de ex-politica. „We zijn, om Erasmus te citeren, per slot van rekening een welwillend en zachtmoedig volk.”

Eenheid en verscheidenheid (Radha Burnier Theosofia december 2002 p. 211-215):
211,212: Als we spreken over eenheid en verscheidenheid, zien we verder dat veel mensen de formulering “eenheid in verscheidenheid” gebruiken, ook Gorbatsjov toen hij aan de macht kwam! Dit houdt in dat, hoewel er verscheidenheid bestaat, veel mensen hierachter een eenheid aanvoelen. We verschillen allemaal van elkaar, fysiek natuurlijk, maar we denken en gedragen ons ook anders. Toch is er tegelijkertijd een eenheid in het feit dat we allemaal menselijke wezens zijn met dezelfde menselijke reacties van vreugde of verdriet, van hoop of vrees. We kunnen een dergelijke onderliggende eenheid midden tussen de enorme hoeveelheid diversiteit aantreffen, achter elk afzonderlijk ding.
212: Als al deze elementen niet perfect als eenheid zouden samenwerken, geregisseerd door wat we eenvoudigweg even “wil” noemen, dan zou het lichaam niet bestaan. Het lichaam is dus een eenheid en een verscheidenheid.
De oude wijsheid, of we die nu kennen als theosofie, Vedanta of wat dan ook, stelt dat deze fysieke wereld een afspiegeling is van verscheidene niveaus met een veel subtielere realiteit. Dit wordt aangeduid met het aloude axioma “Zo boven, zo beneden; zo beneden, zo boven.”
213: Op de nog ijlere gebieden, de causale niveaus, is het net zo: er is een eenheid die op hetzelfde moment een verscheidenheid inhoudt. Ze kunnen niet van elkaar gescheiden worden, zoals de golven niet gescheiden kunnen worden van de oceaan.
Krishnamurti vermeldt in zijn dialoog met David Bohm een basis die ten grondslag ligt aan alles dat we kennen en waarnemen. Hij zegt ook dat hierachter nog een andere bestaansgrond ligt, een zeer raadselachtige stelling.
213: Ieder deel op zich is in essentie hetzelfde als het geheel en vertoont verschillende kenmerken van dat geheel.
De microkosmos is de macrokosmos. Hierover staan welbekende uitspraken in religieuze teksten, bij voorbeeld in de bijbel: In den beginne was het Woord; en het Woord was bij God; en het Woord was God (Johannes 1). Het Woord verwijst naar de mogelijkheid om in de wereld tot manifestatie te komen. Dit kon niet gescheiden worden van de ongemanifesteerde basis van waaruit het voortkwam, de basis die, zelfs als het tot manifestatie kwam, deel blijft uitmaken van het ongemanifesteerde. Dit is een paradox. Mevrouw Blavatsky zei ook dat er vanaf het tijdstip van manifestatie paradoxen waren. De absolute Werkelijkheid brengt uit zichzelf dingen tot manifestatie die van die absolute werkelijkheid zelf lijken te verschillen, terwijl die werkelijkheid blijft wat het altijd was. Datgene wat tot uitdrukking komt lijkt alleen verschillend, maar is altijd het zelfde als de Bron.

Krishnamurti: Alleen als het denken – en niet alleen het denken, maar ook het leven – volledig harmonieus is, zonder tegenstellingen. Alleen zo’n denken kan waarheid vinden, kan waarheid waarnemen. Waarheid is niet iets abstracts, waarheid is hier.

De essentie, de kwintessens in het oeuvre van Teilhard de Chardin draait er om, dat liefde de sleutel tot alle eenheid is, Agapé Love versus Conditional Love is. In the New Testament, agape refers to the covenant love of God for humans, as well as the human reciprocal love of God. Agape, Greek word, given the association of "loving-kindness" or "love". Met agape wordt een door beginselen geleide of beheerste liefde bedoeld. Ze kan al dan niet genegenheid en warme gevoelens inhouden. Deze liefde richt zich op de behoeften van de ander, zoekt wat het beste voor de ander is en laat de ander de vrije keus om die liefde te beantwoorden of niet. De kwintessens van het rapport 'E i V', het Meta-leren berust op het bewustzijn van bewustzijn.

H.P. Blavatsky De sleutel tot de theosofie (p. 46):
B: Hebt u ook een zedelijk stelsel dat u in de Society ten uitvoer brengt? Th: Er is een zedenleer die duidelijk genoeg is voor ieder die haar wil volgen. Ze bestaat uit het essentiële en beste van de zedelijke beginselen van de wereld, verzameld uit de leringen van alle grote wereldhervormers. U zult daarom Confucius en Zoroaster, Laotze en de Bhagavad-Gita, de voorschriften van Gautama Boeddha en Jezus van Nazareth, van Hillel en zijn school, zowel als van Pythagoras, Socrates, Plato en hun scholen erin vertegenwoordigd vinden.
251,252: Aan kinderen moet bovenal zelfvertrouwen worden geleerd, liefde voor alle mensen, altruïsme, onderlinge verdraagzaamheid en in de allereerste plaats zelfstandig en logisch denken. Wij zouden het zuiver mechanische geheugenwerk tot een volstrekt minimum terugbrengen en die tijd besteden aan de ontwikkeling en oefening van de innerlijke zintuigen, vermogens en latente capaciteiten. We zouden ernaar streven ieder kind als een eenheid te behandelen en het zo opvoeden, dat zijn vermogens zich op de meest harmonische en gelijkmatige wijze ontplooien, zodat zijn bijzondere aanleg zich volledig en natuurlijk ontwikkelt. We zouden ons richten op het vormen van vrije mannen en vrouwen, intellectueel vrij, moreel vrij, in alle opzichten onbevooroordeeld en bovenal onbaatzuchtig. En wij geloven dat veel hiervan, zo niet alles, zou kunnen worden bereikt door een juiste en echt theosofische opvoeding.
342: Tetragrammaton: De naam van de godheid in vier letters, in ons schrift IHVH. Het is een kabbalistische term die op een meer materieel vlak overeenstemt met de heilige pythagorische Tetraktys (Deel II, p. 526).

De lichaamsdiagonaal ld (space diagonaal), van een balk of rechthoekig blok, wordt volgens het theorema van Pythagoras berekend met de wortel uit L2 + B2 + H2 (a2 + b2 + c2).

Hierbij moet rekening worden gehouden dat de telling van Pythagoras en Aristoteles van de gewone rekenkunde afwijkt. De telling (1 + 2 + 3 + 4 = 10) van het pythagorisme drukt met elk cijfer ook het beginsel van de complementariteit uit. Het principe van de ‘eenheid der tegendelen’ van Heraclitus of het mechanisme 'These + Antithese = Synthese' van Hegel, het 1 + 1 = 3. Pythagoras maakt van het irrationaal getal gebruik. Het aantal irrationale getallen is overaftelbaar. Voor de getallen van Pythagoras wordt ook het begrip predicaat gebruikt.

‘Wereldverbeteraars’ vormen een bedreiging voor de machthebbers. Leiders, die zijn vermoord, maar zich met hart en ziel voor de mensheid hebben ingezet, zijn Mahatma Gandhi, Martin Luther King, Olaf Palma, Anwar Sadat, Itzhak Rabin en Daphne Caruana Galizia. Het zijn ‘wereldverbeteraars’ en wellicht op hun manier ‘klokkenluiders’, die op imposante wijze de andere kant van een zaak lieten zien. Het maakt deze personen tot een natuurlijke vijand van ééndimensionale denkers en dogmatici.

Kiezen we voor Regeneratie of Degeneratie wordt door onze vrije wil en het vermogen tot nadenken bepaald. Om het onbehagen in de maatschappij te verminderen is het wenselijk te kijken hoe Plotinus de ziel waarneemt. Uit de wereldziel komen de individuele menselijke zielen voort, en tenslotte op het laagste niveau de materie. Het is dus niet zo dat ziel uit de materie voorkomt. We zijn juist niet ons brein zoals Dick Swaab en Victor Lamme menen. Primair gaat het om het innerlijke zelf, het metafysisch idealisme van Hegel, Kant en Plato, dat sterk verwant is aan Innerlichkeit in het Duits. Bij Spinoza zijn God en Natuur twee kanten van dezelfde medaille. Het is de ‘intersubjectieve’ relatie van Jurgen Habermas, de psychosynthese van Roberto Assagioli, die beide verbindt.

Onbehagen (Gidi Heesakkers Volkskrant 25 april 2018 p. V2):
Scott Atran, antropoloog en onderzoeker, vertelde hem dat hij door zijn werk tot een vervelend besef was gekomen: 'Dat er in de mens niet intrinsiek iets aanwezig is dat voorkomt dat je de ene koers vaart en tegelijkertijd de andere koers stimuleert. Dat is griezelig. Ik zou ook kunnen zeggen: unheimisch.' Nee, het is geen geruststelling of eenduidige oplossing waarmee Heijne het kleine clubje kijkers dat hij op de late dinsdagavond bedient naar bed stuurt. Onbehagen laat zich niet 1-2-3 verjagen met het comfortabele gevoel dat uitersten elkaar vanzelf vinden; in deze serie gloort tot nog toe weinig hoop. Misschien dat broederschap daar volgende week iets aan kan veranderen.

Onbehagen (Bas Heijne 24 april 2018 NPO2):
Het idee van de universele gelijkheid, gelijkheid ongeacht ras, geslacht of seksuele voorkeur, wordt in de wereld steeds krachtiger in twijfel getrokken, met name door fundamentalisten en nationalisten. Onze open samenleving lijkt meer onder druk te staan. Bas Heijne verkent de grenzen van de gelijkheid.
Waar komt die afwijzing van het ideaal van gelijkheid vandaan? Richt die zich tegen de bestuurlijke elites? Tegen de westerse dominantie? Is het onvrede over de destructieve kant van globalisering? Of snijdt het veel dieper en is het een totale afwijzing van het idee van gelijkheid zelf?
Heijne voert gesprekken met o.a. historica en journaliste Anne Applebaum, filosoof en agitator Aleksandr Doegin, schrijver David Van Reybrouck, voormalig Charlie Hebdo-redactrice en activiste Zineb El Razhoui, antropoloog en terrorisme-expert Scott Atran en sociaal psycholoog en radicaliserings-expert Nafees Hamid.

'Ras' doet er pas toe sinds de 18de eeuw (Devin Vartija p. 27):
Slavenhouders en koloniale ambtenaren voerden het verschil tussen rassen op als rechtvaardiging van slavernij, die zij voor economisch noodzakelijk hielden.

Grizzly's in Alaska, opgelet (Ben van Raaij Volkskrant 23 mei 2018 p. 21):
En weer helpt Donald Trump een maatregel van Obama om zeep. Hij versoepelt de jachtregels in Alaska. Beren mogen worden gelokt met hondenvoer en honing, om ze daarna van dichtbij neer te knallen.

Oorlog tegen de babyboomers (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 19 april 2018 p. 36-39):
Voor nieuw rechts is mei ’68 zowel een afzetpunt als een inspiratiebron. Met dezelfde tactieken als de soixante-huitards strijdt een coalitie van ongure stromingen voor een rechtse revolutie die de Europese beschaving moet redden.
Dat veranderde begin jaren negentig, toen Frits Bolkestein als eerste een aanval lanceerde op de generatie van ’68. Wat Bolkestein onderscheidde van conservatieve politici voor hem was dat hij brak met de consensuscultuur van de Haagse kaasstolp, waarmee hij volgens Oudenampsen de weg baande voor het radicaal rechtse geluid van Geert Wilders, Pim Fortuyn en Thierry Baudet. Hij was, in gramsciaanse termen, een uitdager van de hegemonie. Als je de uitspraken van Bolkestein nu terugleest, klinken die vrij bedaagd, zeker in vergelijking met de huidige retoriek van de uitdagers op rechts. Waar de VVD-coryfee kritiek leverde op het establishment dat zich zonder slag of stoot zou hebben overgegeven aan soixante-huitards, waardoor Nederland zijn morele kompas was verloren, ontaardde de cultuuroorlog met de opkomst van de LPF en later de PVV en FvD in een regelrechte kruistocht tegen de islam. Tot afgrijzen van Bolkestein, die Wilders vorig jaar in The New York Times vergeleek met de ‘tovenaarsleerling’ die een nieuw geleerde spreuk gebruikt waarvan de gevolgen hem boven het hoofd groeien. Waarbij de vraag natuurlijk is of Bolkestein in die metafoor dan zelf de leraar is.
Want de huidige tijdgeest wordt misschien wel sterker bepaald door de nieuw rechtse backlash dan door de culturele revolutie waartegen ze zich afzet. ‘The great moving right show’, noemde socioloog Stuart Hall het al in 1979. Die show is de laatste jaren alleen maar verder gegaan. In het Witte Huis zetelt een president die immigranten ziet als verkrachters en moslims de toegang tot het land wil ontzeggen.

Het onbewuste van een kreeft (Arthur Eaton De Groene Amsterdammer 7 juni 2018 p. 60-61):
Voor zijn ‘regels voor het leven’ laat Jordan Peterson zich leiden door de wil tot macht, verkapte rassenleer en survival of the fittest. Om over de rol van vrouwen nog maar te zwijgen.
Wat u in uw lezing zei over Carl Jung heeft mijn leven veranderd’, zegt een jonge student met een blonde spuuglok. Hij staat in een bomvolle collegezaal. ‘En wat u daarna zei over The Lion King en het onbewuste’, de jongen wijst op zijn heavy metal T-shirt, ‘dat gaf me zo’n waanzinnig gevoel in mijn buik. Ik dacht: misschien is dit wel God of zo.’ Hij slaat zijn ogen neer. Professor Peterson knikt begripvol. ‘Je moet oppassen met het lezen van Jung’, zegt hij vaderlijk. ‘Die teksten veranderen je manier van denken.’ Het boek leest als een soort mash-up van Wikipedia-lemma’s, geremixt door een zwartgallige dominee. Het is dan ook verleidelijk om het werk af te doen als een postmodern allegaartje van conservatieve prietpraat, maar dat is te gemakkelijk: er is wel degelijk method to the remix. Drie denkers zijn impliciet aanwezig in het werk: Nietzsche, Jung en Darwin.
Daarna komt Carl Jung. Jung en Sigmund Freud verbraken ooit hun vriendschap over de inhoud van het onbewuste. Volgens Freud was het onbewuste uiteindelijk onkenbaar: er kunnen hooguit hypotheses over de inhoud worden opgesteld aan de hand van indirecte sporen ervan in het bewustzijn – dromen, grappen, versprekingen, et cetera. Maar zijn favoriete volgeling, de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung, geloofde dat men direct toegang kon krijgen tot de inhoud van het onbewuste. Het betrof een verschil in temperament: Freud was een wetenschapper; Jung een mysticus.

De boze witte man wil zijn mannelijkheid terug (Annieke Kranenberg, Hassan Bahara Volkskrant 21 april 2018 Zaterdag p. 2-5):
Feministen en hun handlangers bedreigen het welzijn van jonge mannen, vindt de razend populaire Canadese psycholoog Jordan Peterson. Deze week verscheen de vertaling van zijn bestseller. De Volkskrant sprak met voor- en tegenstanders van Petersons ideeën.
Jansen had ook dolgraag het boek 12 Rules for Life: an Antidote to Chaos van klinisch psycholoog Jordan Peterson willen vertalen. Hij is misschien wel de grootste fan van de 55-jarige Canadese hoogleraar in Nederland. Maar sinds Peterson de bestsellerlijsten in de Verenigde Staten, Engeland, Canada en Australië aanvoert, weet de filosofiestudent dat dit te hoog is gegrepen.
Net als meer van zijn generatiegenoten groeide Jansen op met een feministische moeder - zijn ouders waren gescheiden. 'Het feit dat ik een jongen was, heb ik niet als iets positiefs ervaren', vertelt Jansen. 'Mijn moeder vertelde feministische verhalen, hoe moeilijk het is voor vrouwen, hoe je als vrouw niets te zeggen hebt. Eenzijdige verhalen die, toen ik ze ging onderzoeken, niet bleken te kloppen.' Zijn moeder vindt het niet leuk dat hij zich als antifeminist profileert, zegt hij. Tegelijkertijd eert hij in lijn van Peterson de 'heldenrol' die moeders vervullen vanwege hun natuurlijke vermogen om kinderen te baren.
In een café in Arnhem schetst filosoof Sid Lukkassen, die hard aan de weg timmert als nieuwrechtse denker, een veel pessimistischer beeld. Net als Peterson vindt Lukkassen (30), die onlangs bij zijn vriendin in Brussel introk, het gelijkheidsdenken een sociale constructie. In zijn boek Avondland en Identiteit wil hij het debat aanzwengelen over een volgens hem groot taboe: de groeiende seksuele ongelijkheid in de West-Europese samenleving. Enerzijds maken hoogopgeleide vrouwen steeds meer deel uit van de bovenbouw. 'Zij gaan over de vorming van de jeugd, kunnen jongens zich daar nog in herkennen?', vraagt Lukkassen retorisch. Daarnaast willen deze vrouwen niet downdaten, maar 'ze willen ook geen saaie accountant, ze wil een ervaring'.
Politiek-socioloog Jan Willem Duyvendak, die net een conferentie over 'gender en nationalisme' in Amerika bijwoonde, snapt al helemaal niet wat nieuwrechts in Nederland met het 'petersoniaans' idee van mannelijkheid zou moeten.'
Duyvendak denkt dat Peterson zijn achterban opzadelt met een 'ahistorisch' idee van mannelijkheid dat hen alleen maar nog meer achterstand op zal leveren. 'Er bestaan geen 'tijdloze' mannelijke eigenschappen die verloren zijn gegaan. We zouden het idee van 'man-zijn' juist moeten vergroten. Anders blijven deze jongemannen het verlangen koesteren om ouderwetse rolpatronen te herstellen.'

De inzichten van Jesper Jansen, Sid Lukkassen en Jan Willem Duyvendak zijn niet controversieel, maar complementair. Het boek 12 Regels voor het leven: een remedie tegen chaos van Jordan Peterson heeft een astrologische betekenis.

Lang leve de echte man (Jan Derksen Volkskrant 24 april 2018 p. 24):
Wat ben ik blij met het inspirerende en vernieuwende werk van mijn Canadese collega, Jordan Peterson. Wat bijzonder prettig dat hij met zijn verbluffende populariteit de vele danig in versukkeling geraakte jongemannen een ‘way out’ biedt. Dit gaat me in mijn behandelpraktijk vast veel tijd besparen, wellicht besparen we hiermee zelfs op de alsmaar stijgende ggz-kosten.
Het overkomt me niet zo vaak dat ik zo blij wordt van het werk van een collega, tijd voor een feestje onder de titel: lang leve de echte man.

Competentie (Jeanette Bokhout Volkskrant 24 april 2018 p. 24):
Hij moedigt mannen (maar ook vrouwen) aan verantwoordelijkheid te nemen (competent te worden) en op die manier zin te geven aan hun leven. Heel wat anders dan de machtigste aap op de apenrots te worden die zich dan naar hartelust kan misdragen.
Verder is in het artikel de ideologie van voornoemde warriors (het cultuurmarxisme) weggelaten. Dat maakt het ook moeilijker om echt te begrijpen waar het Peterson om gaat.

Jordan Peterson 12 Regels voor het leven: een remedie tegen chaos (Uitgebreide bespreking):
Ethiek en religie
Gehoorzaamheid? We wantrouwen het. Discipline? We wantrouwen het. Zelf denken, daar zou het om draaien. En zelf bedenken we dat we God niet meer nodig hebben voor een objectieve beschrijving van de werkelijkheid. We flikkeren hem en al zijn waarden buitenboord.
De God(en) in de bijbel
Wat mensen volgens Peterson vaak opvalt is de onpersoonlijkheid van God in het Oude Testament. God geeft niet om de mens, vertelt alleen hoe je zou moeten handelen en zelfs dan gaat het nog vaak mis. Het Nieuwe Testament wordt vaak gelezen als een met een vriendelijke God, die meer is als een wijze vader.
Maar, vraagt Peterson zich af, is zo’n vriendelijke God wel realistisch? In een wereld waarin Auswitzsch kan ontstaan, waarin we bekend zijn met de gruwelheden waartoe de mens in staat is – jij en ik, maak jezelf niets wijs – kunnen we toch niet geloven in een algoede god? We kunnen toch niet meer geloven in een algoede werkelijkheid? We dienen volgens Peterson te leven alsof die goede God bestaat, alsof die goede werkelijkheid mogelijk is, alsof het leven het waard is om te leven. Maar niet op een naïeve manier. We moeten (niet) de slechte kanten van de mens onderkennen, niet ontkennen dat we in staat zijn tot Auswitzsch. Echter, we dienen tegelijkertijd te onderkennen dat we altijd, overal in staat zijn de wereld een beetje beter te maken, ook in Auswitzsch (beaamt ook Viktor Frankl, die Auswitzsch overleefde).
Als je je aandacht richt op je omgeving zal je volgens Peterson onvermijdbaar zaken vinden die je kunt verbeteren. Het moet iets zijn wat je wilt oplossen en kunt oplossen. Misschien is het die stapel papier waarvan je het sorteren al weken uitstelt. Sommige zaken zijn te hoog gegrepen. Je wilt het misschien wel, maar kan het niet. Zoek dan lager tot je zaken vindt die je kunt oplossen, wilt oplossen, en los ze dan op. Zoals hij het hele hoofdstuk al herhaalt: begin dus klein.

Schuw gesprek over éénstaatoplossing niet (Angélique Eijpe, Willem Beelaerts van Blokland en Jaap Hamburger Volkskrant 25 april 2018 p. 23):
De huidige crisis in Gaza laat maar weer eens zien dat de tweestatenoplossing niets anders dan een diplomatieke fictie geworden is. De machtsongelijkheid tussen beide partijen is simpelweg te groot. Daarom is het tijd dat we gaan praten over de éénstaatoplossing, zo stelt de OneStateFoundation.
Hoe geloofwaardig is deze formule nog, terwijl de Israëlische controle over het gehele gebied tussen de Middellandse Zee en de Jordaan gedurende de afgelopen 25 jaar alleen maar verder geconsolideerd is en de Israëlische premier dit - voor wat betreft de Westelijke Jordaanoever - ook niet meer wenst te ontkennen?
Over het voorgaande gaan we graag in gesprek, waarbij de inzet is om uiteindelijk tot een échte, stabiele oplossing te komen die een win-winsituatie oplevert voor Palestijnen én Israëli's. Het is al te makkelijk dit streven schouderophalend of met enig cynisme af te doen als 'irreëel'. De initiatiefnemers zijn zich van de obstakels minstens zo bewust als de critici. Maar, zoals Nelson Mandela ooit zei: It always seems impossible until it's done.

Kwaliteit van leven en de songtekst van Marco Borsato - Droom, durf, doe en deel
Sluit je ogen een seconde
zet een lach op je gezicht
zeg bedankt tegen het leven
voor de liefde en het licht
doe een wens voor iemand anders,
al lijkt het nog zo klein en stil
elke golf begint als rimpel
maar maakt altijd een verschil

Vier het leven om je heen,
hang de slingers op en dans met iedereen
Het leven is al veel te kort
ja, en alleen is maar alleen
Dus droom, durf, doe en deel met iedereen.

Pythagoras was een van de eerste 'interdisciplinaire' wetenschappers die het vakgebied muziekcognitie heeft verkend. Hoe goed kunnen we luisteren naar de stem van de ziel?

Music cognition is an interdisciplinary approach to understanding the mental processes that support musical behaviors, including perception, comprehension, memory, attention, and performance. Originally arising in fields of psychoacoustics and sensation, cognitive theories of how people understand music more recently encompass neuroscience, music theory, music therapy, computer science, philosophy, and linguistics.

Het universum is muziek
432 Hz verweven in hele universum Als we teruggaan naar het wijsje, dan is de ‘do’ de eerste toon, de grondtoon. Die eerste toon is van oudsher 432 trillingen per seconde, oftewel 432 Hertz (Hz). Die 432 trillingen per seconde is een toon die nauw verband houdt met het universum om ons heen. Die toon zit verweven in de natuur, in de wiskunde, in de planeetbanen, in het hele universum. Dat is ook de reden dat muziek normaal zo goed voor ons is, die muziek stemt ons als het ware af op het universum. Wij weten dat al heel lang. Dat is al heel oude kennis. Alle klassieke muziek van Bach, Brahms enzovoorts tot en met Verdi is gecomponeerd en uitgevoerd met gebruik van de ‘standaard’ A op 432Hz. In deze standaard is de C 512 Hz of in een lager octaaf 256 Hz, maar in steeds lagere octaven (512-256-128-64-32-16-8-4-2-1) komt de C uit op precies 1 trilling per seconde, de zogenaamde “oertoon”. Ze noemen deze stemming ook wel ‘wetenschappelijke stemming’, omdat deze stemming ook wetenschappelijk gezien past bij het universum. De oudst bekende voorstander van deze stemming is Plato, de wijsgeer uit Griekenland.

Een kwart eeuw - privaatrechtelijke opstellen - aangeboden aan prof. mr. H.J. Snijders ter gelegenheid van zijn emeritaat
2. Law and Music: oorsprong en doel
24,25: Muziek is behalve aan haar eigen natuurwetten ook onderworpen aan de door de mensen ontwikkelde regels en conventies. In onze tijd van na het iconoclasme van de twintigste eeuw, waarin alle regels en wetten ter discussie werden gesteld, zijn wij niet meer gewend aan de onderwerping van muziek aan vaste regels en conventies. Dat was vroeger anders. Wee de componist-musicus die zich niet aan de regels en conventies hield. Hij werd ontslagen of ontving ten minste een flinke schrobbering. De biografie van Johann Sebastian Bach laat zien hoe hij worstelde met kerkelijke autoriteiten die zich beklaagden over de manier waarop hij met die regels en conventies omsprong (namelijk ongewoon, in onze oren nu heel normaal). Muziek had een sterke normatieve component: het moest op een bepaalde manier want anders was het niet goed, bijvoorbeeld in de ogen van God, dat wil zeggen: van wat naar de oren van de kerkelijke autoriteiten respectievelijk het kerkvolk God niet zou kunnen behagen. Recht en theologie overlapten elkaar flink en het was dan ook heel normaal dat theologische ‘rechtsregels’ de kerkelijke muziek beheersten. Bach zag het trouwens zelf ook zo, want zijn kerkmuzikale hoogste doel formuleerde hij als: ‘eine regulirte Kirchenmusic zu Gottes Ehren und Ihrem Willen nach’. En Gods wil vertegenwoordigde de hoogste wet. De band tussen recht en muziek was in dit opzicht dus vanzelfsprekend.
5. Muziekregels zelf onder vuur
26,27: Weg met de regels en conventies. De muzikale rechtsorde werd omvergeworpen (op andere terreinen van kunst voltrokken zich gelijksoortige veranderingen). Zij is in een volgend stadium van ontwikkeling wel weer hersteld doordat weer meer werd aangesloten bij oude regels en conventies maar die resultaten waren toch nieuw en overtuigend. Zo’n proces van ‘wetteloosheid’ werkt zeer louterend. De durf werkt voor ons juristen (toch al niet zo geneigd tot iconoclasme) inspirerend, hoop ik. Anderzijds liep tegelijkertijd (vanaf begin jaren ‘60) een Gideonsbende van beoefenaren van barok- en vroegere muziek te hoop tegen de romantische uitvoeringspraktijk van die muziek. De door hen ontwikkelde ‘authentieke’ uitvoeringspraktijk berustte op het uitgangspunt dat die muziek moest klinken zoals in de tijd van haar ontstaan. Deze paradigmawisseling leverde aanvankelijk niet steeds prachtige resultaten op maar was wel overtuigend vooral omdat zij aansloot bij onze steeds sterkere cultuur van behoud van het oude in een zo origineel mogelijke toestand. Bach moest klinken zoals Bach het had gespeeld en dus had gewild. Het resultaat wordt in hoge mate gekenmerkt door reconstructie van iets dat wij niet rechtstreeks kennen en daarom in mijn opvatting vooral onze eigen muzikale smaak weerspiegelt.

'We gaan naar een heel nieuw verhaal toe' van Erik Verlinde. Hij borduurt op de musica universalis van Pythagoras en de eigenschap emergentie voort.

Zwaartekracht geen fundamentele kracht, maar een emergent verschijnsel?
Erik Verlinde (47) die als theoretisch natuurkundige in zijn vakgebied een goede reputatie heeft opgebouwd, heeft een nieuwe visie op zwaartekracht ontwikkeld. Het is de bedoeling dat hij binnenkort een uitgewerkt artikel over dit onderwerp in een toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift publiceert.
Zijn mentor, Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft, noemde de voor ingewijden lachwekkend eenvoudige vergelijking ’intrigerend’. De kwalificatie ‘eenvoudig’ is bemoedigend want als je dichter bij de essentie van iets komt wordt het nooit ingewikkelder, wel eenvoudiger. Eenvoud is immers kenmerk van het ware. In een artikel in de Volkskrant van zaterdag 12 december 2009 werd een tipje van de nieuwe theorie opgelicht. Kort gezegd komt zijn visie, of theorie, er op neer dat zwaartekracht geen fundamentele natuurkundige kracht is maar een emergent verschijnsel. Een emergent verschijnsel is een verschijnsel dat optreedt of wordt waargenomen wanneer men van niveau verandert, bijv. van atomair niveau naar menselijk visueel niveau. Een enkel watermolecuul is niet nat, een waterdruppel wel. Een waterdruppel golft niet, een zee wel. Natheid en golfpatronen zijn emergente verschijnselen.

Het golfpatroon in een zandduin is een voorbeeld van een emergent verschijnsel. Volgens Verlinde moeten we af van het idee dat zwaartekracht en massa fundamentele waarden zijn in de natuurkunde. Informatie en energie zijn volgens hem fundamenteler. Zwaartekracht ontstaat bij voldoende informatieverschil tussen verschillende massa’s en in de wiskundige vergelijking die hij gebruikt zijn Einstein’s E = mc² en Newton’s F = ma afgeleiden. De zoektocht naar de formule waaruit alle processen in het universum kunnen worden verklaard is hiermee misschien een stap dichter bij de oplossing gekomen.

'We gaan naar een heel nieuw verhaal toe' (Martijn van Calmthout Volkskrant 9 november 2016 p. 9):
Is uw theorie nu af?
'Niet zoals Einstein in 1915 met één vergelijking alles samenvatte. Mijn theorie is eerder een manier van denken. Met enkele uitgewerkte gevolgen, vooral de kwestie van de donkere materie. Maar ook heel veel vragen die nader onderzoek vergen. Van mij en anderen.'
Alles is informatie zelfs het universum (Martijn van Calmthout Volkskrant 9 november 2016 p. 8):
Al tientallen jaren zit de natuurkunde in een diepe crisis: van het heelal is maar 4 procent bekend. De rest moet bestaan uit geheimzinnige 'donkere materie' en 'donkere energie', maar niemand weet wat dat is. De nieuwe zwaartekrachttheorie van Erik Verlinde, waar experts al jaren naar uitzien, veegt al die schimmen in één klap van tafel, door het heelal voor te stellen als een dikke soep van informatie. Klopt rekenkundig allemaal, maar wat zégt het eigenlijk? Uitleg in zes lekenvragen.
Baanbrekende theorie: donkere materie is een volstrekte illusie (Martijn van Calmthout Volkskrant 9 november 2016):
De Amsterdamse hoogleraar theoretische natuurkunde Erik Verlinde heeft maandagnacht eindelijk een potentieel baanbrekend artikel over de zwaartekracht gepubliceerd, waar in vakkringen jaren naar is uitgekeken. De theorie kan een opvolger zijn van Einsteins relativiteitstheorie uit 1915, is de claim, die al maanden in het geruchtencircuit rondging.

Door het schone van bijvoorbeeld kunst en muziek met anderen te delen kunnen tegenstellingen worden overwonnen. Een topmusicus beheerst niet alleen de techniek om zijn instrument te bespelen, maar hij weet ook een compositie op een authentieke wijze te interpreteren. De taal van muziek, de 'muziek van de sferen' (eonische muziek) is universeel. Volgens Johannes Kepler bestaat de verbinding tussen geometrie, kosmologie, astrologie, harmonie en muziek door de musica universalis.

Muziek kan niet tot geluidstrillingen worden gereduceerd, veroorzaakt door een specifieke omgang met stukken materie. Pythagoras heeft al onderkend dat: Een huis is meer dan een stapel bakstenen. Een melodie is meer dan een verzameling losse tonen. Een levend wezen is meer dan een verzameling cellen. Een cel is meer dan een verzameling moleculen. Emergentie (noogenesis) verwijst naar het geheel is meer dan de som van de delen. Bestaat interdisciplinaire wetenschap?
Ik zou de reflexiviteit van mijn verhaal tekort doen als ik niet begon met enkele reflecties over het verhaal dat komen gaat:
1. De titel van deze bijeenkomst, 'Bestaat er een interdisciplinair wetenschappelijke methode' is door de organisatoren bedacht nadat ik mijn verhaal schreef. Ik zal die vraag niet behandelen, dat kunt U zelf wel. Het antwoord moet immers luiden - zo weten wij op zijn minst sinds Feyerabend - : NEE, want er bestaat ook al geen wetenscháppelijke methode. Alles wat ooit door wetenschapsfilosofen als methodische regel is aangemerkt, is wel in de praktijk met succes overtreden door gerenommeerde wetenschappers in voorbeeldige prestaties. In de wetenschap is alles geoorloofd wat door de vakgenoten wordt aanvaard. Vandaar mijn eerste stelling:
1. Er bestaat geen, en zeker geen interdisciplinaire, wetenschappelijke methode.
Toch valt er, vanuit een wat bescheidener wetenschapsfilosofisch perspectief nog wel wat op te merken.

Geloof in wetenschap is vaak ongegrond (Piet Verschuren Volkskrant 15 september 2015 p. 21):
Het klassieke experiment moet vervangen worden door experimenteren in de zin van gericht uitproberen.
Onlangs argumenteerde ik dat een onvoorwaardelijk geloof in wetenschappelijk onderzoek ongegrond is. Deze stelling wordt intussen ruim ondersteund door recent onderzoek in de biotechnologie, de psychologie en de medische wetenschap (de Volkskrant, 7 november 2013 en 28 augustus, 1 september en 5 september 2015). Etc.
Een doorslaggevend nadeel is tot slot het fragmentarische karakter van het klassieke experiment. Sinds Aristoteles kennen we het belang van een theorie. Deze bestaat uit een verzameling van verbanden tussen verschijnselen. Maar in een klassiek experiment wordt normaliter slechts één verband tegelijkertijd getoetst. Waar ook voor een theorie geldt dat het geheel meer is dan de som der delen, leidt dit onherroepelijk tot een fragmentarisch beeld. Etc.
Zo blijft de sterkte van het klassieke experiment behouden en worden de zwakheden goeddeels overwonnen. Ook en vooral wordt de opbrengst van wetenschap veel hoger en rijker. Als er één instantie is waarvan de maatschappij een onafhankelijke en kritische reflectie op waarheidsvinding en investering in de methodologie daarvan mag aannemen, is het wel de wetenschap.

In philosophy, emergentism is the belief in emergence, particularly as it involves consciousness and the philosophy of mind, and as it contrasts (or not) with reductionism.

Chaostheorie (kies: Classificatie, ‘B. Driehoek en vierkant van Sierpinski’ en ‘G Bomen van Pyhagoras’).
Het ontstaan van spontane zelfordening (Zelforganisatie) uit chaos wordt emergentie genoemd. Emergentie vindt ook plaats in cellulaire automaten.
Een Hof van Eden-patroon is een patroon in een cellulaire automaat.

Zeven wijsheden van Aristoteles:
1. “Hoop is een ontwaakte droom”
2. “Een goede daad verrichten is makkelijk; de gewoonte ontwikkelen om dat altijd te doen niet.”
3. “Geluk is geheel afhankelijk van onszelf.”
4. “Het geheel is meer dan de som van de delen.”
Dit is een citaat dat onderwijl ook als uitdrukking in onze dagelijkse taal terugkomt. 1+1 = meer dan twee. Een voorbeeld: als je met elkaar samenwerkt, kan je veel meer bereiken dan in je eentje. En dat komt niet alleen om dat twee mensen meer werk kunnen verzetten maar dat komt ook omdat er ook andere effecten zijn. “Het geheel is meer dan de som van de delen” gaat uit van een holistische kijk op het leven.
5. “We zijn dat, wat we bij herhaling doen.”
6. “Al onze acties komen voort uit een van de zeven volgende oorzaken: lot, natuur, dwang, gewoonte, reden, passie en verlangen.”
7. “Plezier in je baan zorgt voor perfectie op je werk”

Henkjan Honing(VPRO boeken 27 mei 2018):
Ook te gast is Henkjan Honing die als hoogleraar muziekcognitie onderzoek deed naar de oorsprong van muzikaliteit bij mens en dier. In zijn nieuwe boek Aap slaat maat stelt hij zich de vraag of muzikaliteit een eigenschap is van alle dieren. Hij schrijft over dieren met muzikaal talent, zoals de grote geelkuifkaketoe Snowball, het eerste dier waarbij maatgevoel werd vastgesteld. Ook de Californische zeeleeuw Ronan bleek na training op de maat van muziek te kunnen bewegen.

Amuzikaal zijn is de grote uitzondering
Het is onverstandig om op muziek te bezuinigen: ze brengt meer geld op dan erin wordt geïnvesteerd (Henkjan Honing, Erik Scherder en Dick Swaab Volkskrant 18 juni 2011)
Amuzikaal zijn is in feite de grote uitzondering. Het wordt amusia genoemd en bestaat uit een verzameling erfelijke (of door een hersenbeschadiging ontstane) afwijkingen in het herkennen of reproduceren van melodieën en ritmes. Naar schatting vier procent van de mensen in het Westen heeft er in meer of mindere mate last van.
Muzikaal
Het tegenovergestelde van amusia is een extreme overgevoeligheid voor het waarnemen, onthouden en uitvoeren van muziek. Daarbij kun je denken aan kinderen met autisme of het Williams-syndroom, die een uitzonderlijk, vaak spontaan ontwikkeld talent voor muziek aan de dag leggen. Ook zijn er mensen die als gevolg van een neurologische aandoening plotseling zeer muzikaal blijken te zijn of dit juist zijn kwijtgeraakt. Het zijn allemaal uitzondelijke gevallen die je doen beseffen dat onze hersenen een speciale band met muziek hebben.
Slim
Van het luisteren naar (klassieke) muziek word je slim. Dit is een recenter misverstand dat vaak ten onrechte ingezet bij het verdedigen van het belang van muziek. Ondanks de indrukwekkende productie van boeken en cd’s rond het vermeende Mozart effect, blijkt het een marginaal, kortdurend, maar vooral een indirect effect te zijn. Niet de muziek zelf, maar de veranderde stemming blijkt het tijdelijke effect te verklaren.
Denkvermogen
Recent hersenonderzoek laat zien dat muziek een intieme relatie heeft met dieper gelegen hersengebieden die betrokken zijn het reguleren van emotie. Luisteren naar je favoriete muziek kan zelfs dopamine, een belangrijke neurotransmitter, aanmaken dat van invloed is op een sterk gevoel van welzijn. Wederom een voorbeeld dat laat zien dat onze hersenen een speciale band met muziek hebben.
Identiteit
Zowel het luisteren naar als het maken van muziek stimuleert een rijk scala van cognitieve, emotionele, sociale en culturele vaardigheden en kunnen zorgen voor intense, richtingbepalende ervaringen. Aspecten die met weinig andere middelen zo verenigd en aangewakkerd kunnen worden dan met muziek. Muziek zou pas een luxe zijn als we haar niet meer nodig hadden. Het tegendeel lijkt het geval.

Cymatic therapy
Cymatic therapy is based on the assumption that human cells, organs, and tissues have each a natural resonant frequency which changes when perturbed by illness. Cymatic therapists apply different audible frequencies and combinations of sound waves which they claim entrain malfunctioning components back to their healthy vibratory state and promote natural healing.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld (p. 112):
Een andere onderzoekspionier op het gebied van het menselijk bioveld is de biofysicus Fritz-Albert Popp. Samen met zijn collega’s van het International Institute of Biophysics onderzocht Popp jarenlang een ander aspect van het bioveld, bestaande uit de emissie van licht (biofotonen).

De bevindingen van Popp zijn door Herbert Fröhlich (Fröhlich coherence) en Ilya Prigogine bevestigd.

Symposium 'Muziek en het Brein'
Steeds meer wetenschappelijk onderzoek toont aan: muziek(educatie) maakt slim, sociaal, verbetert het concentratievermogen en de leerprestaties.
Met inspirerende bijdragen van Prof. Dr. Erik Scherder (hoogleraar klinische neuropsychologie), Prof. Dr Henkjan Honing (hoogleraar muziekcognitie) en Prof. Dr. Dick Swaab (arts, neurobioloog) organiseert Muziek telt! op woensdag 22 juni een symposium met als thema Muziek en het Brein. Het symposium is bedoeld voor iedereen die werkzaam is in onderwijs, wetenschap, politiek, gezondheidszorg en muziek.
Positieve effecten
Wat zijn die positieve effecten van muziek op het brein? Wanneer vinden ze plaats? En hoe ver zijn wetenschappers in hun onderzoek hiernaar? Deze vragen en meer zullen worden beantwoord door de keynote speakers. Aansluitend wordt in een forumgesprek de vertaling gemaakt naar de praktijk. Hierbij zullen diverse gasten, waaronder Aaltje van Zweden (mede-oprichter Stichting Papageno) en Tom ter Bogt (hoogleraar populaire muziek en jeugdcultuur), aanschuiven.

De Geheime Leer Deel I Samenvatting (p. 307):
‘Alles is voortgebracht door één universele scheppende krachtsinspanning. . . . Niets in de natuur is dood. Alles is organisch en leeft, en daarom blijkt de hele wereld een levend organisme te zijn.’ (Paracelsus, ‘Philosophia ad Athenienses’, vertaling van F. Hartmann, blz. 44.)

In de systeemleer staat de ‘4’ voor het terugkoppelingsmechanisme, dat op de invoer, de verwerking en de uitvoer volgt. De hemelse ‘1 2 3’ ontstaat wanneer de aardse ‘4’, het terugkoppelingsmechanisme harmonie creëert. Dit terugkoppelingsmechanisme heeft op de levenskunst, de zin van het leven betrekking. Een tipje van de sluier wordt opgelicht. De driehoek van Pythagoras is nog steeds actueel. Het principe van het ultieme beheersingsmechanisme, de negentropie is al millennia bekend.

Esoterie (Hermetische axioma):

Pythagoras Drie Logoi: Spiegelsymmetrie:
VuurLucht1e Logos, Monade3e Logos, TriadeAntroposofieRudolf Steiner 
MonadeTriadeGod ----GeestGeestmens ----Geestzelf (omgevormd Astraallichaam)
||||||
TetradeDuade4. Lichaam ----ZoonFysiek lichaam ----Levensgeest (omgevormd Etherlichaam)
AardeWaterTetrade2e Logos, Duade  

Éne werkelijkheid, 'Ongemanifesteerd en Gemanifesteerd':

Ongemanifesteerd (Hogere Tetraktis) Triade (Heilige Drie-eenheid)Gemanifesteerde (Lagere Tetraktis) Tetrade:
Synthese Hans Vincent en Frank Tipler:Esoterie:
- God = Scheppende Intelligentie,De Monade symboliseerde Eenheid, de staat van zijn vóór de schepping.
God representeert het ultieme verleden (Geheugen).
- Zoon = de materiële (aardse) werkelijkheid. De ZoonDe Duade symboliseerde de eerste beweging naar schepping;
vereenzelvigt met de singulariteit van de ultieme toekomst.de splitsing van de Monade in twee polariteiten.
- Heilige geest = evolutionaire krachten in het universum.De Triade symboliseerde de vereniging van de twee polariteiten
De Geest is de verbindende singulariteit tussen hetdoor een bemiddelende hoedanigheid, de Logos of het woord.
ultieme verleden en de ultieme toekomst.
 De Tetrade Vuur, Lucht, Water en Aarde

Discipelen van Pythagoras konden het pentagram in één beweging tekenen. Door de gulden snede-verhouding kun je het symbool tot in het oneindige doortrekken.

Ether staat voor de natuurlijke reflectie, die in de vijf Platonische lichamen door de cijfersymboliek tot uitdrukking wordt gebracht. De Aarde, de Kubus (ruimtelijk figuur) met 6 gelijke vlakken is de helft van Ether, de dodecaëder (Plato, Thimaeus) met 12 gelijke vlakken. Met twaalf regelmatige vijfhoeken kan in drie dimensies een dodecaëder worden gevormd.
Binnen een pentagoon kan een pentagram worden getekend. In het centrum van het pentagram ontstaat een nieuw pentagoon. Het recursieproces brengt de manifestatie van de gelijkvormigheid tot uitdrukking.
De diagonaal Vuur (Tetraëder met 4 gelijke vlakken) versus Water (Icosaëder met 20 gelijke vlakken) staat voor de Macrokosmos en Microkosmos. Vuur en Water samen hebben 24 vlakken, het dubbele van Ether. De interactie van Vuur en Water, via Lucht creëert de oerenergie Ether.

Tom de Booij 11. Het Droste blikje en de vijfster als fractals

 

Het opstellen van de pythagorische stemming was in Europa historisch gezien een van de eerste wetenschappelijke overgangen van een oorspronkelijk kwalitatief, naar een meer kwantitatief beschouwen van de werkelijkheid. Met andere woorden, Pythagoras gebruikte het getal, in plaats van het woord, als voornaamste bewijsmiddel. In andere, niet-westerse, culturen was zoiets al eerder geschied (zoals bij de Maya's).
In the formulas, the ratios 3:2 or 2:3 represent an
ascending or descending perfect fifth (i.e. an increase or decrease in frequency by a perfect fifth), while 2:1 or 1:2 represent an ascending or descending octave.

Het is mogelijk de Tetrade, de Tetraktis van Pythagoras, de driehoek (1 + 2 + 3 + 4 = 10) en de vier oorzaken-leer van Aristoteles, met elkaar te verbinden. De tien categorieënleer van Aristoteles wordt in de publicatie Kwaliteitskundig kader toegelicht.

Pythagoras enAristoteles:  
1. Atman3. Suksma Sarira1. "wezen(lijk)-zijn" 
MonadeTriade7. bv. gezeten-zijn (positie)9. "doende-zijn" (actie)
4. Doeloorzaak ----2. Werkoorzaak5. "wààr?-zijn" (plaats)3. "hoedanig?-zijn" (kwaliteit)
|||| 
1. Stofoorzaak ----3. Vormoorzaak2. "hoe groot?-zijn" (kwantiteit)4. "met betrekking tot iets-zijn" (relatie)
TetradeDuade10. "ondergaande-zijn" (passie)8. bv. geschoeid-zijn (habitus)
4. Sthûla-sarira2. Karana Sarira 6. "wanneer?-zijn" (tijd); Snijpunt 2./3. en 4./5.

In het linker kwadrant is ook de viervoudige indeling volgens Subba Row (Subba Row) opgenomen. Subba Row deelt de beginselen in de mens en de kosmos op gelijke wijze in. Dit komt overeen met de weerkaatsing van de microkosmos in de macrokosmos. In het rechter kwadrant is een poging ondernomen om de tien categorieënleer van Aristoteles schematisch weer te geven.

G.A. Barborka boek Het Goddelijke Plan, p. 91: Met inbegrip van de Hyparxis of top, ‘God’ bestaat deze hiërarchie uit tien klassen, die een tienvoudig stelsel omvatten.

Het zijn wordt volgens Aristoteles bepaald door de oorzakenleer. Interessant in dit kader is PEDAGOGIEK.NET, kies thema’s, publicatie Aristoteles' oorzakenleer. De redactie is in handen van docenten en studenten van de Saxion PABO in Deventer.

De vraag van Ervin Laszlo blijft actueel hoe heeft het universum zich kunnen ontwikkelen tot een toestand waarin de biologische evolutie überhaupt kon plaatsvinden? Het lijkt mogelijk een verband te leggen tussen het standaardmodel en de driehoek van Pythagoras. Het is een aanzet, niet om vanuit de natuurkunde, maar met name vanuit de geestkunde verschillende disciplines in één model samen te voegen. Het ontstaan en de eerste ontwikkeling van de mensheid heeft zich niet op aarde maar in de geestelijke wereld afgespeeld. De relatie tussen geest (ongemanifesteerde, hogere Zelf) en lichaam, de ziel staat nog steeds centraal.

In 1915 breidt Einstein zijn theorieën uit met de theorie over de zwaartekracht. Volgens deze theorie heeft de zwaartekracht de kromming van ruimte en tijd tot gevolg. Het zwaartekrachtveld van zware lichamen veroorzaakt dus een kromming van de driedimensionale ruimte en omdat in de relativiteitstheorie de tijd nooit los van de ruimte kan worden gezien, wordt ook de tijd door de aanwezigheid van massa, dus door zwaartekracht, beïnvloedt. Overal waar zich een zwaar voorwerp in de ruimte bevindt, bijvoorbeeld een ster of planeet is de ruimte en dus ook de tijd, gekromd en de kromming hangt af van de massa. In verschillende gebieden van de ruimte verloopt de tijd in een verschillend tempo. De hele structuur van de ruimtetijd is dus afhankelijk van de verdeling van de materie in het heelal. Ook het begrip “lege ruimte” heeft in de wetenschappen van het heelal, de astrofysica en de kosmologie, zijn betekenis verloren. Een van de nieuwe inzichten die hiervan een gevolg was, was het besef dat alle massa energie is. Zelfs in een onbeweeglijk voorwerp is energie opgeslagen: Dit leidde tot de beroemde formule E=mc2 , waarin c de snelheid van het licht is.

Pythagoras was in de leer bij de Griekse natuurfilosoof Anaximander (Engelse versie) en waarschijnlijk bij Thales van Milete. Thales van Milete beschouwde het water als het oer-element; Anaximenes de lucht; Heraclitus het vuur; de Eleaten de aarde. Empedocles was vooral de man die uit voorafgaande stelsels het beste trachtte te halen en tot een eenheid te verenigen. Hij stelde deze elementen gelijk aan elkaar, en komt zo tot de leer van de vier elementen: aarde, water, lucht en vuur. Deze verschillen kwalitatief, zijn eeuwig, en kunnen zich in verschillende verhoudingen met elkaar verenigen om het aanschijn te geven aan de wereld om ons heen.

Anaximander wijt zijn bekendheid vooral aan zijn kosmologie. Net als zijn tijdgenoten was hij op zoek naar de archè (Oud-Grieks: ἀρχή) van het universum, een eerste principe als begin van de wereld. Bij Anaximander was de ene elementaire substantie, waaruit alles was ontstaan, niet het water zoals bij Thales en ook niet een andere stof die we kennen. Geen van deze elementen zou in staat zijn om alle tegenstellingen in de natuur te kunnen verklaren. Het principe dat hij als oersubstantie poneerde was oneindige, eeuwige en tijdloze massa, die hij het apeiron (Oud-Grieks: τὸ ἄπειρον) noemde. Deze oersubstantie, die niet direct waarneembaar is, maar wel in staat is een antwoord te bieden op alle bestaande tegenstellingen, vormde de basis voor alle stoffen die wij kennen. Hij werkte zijn principe niet gedetailleerd uit, maar het principe van het apeiron werd door Anaxagoras, een leerling van Anaximander, verder uitgewerkt. Deze zag het Apeiron als een oorspronkelijke oerchaos. Ook Plato en Augustinus vatten later de theorie van Anaximander op die manier op.

H.P. Blavatsky: De Geheime Leer Deel I, Proloog (p. 34):
Steeds weigerde Socrates te debatteren over het mysterie van het universele zijn, en toch zou niemand er ooit aan hebben gedacht hem te beschuldigen van atheïsme, behalve degenen die uit waren op zijn ondergang. Bij het aanbreken van een periode van activiteit, zegt de Geheime Leer, heeft er volgens de eeuwige en onveranderlijke wet een uitbreiding plaats van deze goddelijke essentie, van buiten naar binnen en van binnen naar buiten, en het heelal van de verschijnselen of het zichtbare heelal is het uiteindelijke resultaat van de lange keten van kosmische krachten die zo achtereenvolgens in beweging worden gebracht. Op soortgelijke manier heeft, als de passieve toestand weer intreedt, een samentrekking plaats van de goddelijke essentie en wordt het voorafgaande scheppingswerk geleidelijk en stap voor stap tenietgedaan. Het zichtbare heelal wordt ontbonden, zijn bouwstoffen worden verspreid en eenzaam en alleen hangt de ‘duisternis’ weer over de ‘afgrond’. Om een beeldspraak uit de Geheime Boeken te gebruiken, die de bedoeling nog duidelijker overbrengt: een uitademing van de ‘onbekende essentie’ brengt de wereld voort en een inademing doet deze verdwijnen. Dit proces heeft al een eeuwigheid plaatsgevonden en ons tegenwoordige heelal is er maar één uit een oneindige reeks, die geen begin had en geen einde zal hebben.’ (Zie ‘Isis Ontsluierd’ Deel 2 p. 310 en ‘De dagen en nachten van Brahma’ in Afdeling II.)
De drie grondstellingen van de Geheime Leer (p. 46/47):
De ENE WERKELIJKHEID; haar tweevoudige aspecten in het voorwaardelijke Heelal.
Verder stelt de Geheime Leer:
(b) De eeuwigheid van het Heelal in toto als een grenzeloos gebied, periodiek ‘het toneel van talloze Heelallen die zich onophoudelijk manifesteren en weer verdwijnen’ en die ‘de zich manifesterende sterren’ en ‘de vonken van de eeuwigheid’ worden genoemd. ‘De eeuwigheid van de pelgrim21’ is als een oogwenk van het Zelf-bestaan (Boek van Dzyan). ‘Het verschijnen en verdwijnen van werelden is als een regelmatig getij van eb en vloed.’ (Zie Afdeling II, ‘Dagen en nachten van Brahma’.)
De Geheime Leer Deel I Stanza 1 De nacht van het heelal (p. 66):
Deze ‘eeuwigheden’ behoren tot de meest geheime berekeningen, waarin, om tot het ware totaal te komen, elk getal 7x (7 tot de macht x) moet zijn, waarbij x verschilt naar gelang van de aard van de cyclus in de subjectieve of werkelijke wereld. Ieder cijfer of getal dat betrekking heeft op de verschillende cyclussen, van de grootste tot de kleinste – in de objectieve of onwerkelijke wereld – of dat deze cyclussen weergeeft, moet noodzakelijk een veelvoud van zeven zijn. De sleutel hiertoe kan niet worden gegeven, want hierin ligt het geheim van de esoterische berekeningen, en voor het maken van gewone berekeningen is hij van geen betekenis. ‘Het getal zeven’, zegt de Kabbala, ‘is het grote getal van de goddelijke Mysteriën’; het getal tien is dat van alle menselijke kennis (de decade van Pythagoras); 1000 is het getal tien tot de derde macht en daarom is het getal 7000 ook symbolisch. In de Geheime Leer zijn het cijfer en het getal 4 alleen op het hoogste gebied van abstractie het mannelijke symbool; op stoffelijk gebied is 3 het mannelijke en 4 het vrouwelijke: de verticale en de horizontale lijn in het vierde stadium van de symboliek, toen de symbolen de tekens werden van de voortbrengende krachten op stoffelijk gebied.
Geheime Leer Deel I Stanza 4 De zevenvoudige hiёrarchieën (p. 120/121):
‘De een uit het ei, de zes en de vijf’ geven het getal 1065, de waarde van de eerstgeborene (later de mannelijke en vrouwelijke Brahma-prajapati), die overeenkomt met respectievelijk de getallen 7 en 14 en 21. De prajapati’s zijn evenals de sephiroth, slechts zeven in aantal, met inbegrip van de samengestelde sephira van het drievoud waaruit zij ontstaan. Uit Hiranyagarbha of prajapati, de drie-eenheid (de oorspronkelijke vedische Trimurti: Agni, Vayu en Surya) ontstaan zo de andere zeven, of weer tien, als we de eerste drie, die in één bestaan, en één in drie, afzonderlijk houden. Alle zijn echter begrepen in dat ene ‘allerhoogste’ parama, dat guhya of ‘geheim’ wordt genoemd, en sarvatma, de ‘overziel’. ‘De zeven Heren van het Zijn liggen verborgen in sarvatma, zoals gedachten in één brein.’ Dat geldt ook voor de sephiroth. Hun aantal is òf zeven, als men van de bovenste triade af telt, met kether aan het hoofd, òf tien – exoterisch. In het Mahabharata zijn de prajapati’s 21 in aantal, of tien, zes en vijf (1065), drie keer zeven2.
2) In de Kabbala zijn dezelfde cijfers (1065) een waarde van Jehova(h), omdat de numerieke waarden van de drie letters die zijn naam vormen, jod, vau en twee keer he, respectievelijk zijn 10 (י), 6 (ו) en 5 (ה), of weer drie keer zeven, 21. ‘Tien is de moeder van de ziel, want leven en licht zijn daarin verenigd’, zegt Hermes. ‘Want het getal één is geboren uit de geest en het getal tien uit de stof (chaos, vrouwelijk);
de eenheid heeft de tien gemaakt en de tien de eenheid’ (Het Boek van de Sleutels). ‘Met behulp van de temura, de anagrammatische methode van de Kabbala, en de kennis van 1065 (21), kan men een alomvattende wetenschap verkrijgen over de Kosmos en zijn geheimen’ (Rabbi Yogel). De rabbi’s beschouwen de getallen 10, 6 en 5 als de heiligste van alle.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk Aanvullende feiten en verklaringen over de bollen en de monaden (p. 206):
‘Een neerdalen van de geest in de stof, dat overeenkomt met een opgang in de stoffelijke evolutie; een wederopstijgen uit de diepste diepten van stoffelijkheid (de delfstof) naar haar status quo ante, met een daarmee gepaard gaand verdwijnen van concrete organismen – omhoog naar nirvana, het punt waar gedifferentieerde stof verdwijnt.’ (‘Five Years of Theosophy’, blz. 276.)
Het wordt dus duidelijk waarom wat in Esoteric Buddhism terecht ‘evolutiegolf’ en delfstoffen-, planten-, dieren- en mensen‘impuls’ wordt genoemd, in de vierde cyclus of Ronde bij de deur van onze bol tot staan komt. Op dit punt zal de kosmische monade (buddhi) huwen met en tot voertuig worden van de atmische straal, d.w.z. buddhi zal ontwaken tot een bewust waarnemen van atman en zo de eerste sport beklimmen van een nieuwe zevenvoudige ladder van evolutie, die haar tenslotte zal leiden tot de tiende tak (geteld van beneden naar boven) van de boom van de sephiroth, de Kroon.
Alles in het Heelal volgt de wet van de analogie. ‘Zo boven, zo beneden’; de mens is de microkosmos van het Heelal.
213/215: De laatste menselijke monade incarneerde vóór het begin van het 5de Wortelras8. De cyclus van de metempsychose is voor de menselijke monade gesloten, want we zijn in de vierde Ronde en in het vijfde Wortelras. De lezer – in ieder geval als hij het boek ‘Esoteric Buddhism’ kent – moet bedenken dat de stanza’s, die in dit Deel en in Deel II volgen, alleen spreken over de ontwikkeling in onze vierde Ronde. Laatstgenoemde is de cyclus van het keerpunt, waarna de stof, die haar dieptepunt heeft bereikt, begint omhoog te streven en met elk nieuw Ras en met elke nieuwe cyclus verder wordt vergeestelijkt. De lezer moet daarom ervoor oppassen geen tegenstrijdigheid te zien als die er niet is, want in ‘Esoteric Buddhism’ wordt gesproken over de Ronden in het algemeen, terwijl hier alleen de vierde, of onze tegenwoordige, Ronde wordt bedoeld. Toen ging het om de vorming, nu om de hervorming en de vervolmaking door evolutie.
De Geheime Leer Deel I, Stanza 7 De voorvaderen van de mens op aarde (p. 262/263):
De Zoroastriërs beschouwden hun Amshaspends als tweevoudige wezens (Ferouers), en pasten deze tweevoudigheid – althans in de esoterische filosofie – toe op alle geestelijke en onzichtbare bewoners van de talloze werelden in de ruimte, die waarneembaar zijn voor ons oog. In een korte verhandeling van Damascius (zesde eeuw) over de Chaldeeuwse orakels hebben wij een derde bewijs van de universaliteit van deze leer, want hij zegt: ‘In deze orakels zijn de zeven kosmocratoren van de wereld (‘de wereldzuilen’), die ook door Paulus worden genoemd, dubbel – aan de ene groep is opgedragen om de hogere werelden te besturen, de geestelijke en de sterrenwereld, en aan de andere om de werelden van stof te leiden en te bewaken.’ Dit is ook de mening van Jamblichus, die een scherp onderscheid maakt tussen de aartsengelen en de ‘archonten’. (Zie ‘De Mysteriis’, Afd. ii, hfst. 3.) Het bovenstaande kan natuurlijk worden toegepast op het verschil dat wordt gemaakt tussen de graden of orden van geestelijke wezens, en in die zin probeert de rooms-katholieke kerk het verschil te interpreteren en te onderwijzen; want terwijl de aartsengelen volgens haar leer goddelijk en heilig zijn, maakt zij hun dubbelgangers voor duivels uit27. Maar het woord ‘ferouer’ moet niet in deze zin worden opgevat, want het betekent eenvoudig het tegenovergestelde of de keerzijde van een eigenschap of hoedanigheid. Als de occultist dus zegt, dat de ‘duivel de schaduwzijde van god is’ (het kwaad, de keerzijde van de medaille), bedoelt hij niet twee afzonderlijke werkelijkheden, maar de twee aspecten of facetten van dezelfde Eenheid. Maar de beste mens die er is, zou naast een Aartsengel – zoals de theologie die beschrijft – een duivel schijnen. Dit is dan ook beslist een reden om een lager ‘dubbel’, dat veel dieper in de stof is ondergedompeld dan zijn origineel, geringer te schatten. Maar er is nog steeds weinig aanleiding hen als duivels te beschouwen, en dit is precies wat de rooms-katholieken tegen alle reden en logica in doen.
27) Deze gelijkheid van de geest en zijn stoffelijke ‘dubbel’ (in de mens is het andersom) verklaart nog beter de in dit hoek al genoemde verwarring over de naam en de individualiteit van de rishi’s en de prajapati’s en hun aantal; vooral wat betreft die van het Satyayuga en het Mahabharata-tijdperk. Zij werpt ook meer licht op wat de Geheime Leer verkondigt over de Wortel- en de Zaad-manu’s (zie Deel II, ‘Over de oorspronkelijke Manu’s van de mensheid’). Niet alleen die voorvaderen van onze mensheid, maar elk menselijk wezen, zo wordt ons geleerd, heeft zijn oervorm in de geestelijke sferen; deze oervorm is de hoogste essentie van zijn zevende beginsel. Zo worden de zeven Manu’s tot 14, waarbij de Wortelmanu de Eerste Oorzaak is en de ‘Zaadmanu’ haar gevolg; en wanneer de laatste reiken van Satyayuga (het eerste stadium) tot het heldentijdperk, worden deze Manu’s of rishi’s 21 in getal.
De Geheime Leer Deel I, Samenvatting (p. 302):
De beginnende monaden, die nog nooit aardse lichamen hebben gehad, kunnen geen gevoel van persoonlijkheid of EGO-isme bezitten. Omdat wat met ‘persoonlijkheid’ wordt bedoeld een beperking en een relatie inhoudt of, zoals Coleridge het definieert, ‘individualiteit die op zichzelf bestaat maar met een aard als ondergrond’, kan die term natuurlijk niet worden toegepast op niet-menselijke wezens. Maar het is een feit, door generaties van zieners volgehouden, dat geen enkel van die wezens, hoog of laag, een individualiteit of een persoonlijkheid als een afzonderlijke eenheid bezit; d.w.z. ze hebben geen individualiteit in de zin waarin een mens zegt: ‘ik ben mijzelf en geen ander’; met andere woorden, ze zijn zich niet bewust van zo’n duidelijke afgescheidenheid als mensen en dingen op aarde hebben. Individualiteit is de kenmerkende eigenschap van hun respectievelijke hiërarchieën, niet van hun eenheden; en deze eigenschappen variëren alleen met de graad van het gebied waartoe die hiërarchieën behoren: hoe dichter bij het gebied van homogeniteit en het Ene goddelijke, des te zuiverder en minder scherp omlijnd is die individualiteit in de hiërarchie. Ze zijn in alle opzichten eindig, met uitzondering van hun hogere beginselen – de onsterfelijke vonken die de universele goddelijke vlam weerkaatsen – die alleen op de gebieden van zinsbedrog geïndividualiseerd en gescheiden zijn door een differentiatie die evengoed zinsbedrog is als al het overige. Het zijn ‘levenden’, omdat zij de stralen zijn uit het ABSOLUTE LEVEN, die worden geprojecteerd op het Kosmische scherm van de illusie; wezens in wie het leven niet kan worden uitgeblust voordat het vuur van onwetendheid is uitgedoofd in diegenen die deze ‘levens’ waarnemen.
319: (d) Zijn vermogen om onze denkbeelden met elkaar te verbinden door de geheimzinnige schakel van het geheugen en om zo het begrip van het zelf of de individualiteit te doen ontstaan; enkele van haar manifestaties, wanneer zij is bevrijd van de binding aan de stof, zijn (a) helderziendheid en (b) psychometrie.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 2 De mysterietaal en haar sleutels (p. 349):
Als we hiervan uitgaan, kunnen we gemakkelijk begrijpen hoe de natuur zelf de oorspronkelijke mensheid, ook zonder de hulp van haar goddelijke leraren, de eerste beginselen van een numerieke en meetkundige symbolentaal heeft kunnen bijbrengen. Men ziet dan ook, dat in ieder archaïsch symbolisch geschrift getallen en figuren worden gebruikt om gedachten uit te drukken en vast te leggen. Ze zijn steeds dezelfde, met slechts een paar variaties, die voortkomen uit de eerste figuren. Zo werden de evolutie en het onderlinge verband tussen de mysteries van de Kosmos, van de groei en de ontwikkeling daarvan – geestelijk en stoffelijk, abstract en concreet – het eerst opgetekend in meetkundige vormveranderingen. Iedere kosmogonie begon met een cirkel, een punt, een driehoek en een kubus, tot en met het getal 9, waarna het getal werd samengesteld uit de eerste lijn en een cirkel – de mystieke decade van Pythagoras, de som van alles, die de mysteries van de hele Kosmos betreft en tot uitdrukking brengt.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 13 De zeven scheppingen (p. 498/499):
(V.) De tiryaksrotas (of tairyagyonya) schepping16, die van de ‘(heilige) dieren’, die op aarde alleen overeenkomt met de schepping van de niet sprekende dieren. Wat in de primaire schepping met ‘dieren’ wordt bedoeld, is de kiem van ontwakend bewustzijn of van bewuste waarneming, dat wat flauw bespeurbaar is in sommige gevoelige planten op aarde en duidelijker in de protistische moneren17. Tijdens de eerste ronde op onze bol gaat de ‘schepping’ van de dieren vooraf aan die van de mens, terwijl in onze vierde ronde de eerstgenoemde (die van de zoogdieren) – op het stoffelijke gebied – voortkomt uit de schepping van de mens: in de eerste Ronde worden de atomen van dieren samengetrokken tot een menselijke stoffelijke vorm; terwijl in de vierde Ronde het tegenovergestelde plaatsvindt in overeenstemming met de magnetische omstandigheden die tijdens het leven waren ontwikkeld. En dit is metempsychose (zie ‘Mineral Monad’ in Five Years of Theosophy, blz. 276). Dit vijfde evolutiestadium, exoterisch ‘schepping’ genoemd, kan men zowel in de primaire als in de secundaire periode zien, in de ene als het geestelijke en kosmische, in de andere als het stoffelijke en aardse. Het is archibiosis of ontstaan van leven – ‘ontstaan’ natuurlijk voor zover het de manifestatie van leven op alle zeven gebieden betreft. In deze periode van de evolutie differentieert de absolute eeuwige universele beweging of trilling, dat wat in esoterische taal ‘de GROTE ADEM’ wordt genoemd, zich tot het oorspronkelijke, eerst gemanifesteerde ATOOM.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 11 Over elementen en atomen (p. 627/628):
De geleerde joodse ingewijden hebben met het ‘beloofde land’ nooit alleen Palestina bedoeld, maar hetzelfde nirvāna als de geleerde boeddhisten en brahmanen – de schoot van de EEUWIGE, gesymboliseerd door die van Abraham, en door Palestina als de plaatsvervanger ervan op aarde5. De doorgang van het ZIELEN-ATOOM ‘door de zeven planeetkamers’ had dezelfde metafysische en ook fysische betekenis. Het had de laatstgenoemde betekenis wanneer werd gezegd dat het zich in de ether oploste. (Zie Isis Ontsluierd, Deel I, Engelse uitgave, blz. 297.) Zelfs Epicurus, de model-atheïst en materialist, kende en geloofde zoveel van de oude wijsheid, dat hij verkondigde dat de ziel (geheel verschillend van de onsterfelijke geest, als de eerstgenoemde daarin latent is opgesloten, zoals in elk atomair deeltje) was samengesteld uit een fijne, tere essentie, gevormd uit de gladste, rondste en fijnste atomen.
5) Geen ontwikkelde jood heeft ooit geloofd in de letterlijke betekenis van deze allegorie – namelijk dat ‘de lichamen van joden die in vreemde landen zijn begraven, in zich een zielenbeginsel bevatten dat niet kan rusten, totdat het onsterfelijke deel, door een proces dat het ‘rondwervelen van de ziel’ wordt genoemd, de heilige grond van het ‘beloofde land’ weer bereikt’. Voor een occultist is de betekenis duidelijk. Het proces werd geacht zich te voltrekken door een soort metempsychose, waarbij de psychische vonk haar weg aflegde door een vogel, een viervoetig dier, een vis en het kleinste insect. (Zie de Royal Masonic Cyclopaedia van Mackenzie.) De allegorie heeft betrekking op de atomen van het lichaam, die elk door iedere vorm moeten gaan, voordat ze alle de eindtoestand bereiken, die het eerste uitgangspunt van elk atoom is – zijn oorspronkelijke layatoestand. Maar de oorspronkelijke betekenis van gilgoolem of de ‘rondwenteling van de zielen’ was het denkbeeld van de reïncarnerende zielen of ego’s. ‘Alle zielen gaan in de gilgoolah’, in een cyclisch of rondwentelend proces; d.w.z. ze volgen alle het cyclische pad van de wedergeboorten. Sommige kabbalisten leggen deze lering zó uit, dat deze alleen maar een soort vagevuur voor de zielen van de verdorvenen betekent. Maar dat is niet juist.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 15 Goden, monaden en atomen (p. 683):
Men beweert dat ‘het menselijke verstand zich geen beeld kan vormen van een ondeelbare eenheid, zonder dat dit denkbeeld tegelijk met zijn onderwerp wordt vernietigd’. Dit is onjuist, zoals de aanhangers van Pythagoras en vóór hen een aantal zieners hebben bewezen, hoewel een speciale oefening hiervoor bestaat en hoewel de niet-ingewijde dit moeilijk kan begrijpen. Maar er bestaat zoiets als meta-wiskunde en meta-geometrie.
684: Want indien ‘de mogelijke eenheid alleen een mogelijkheid is als een natuurfeit, als een individu van een bepaalde soort’, en zich evenals elk individueel natuurlijk object kan delen, en door deze deling zijn eenheid verliest of ophoudt een eenheid te zijn11, dan geldt dit alleen voor het gebied van de exacte wetenschappen in een wereld die even bedrieglijk als denkbeeldig is. In het domein van de esoterische wetenschappen nadert de tot in het oneindige verdeelde eenheid met elke verdeling steeds meer de gebieden van de enige eeuwige WERKELIJKHEID, in plaats van haar eenheid te verliezen. Het oog van de ZIENER kan haar volgen en in al haar aan de wereldvorming voorafgaande glorie aanschouwen. Ditzelfde denkbeeld van de werkelijkheid van de subjectieve en de onwerkelijkheid van de objectieve heelallen vindt men als grondslag van de leringen van Pythagoras en Plato – die alleen waren bestemd voor de uitverkorenen; want Porphyrius zegt over de monade en de duade, dat alleen de eerstgenoemde als substantieel en werkelijk werd beschouwd, ‘dat allereenvoudigste wezen, de oorzaak van alle eenheid en de maat van alle dingen’.
684,685: Maar de duade, hoewel de oorsprong van het kwaad of van de stof – en daardoor volgens de filosofie onwerkelijk – is tijdens het manvantara toch substantie en wordt in het occultisme vaak de derde monade genoemd en de verbindingslijn tussen twee punten . . . of getallen, die voortkwamen uit DAT, ‘dat vóór alle getallen bestond’, zoals rabbi Barahiel het uitdrukt. En uit deze duade kwamen alle vonken voort van de drie hogere en de vier lagere werelden of gebieden – die in voortdurende wisselwerking staan. Dit is een lering die de kabbala en het occultisme van het oosten gemeenschappelijk hebben.

De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk Mogelijke bezwaren tegen het voorafgaande - EVOLUTIE VAN DE ZOOGDIEREN. DE EERSTE VAL (p. 210/211):
Maar geen enkele fysioloog of anatoom schijnt op het idee te zijn gekomen om op de ontwikkeling van de mens – vanaf zijn eerste stoffelijke verschijnen als kiem tot zijn uiteindelijke vorming en geboorte – de pythagorische esoterische leer van de metempsychose toe te passen, die door de critici zo verkeerd wordt uitgelegd. De betekenis van het axioma: ‘Een steen wordt een plant; een plant een dier; een dier een mens, enz.’ werd al elders gegeven in verband met de geestelijke en stoffelijke evolutie van mensen op deze aarde. Wij zullen er nu een paar woorden aan toevoegen om de zaak duidelijker te maken.
De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk De rassen met het ‘derde oog’ (p. 344):
Integendeel, wie door studie en meditatie zijn ingewikkelde paden ontwart en licht werpt op die duistere wegen, in de kronkelingen waarvan zovelen te gronde gaan tengevolge van hun onbekendheid met het labyrint van het leven, werkt ten bate van zijn medemensen. KARMA is een absolute en eeuwige wet in de gemanifesteerde wereld; en omdat er maar één Absolute kan bestaan, en dus één eeuwige altijd aanwezige Oorzaak, kan men degenen die in karma geloven niet beschouwen als atheïsten of materialisten – en nog minder als fatalisten22: want karma is één met het Onkenbare, waarvan het met zijn gevolgen in de wereld van de verschijnselen een aspect is.
De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 18 Over de mythe van de ‘gevallen engel’ in haar verschillende aspecten (p. 542/543):
Het is een bekend feit – in ieder geval bekend aan geleerde kenners van de symboliek – dat in elke grote religie van de oudheid de logos-demiurg (tweede logos), of de eerste emanatie van het denkvermogen (mahat), als het ware de grondtoon aanslaat van wat in het daaropvolgende evolutieschema de wisselwerking van individualiteit en persoonlijkheid kan worden genoemd. In de mystieke symboliek van kosmogonie, theogonie en antropogenie vervult de logos in het drama van de schepping en het zijn, twee rollen, namelijk die van de zuiver menselijke persoonlijkheid en de goddelijke onpersoonlijkheid van de zogenaamde Avatars of goddelijke incarnaties, en van de universele geest die door de gnostici Christos wordt genoemd en in de mazdeïsche filosofie de Farvarshi (of Ferouer) van Ahura Mazda. Op de lagere trappen van de theogonie hadden de hemelse wezens van lagere hiërarchieën elk een Farvarshi of een hemelse ‘dubbelganger’. Het is dezelfde, alleen meer mystieke bevestiging van het kabbalistische axioma: ‘Deus est Demon inversus’. Het woord ‘demon’ betekent hier echter, evenals bij Socrates en in de geest van de betekenis die door de hele oudheid eraan werd gegeven, een beschermgeest, een ‘engel’, niet een duivel van satanische afkomst, zoals de theologie beweert. De rooms-katholieke kerk toont haar gebruikelijke logica en consequentie door als de ferouer van Christus, Michaël aan te nemen, die ‘zijn beschermengel’ was, zoals is bewezen door Thomas4, die de prototypen van Michaël en zijn synoniemen, zoals bijvoorbeeld Mercurius, duivels noemt.
De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 24 Het kruis en het pythagorische tiental (p. 654):
De oneven getallen zijn goddelijk, de even getallen zijn aards, duivels en brengen ongeluk. De pythagoreeërs haatten het tweevoudige. Voor hen was het de oorsprong van differentiatie, en dus van tegenstellingen, onenigheid of stof, het begin van het kwaad. In de theogonie van Valentinus zijn bythos en sigè (diepte, chaos, in stilte geboren stof) het oorspronkelijke tweetal. Bij de eerste pythagoreeërs echter was de duade die onvolmaakte toestand waarin het eerste gemanifesteerde wezen kwam toen het van de monade werd losgemaakt. Zij was het punt waarop de twee wegen – de goede en de kwade – zich scheidden. Alles wat onoprecht of onwaar was, noemden zij ‘tweevoudig’. EEN alleen was goed en harmonie, omdat er uit één alleen geen disharmonie kan voortkomen. Vandaar het Latijnse woord solus in verband met de ene en enige God, de Onbekende van Paulus. Solus werd echter al snel sol – de zon.
662: Pythagoras, die zijn wijsheid uit India had meegebracht, heeft aan het nageslacht een glimp van deze waarheid nagelaten. Zijn school beschouwde het getal 7 als een samenstelling van de getallen 3 en 4, die zij op een tweevoudige manier verklaarden. Op het gebied van de noumenale wereld was de driehoek, als eerste voorstelling van de gemanifesteerde godheid, haar beeld: ‘vader-moeder-zoon’; en het viertal, het volmaakte getal, was de noumenale, ideële wortel van alle getallen en dingen op het stoffelijke gebied.
674/5: De getallen 3 en 4 zijn respectievelijk mannelijk en vrouwelijk, geest en stof, en hun vereniging is het embleem van het eeuwige leven in de geest op zijn opgaande boog, en in de stof als het steeds herrijzende element – door voortplanting en voortbrenging. Zoals die alchemisten het uitdrukken: ‘Wanneer de drie en de vier elkaar kussen, voegt het viertal zijn middelste natuur bij die van de driehoek’ (of triade, d.w.z. het oppervlak van een van zijn vlakken wordt het middenvlak van de andere), ‘en wordt een kubus; dan pas wordt hij (de uitgevouwen kubus) het voertuig en het getal van het leven, de vader-moeder zeven.’
De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 25 De mysteriën van het zevental (p. 682/683):
Het viertal wordt zowel in de Kabbala als door Pythagoras als het volmaakste of liever als het heilige getal opgevat, omdat het voortkwam uit de een , de eerste gemanifesteerde eenheid, of liever de drie in één .
‘De pythagorische wereld’, zegt Plutarchus (in De anim. procr., 1027) ‘bestond uit een dubbel viertal’. Deze uitspraak bevestigt wat er werd gezegd over de keuze door de exoterische theologieën van de lagere Tetraktis. Want: ‘Het viertal van de verstandelijke wereld (de wereld van mahat) is t’agathon, nous, psyche, hyle; terwijl dat van de waarneembare wereld (van de stof) - die eigenlijk is wat Pythagoras met het woord Kosmos bedoelde – vuur, lucht, water en aarde is. De vier elementen staan bekend onder de naam rizomata, de wortels of beginselen van alle gemengde lichamen’, d.w.z. de lagere Tetraktis is de wortel van de illusie van de wereld van de stof; en dit is het tetragrammaton van de joden en de ‘geheimzinnige godheid’ waarover de hedendaagse kabbalisten zoveel drukte maken!
683: ‘Het getal vier vormt dus het rekenkundige gemiddelde tussen de monade en het zevental, omdat het alle vermogens bevat, zowel van de voortbrengende als de voortgebrachte getallen; want van alle getallen onder de tien wordt dit uit een bepaald getal gemaakt; de verdubbelde duade vormt een viertal, en het viertal verdubbeld of uitgeslagen vormt het zevental. Twee met zichzelf vermenigvuldigd geeft vier; en weer met zichzelf vermenigvuldigd, de eerste kubus. Deze eerste kubus is een vruchtbaar getal, de grondslag van veelheid en verscheidenheid, bestaande uit twee en vier (steunende op de monade, de zevende). Zo vloeien de beide beginselen van tijdelijke dingen, de piramide en de kubus, vorm en stof, voort uit één bron, de vierhoek (op aarde), de monade (in de hemel) . . .’ (Zie Reuchlin, Cabala, I, ii.)
684: Op het getal zeven baseerde Pythagoras zijn leer over de harmonie en muziek van de sferen, waarbij hij de afstand van de Maan tot de Aarde ‘een toon’ noemde, van de Maan tot Mercurius een halve toon, vandaar naar Venus hetzelfde; van Venus tot de Zon 1 1/2 toon; van de Zon tot Mars één toon; vandaar tot Jupiter een halve toon; van Jupiter tot Saturnus een halve toon; en vandaar tot de Dierenriem (Dodecaëder) één toon; in totaal zeven tonen – de diapason harmonie. Alle melodie van de natuur is in die zeven tonen, en wordt daarom ‘de stem van de Natuur’ genoemd.
684/685: Plutarchus verklaart (de Plac. Phil., blz. 878) dat de Achaïsche Grieken het viertal als de wortel en het beginsel van alle dingen beschouwden, omdat dit het getal van de elementen was, die alle zichtbare en onzichtbare geschapen dingen voortbrachten. Bij de broeders van het rozenkruis vormde de figuur van het kruis of de uitgeslagen kubus het onderwerp van een verhandeling in een van de theosofische graden van Peuvret, en werd behandeld volgens de fundamentele beginselen van licht en duisternis, of goed en kwaad .
686: Maar de pythagoreeërs beschouwden het getal zeven of de heptagoon als een religieus en volmaakt getal. Het werd ‘telesphoros’ genoemd, omdat door dit getal alles in het Heelal en de mensheid tot zijn einde, d.w.z. zijn hoogtepunt, wordt gevoerd' (Philo, de Mund. opif.). De leer van de sferen, vanaf de tijd van Lemurië tot aan Pythagoras, toont aan dat zowel de zeven krachten van de aardse en ondermaanse natuur, die onder het bestuur van de zeven heilige planeten staan, als de zeven grote krachten van het Heelal, te werk gaan en zich evolueren in zeven tonen, die de zeven noten van de toonladder zijn.
687/688: Tenslotte het volgende: er is genoeg naar voren gebracht om aan te tonen waarom de menselijke beginselen in de esoterische scholen in zeven waren en zijn verdeeld. Maak er vier van en dit zal òf een mens zonder zijn lagere aardse elementen overlaten, òf, uit een fysiek gezichtspunt beschouwd, hem tot een zielloos dier maken. Het Viertal moet het hogere of het lagere zijn, de hemelse of de aardse Tetraktis: om overeenkomstig de leringen van de esoterische oude school begrijpelijk te worden, moet de mens worden opgevat als een Zevental. Dit werd zo goed begrepen, dat zelfs de zogenaamde christelijke gnostici dit aloude stelsel overnamen (zie de § over ‘De zeven zielen’ (Deel II p. 717).

====

Samenvatting (Professionals & Politicals, Eeuwige wederkeer, Wederkerigheid, Perceptie)

Hermes Trismegistos: Wie muziek begrijpt, die begrijpt de orde van de wereld.
Léon Hanssen, ‘Want alle verlies is winst’ (biografie over Menno ter Braak):
Ter Braak maakte met een verwijzing naar het boek Prometheus, dat heel dit proces van zelfbevrijding voor hem had ingeluid, de balans op en hij noteerde met één enkele regel in zijn agenda deze Heraclitische gedachte:
Want alle verlies is winst, alle
nedergang opgang.
Marcelo Gleiser: Mensen! Word wakker en red het leven, met alles wat je ter beschikking staat! Leven is zeldzaam. Vereer het, koester het, laat het voortduren, verspreid het door het Universum. Dat is ons allerhoogste doel als de denkende geesten van de kosmos (boek Een scheurtje in de rand van de schepping p. 299).
Leo Stevens Op alle gebieden komt door de fixatie op de kwantiteit de kwaliteit steeds meer in de verdrukking.
(regeerakkoord Volkskrant 16 oktober 2010)
Stelling: Waar de gulden middenweg loopt is al millennia bekend. Het is niet nodig het wiel opnieuw uit te vinden. De middenweg geldt zowel top down als bottom up en is afhankelijk van de rollen die we bewust of onbewust in de maatschappij spelen. Er is niets nieuws onder de zon. De 'Hoofdroute' biedt in de eerste plaats een oecumenisch perspectief.

De verticale as (Axis mundi) van het kernkwadrant, these + antithese = synthese, 1 + 1 = 3 (eenheid der tegendelen) is een belangrijke trigger van het onderzoek geweest. Volledige synthese (Bevrijding) drukt volmaaktheid (zelfrealisatie) uit. Het Christendom spreekt over de wijsheid voor de volmaakten, het Boeddhisme heeft het over volmaakte geestelijke gezondheid, het Taoïsme over spirituele volmaaktheid en de Islam spreekt over de volmaakte mens. De onvolmaaktheid van de mens op aarde staat in contrast (Nous) met de volmaaktheid van God in de hemel.

Het wiskundige model van de chaostheorie maakt het mogelijk het wiskundige model, de Tetractys, de driehoek van Pythagoras te ontcijferen (‘E i V’ hoofdstuk 7.2). Anderzijds toont John Major Jenkins in zijn boek Het einde van de Maya-kalender 2012 de Decodering van de Maya-kosmogenesis (kosmogonie).
Het ONKENBARE en het onbekende is de bron en oorzaak van al deze emanaties . . .
De mens is de alfa en de omega van de objectieve schepping.

Driehoek van Pythagoras
De monade – slechts de uitstraling en weerspiegeling van het punt (logos) in de wereld van de verschijnselen – wordt, als de top van de gemanifesteerde gelijkzijdige driehoek, de ‘vader’. De linkerzijde of lijn is de duade, de ‘moeder’, die wordt beschouwd als het kwade, tegenwerkende beginsel (Plutarchus, De Placitis Placitorum); de rechterzijde stelt de zoon voor (in iedere kosmogonie ‘de echtgenoot van zijn moeder’, omdat hij één is met de top); de basislijn geeft het universele gebied van de voortbrengende Natuur weer, die op het gebied van de verschijnselen vader-moeder-zoon verenigt, zoals deze in de bovenzinnelijke wereld waren verenigd in de top. Door mystieke vervorming werden ze het viertal – de driehoek werd de tetraktis.
Deze transcendentale toepassing van de meetkunde op de kosmische en goddelijke theogonie – de alfa en omega van de mystieke gedachte – kreeg na Pythagoras door toedoen van Aristoteles veel minder betekenis.

In het rapport 'E i V' draait het primair om de wisselwerking (wederkerigheid) tussen het quadrivium (viersprong) psychologie, sociologie, filosofie en ethiek, die samen een 5Ddenkraam vormen. Deze interdisciplinaire aanpak (de vier pijlers psychologie, sociologie, filosofie en ethiek) in het rapport ‘E i V’ sluit nauw aan bij:
- Pythagoras (
‘bron van harmonie’: rekenkunde, sterrenkunde, meetkunde en muziek),
- Paracelsus (geneeskunst berust op vier pijlers: filosofie, astronomie, alchemie en ethiek),
- Transcendentalisme (literatuur, religie, cultuur en filosofie),
- H.P. Blavatsky (De Geheime Leer: kunsten, wetenschappen, theologie en vooral de filosofie),
-
'Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde en Kunst'.

Als motor van bewustwording kan kunst (cultuur) zeker een bijdrage leveren. In het rapport ‘E I V’ staat religie in het bijzonder voor levenskunst, de moraal van het verhaal. De integratie van vier disciplines, de vier pijlers rekenkunde, sterrenkunde, meetkunde en muziek heet volgens de telling van Pythagors 5, de kwintessens.

Om aan het oplossen van de wereldvraagstukken een steentje bij te dragen gaat het primair om gedragsverandering, hoe richten we onze levensenergie? We zijn het in eerste instantie zelf om de in het universum aanwezige vrije energie (ether), in de mens (antahkarana), aan de energietransitie, de overgang van vuile naar schone energie vorm en inhoud te geven. Het spreekt voor zich dat dit een zeer heikel punt is voor de wetenschap. Gedragsverandering, de moraal van het verhaal geldt niet alleen voor burgers, maar ook voor politici.

In het programma Buitenhof van 20 september 2015 signaleert Alex Brenninkmeyer dat de overheid niet van zijn fouten leert. Hij wordt heel treurig dat lidstaten steeds egoïstischer worden. Het beschikbare geld moet zinvoller worden besteed. Er is een nieuwe democratie nodig. De gouden draad in de aanpak van Alex Brenninkmeijer (Volkskrant 14 april 2015 p. 16/17) is het DIKW model : van Data naar Informatie, naar Kennis, naar Wijsheid. Financieel controleurs zijn dol op data. Maar dan, hoe gaan we van constateren naar leren?
De financiële administratie toont het morele karakter en de identiteit van een organisatie. Het laat zien dat de taak van financiën is om de acties van een organisatie te verantwoorden en dat op integere wijze te doen.

De besturingscyclus DIKW (kwaliteitsbeheersingssysteem) geldt niet alleen voor EU-medewerkers, maar ook voor politici. Net als eerder bij de Nederlandse Bank dient er ook bij de ECB een cultuuromslag te worden doorgevoerd.

De hamvraag is dan natuurlijk hoe weet Jeroen Dijsselbloem zo zeker dat de geldpers wel en FTT om het rondpompen van geld fiscaal te belasten niet een antwoord op de financiële crisis is? Coen Teulings heeft inmiddels (2 december 2016) zijn oude standpunt herzien. Met de blinde vlek waarmee Jeroen Dijsselbloem c.s. de PvdA naar de afgrond heeft geleid beoogt hij nu het Europese Stabiliteitsmechanisme te 'redden'. Jeroen Dijsselbloem committeert zich aan het grootkapitaal, hij verstopt zich niet achter Duitsland maar is bezig Schauble rechts in te halen. Elco Brinkman, Peter Balkenende en Wopke Hoekstra behoren net als Jeroen Dijsselbloem tot het politieke establishment.

Het evenwicht door tegenwicht, het balansmechanisme, these + antithese = synthese, dat Wim Kok en Tjeenk Willink van de PvdA hanteren was al in de Bijbel bekend. In de woorden van ex-premier Wim Kok: De essentie van het 'poldermodel' is dialoog en evenwicht. Bij dialoog hoort tegenspraak en bij evenwicht tegenwicht. Het belangrijkste voor het goed functioneren van de overheid is tegenspraak, tegenwicht. Daarentegen was er juist bij de PvdA onder Ad Melkert sprake van fractiediscipline, een communistische kadaverdiscipline (hanengedrag binnen PvdA Peter de Waard Volkskrant 9 juni 2016 p. 20). In hoeverre is er van het peterprincipe of het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen c.q. de 4e macht sprake?

Het ieder voor zich en god voor ons allen van de VVD betekent dat de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden. De moraal van het verhaal is dat ethiek zowel de oorzaak van het probleem als de oplossing ervan laat zien. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal, de regulerende principes buiten het verkoopverhaal worden gehouden, het gedrag wordt amoreel. Het zijn juist de waarden en normen, die mensen met elkaar verbinden. Of anders gezegd de onzichtbare muren tussen 'Wij en Zij', waardoor we de ander uitsluiten, dienen we af te breken.

Net als het 'Beloofde land' is 'de Amerikaanse Droom een work in progress'. Voor de schepper, lees 'God' zijn alle mensen uniek. 'God' kent wel de wet van ethische oorzakelijkheid, rechtvaardigheid, maar geen voorkeursbehandeling.

Het probleem is niet dat er te weinig politieke economie is, maar dat de politieke economie een gebrekkig begrip van kapitalisme heeft, zowel van de ontstaansgeschiedenis als van het huidig functioneren ervan. De thema's, die Rogier van Reekum & Willem Schinkel bespreken hebben in het bijzonder op complementaire polariteit, 'these, antithese en synthese' betrekking. Door de interacties ('these + antithese') tussen de 'alfa- en de bètawereld' kan synthese ontstaan. De gammawetenschap is als het ware de schakel tussen de alfa- en bèta-wetenschappen. Om de complexe werkelijkheid te duiden gaat het om de synthese, de status quo van de alfa, bèta en gammawetenschappen, tussen 'these, antithese en synthese', namelijk de unificatietheorie, die ook geldt voor de relaties:
- Kapitalistisch en Antikapitalistisch
- Consumentisme en Anti-consumentisme
- Seksisme en Antiseksisme
- Racisme en Antiracisme
- Liberalisme en Neoliberalisme
- Globalisering en Antiglobalisering
- Pluralisme en Antipluralisme.

Pythagoras was een van de eerste interdisciplinaire wetenschappers (rekenkunde, sterrenkunde, meetkunde en muziek) die zich in het vakgebied muziekcognitie heeft verdiept. Kern van het probleem is dat het Westen concentreert zich eenzijdig op het marktmodel en het Oosten op de kosmische harmonie van Kepler. Het kiezen voor muziek, de 'harmonie der sferen', de Gulden Middenweg, het balansmechanisme van het eeuwige 'Goede - Ware - Schone' maakt het mogelijk evenwicht te creëren. De zoektocht naar balans de rode draad van Gerard Drosterij komt met het balansmechanisme overeen. Door het schone van bijvoorbeeld kunst en muziek met anderen te delen kunnen tegenstellingen worden overwonnen. Een topmusicus beheerst niet alleen de techniek om zijn instrument te bespelen, maar hij weet ook een compositie op een authentieke wijze te interpreteren. De taal van muziek, de 'muziek van de sferen' (eonische muziek) is universeel. Volgens Johannes Kepler bestaat de verbinding tussen geometrie, kosmologie, astrologie, harmonie en muziek door de musica universalis.

Verscheidenheid en Eenheid in de creatieve evolutie volgens Henri Bergson staat tegenover de drie principes van Darwins biologisch algoritme van aanpassing. Volgens Darwin spelen er binnen het evolutionaire mechanisme drie principes, te weten variatie, selectie en reproductie een rol. De drie principes van Darwins biologisch algoritme hebben in het rapport 'E i V' op verscheidenheid, natuurlijke selectie en analogie betrekking. In essentie draait het om de analyse van ons Mens-, Wereld- en Godsbeeld. De evolutie van het GODSBEGRIP houdt gelijke tred met de verstandelijke ontwikkeling van de mens zelf.

Het rapport ‘E i V’ kiest voor de interdisciplinaire aanpak - de middenweg tussen de twee kanten van één medaille Geestkunde en Natuurkunde - de wisselwerking (wederkerigheid) tussen psychologie, sociologie, filosofie en ethiek of de synthese van de vier domeinen wetenschap, religie en filosofie en kunst. In het rapport ‘E I V’ staat religie in het bijzonder voor levenskunst, de moraal van het verhaal, te worden ingewijd in de oude mysteriën. Het vakgebied begeleidingskunde houdt de gemoederen al millennia bezig. Het rapport 'E i V' richt zich op de 'wederzijdse verbondenheid', de reciprociteit tussen ‘Geestelijk - Psychisch - Stoffelijk’ (Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde). In het rapport 'E i V' heeft het vakgebied begeleidingskunde op de Rechterhand, de 'Hoofdroute' pelgrimage en de Linkerhand op the end of nature betrekking. De kern van het probleem is niet de technologie, maar hoe we technologie toepassen.

De commotie rond 4 mei van Jan Kuitenbrouwer, Nzume en de wenende witte mensen van Asha ten Broeke en de Derde Weg van Tony Blair van Peter de Waard gaan in de kern over Verstrengeling tussen de Rechterhand en Linkerhand (zie litho Tekenen afb. 138 van M.C. Escher p. 800), tussen Goed en Kwaad. Om aan het oplossen van de wereldvraagstukken een steentje bij te dragen gaat het primair om gedragsverandering, hoe richten we onze levensenergie? We zijn het in eerste instantie zelf om de in het universum aanwezige vrije energie (ether), in de mens (antahkarana), aan de energietransitie, de overgang van vuile naar schone energie vorm en inhoud te geven. Het spreekt voor zich dat dit een zeer heikel punt is voor de wetenschap.

Om het onbehagen van de PVV kiezers te keren is de neoliberale waanzin van de PvdA niet de oplossing maar juist oorzaak van het probleem. De dorpspolitiek is een weerspiegeling van wat zich in Den Haag , Brussel en Washington afspeelt. Dit universele mechanisme is bij mystici al millennia bekend. Om grote schommelingen te vermijden is een consequente feedforward besturing gewenst. Het Ken uzelve, het individuatieproces van Carl Jung dient daarbij centraal te staan.

In het rapport ‘E i V’ staat niet de discussie ‘Geest of Stof’, 'Aristoteles of Descartes', what’ s in a name centraal, maar de wederkerigheid (reciprociteit) tussen beide, het 'en-en'/'of-of' mechanisme (Complementariteit/Dichotomieën), de kwintessens. Wederkerigheid geldt niet alleen voor de individuele mens, maar ook tussen individuen, zoals bijvoorbeeld de relatie tussen leider en aan wie hij leiding ('Leraar en Leerling') geeft. De omgeving, de organisatiecultuur vormt de leider en laat de leider zijn wie hij is.

In het rapport ‘E i V’ draait het om het gulden midden van Aristoteles, de relatie tussen Kwantiteit en Kwaliteit, Welvaart en Welzijn, de lateraliteit, de communicatie tussen de rechter - en linker hersenhelft (‘Voelen en Denken’) van ons brein. Of met andere woorden leggen we het accent op de kwaliteit van leven of het verdienmodel. Een levenskunstenaar kenmerkt zich door tussen beide de juiste balans te hebben gevonden.

Één Leven en Wet (‘Law of One’, 'Zaaien en Oogsten') van Karma-nemesis wordt door het rechter- en linkerpad, de wet van harmonie (rechterpad) is analoog aan de wet van vergelding (linkerpad) tot uitdrukking gebracht. Of met andere woorden de evolutie, het leerproces van het leven berust op de wet van harmonie, het altruïsme en de wet van vergelding, het egoïsme. Waar kiezen we nu voor?

Net als 'Geest en Lichaam' zijn 'Moraal en Cultuur', de grote Wet ('Law of one') van de Gulden regel, de moraal van het verhaal onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De ‘Law of One’ (One Absolutely Fundamental Law in the Universe) heeft op het universele ordeningsprincipe karma ‘Er is niets nieuws onder de zon’ (Zaaien en Oogsten, Geven en Ontvangen, Rentmeesterschap), de 2e grondstelling betrekking. Het gaat in het kwantumvacuüm om de virtuele scheidslijn tussen twee polen (syzygieën), het aardse en het hemelse, tussen dharma en karma, waarvan Dharma buiten de bestaanssfeer van de wereld der tegenstellingen ligt, de Éne werkelijkheid . Het draait primair om de geestelijke wederhelft of Syzygos.

Niet alleen hypothesen van de natuurkunde, maar ook hypothesen van de geestkunde berusten op creativiteit. Het grote verschil is dat de stellingen van de natuurkunde, zoals bijvoorbeeld het Higgsdeeltje kunnen worden geverifiëerd. De stellingen van de geestkunde gelden voor een individu en een collectief - we leven allen in ons eigen referentiekader (Amanda Gefter) - en worden door er is niets nieuws onder de zon, de eeuwige wederkeer van de geschiedenis onderbouwd. Om dichter bij de waarheid te komen volgt het onderzoeksrapport ‘E i V’ het pad van de Axis Mundi.

Het onderzoeksrapport 'E i V' plaatst de relatie tussen 'Slachtoffers en Daders' in het licht van de evolutie van de mensheid, antropogenese (hominisatie). Mede aan de hand van de Bhagavad Gita, de Upanishads, de Levensboom, Gnosis, 'Identificatie en Disidentificatie' (meditatiediagram), De Derde weg en Individualiteit, het Bodhisattva Pad (zelfverwerkelijking, zelfrealisatie, zelf-ontplooiing, Zelfreinigend vermogen (Zelfregulering) wordt er is niets nieuws onder de zon toegelicht. Met zijn pamflet beoogt Gustaaf Peek het cultuurmarxisme te bestrijden. Door het Oosterse en Westerse denken met elkaar te verbinden, de Gulden Middenweg ontstaat synergie. Theosofie hanteert de Doel-Middel strategie, waar het Doel staat voor het met behulp, Middel, pelgrimage verbinding zoeken met het hogere Zelf.

Sinds het verschijnen van het eerste rapport Grenzen aan de groei in 1972 van de Club van Rome heeft, de vermaarde Hongaarse wetenschapsfilosoof Ervin Laszlo een groot aantal boeken geschreven, om een duurzame samenleving te bevorderen. We zijn het zelf, die op aarde de golfbewegingen, schommelingen veroorzaken. Het balansmechanisme maakt het mogelijk de tegenstellingen te reguleren.

Het globale brein is een speculatief concept in o.a. transhumanistische kringen, filosofie en mystiek ('sciencefiction'?), vergelijkbaar met (dan wel verwant aan) het concept van de noösfeer van respectievelijk Vladimir Vernadsky en Teilhard de Chardin, de Akasha-kronieken (waar o.a. Rudolf Steiner en Edgar Cayce te rade beweerden te gaan) en het "Akashic field" van de Hongaarse wetenschapsfilosoof Ervin László. Het begrip als zodanig werd in 1982 voor het eerst gebruikt door Peter Russell in zijn boek The Global Brain (video).
Stanislav Grof Evidence for the Akashic Field from Modern Consciousness Research.

Er is te veel aandacht voor het 'eigen koninkrijkje', de 'bv Ego' en te weinig voor het grote geheel. Het lineaire, ééndimensionale denken viert hoogtij. De overheid zit te veel in de rol van Dwaas. Het gaat om dienend leiderschap. Politici lijken in het bijzonder met het virus penny wise pound foolish besmet?

In het ingenieuze, reflexieve model “Macrokosmos = Microkosmos” van de esoterie, wordt Antahkarana, gezien als de fictieve schakel tussen de binnenwereld en de buitenwereld, de innerlijke wereld en de uiterlijke wereld. Bewustzijnsontwikkeling vindt op de grenslijn tussen binnen en buiten, in het nu tussen verleden en toekomst plaats. We leven in het nu (De Geheime Leer deel I, p. 67).
Het eigenlijke bewustzijn is tussen Kama en Manas begonnen. Manas staat voor het denkvermogen en het zefbewustzijn. Het positieve perspectief op religie heeft op de
moraal van het Bijbelverhaal, de Gulden Regel Wat gij wilt dat u geschiedt doe dat de ander betrekking. Door de eenzijdige focus van carrièrepolitici op het marktmechanisme raakt de bevolking juist minder op elkaar betrokken.

Net als 'Geest en Lichaam' zijn 'Moraal en Cultuur', de grote Wet ('Law of one') van de Gulden regel, de moraal van het verhaal onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De oplossing van de unificatietheorie wordt niet gevonden in het elementaire deeltje maar in de ruimte die de elementaire deeltjes van elkaar scheidt.

Deze stelling is gebaseerd op De Geheime Leer, Deel I p. 563: ‘De kracht is daarom niet in het atoom maar in de ruimte die de atomen van elkaar scheidt (neutrale centrum, eros = fohat).

Stelling: Alleen een interdisciplinaire grensoverschrijdende benadering, een integrale denktrant, de synthese van de alfa-, béta- en gammawetenschappen, het onderkennen van de twee kanten van één medaille brengt de Theorie van alles een stapje verder. De unificatietheorie kan niet worden uitgevonden want het is de status quo van de alfa-, béta- en gammawetenschappen. Kunst maakt het mogelijk, de 4e dimensie (4Ddenkraam), de synthese tussen de drie domeinen van de alfa-, béta- en gammawetenschappers weer te geven.

De psyche (reflexief bewustzijn, zelfreflectie) werkt als een spiegel (weerspiegeling). Het is deze spiegel, het spiegelneuron, dat zorgt voor de golfbewegingen, schommelingen(Neer - en Opwaarts) in de geschiedenis. Welke kant van de medaille, de aardse Tetrade (Standaardmodel, de gemanifesteerde werkelijkheid) of de hemelse Triade (ongemanifesteerde werkelijkheid), laten we overheersen? Alleen wanneer we ons meer met de Triade verbinden komt de beschaving een stapje verder. Meer opties zijn er niet en dat was al bij Pythagoras (De Gulden Verzen van Pythagoras) bekend. Het is het reflexief bewustzijn dat zowel probleem en oplossing als hemel en aarde met elkaar verbindt. Wat kristallografie is op het materiële, zichtbare vlak is holografie op het geestelijke onzichtbare vlak. Maurits Escher is door de kristallografische kennis van zijn halfbroer Berend George Escher beïnvloed.

Het basisprincipe ‘eenheid der tegendelen’ brengt Carl Jung met behulp van Enantiodromie (projectiemechanisme) en het Mysterium coniunctionus tot uitdrukking. Complementariteit zorgt voor het balansmechanisme van de weegschaal, neutraliseert de tegenstellingen, de schommelingen (eenheid der tegendelen). Op de positieve, kwalitatieve as staan Spreken en Luisteren tegenover elkaar. Bij respectvolle communicatie ontstaat synthese.
Een leidinggevende beslist gemakkelijker voor een medewerker, dan andersom. De keerzijde van macht is afhankelijkheid, onmacht. De negatieve, kwantitatieve as illustreert het probleem.
De tegenstellingen komen in de spiegelsymmetrie van het bewustzijn tussen de Triade (driehoek van Pythagoras, de hogere Tetraktys) en de Tetrade, de lagere Tetraktys tot uitdrukking. Een flits van geluk, synthese ontstaat wanneer beneden en boven samenvloeien.

Microkosmos = Macrokosmos duidt op een statische toestand, een evenwichtstoestand van het bewustzijn, een flits van geluk. Het verticale bewustzijn kan voor balans (1 + 1 = 3, 'These + Antithese = Synthese'), maar ook voor onbalans zorgen. De ‘Drie stadia van het zien van Waarheid' tonen hoe de Waarheid kan worden doorgrond. De aarde, de vierheid is uit de drieheid ontstaan. Door het proces op aarde in omgekeerde volgorde te laten verlopen is het mogelijk het onderbewustzijn met de kennis van het hart te beïnvloeden, naar de Monade terug te keren.

De nieuwe mens wordt zich ervan bewust dat we deel uitmaken van de natuur. God staat niet voor opium zoals Arnon Grunberg meent, maar voor ons morele kompas. Het is dus wel degelijk wenselijk, 'de verziekte bonuscultuur die tot de financiële crisis heeft geleid' te beteugelen. Het met twee maten meten (Meten met twee maten Telegraaf 9 maart 2018 voorpagina), egospelletjes van de intellectuele elite, wordt in de Bijbel al onderkend. De handen in onschuld wassen, het Pontius Pilatus-syndroom hangt met amoreel gedrag samen.
Als politicus keurt Peter Balkenende de 'Doorgeslagen bonuscultuur' af, maar als commissaris bij ING gaat hij met de salarisverhoging van ING-directeur Ralph Hamers akkoord. Eerder was het Wim Kok, die als premier schande sprak van de 'Exhibitionistische zelfverrijking' en als commissaris bij ING de loonexplosie aan de top heeft goedgekeurd. Het laat zien dat ondanks de secularisatie de Bijbel, een continuing story is. Om de mensheid bij de les te houden maakt de Bijbel van gelijkkenissen gebruik. Het Meten met twee maten is om het gedrag van mensen te verklaren uiterst eenvoudig. Maar de geschiedenis leert dat het uiterst complex is om dit vraagstuk op te lossen.

De crux van 'Welzijn en Welvaart' is hoe richten wij onze levensenergie (levenskracht, oerbron, levensbron, astraallichaam) om de geestelijke gezondheid te bevorderen? Of anders gezegd wat bezielt ons? Of hoe voorkomen we dat onze carrièrepolitici (of banencarroussel, de blinde vlek van Rutte Martin Sommer Volkskrant 4 juni 2016 p. 17) gebakken lucht verkopen of met andere woorden "na ons de zondvloed!" beleid verkopen?

'Wij zijn verslaafd geraakt aan nieuw nieuw nieuw.' (interview met Colin Firth Volkskrant Magazine 5 september 2015 p. 54):
Livia Firth, de vrouw van acteur Colin Firth, is heus niet vies van een beetje glamour. Maar ze is ook een vrouw met een missie: 'Fast fashion moet de wereld uit.'
Het aangrijpendste beeld in de documentaire The True Cost is dat van gehandicapte Indiase kinderen, de hele dag liggend op een matje op het erf. Zwakzinnig, misvormd, zo geboren door het gebruik van pesticiden in de katoenteelt waar hun moeders werken. Ook hartverscheurend: de kleuter in Bangladesh die de hele dag in een textielfabriek rondhangt, omdat haar moeder achter de naaimachine geen geld heeft voor een oppas of school. Omdat het de moeder ook pijn doet dat haar dochtertje zo opgroeit, brengt ze haar regelmatig maandenlang naar haar ouders in het plattelandsdorp waar ze vandaan komt. Ja, zegt ze betraand voor de camera, het is erg om zo lang van elkaar gescheiden te zijn. Maar later, láter zal haar dochter het beter krijgen, dat is waar ze nu zo hard voor werkt.
'Moderne slavernij', zegt Livia Firth in haar kantoor in Londen, waar ze praat over de film, die ze mede produceerde. 'De fast fashion-industrie heeft geen rijkdom gebracht in Bangladesh, Cambodja, Myanmar, zoals ze altijd beweren, maar armoede van het ergste soort. Aan de andere kant: op de Bloomberg-lijst van de rijksten der aarden staat meneer Ortega van Zara op twee (? zeven). En iets verderop staat meneer Persson van H&M. That is wrong. Als ik dat zie, moet ik bijna overgeven.'
Vast in een armoedeval
Iets later, zonder lach: 'Weet je hoeveel collecties ketens als H&M en Zara produceren? Veertig tot vijftig per jaar.
We zijn verslaafd geraakt aan nieuw, nieuw, nieuw, aan steeds weer andere kleren kopen. In plaats van één mooie broek van 400 euro kopen we er tien, waaraan we in totaal nog meer kwijt zijn ook. In die zin zijn ook wij armer geworden. Net als de Bengaalse en Cambodjaanse vrouwen die in de fabrieken werken armer zijn geworden door hun baan. Ze hebben hun geboortegrond verlaten om naar de stad te gaan, betalen naar verhouding veel voor het kot waarin ze wonen, ze zien hun kinderen nooit en ze werken twaalf, dertien, uur per dag, zeven dagen per week, waardoor ze geen leven hebben. Ze zitten vast in een armoedeval. Jij en ik kunnen klimmen op de carrièreladder, maar dat zal hen nooit gebeuren. Ja, er is tegenwoordig een minimumloon in die landen, maar dat is een hongerloon, geen loon waarvan je normaal kunt leven. Deze mensen kunnen de dokter niet betalen als ze die nodig hebben, ze kunnen geen school betalen voor hun kinderen, ze kunnen zich helemaal niets permitteren. Goddank dat ze een baan hebben, wordt er dan gezegd. Helemaal niet goddank. Misschien waren ze beter af als ze in hun dorp waren gebleven, zonder deze baan.' Etc.
Waarom denk je dat de grote kledingketens juist in Myanmar, in Cambodja en inmiddels ook steeds meer in Ethiopië zitten, waar geen minimumloon geldt? Omdat het in die landen heel slecht is gesteld met de mensenrechten. Daar kunnen ze hun gang gaan.'

Eduard Schuré De grote Ingewijden (p. 223):
Esoterische scheppingsleer en de zielkunde stonden in verband met de diepste geheimen van het leven en met de gevaarlijke, zorgvuldig bewaarde geheimen van de occulte kennis en krachten. Daarom gaf Pythagoras deze lessen liefst ‘snachts. Eduard Schuré geeft in zijn boek De grote Ingewijden (p. 217/223) een heldere beschrijving van de Monade, Duade, Triade en Tetrade. De geest van het esoterisch Boeddhisme steunt ook op de wijsheid van Pythagoras. De leer van Laozi en Confucius uit China is nauw met de filosofie van Pythagoras verweven. Het is namelijk ook op de drie kringlopen 'Scheppen, Behouden en Vernietigen' (Trimurti) gebaseerd. Dit komt ook naar voren wanneer de vijf-elementenleer van de Traditionele Chinese Geneeskunde met de boeddhistische invalshoek wordt vergeleken. Pythagorisme is de term die gebruik wordt om de esoterische en metafysische opvattingen van Pythagoras en diens volgelingen te benoemen.

Pythagoras (De Gulden Verzen van Pythagoras) en Plato richten zich zowel op de vergankelijke als de onvergankelijke wereld. De controverse tussen de wetenschappers Plato en Aristoteles kan met de gezichtspunten van Hegel en Marx worden vergeleken. Het 5D-concept en Ether-paradigma zijn zowel op de filosofie van Plato en Aristoteles als op de dialectische filosofie van Hegel en Marx (Engels) gebaseerd.

Het 5Ddenkraam laat net als, de driehoek van Pythagoras, de levensboom en het enneagram zien dat het goede nieuws is dat er een zelfregulerend (zelfreinigend, zelfgenezend, zelfhelend) vermogen in het universum zit ingebakken. Het gaat er om de schijnwaarheden in het leven, de ingebakken clichés te demystificeren.

De getallensymboliek van Pythagoras geeft net als het Panta rhei alles stroomt of alles is in beweging weer. De integratie van vier disciplines, de vier pijlers rekenkunde, sterrenkunde, meetkunde en muziek heet volgens de telling van Pythagors 5, de kwintessens. De getallen van Pythagoras brengen de harmonische relatie, een specifieke categorie van betrekkingen, Wet van harmonie, synthese tot uitdrukking, waarvan het geheel meer is dan de som van de delen. Goddelijke ordening op basis van het fenomeen 'Emergentie (definities van emergentie) en Decompositie'. Pythagoras geloofde in zielsverhuizing (reïncarnatie), hij was een cyberneticus (neurofeedback). De getallensymboliek wordt als een metafoor gebruikt om 'probleem en oplossing' dichter bij elkaar te brengen.

De rubricering in het onderzoeksrapport ‘E i V’ is op de getallensymboliek van Pythagoras gebaseerd. Om de supersymmetrie in het universum te symboliseren maakt het rapport ‘E i V’ gebruik van een pedagogisch denkmodel. Dit model is gebaseerd op de supersymmetrie tussen geest en stof. De M-theorie van Edward Witten is net als het morele kompas, een multidimensionaal verklaringsmodel. De M van de M-theorie staat voor Magic, Mystery of Matrix. Het rapport ‘E i V’ heeft het liever over White Magic, Occultisme, het contrast van Black Magic.

H.P. Blavatsky De sleutel tot de theosofie (p. 251/252):
Aan kinderen moet bovenal zelfvertrouwen worden geleerd, liefde voor alle mensen, altruïsme, onderlinge verdraagzaamheid en in de allereerste plaats zelfstandig en logisch denken. Wij zouden het zuiver mechanische geheugenwerk tot een volstrekt minimum terugbrengen en die tijd besteden aan de ontwikkeling en oefening van de innerlijke zintuigen, vermogens en latente capaciteiten. We zouden ernaar streven ieder kind als een eenheid te behandelen en het zo opvoeden, dat zijn vermogens zich op de meest harmonische en gelijkmatige wijze ontplooien, zodat zijn bijzondere aanleg zich volledig en natuurlijk ontwikkelt. We zouden ons richten op het vormen van vrije mannen en vrouwen, intellectueel vrij, moreel vrij, in alle opzichten onbevooroordeeld en bovenal onbaatzuchtig. En wij geloven dat veel hiervan, zo niet alles, zou kunnen worden bereikt door een juiste en echt theosofische opvoeding.
342: Tetragrammaton: De naam van de godheid in vier letters, in ons schrift IHVH. Het is een kabbalistische term die op een meer materieel vlak overeenstemt met de heilige pythagorische Tetraktys (Deel II, p. 526).

Het artikel ‘Evolutie of Schepping’ van Brunhild Krüger in GAMMA maart 2009 sluit perfect op het concept animus/anima van de 'huwelijksquaterniteit' aan. Volgens Krüger moet het ‘streven naar harmonie’ van Teilhard de Chardin, het ‘vrouwelijke denken’ met het typisch mannelijk-bipolaire denken (en-en benadering) worden verbonden.
Theïsten en atheïsten kissebissen over details. Het gaat er om dat mannen leren de ‘vrouwelijke’ kant in de evolutie niet te verhullen.

Man en Vrouw gelijk? Net als rechtse en linkse politici zijn mannen en vrouwen wel gelijkwaardig maar ongelijk. Het feminisme heeft ongetwijfeld een belangrijke bijdrage geleverd dat meisjes nu beter scoren op school. De uitkomst wordt in sterke mate bepaald door het etiket dat er door de maatschappij wordt opgeplakt. Met welke bril kijken we naar de werkelijkheid en de maatschappelijke ordening die daarvan een gevolg is? Het rapport ‘E i V’ stoelt op een in de systeemleer bekende regel ‘Garbage in - garbage out’, voor het secularisme ‘Zaaien en Oogsten’.

Eenheid in Verscheidenheid staat voor diversiteit, emancipatie vaak via spreiding van ’Geld, Kennis en Macht’ en feminisme. Voor de emancipatie van vrouwen dient goed onderwijs, verbetering van de toegang tot de arbeidsmarkt centraal te staan. Om de keuzevrijheid en autonomie te bevorderen werkt een triviaal onderwerp als het hoofddoekverbod eerder averechts. Wilders biedt simpele oplossingen voor complexe vraagstukken en zorgt zo onbedoeld voor de nodige entertainment. Het eerste is helaas niet mogelijk. Wat betreft het tweede punt slaagt hij aardig. Seculiere vormen van het fundamentalisme zijn het neoliberalisme en hooliganisme.

Het onderzoeksrapport ‘E i V’ borduurt voort op de dissertatie Liefde, solidariteit en recht: een interdisciplinair onderzoek naar het wederkerigheidsbeginsel van Dorien Pessers (Volkskrant 18 december 1999). De economy of regard van Avner Offer komt met het wederkerigheidsbeginsel van Dorien Pessers overeen. Door met de keerzijde van de medaille rekening te houden kunnen problemen gemakkelijker worden opgelost en komt synthese dichterbij.

Door Pythagoras is al onderkend dat de evolutie van de mens door synthese, de interdisciplinaire aanpak plaatsvindt. In het onderzoeksrapport ‘E i V’ komt naar voren dat in De Geheime Leer de kwintessens, de verborgen 5e Dimensie op het snijpunt, het snijvlak tussen disciplines betrekking heeft.

Ockhams scheermes geldt voor: Cultuursociologie bevindt zich op het snijpunt (emanationisme) tussen Cultuurwetenschappen en Sociologie, Evolutiebiologie tussen Evolutie en Biologie, Culturele psychologie tussen Cultuurwetenschappen en Psychologie, Sociobiologie tussen Sociologie en Biologie, Evolutiepsychologie tussen Evolutie en Psychologie, Paleontologie tussen Geologie en Biologie, Geochemie tussen Geologie en Scheikunde en Geofysica tussen Geologie en Fysica. Door de convergentie van twee disciplines ontstaat synthese. Uiteindelijk draait het om het onderzoek dat betrekking heeft op de relatie tussen Unificatietheorie en Eenheid in Verscheidenheid.

De controverse tussen wetenschappers komt in het debat tussen Mark Rutte en Sybrand Buma naar voren. Het verkooppraatje van Mark Rutte, het in de uitverkoop gooien van onze economie is op het gezichtspunt van Ayn Rand gebaseerd. Terwijl de dominee in Sybrand Buma op het gezichtspunt van Pythagoras, Plato en H.P. Blavatsky voortborduurt. Of met andere woorden het 'Mind over Matter', dat bij Pythagoras al bekend was staat tegenover het 'Matter over Mind' van Ayn Rand.

De schoonheid van muziek maakt het mogelijk de waarheid van het universele mechanisme dichter te benaderen en dat was al in de Bijbel bekend.

Het onderzoeksrapport 'E i V' plaatst de relatie tussen 'Slachtoffers en Daders' in het licht van de evolutie van de mensheid, antropogenese (hominisatie). Met zijn pamflet beoogt Gustaaf Peek het cultuurmarxisme te bestrijden.

Duitsland herkent zijn spiegelbeeld niet (Sterre Lindhout Volkskrant 7 november 2015 katern Vonk p. 2-3):
Geen land dat zich de afgelopen maanden zo vaak zichtbaar over zichzelf heeft verbaasd als Duitsland. Deze zomer verwonderde Duitsland zich, geschrokken, over zijn dominante rol bij het oplossen van de Griekenlandcrisis. In de nazomer verbijsterde het land zichzelf, duizelig van geluk, door zijn eigen goedheid, over de 'welkomstcultuur' waarmee het de stroom vluchtelingen tegemoet trad, gesterkt door het gloedvolle Wir schaffen das van Angela Merkel.
Der Spiegel schreef: 'Waarom zouden de Duitsers de enige koikarpers in deze moddersloot zijn? Gevoelig, schuw, allergisch voor elke vertroebeling van moraal en geweten? En als ze dat daadwerkelijk waren geweest, zouden ze het overleefd hebben?'
In deze verbazing, het idee dat Duitsland zich in tegenstelling tot de rest van de wereld altijd aan alle regels houdt, toont het land zich juist allesbehalve reflectief.
'Die beide gezichten, overdreven zelfkritisch enerzijds en het arrogante anderzijds, heeft Duitsland altijd gehad', zegt Jens Jessen, analist en essayist bij Die Zeit, de wekelijkse printversie van het geweten van de links-liberale intelligentsia. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille. 'Het vermoeden van morele superioriteit', zoals Jessen het arrogante gezicht noemt, hangt nauw samen met de slachtofferrol waarin Duitsers zichzelf op Europees vlak altijd hebben geplaatst, behalve in de twaalf jaren onder Hitler.
Superioriteitsvermoeden
'In de eeuwen dat Duitsers zich op het Europese toneel als onbeholpen, lomp en algeheel ongeschikt zagen, groeide onder dat minderwaardigheidscomplex een moreel superioriteitsvermoeden', schreef hij onlangs in een artikel getiteld Over de Duitse boosaardigheid. Etc.
Volgens Handelsblatt-columnist Wolfram Weimer dringt Duitsland zijn vluchtelingenpolitiek aan Europa op. Landen die het met de Duitse politiek niet eens zijn, zoals Hongarije, Denemarken of Groot-Brittannië, zou Duitsland onderwerpen aan '
de dictatuur van het goede'. 'Dat gewaad van betweterige Gutmensch moet Duitsland snel weer uittrekken', vindt hij.
Gutmensch is net als in Nederland sinds de jaren negentig de scheldnaam voor politiek-correct, hoogopgeleid links - het slag mensen dat traditioneel het zelfkritische, intellectuele geweten van Duitsland vormde en bij de minste of geringste aanleiding waarschuwde dat het land weer te machtig of te dominant werd. Door haar vluchtelingenpolitiek geldt Merkel nu, hoewel verder niet links, als het opperhoofd van de Gutmenschen.
De ironie wil dat in de schaapskleren van de Gutmensch de gevreesde dominante Duitser zijn gezicht weer laat zien. De Duitser die zodanig overtuigd is van zijn eerlijkheid en reine geweten, dat het hem belemmert kritisch naar zichzelf te kijken.

Vernieuwing van Organisaties in een Chaotische Omgeving door Vernieuwing van de Mens
De organisatie visie van Ignatius van Loyola - proefschrift van Paul de Chauvigny de Blot
Hoofdstuk 6 EEN CRISIS DIE TOT NIEUW LEVEN LEIDT
6.1. EEN BEKERING MET ONVOORSPELBARE GEVOLGEN
In de strijd om de vesting verbrijzelt het Franse geschut zijn been en confronteert Ignatius met de dood. Een simpel feit met diepgaande gevolgen. Hij wordt door doodsangst overvallen en ziet al zijn idealen in duigen vallen. Zijn ridderideaal breekt in stukken en al zijn toekomstdromen spatten als een zeepbel uiteen. Het leven is voor Ignatius nu zinloos en leeg geworden en hij wil liever dood zijn. De idealist is al zijn levenskracht kwijt.. Na een langdurig proces van verwarring, wanhoop, en moedeloosheid breekt er langzaam een herstel door. Er valt een licht op de brokstukken van zijn ridderdroom en zijn ogen gaan open voor nieuwe idealen. Deze bieden hem inzicht in zijn diepere verlangens en openen ruimere horizonten. Zijn oude dromen krijgen een nieuwe inhoud. Ze worden vergeestelijkt en verdiept.

De PvdA plaatst in het vernieuwde beginselprogramma van 2005 vrijheid boven gelijkheid en solidariteit. Een typisch liberaal beginsel is de vrijheid van het individu. Daarentegen verklaart links zich van oorsprong solidair met de zwakkere groepen in de samenleving. Gelijkheid, emancipatie vaak via spreiding van ’Geld, Kennis en Macht’ brengt de relatie, het spanningsveld tussen het individuele en het collectieve tot uitdrukking. Door vrijheid boven gelijkheid en solidariteit te stellen positioneert de PvdA zich als centrum rechtse middenpartij.

We maken van de telling van Pythagoras gebruik wanneer we het hebben over de G4 G6 (Inner Six), G7, G8 en G20.

We verkeren in een fase, die voortvloeit uit de Spiltijd (Het wezen van religie - Gert J. Peelen Volkskrant 2 december 2005 of Angstige godsdienst - Michaël Zeeman 12 mei 2001 of Alleen, met de wereld op zijn nek - Michaël Zeeman Volkskrant 11 november 2005), die door Karen Armstrong in haar boek De Transformatie het begin van onze religieuze tradities wordt beschreven. Of met andere woorden zij vormen de contouren van de huidige samenleving. We beleven nu de fase van secularisatie, de overgang die op het Oude - en Nieuwe Testament volgt. Al blijven Wie zegt gij dat ik ben? (Matteüs 16-15), het verhaal over de splinter en balk (Mattheüs 7:3-5) en het bouwen van torens van Babel in de EU actueel. Het is een illusie in Europa, dat men meent de financiële crisis te kunnen oplossen door de geldpers te laten draaien. De pensioenen van onze jongeren komen daardoor stevig onder druk te staan. Maar ten opzichte van andere EU landen staat Nederland er met zijn enorme pensioenreserves er relatief gezien gunstig voor. Maar deze relatief gunstige positie wordt door demografische ontwikkelingen, lees vergrijzing en het lage geboortecijfer weer ongunstig beïnvloed.

Haruki Murakami Absolutely on Music
Recensie Het geheime verband (Erik van den Berg Volkskrant 4 februari 2017 Bijlage Sir Edmund p. 16-19):
In Murakami's romans duikt overal muziek op. Zijn jongste boek is er zelfs helemaal aan gewijd. Met Seiji Ozawa voert hij lange gesprekken over concerten, dirigenten en solisten.
Andere hoofdstukken gaan over Ozawa's herinneringen aan zijn leermeesters Leonard Bernstein en Herbert von Karajan (formidabele tegenpolen die hij veelzeggend genoeg 'Lenny' en 'Maestro' noemt), over ijdele platenverzamelaars, over Ozawa's zwak voor Chicago-blues,
het geheime verband tussen schrijven en musiceren (Murakami legt nog eens uit waarom hij altijd eerst het juiste zinsritme zoekt), de onbegrijpelijke kanten van Hector Berlioz' Symphonie fantastique, en Ozawa's triomfantelijke comeback (na een zware operatie) in Carnegie Hall, december 2010, met Brahms Eerste symfonie.
'On-Japans'
Herhaaldelijk vraagt Murakami hoe het was om als eerste Aziaat een toppositie te verwerven in een bij uitstek westers genre. Nou ja, dat leverde weleens fricties op, bekent de dirigent na enig aandringen. Nog in 1980 werd hij drie achtereenvolgende avonden uitgefloten in de Scala in Milaan, toen hij daar Puccini's operadrama Tosca dirigeerde, met Luciano Pavarotti in de hoofdrol. 'Italianen konden een Aziatische dirigent in Tosca gewoon niet accepteren.'
Omgekeerd wordt Ozawa tegenwoordig in eigen land bekritiseerd om zijn afwijkende aanpak in de jaarlijkse zomeracademie in Kyoto. Een oudere garde docenten laat hem weten: 'Er klopt niets van je methoden, wat jij doet heeft niets met lesgeven te maken.' Het is kritiek die Murakami bekend in de oren zal klinken: zijn Amerikaans beïnvloede romans werden in Japan aanvankelijk als 'on-Japans' afgeserveerd.
Ozawa praat er luchtig over, en je vraagt je af of hij de pijn negeert of dat hij echt gelooft dat muziek alle verschillen overbrugt. In jazztrompettist Louis Armstrong hoort hij shibumi (meesterschap dat zich uit in sublieme eenvoud) en de magie van Glenn Goulds haast ondraaglijk trage tempi valt voor de dirigent slechts te verklaren uit het Japanse begrip ma: het vermogen de lege ruimte tussen de noten tot leven te wekken. 'Oost of West, het komt op hetzelfde neer, als een grootmeester het doet.'

Wat Witte Hoogendijk & Wilma de Rek niet onderkennen is dat Het geheime verband, het voelen wel door kunst, maar niet door een informaticus, lees wetenschapper inzichtelijk kan worden gemaakt. Witte Hoogendijk & Wilma de Rek hebben gelijk wanneer ze stellen: 'Wie beseft, écht beseft hoe we zijn geworden wie we zijn, heeft de sleutel tot zichzelf in handen', maar ongelijk wanneer ze stellen: 'We zijn geen nieuwe Tesla's, opgetrokken uit speciaal voor ons geproduceerde hightechsnufjes; we zijn opgelapte roestbakken vol oude onderdelen, waaronder een alarmsysteem dat bij het minste of geringste schel begint te piepen.' Creativethink maakt het mogelijk de essentie, de Kwintessens tot uitdrukking te brengen. De kwintessens van het verhaal is dat om een duurzame samenleving te creëren er maar een pedagogische hoofdroute is. Pythagoras had de kwintessens, de onderliggende eenheid achter de verscheidenheid al te pakken, de chaos. Het zijn onze conditioneringen die bepalen hoe we de wereld zien. Het rapport 'E i V' gaat er vanuit dat Pythagoras met zijn wiskunde (1 + 2 + 3 + 4 = 10) de kwintessens van de zichzelf herhalende patronen van interferentie al te pakken had.

Authentiek gedrag (individuatieproces van Carl Jung, zelfrealisatie op basis van de Veda's, zelfverwerkelijking op basis van geestkunde , levenskunst op basis van begeleidingskunde en pelgrimstocht, zelf-ontplooiing, zelfreinigend vermogen, individualiteit, inwijdingsweg op basis van esoterie), ontstaat wanneer de bewuste, rationele en onbewuste, irrationele delen, gevoelens van de geest in harmonie met elkaar samenwerken. We kunnen leren boven onszelf uit te stijgen. De door de prefabcultuur overgedragen conditioneringen weer los te laten. Het draait uiteindelijk allemaal om authenticiteit en autonomie. In hoeverre zitten we zelf aan het stuur of laten we ons leiden door impulsen van buitenaf om aan bepaalde verwachtingen te voldoen? Wat vinden we zelf belangrijk? Het gaat om het varen van je eigen koers, je eigen geweten laten spreken.

Onze levensweg op aarde heeft op het emancipatieproces, burgerschapsonderwijs (begeleidingskunde), de ’Hoofdroute’ (waarheidsvinding) betrekking, de Gulden middenweg van balancerend - en authentiek leiderschap, op het Rechterpad. Het biedt een oplossing voor het menselijk tekort. De levenskiem, het beginsel van de enantiodromie van Carl Jung is nog steeds werkzaam.

'We gaan naar een heel nieuw verhaal toe' van Erik Verlinde. Hij borduurt op de musica universalis van Pythagoras en de eigenschap emergentie voort.

In de 20e eeuw stonden de vier wie vragen van Jan Tinbergen centraal. In de 21e eeuw draait het om de vier vragen van John Archibald Wheeler in het boek In Einsteins achtertuin van Amanda Gefter. Om het fenomeen leven beter te leren begrijpen draait het om de 'De vier wie-vragen' (Tinbergen's four questions). Er zullen ongetwijfeld nog vele nieuwe vakdisciplines worden ontdekt. De conclusie Hoe meer aandacht, hoe beter van Louis Schoonhoven sluit bij die van Marcelo Gleiser aan.

Amanda Gefter In Einsteins achtertuin een duizelingwekkende toer langs de mooiste ideeën uit de natuurkunde (p. 34):
Vier typische Wheeler-vragen dienden als inspiratiebron voor het symposium: 'Waarom het kwantum?', 'It from bit?', 'Een participatief universum?' en 'Hoezo existentie?'
64: Er is alleen maar wat we meten. De hele zaak deed verdacht veel denken aan een paradox, maar zoals Feynman zegt: 'De "paradox" is slechts een conflict tussen de werkelijkheid enje gevoel van wat de werkelijkheid "zou moeten zijn".'

De metafoor ‘Veilig en Verdoemd’ (p. 324, 326, 337, 425, 481, 482) in het boek van Amanda Gefter is analoog aan ‘Verlossing en Verdoemenis’ in de esoterie en Genadeleer en Erfzondeleer in het christendom.

Authentiek leiderschap geldt voor de H-toestand in het boek In Einsteins achtertuin van Amanda Gefter en kan met Ain-Soph (Parabrahman) worden vergeleken, de triade, die de verschijnselen vader-moeder-zoon verenigt.

De eindconclusie van Amanda Gefter is dat we allen in ons eigen referentiekader leven en daardoor komt opnieuw de discussie centraal te staan vanuit welk referentiekader wordt beoogd Probleem en Oplossing ('Zaaien en Oogsten') met elkaar te verbinden.

Het samenbundelende principe de grens van een grens dat door Amanda Gefter op p. 349 wordt verwoord komt verdacht veel met de drie manifestaties van fohat - eenheid van alle eenheden DGL Deel I p. 467) of eenheid van eenheden DGL Deel I p. 698) of eenheid weerspiegeld in alle eenheden en elke eenheid DGL Deel II p. 668) - overeen. Het trekken van een grens op aarde is mensenwerk.

Verleden en Toekomst, de eeuwige wederkeer verbonden door het NU. Gebroken symmetrie heeft betrekking op dat God niet schiep, maar scheidde (Ellen van Wolde). Het 5Ddenkraam (Kwintessens) biedt een kader om Jodendom, Christendom en Islam met elkaar te verbinden. Door aan te geven wat de verschillende levensbeschouwingen in de kern gemeenschappelijk (oerbron) hebben is het mogelijk aan de onderlinge consensus, aan de eenheid in verscheidenheid, aan een culturele trendbreuk, aan de overlevingsstrategie op aarde een steentje bij te dragen. Door tegenstellingen te verkleinen, twee tegendelen 'en-en' meer in balans te brengen, te integreren ontstaat een hogere waarheid. In zijn algemeenheid gaat het om het scheppen van eenheid in verscheidenheid.

Het boek Atlas Shrugged van Ayn Rand is het fundament van het marktfundamentalisme, het ultrakapitalisme. Marktfundamentalisme, is uiteindelijk net als fascisme en communisme een totalitair systeem. Daarentegen dient in het rapport 'E i V' als basis de natuurfilosofie uit de Griekse oudheid. Het raport 'E i V' maakt van de school van Klaas Knot, Peter Korteweg en Sweder van Wijnbergen gebruik.

Ordening is het tegendeel van chaos. De hamvraag is dan hoe verander je chaos in harmonie?
In het rapport Eenheid in Verscheidenheid worden de contouren geschetst hoe 'probleem en oplossing' van de culturele evolutie (cultuuroverdracht) met elkaar samenhangen. De oplossing van het ééndimensionale marktdenken ‘u vraagt, wij draaien’ heeft een psychologische (Deel IV), een sociologische (Deel V) en een filosofische (Deel VI en VII) dimensie.

De samenhang tussen deze vier gezichtspunten brengt de kwintessens tot uitdrukking. Voor een vruchtbaar debat is het wenselijk dat je vanuit een verscheidenheid aan perspectieven naar de éne werkelijkheid kunt kijken. Voor zowel politici als het bedrijfsleven is het nuttig dat het ééndimensionale marktdenken ‘u vraagt, wij draaien’ wordt doorbroken. Creativiteit, verbeeldingskracht (imaginatie) zorgt dat het lichtpuntje aan het eind van de tunnel feller gaat schijnen. De gangbare methode om de wils- en verbeeldingskracht te verenigen is yoga, contemplatie, meditatie.

Het Viertal moet het hogere of het lagere zijn, de hemelse - of de aardse Tetraktis (zie de volmaakte kubus van Freek van Leeuwen). Voor de menselijke evolutie is een chip van Miguel Nicolelis niet nodig. We zullen het echt zelf moeten doen. Al zijn er natuurlijk apps waarmee je je leven kunt veraangenamen.

Freek van Leeuwen maakt van het begrip zelfverwerkelijking (zelf-ontplooiing) gebruik. In zijn boek De Levensweg (p. 77, 90 en 193) past hij het cybernetische model toe. De kubus en de bol van Freek van Leeuwen drukken op een vergelijkbare manier het leerproces van de mens, de relatie tussen microkosmos en macrokosmos uit. Met behulp van de kubus of de bol is het mogelijk de samenhang tussen de Big five, Big seven en Big nine, de telling van Pythagoras uit te beelden. Het mechanisme achter de 'natuurlijke selectie' wordt door de Heilige tetraktys van Pythagoras weergegeven. De getallen van Pythagoras brengen een relatie, een specifieke categorie van betrekkingen tot uitdrukking. Pythagoras en Aristoteles maakten al van de getallensymboliek gebruik om aan een duurzame samenleving inhoud en vorm te geven. De telling toont een proces, een golfbeweging, het corrigeren van een evenwichtsverstoring. Pythagoras was een cyberneticus. De mens maakt deel uit van auto- en kruiskatalytische systemen (Ervin Laszlo lees: binnen een natiestaat en buiten een stelsel van natiestaten).

Het concept van een wereldbrein wordt niet alleen door Peter Russell, maar ook door andere wetenschappers als Deepak Chopra, Francis Heylighen, Ervin Laszlo en Ulrich Libbrecht aannemelijk geacht. Het is de mens die met behulp van zijn brein, de beide hersenhelften, 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde' met elkaar verbindt. Het gaat om het herkennen van de eenheid van alle leven.
Geestkunde en Natuurkunde zijn de twee zijden van dezelfde medaille, de natuurlijke eenheid, de eenheid der tegendelen van Heraclitus. We dienen wel degelijk met Door gene zijde bezien, de keerzijde van de medaille rekening te houden.

Pythagoras verdeelde de dualiteiten in apeiron (Anaxagoras) en peras (einde).

In het rapport 'E i V' wordt een verband gelegd tussen het standaardmodel en de driehoek, de getallensymboliek van Pythagoras. Het is een aanzet, niet om vanuit de natuurkunde, maar met name vanuit de geestkunde verschillende disciplines in één model samen te voegen. Het ontstaan en de eerste ontwikkeling van de mensheid heeft zich niet op aarde maar in de geestelijke wereld afgespeeld. De relatie tussen geest (ongemanifesteerde, hogere Zelf) en lichaam, de ziel staat nog steeds centraal. Wij zijn zelf voor onze beeldvorming verantwoordelijk.

Het is de mens, die met behulp van zijn brein , de beide hersenhelften (spiegelneuron, weerspiegeling), 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde', 'Micro-economie en Macro-economie', met elkaar verbindt. We dienen wel degelijk met Door gene zijde bezien, de keerzijde van de medaille rekening te houden. Pythagoras denkt deductief van boven naar beneden (hemel) en Aristoteles inductief van beneden naar boven (aarde). De relatie tussen de Microkosmos en Macrokosmos is analoog aan de Economische structuur tussen Micro-economie en Macro-economie (Algemene economie).

De 'Derde weg' heeft in het onderzoeksrapport 'E i V' op de relatie tussen 'Chaos - Gaia - Eros' en het Eeuwig 'Goede - Ware - Schone', op de synthese tussen 'vrouwelijk en mannelijke' (aantrekken en afstoten) energie betrekking.

De mannelijke en vrouwelijke energie in het universum wordt door de 'cirkel met punt' (‘grenzeloze cirkel’ (de nul)), de hermeneutische cirkel gesymboliseerd. Het gaat er om de verbanden tussen psychologie, religie en kunst te versterken. Of met andere woorden het gaat om de relatie tussen voelen en denken, het vrouwelijke en het mannelijke, de rechter - en linkerhersenhelft van het brein.

Met behulp van het maskerkwadrant is het mogelijk ons van onze conditioneringen bewust te worden en onze vrijheid te herwinnen. We laten zien hoe het mogelijk is ons weer met de natuurlijke kringloop te verbinden. Bij het 'Ken uzelve' gaat het om het ik en de ander. Doorzie uw eigen mogelijkheden, beperkingen en grenzen. Het leert je regisseur te worden van je eigen leven.

De natuurlijke selectie, de micro-evolutie van de darwinist Ronald Plasterk is niet het hele verhaal. Uiteindelijk gaat het er om de macro-evolutie, wat is leven in het universum te verklaren?

De participatiesamenleving van de darwinist Plasterk is austerity driven. Hoe voorkom je dat de armen armer en de rijken rijker worden, dus een grotere tweedeling ontstaat? Door mismanagement met de mantel der liefde te bedekken wordt de meerwaarde, die politici kunnen creëren tot het nulpunt gereduceerd. Het probleem is dat politici niet de moed hebben gehad hun kiezers de waarheid te vertellen.

Laat minister Plasterk zijn 'Big Brother'-wet inslikken (Menso Heus, 'technology officer' en expert internetveiligheid bij Free Press Unlimited Volkskrant 22 augustus 2015 p. 19):
Midden in de zomervakantie heeft minister Plasterk van Binnenlandse Zaken een concept-wetsvoorstel 'ter consultatie' voorgelegd waarmee de grondrechten van elke Nederlander met voeten worden getreden: de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV). Als deze wet er komt, krijgen de inlichtingen- en veiligheidsdiensten AIVD en MIVD ongekende bevoegdheden om inbreuk te mogen maken op onze privacy.
Free Press Unlimited is niet tegen modernisering van de wetgeving op het gebied van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. We erkennen de noodzaak doelgericht en efficiënt onderzoek te kunnen doen naar personen of organisaties waarvan een ernstig vermoeden bestaat dat zij een gevaar vormen voor de samenleving. Maar overheden die massaal hun eigen burgers bespioneren, vormen zelf de grootste bedreiging voor de samenleving. Dat ervaren wij dagelijks in tientallen landen waar wij werken.
We roepen daarom de politieke partijen op - zeker ook zij die de woorden vrijheid en democratie in hun partijnaam hebben staan - deze wet naar de minister retour te sturen. Burgers kunnen hun mening over de wet nog tot 1 september geven op www.internetconsultatie.nl/wiv.

H.P. Blavatsky De sleutel tot de theosofie (p. 251/252):
Aan kinderen moet bovenal zelfvertrouwen worden geleerd, liefde voor alle mensen, altruïsme, onderlinge verdraagzaamheid en in de allereerste plaats zelfstandig en logisch denken. Wij zouden het zuiver mechanische geheugenwerk tot een volstrekt minimum terugbrengen en die tijd besteden aan de ontwikkeling en oefening van de innerlijke zintuigen, vermogens en latente capaciteiten. We zouden ernaar streven ieder kind als een eenheid te behandelen en het zo opvoeden, dat zijn vermogens zich op de meest harmonische en gelijkmatige wijze ontplooien, zodat zijn bijzondere aanleg zich volledig en natuurlijk ontwikkelt. We zouden ons richten op het vormen van vrije mannen en vrouwen, intellectueel vrij, moreel vrij, in alle opzichten onbevooroordeeld en bovenal onbaatzuchtig. En wij geloven dat veel hiervan, zo niet alles, zou kunnen worden bereikt door een juiste en echt theosofische opvoeding.
342: Tetragrammaton: De naam van de godheid in vier letters, in ons schrift IHVH. Het is een kabbalistische term die op een meer materieel vlak overeenstemt met de heilige pythagorische Tetraktys (Deel II, p. 526).

Voor de mens geldt de levenscyclus, het natuurlijke ritme van de goddelijke geboorte, de adolescentie, volwassenheid (geestelijke groei) en de ouderdom (overgang) [wetten van opgaan, blinken en verzinken].

De mens leerde onderscheiden, kwam tot zelfbewustzijn, gesymboliseerd door de boom van de kennis goed van kwaad. Op de achtergrond van dit verhaal spelen onze begeerten. Tussen de Oosterse en Westerse cultuur, aan de culturele diversiteit in de wereld ligt de lerende mens en de moraal van het verhaal ten grondslag.

Door de wisselwerking tussen twee complementaire principes (Yin en Yang) is er sprake van een periodieke, cyclische beweging van uitademing en inademing, van emanatie en immanatie van het hoogst onkenbare. De werking van de zwaartekracht verbindt de Macro - met de Micro Ruimte-Tijd en heeft op de spiegelsymmetrie betrekking.

Volgens de telling van Pythagoras vormen De triade het 'Goede, Ware en Schone' samen een viertal. Elk mens kan voor het 'Goede, Ware en Schone' van Plato kiezen. De paradox is dat het niet werkt wanneer het wordt afgedwongen.
De paradox wordt opgelost door het fundamentele inzicht van de calculus dat een som van oneindig veel termen een eindig resultaat kan opleveren. Het oneindige aantal tijdsspannes dat Achilles nodig heeft om de vorige posities van de schildpad te bereiken, leveren bij elkaar opgeteld een eindige totaaltijd, en dat is inderdaad de tijd die Achilles nodig heeft om de schildpad in te halen.

De telling van Pythagoras brengt niet alleen de ultieme symmetrie van 'Zaaien en Oogsten' (reciprociteit), maar ook de in het heelal, de in de ruimte verborgen absolute eeuwige perpetuum mobile, de universele beweging (een beweging van bijvoorbeeld 4 naar 5 en vice versa) of trilling tot uitdrukking. Emergentie (spontaneous order) brengt de inversie, de ommekeer van de telling van Pythagoras tot uitdrukking. Spreken (het woord is vlees geworden), maar ook muziek kan niet tot geluidstrillingen worden gereduceerd, veroorzaakt door een specifieke omgang met stukken materie. Het gaat wel degelijk om de ‘muziek der sferen’. De getallen van Pythagoras beelden een harmonische relatie, een specifieke categorie van betrekkingen, de verborgen 5e Dimensie, Synthese uit. Pythagoras was een cyberneticus. De hamvraag blijft wat is de oerbron van deze beweging of trilling?

Plutarchus onderscheidt de lagere en hogere Tetraktis (Deel II p. 682/683), de aardse - en hemelse Tetraktis (p. 688). Samen vormen deze de lemniscaat (Lorenz Attractor), die het aardse met het hemelse verbindt. De aardse - en hemelse Tetraktis komen met het gemanifesteerde - en ongemanifesteerde universum overeen.

De 1e, 2e en 3e Logos corresponderen met de punten (2), (3) en (4) van de samenvatting van Blavatsky De Geheime Leer Deel I, p. 46). Het punt (1) van Blavatsky verwijst naar de éne Werkelijkheid, Ain-soph. Deze samenvatting van Blavatsky beschrijft de hogere Tetraktis.

De lemniscaat symboliseert het leerproces tussen het geestelijke en het lichamelijke, de binnenwereld en de buitenwereld. De éne werkelijkheid heeft net als bij Ayurveda op de "kennis van het leven", de oerbron betrekking. De lemniscaat verbindt het aardse met het hemelse, de eeuwige kringlopen.

De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 3 Oorspronkelijke substantie en goddelijke gedachte (p. 356):
Ook nu begrijpen ze het niet. De evolutie van het GODSBEGRIP houdt gelijke tred met de verstandelijke ontwikkeling van de mens zelf. Dit is zo waar, dat het hoogste ideaal waarnaar de religieuze geest in een tijdperk kan opstijgen, aan de filosofische geest in een volgende periode slechts een grove karikatuur zal toeschijnen! De filosofen zelf moesten worden ingewijd in de waarnemingsmysteriën, voordat zij de juiste opvatting van de Ouden in verband met dit heel metafysische onderwerp konden begrijpen.

Het maskerkwadrant maakt het weloverwogen eigenbelang, het egoïsme zichtbaar en laat zien dat we in een loop (schizofrenie) terecht kunnen komen wanneer we niet meer met onze spirituele bron zijn verbonden.

In de Bhagavad Gita van Vyasa is de god Krishna, de wagenmenner. Op aarde onderscheidt Plato daarentegen de weerspiegeling, drie aspecten van de menselijke ziel die hij vergelijkt met een wagenmenner achter een tweespan. Hoofd, Hart en Onderbuik: Er moet hier onderscheid worden gemaakt tussen wat van het hoofd is (ratio, cultuur), wat van het hart is (gevoelens, intuïtie) en wat van de buik is (begeerten, verlangens, het primitieve beest).

Wat Johann Wolfgang von Goethe is voor de gemanifesteerde wereld is Meester Eckhart voor de onmanifesteerde wereld. Johann Wolfgang von Goethe illustreert de vrouwelijke kant van de medaille en Meester Eckhart de keerzijde.

Volgens Plato is Eros (chaos) onze reactie op schoonheid.

Blavatsky en Ouspensky (enneagram) laten onder meer aan de hand van de Griekse mythologie zien welke universele structuur in het universum zit verborgen. De theosofie maakt van drie uitgangspunten, het 1e, 2e en 3e grondbeginsel gebruik.

Darwin’s Evolutietheorie - Natuurlijke Selectie
Hoewel Darwin's Evolutietheorie een relatief jong archetype is, bestaat het evolutionaire wereldbeeld zelf al sinds de oudheid. Griekse filosofen in de oudheid, zoals Anaximander, postuleerden een ontwikkeling van leven uit niet-leven en de evolutionaire afkomst van de mens uit dieren. Charles Darwin voegde slechts iets nieuws toe aan een oude filosofie -- een plausibel mechanisme genaamd "natuurlijke selectie". Natuurlijke selectie werkt om voordelige genetische mutaties te behouden en te accumuleren.

Om de denktrant van grote spirituele leraren te verbinden, een nieuwe visie op de werkelijkheid te scheppen kan het morele kompas als schakel worden gebruikt. Alleen samen kunnen we er uitkomen. We zitten in het zelfde schuitje. Het morele kompas kan een ijkpunt, één spiritueel motief vormen voor veranderende sociale structuren, de gemeenschappelijke kern van de multiculturele samenleving en de Europese - en wereldcultuur.

Om het fenomeen van de weerspiegeling te duiden maakt Plato van de allegorie van de grot gebruik en Blavatsky beschrijft de toverlantaarn. De viervoudige aard van de mens 'nӗshāmā, rūah, nefesh en gūf' in de microkosmos is een weerspiegeling van de vier fundamentele natuurkrachten in de macrokosmos.

Stelling: Waar de gulden middenweg loopt is al millennia bekend. Het is niet nodig het wiel opnieuw uit te vinden. De middenweg geldt zowel top down als bottom up. Er is niets nieuws onder de zon.

Het inductieve denken van Aristoteles is complementair aan het deductieve denken van Plato. Aristoteles, leerling van Plato heeft beschreven dat het er in het leven om gaat het juiste midden te vinden tussen twee extremen. Het menselijk verstand begrijpt de dingen slechts door contrast. In alles ligt het tegendeel besloten. Kortom, het dualisme is een kunstmatig door het denken aangebrachte scheiding, die in feite niet bestaat. De ‘Gulden middenweg’, is een bewustwordingsproces, dat er van uitgaat dat de waarheid in het midden ligt.
Mede door toedoen van Aristoteles kwam het accent op de waarneembare buitenwereld te liggen.
Blavatsky stelt dat de alfa en omega van de mystieke gedachte –na Pythagoras door toedoen van Aristoteles veel minder betekenis kreeg.

Het ontstaan van spontane zelfordening (spontaneous order) uit chaos wordt emergentie genoemd. Zou het verschijnsel spontane generatie (Autopoiese niet te verwarren met Abiogenese) daarmee kunnen worden verklaard? (zie ook De Geheime Leer Deel II, Spontane generatie p. 167/168)

Brengt emergentie in de macrokosmos de telling van Pythagoras tot uitdrukking?
Of anders gezegd door een ommekeer (paradigmawisseling) in het denken is het mogelijk ons met de natuurlijke kringloop te verbinden. Het toont hoe de disharmonie die op aarde is ontstaan, het evenwicht weer kan worden hersteld. De theosofie spreekt over tien natuurrijken: drie rijken van elementalen, het minerale -, het planten -, het dieren - en het mensenrijk (7 gemanifesteerd), alsmede drie godenrijken of rijken van Dhyân Choans (3 ongemanifesteerd). Het probleem is dat mensen op aarde zich met gebakken lucht kunnen gaan bezig houden.

Het beginsel achter ‘Ruimte en Tijd’ is de zelfgelijkvormigheid. Zelfgelijkvormigheid van de chaostheorie brengt de weerkaatsing, het projectiemechanisme (geweten, zelfreferentie) tussen 'Leraar en Leerling' (incarnatie van God op aarde) tot uitdrukking. René Meijer De Ether Bestaat! Uiteindelijk draait het om hoe herstellen we de harmonie in de schepping?

Het ‘en-en’/‘of-of’-mechanisme (Alles divergeert en moet ook weer convergeren), de tegenstelling tussen ‘Negentropie en Entropie’ kan met de tegenstelling tussen 'Sat-Asat' worden vergeleken. Sat is de onveranderlijke, de altijd aanwezige en eeuwige wortel (Oer-chaos, oerbron, oerstof), waaruit en waardoor alles voortkomt. Sat wordt geboren uit Asat, en Asat wordt voortgebracht door Sat. Het mechanisme ‘Sat-Asat' geeft rudimentair de chaostheorie weer.

De dodecaëder en de icosaëder zijn ook tegenhangers van elkaar. Elke lijn, vlak en hoek in een Platonisch lichaam zijn identiek aan elke andere lijn, vlak of hoek uit dezelfde vorm. Met andere woorden de Platonische lichamen zijn extreem symmetrisch. Of met andere woorden de dodecaëder van Plato brengt al de supersymmetrie (SUSY) tot uitdrukking.

Het morele kompas, een spiritueel kompas beeldt, net als de platonische lichamen de driehoek van Pythagoras uit. Het morele kompas licht met name het 5e element Ether, de dodecaëder van Plato uit het boek Thimaeus toe.

Het morele kompas belicht de 5e dimensie, de Communicatie (5e Chakra), de quintessens van het aardse ruimte/tijd-continuüm. De éne werkelijkheid, de Monade is de ultieme waarheid. Maar de zogenaamde middenweg heeft ook een tegenpool, de desintegratie. Het 5Ddenkraam gaat er vanuit dat elke medaille twee kanten heeft, die niet los van elkaar staan maar innig met elkaar zijn verbonden. De dialoog tussen beide zijden staat centraal. De Triade staat voor het Uw wil geschiede. Echter God’s wegen blijven ondoorgrondelijk, blijven voor het menselijk intellect een mysterie.

Bij het horizontale bewustzijn gaat het om de wederzijdse wisselwerking tussen de bewustzijnstoestanden Ego (ziel) en Zelf, het natuurlijke - en culturele bewustzijn. 'Ego (ziel) en Zelf' is een bewustzijnstoestand die in het nu plaatsvindt. Het verticale bewustzijn, Wijsheid zorgt voor de juiste beheersing tussen Ego en Zelf. Het verticale - en horizontale bewustzijn staan diametraal tegenover elkaar. De ene kant versterken betekent automatisch dat de andere kant wordt afgebouwd. Het principe van reciprociteit brengt het zelfreinigend vermogen tot uitdrukking. Dwaasheid duidt op een bewustzijnstoestand van chaos (chaostheorie) chaos tussen ziel en ego. Door een blik achter de spiegel te werpen is het mogelijk vastgeroeste patronen, chaotisch gedrag te doorbreken.

De hamvraag blijft wat is de oerbron van deze beweging of trilling? Het gaat wel degelijk om de ‘muziek der sferen’, de in de levende natuur aanwezige informatieoverdracht ('verstrengeling', 'in-formatie', psi-vermogens). In de materiële werkelijkheid lijkt alles non-lokaalbuiten ruimte en tijd – samen te hangen en elkaar wederkerig te 'in-formeren'.

De begrippen numen, memen, mind stuff, Weltstoff of nomen bieden een handvat om de homeostase te verklaren. Ook al zouden we stofjes ontdekken die voor het terugkoppelingsmechanisme verantwoordelijk zijn dan verandert daarmee nog niet de éne werkelijkheid.

Leren leren of 'Tieners leren niet door passief te luisteren' (Ianthe Sahadat interviewt Jelle Jolles Volkskrant 24 november 2016 katern p. 16-17):
Tieners willen niet graag leren? Juist wel, schrijft hoogleraar Jelle Jolles in zijn boek Het tienerbrein. Geef ze meer aandacht.
Wat weten we zoal?
'Het tienerbrein rijpt door tot een jaar of 25. Die ontwikkeling gaat niet bij iedereen even snel. De bedrading (hersenpaden) van de tiener is nog niet ingesteld op de lange termijn, ze denken niet aan consequenties, zijn vaak impulsief, geloven iets pas als ze het ervaren hebben en nemen informatie eerder van leeftijdsgenoten en vrienden aan dan van ouders of leraren. Ook als ze een IQ van 140 hebben. Deze zaken zijn niet te rijmen met het feit dat jongeren al zoveel belangrijke keuzen moeten maken. Het voorsorteren begint al als ze 12 zijn.'

De economische groei stagneert omdat de moraal buiten het verkoopverhaal wordt gehouden. Om een gezonde begroting van een land (Nederlandse begroting) te realiseren gaat het om de interacties tussen het monetaire beleid van de centrale banken in Amerika en Europa en het fiscale beleid van de decentrale overheid. Het komt er op neer dat het meta-leren ook voor politici geldt.

De kredietcrisis leert dat de kwantitatieve modellen van het CPB geen rekening houden dat een mens meer is dan een koel en calculerend wezen, maar zich vooral door emoties en angsten laat leiden. De basis van de economische ordening is op eenvoudige rekensommen gebaseerd. Wereldwijd is de invoer van alle landen gelijk aan de uitvoer van allen, 'Invoer + Uitvoer' = 0. Het exportoverschot van het ene land is het import – en de schuldenberg – van de ander. Artificiële intelligentie leert dat het veel lastiger is om met kwalitatieve parameters, de kwalitatieve relaties rekening te houden.

Nu Parijs, morgen Berlijn, daarna Den Haag? (René Cuperus Volkskrant 16 november 2015 p. 27):
De complexe mix van binnen- en buitenlandse oorzaken maakt dat 'het is nu oorlog'- roepen, nogal riskant is. Alles draait om de vraag hoe vreedzame coëxistentie te bereiken tussen de islamitische wereld en de westerse cultuur.
Bij de beantwoording van die vraag spelen de zich in Europa invoegende gematigde moslims de sleutelrol. Van cruciaal belang is ook dat de Europese rechts-populistische beweging geweld afzweert en de exploitatie van angst en woede niet tot hysterische hoogtes opvoert. Van deze beide groepen zal afhangen, hoe hard we in de nabije toekomst de Facebook Veiligheidscheck nodig zullen hebben.

Zijn sociale media rem op de produktiviteit? (Peter de Waard Volkskrant 30 november 2016 p. 35):
Een van de paradoxen van de huidige digitale revolutie is dat die nauwelijks tot productiviteitsstijging leidt. De technologische ontwikkelingen zouden tot een zo grote productiestijging per werknemer moeten leiden dat ondanks de vergrijzing niemand langer dan 30 uur per week zou hoeven te werken en iedereen op zijn 58ste met pensioen kan gaan. Maar het tegendeel is waar. De productiviteit stijgt nauwelijks of neemt zelfs af.
Jarett Kobek, auteur van de roman Ik haat het internet, zei dat de nieuwe generatie zich eigenlijk geen raad meer weet met de nieuwe technologieën. Op het ongefilterd internet zijn racisme en seksisme net zo waardevol als de genuanceerde bijdrage van een hoogleraar. 'Twitter en Facebook zijn alleen opgericht om zo veel mogelijk geld te verdienen aan ónze bijdragen', aldus Kobek. En zaak is iedereen dan ook zo dom mogelijk te houden.
Calvin Newport, hoogleraar computerwetenschappen aan Georgetown University in Washington, roept al langer dat sociale media niet alleen een verwoestende uitwerking hebben op de maatschappij en politiek, maar ook op de economie.
'Sociale media maken werknemers verslaafd aan opwinding. Hierdoor worden ze te snel afgeleid en hebben ze steeds meer moeite om geconcentreerd te werken. In plaats van dat ze iets presteren, zijn ze voortdurend de wereld aan het overtuigen dat ze belangrijk zijn.'
Er zijn andere oorzaken voor het achterblijven van de productiviteit (vergrijzing, lage investeringen e.d.), maar sociale media zijn in de digitale economie van een gaspedaal een rem geworden.

De grote collectieve ziekmaker van deze tijd is werkstress, psycho sociale arbeidsbelasting. Bij het toenemen van spanningen (stress en angst) in de wereld wordt aan risicobeheersing (stress management) en de mate van maakbaarheid van een wereldwijde samenleving meer aandacht besteed. Maar om spanningen te verminderen heeft de evolutie de mens gelukkig ook van de eigenschappen geweten, zelfbeheersing (innerlijke harmonie leidt tot uiterlijke harmonie), mededogen en empathie voorzien.
Moet je bijna dood zijn geweest om die levenslessen te leren? Nee, meent Van Lommel, die zelf nooit een bijna-doodervaring heeft gehad. Zelf heeft hij dankzij zijn onderzoek zoveel waardevolle lessen geleerd, dat hij in 1992 zijn carrière als cardioloog heeft beëindigd om zich volledig te kunnen wijden aan verder onderzoek en nieuwe publicaties en lezingen over dit onderwerp. ‘Door ermee bezig te zijn en ervoor open te staan, is mijn leven veranderd’, zegt Van Lommel. ‘Ik zie nu in dat alles voortkomt uit bewustzijn. Ik begrijp beter dat je je eigen realiteit creëert op basis van het bewustzijn dat je hebt en de intentie van waaruit je leeft. Ik begrijp dat bewustzijn de basis is van leven, en dat het in het leven vooral gaat om compassie, empathie en liefde.’
Christian Keysers laat ons in Het empathische brein aan de hand van levendige en persoonlijke beschrijvingen van experimenten zien waarom we niet alleen individuen zijn, maar vooral ook sociale wezens.

In de 18e eeuw wordt de overgang van de alchemie naar de chemie onder andere gemarkeerd door het verschuiven van de aandacht voor het kwalitatieve naar het kwantitatieve. Het lijkt raadzaam het accent weer te verleggen van kwantitatief naar kwalitatief, dus aan de kwaliteit van het recept weer aandacht te besteden.

Het lijkt aannemelijk dat verder onderzoek zal aantonen dat het microkader van de kwantummechanica nauw met de manifestatie van de neuronale netwerken samenhangt. Tegenover het standaardmodel in de gemanifesteerde wereld staat het, volmaakte vierkant, het magisch vierkant in de ongemanifesteerde wereld. Het speculeren op de financiële markten, het zeepbel(casino)kapitalisme in de materiële wereld kan met het speculeren over de immateriële wereld worden vergeleken.

Leiders zijn geregeld zelfdestructief (Elsevier, 4 januari 2014)
Kets de Vries is hoogleraar aan het Franse managementinstituut INSEAD. Al 22 jaar geeft hij daar cursussen over leiderschap voor topmanagers.
Hij was eerder hoogleraar aan de Harvard Business School en is gediplomeerd 
psychoanalyticus. Wie hij op de divan heeft gehad, kan hij vanwege zijn beroepsgeheim 
niet zeggen. 'Maar de teller staat ruim over de duizend. Veel oud-studenten zijn top-CEO’s en ministers.'
Zijn indruk na al die ontmoetingen? Niet zo best. 'Als je aan leiders schudt, vallen er heel rare dingen uit. Ze zijn bovengemiddeld vaak neurotisch en vooral narcistisch. Ze omringen zich vaak met verkeerde mensen en zijn erg gevoelig voor groepsdenken.
Verder worden ze vaak gedreven door hebzucht en hebben ze geen contact met de werkelijkheid.'
Het wordt pas echt gevaarlijk als iemand wordt uitgeroepen tot bijvoorbeeld Zakenman van het jaar. Dat is vaak een teken dat hij te veel bezig is met andere zaken dan de kern van zijn bedrijf - en dit is vaak is dit het begin van hybris, overmoed. Het wordt pas echt gevaarlijk als
 iemand wordt uitgeroepen tot bijvoorbeeld Zakenman van het jaar. Dat is vaak een teken dat hij te veel bezig is met andere zaken dan de kern van zijn bedrijf - en dit is vaak is dit het begin van hybris, overmoed.'

Jeroen Smit (auteur van Het drama Ahold – 2004 en het boek De Prooi - 2008) stelt in het interview Economische raad dat de oorzaak van de deconfitures overmoed is (Volkskrant 4 januari 2014 – katern Weekeinde p. 2 en 3).
Wat heb jij er persoonlijk van geleerd?
‘Ik-geloof – en dan praat ik Alan Greenspan na, de oude baas van de Amerikaanse centrale bank – dat we altijd crisis zullen hebben. Omdat mensen in tijden van voorspoed over het onstuitbare talent beschikken te geloven dat die voorspoed niet voorbij zal gaan. Hoe dom dat ook is, die overmoed zit in ons allemaal. Ook in mij ja.

Alan Greenspan: ‘De kredietcrisis komt rechtstreeks voort uit het diepste wezen, dezelfde bron van de mensheid: het onstuitbare talent van mensen om in tijden van voorspoed te denken dat die voorspoed nooit voorbij zal gaan. We zullen dus meer crises zien, tenzij iemand weet hoe we de menselijke natuur moeten veranderen.’
Vorig najaar gaf Greenspan voor het Amerikaanse congres toe dat hij fouten had gemaakt. Hij had te veel op de redelijkheid van bankiers vertrouwd. Dat was zijn grootste fout geweest. ’Zij wisten dat risico te laag geprijsd was en dat er op enig moment een correctie moest komen. Ik vrees dat de meesten van hen dachten dat ze zich bijtijds konden terugtrekken.’ (Volkskrant september 2009)

In hoeverre is er van het peterprincipe of het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen c.q. de 4e macht sprake? Wie durft leiders nog de waarheid te vertellen? De bekende 4e macht kan gewenste veranderingen tegenhouden. In bureaucratische organisaties staat veelal niet de klant, waar het feitelijk om moet draaien, maar het bouwen van koninkrijkjes centraal. Voor Aristoteles is een deugd het midden (Grieks: meson) tussen twee ondeugden in, het te weinig en het teveel. Moed is bijvoorbeeld het midden tussen lafheid (een gebrek aan moed) en overmoed (een teveel aan moed). Dit midden is niet absoluut, maar hangt steeds van de persoon en de omstandigheden af.

Het rapport ‘E i V’ verdedigt de stelling dat de vooruitgang alleen een stapje verder komt wanneer door de wetenschap aan de relatie tussen het CPB van het Ministerie van Economische Zaken en het SCP, het adviesorgaan van de Nederlandse regering meer aandacht wordt besteed.

Door het schone van bijvoorbeeld kunst en muziek met anderen te delen kunnen tegenstellingen worden overwonnen. Een topmusicus beheerst niet alleen de techniek om zijn instrument te bespelen, maar hij weet ook een compositie op een authentieke wijze te interpreteren. De taal van muziek, de 'muziek van de sferen' (eonische muziek) is universeel. Volgens Johannes Kepler bestaat de verbinding tussen geometrie, kosmologie, astrologie, harmonie en muziek door de musica universalis.

Bram Moerland: Gnosis en Christusbewustzijn Wij hebben als mens twee naturen.
Er is hier een grote verwantschap met het boeddhistische begrip 'boeddha-natuur'. Elk mens, alle wezens en alle dingen hebben boeddha-natuur, leert het boeddhisme. Het spirituele pad van het boeddhisme heeft als doel het bewustzijn van de individuele mens te verenigen met zijn eigen boeddha-natuur, die tegelijk ook de boeddha-natuur is van de ganse werkelijkheid.

De esoterie gaat er vanuit dat de aardse werkelijkheid kan worden veranderd door de hemelse werkelijkheid als positief evenbeeld te gebruiken.

Ramundus Lullus heeft een vergelijkbaar universeel model (lullistische tabel, p. 5) uitgewerkt. De kolom Relatieve principes bevat drie Triades 'Eenheid der tegendelen (Verschil) - Eendracht - Tweedracht (Tegenstrijdigheid)', 'Begin - Midden - Eind' en 'Superioriteit - Gelijkheid - Inferioriteit'.
De kolom met Absolute principes bevat een link met negen Sephiroth van de levensboom.

Raymond Lull reikt echter al met zijn Ars generalis ultima een methode aan waardoor het mogelijk wordt de hele werkelijkheid, in een flits, godsbeeld te ervaren. Raymond Lull gebruikt het uitgebreide model van Aristoteles, dat niet vier, maar tien categorieën toepast.

De levensboom, de I Ching en het werk van Ramundus Lullus hebben gemeen dat ze zowel op micro - als op macroniveau levenscycli, transformatie -, bewustwordings -, leerprocessen in kaart brengen.

Het rapport 'E i V' heeft een 7*7 structuur (negenenveertig). Deze structuur is gebaseerd op de zevenvoudige samenstelling van de mens en de zevenvoudige samenstelling van de planeten. Deze zevenvoudige structuur maakt onderdeel uit van de tienvoudige structuur van de microkosmos en macrokosmos. Eerder heeft Raymond Lull (1232/1233 - 1315/1316) in zijn hoofdwerk Ars Magna (‘de grote kunst’) of ook wel Ars Generale Ultima al van de tien categorieën van de aristotelische wijsheid gebruik gemaakt.

Net als Raymond Lull (1232/1233 - 1315/1316) en Thomas van Aquino (± 28 januari 1225 – 7 maart 1274) baseert Daniel Ofman in zijn boek het kernkwadrant op het idee dat is uitgewerkt in het boek Ethica Nicomachea van Aristoteles.

Het rapport ‘E i V’ veronderstelt het zich eeuwig manifesteren van het verschijnsel bezieling in de kosmos. Het draait nog steeds om het aloude dualisme, het onderscheid tussen het bezielde (levende) en het onbezielde (levenloze), het SAT, het absoluut Zijn en Niet-zijn.

Al is dan volgens Ilya Prigogine de evolutie onomkeerbaar er wordt van uitgegaan dat het mogelijk moet zijn door creativethink het zelforganiserende vermogen positief te beïnvloeden en de evolutie daarmee op een hoger plan te brengen.
In navolging van Spinoza zei Einstein ooit tegen De Gaulle dat we marionetten zijn zonder dit zelf te beseffen. Een tunnelvisie, hokjesgeest houdt in dat bestuurders marionetten van het systeem kunnen worden.

De kernkwaliteit creativethink is het positief tegenovergestelde van chaos. Middels een ommekeer in het denken is het mogelijk ons met de natuurlijke kringloop te verbinden. Ieder initiatief, elk mens kan door het vlindereffect de zelfregulering positief beïnvloeden. Alleen door dat wat is te accepteren komt de evolutie een stapje verder.

Systemen die eigenschappen van het vlindereffect hebben, en zich dus 'chaotisch' gedragen, zijn onder meer de beurshandel en de atmosfeer. De hamvraag is wat is tijd, dus hoe wordt de Alpha en Omega van het bestaan, de kloktijd en innerlijke tijd met elkaar verbonden? Primair draait het nog steeds om niet mijn wil, maar Uw wil geschiede.

Begrijpen is volgens Spinoza de dingen zien in hun ‘logische afhankelijkheid’.
Het begrip toeval wordt in verband gebracht met ‘logische afhankelijkheid’ en ‘acausale geordendheid’ (Karma-Nemesis).
Dr. Jolande Jacobi boek De psychologie van Carl G. Jung (p. 21): Jung noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, ‘acausale geordendheid’.
Barbara Hannah boek Jung zijn leven zijn werk (p. 319): Jung toonde aan dat synchronistische gebeurtenissen slechts een specifiek voorbeeld lijken te zijn van een veel breder natuurlijk beginsel, dat hij ‘acausale geordendheid’ noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, zoals in het geval van de discontinuïteiten in de fyica (de geordendheid van energiekwantums, nucleair verval enzovoort) of de natuurlijke getallen.

Het gaat er op lijken dat met de inzichten van Iain McGilchrist of van Hugo Mercier & Dan Sperber het fenomeen enantiodromie van Carl Jung wordt onderbouwd. Of met andere woorden we leren de éne werkelijkheid steeds beter te begrijpen.

Het reflexieve bewustzijn verhindert, in de woorden van Duintjer, dat hun geest 'volledig tegenwoordig' in het heden kan zijn. Door over het heden na te denken verdeelt het reflexieve bewustzijn de aandacht met name over verleden en toekomst. We kunnen het heden alleen begrijpen door over het verleden, de historische context na te denken. De ommekeer heeft als het ware op reverse engineering betrekking.

De nieuwe bewustzijntechnologie (Biomedische technologie Biomedical engineering) die subtiele lichaamssignalen meet en weergeeft op een computerscherm maakt het mogelijk om deze voorheen niet gebruikte informatie bewust te gebruiken tijdens intensieve leerprocessen. Op deze manier wordt zelforganisatie van het menselijke bewustzijn op een hoger niveau gestimuleerd en bereikt. Het is een nieuwe revolutionaire stap in het ontstaan van de kennismaatschappij.

Wat Marcelo Gleiser op p. 136 van zijn boek schrijft is juist: wiskundige relaties tussen vormen en getallen verbergen het geheim van de ultieme aard van de werkelijkheid. De verborgen code van de natuur geschreven in de perfecte vormentaal. Het wachtwoord voor deze wereld is symmetrie.

Maar in een open dynamisch systeem is het onmogelijk dat ‘Microkosmos = Macrokosmos’ blijvend identiek zijn. Een flits van geluk duurt vermoedelijk niet langer dan enkele nano-seconden. Of je nu theïst of atheïst bent we zitten in hetzelfde schuitje. In essentie draait het om hoe richten wij onze levensenergie?

De top down & bottom up wederkerigheid komt in de organisatiecultuur tot uitdrukking. Er bestaat een duidelijke overeenkomst tussen de Big Five (persoonlijkheidsdimensies) van Willem Hofstee en de vijf cultuurdimensies van Geert Hofstede, boek Allemaal andersdenkenden, omgaan met cultuurverschillen. Het is niet verwonderlijk dat voor het herstel van vertrouwen de roep om kwalitatief betere toezichthouders steeds luider klinkt.

Daniel Ofman beoogt met zijn boek Bezieling en Kwaliteit in Organisaties de zelfkennis van de manager te verrijken.
Aan welke 'supertoezichthouder' of inspiratiebron (Vicar of Christ) geven we de voorkeur en welke visie van het 'Goede - Ware - Schone' wordt uitgedragen? Of met andere woorden kiezen we voor het eigen koninkrijkje, de 'bv-Ego' of het koninkrijk in de hemel, het hemelse rijk?

Het gaat er nog steeds om theorie en praktijk met elkaar te laten correleren. Het rapport ‘E I V’ laat zien hoe probleem en oplossing (’Diagnose en Therapie', AOS-concept) met elkaar samenhangen. Alles wat we geven mogen we ook weer ontvangen. De ‘Law of One’ (wet van periodiciteit) heeft op het verschijnsel karma, de 2e grondstelling betrekking. Het gaat in het kwantumvacuüm (bewustzijnsveld) om twee polen (les 3 polariteit), het aardse en het hemelse, om karma en dharma. Door een cultuur van verdieping en verinnerlijking (innerlijk leiderschap) te creëren kan het verstoorde energetische evenwicht worden hersteld. Welke leraar inspireert je in het dagelijkse leven het meest of met andere woorden waar steken wij onze energie in?

Manita Overweg schrijft in haar publicatie Van Tijdbeheer naar Energiemanagement: De bedrijfscultuur is gebaat bij een ontspannen sfeer, hetgeen weer resulteert in twee andere voordelen: Er vallen minder werknemers uit omdat men graag werkt en het volhoudt! Omdat er minder medewerkers uitvallen, hoeven er minder medewerkers vervangen te worden.

Het rapport ‘E i V’ is geënt op het Yin/Yang-symbool. Dit symbool drukt naast de verstrengeling van geest en lichaam (een innerlijk karakter en een uiterlijke vorm) ook beweging uit. Het horizontaal bewustzijn (p. 122), de wisselwerking tussen Yin en Yang (Sat en Asat). Yang-energie schept yin-energie of wordt erdoor vernietigd en omgekeerd.
Verticaal of epistrofisch bewustzijn (p. 99) is een psychisch en mentale resonantie met goddelijke of universeel bewustzijn dat naar eenwording en eenheidsbeleving streeft. Het is het goddelijk of universeel bewustzijn zélf!

Tao: De subtiele oorsprong van het universum; de onbevattelijke oerenergie (Oerstof) van het universum; de schepping is de expansie en polarisatie van tao in yin en yang. Het taoïsme, dat op vernieuwing en verjonging is gericht, kreeg altijd invloed in de perioden dat de gevestigde orde van een keizerrijk in verval raakte.

Synthese ontstaat wanneer ‘binnen en buiten’ samenvloeien. Op zo’n moment is een mens volledig in evenwicht. De aardse vicieuze cirkel, het wiel van oorzaak en gevolg, wordt doorbroken. De vrije wil geeft richting aan deze sturing. In de natuur geldt het complementariteitsprincipe. Het is de spiegelsymmetrie, die de tegenstellingen van het bewustzijn tot uitdrukking brengt.

Het mechanisme these + antithese = synthese van Hegel biedt een handvat om met name de psychosynthese (het 'verticale, non-lokale bewustzijn') van Roberto Assagioli te doorgronden.

In overdrachtelijke zin kan met kruistocht elke ideologisch gemotiveerde, heftige poging om verandering te bewerkstelligen, aangeduid worden, al dan niet met een positieve of negatieve connotatie.

Ego heeft een positieve, thumos en een negatieve, epithumia connotatie.

De vraag die gesteld kan worden is in hoeverre hangen de veel besproken debacle’s Enron, Parmalat, Ahold, Shell, Betuwelijn en HSL, de vernieuwingen in het onderwijs (Het Nieuwe Leren), de kredietcrisis en vanaf begin 2010 een eurocrisis met de organisatiecultuur samen?

Het is allemaal minder complex dan het lijkt. De moraal van het verhaal draait om ‘Goed en Kwaad’, ‘Belonen en Straffen’. Maar de geschiedenis leert dat het oplossen van het vraagstuk van ‘Goed en Kwaad’ uiterst complex is. De afgelopen decennia hebben te veel managers zich met het doorschuiven van problemen bezig gehouden. De hamvraag is of je voor 'oplossen of doorschuiven' van problemen riant wordt beloond? De in de afgelopen decennia door de overheid breed ondersteunde marktwerking is de kern van veel vraagstukken. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op. Marktdenken berust enkel op het principe van belonen en straffen. Het verdeelt de wereld in winners en losers.

Het correlatieve denken gaat van het ‘en-en’, het dialectisch denken en het ‘of-of’ denken uit. Beide manieren van denken staan niet los van elkaar, maar zijn door de verticale dimensie onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dialoog staat tegenover polarisatie, tolerantie tegenover intolerantie, positieve identificatie tegenover vervreemding. Het morele kompas laat zien hoe probleem en oplossing met elkaar samenhangen. Problemen kunnen alleen effectief worden opgelost wanneer met de relatie tussen beide zijden van een medaille rekening wordt gehouden. Verandering en revolutie gaan niet zonder strijd en komen niet zonder offers tot stand.

John Consemulder BLAUWDRUK de multidimensionale werkelijheid van creatie en manifestatie (p. 98):
Waarschijnlijk heeft Pythagoras deze zeven hele noten ook herondekt en was de kennis van de Wet van het Octaaf al eerder aanwezig.
108: De hele microstructuur is gevuld met harmonieuze relaties. Zelfs de nucleïnezuurdraden van DNA worden over hun gehele lengte precies door de pythagorische tetraktys gestructureerd, dat wil zeggen door de viervoudigheid van de octaafruimte (octaaf, kwint, kwart en grote seconde).

Het rapport 'E i V' gaat er vanuit dat Pythagoras met zijn wiskunde (1 + 2 + 3 + 4 = 10) de kwintessens van de zichzelf herhalende patronen van interferentie al te pakken had.

De Geheime Leer, Deel III (p. 446): Nee, nimmer mogen de geleerden de ware oplossing der metafyschische scherpzinnigheden van de Boeddhistische letterkunde in haar dode letter hopen te vinden. In de ganse oudheid hebben alleen de Pythagoreërs ze grondig begrepen, en juist op de (voor de gemiddelde oriëntalist en materialist) onbegrijpelijke abstracties van het Boeddisme heeft Pythagoras de voornaamste stellingen zijner wijsbegeerte gebouwd.

De natuurfilosoof Empedocles van Agrigento beschrijft de vier onveranderlijke elementen aarde, water, lucht en vuur.

De vier oorzaken-leer van Aristoteles biedt een kader, om de samenhang tussen 4 elementen, de 5e dimensie, de kwintessens weer te geven. Aristoteles verenigt ‘theorie en praktijk’.
Tot slot: als mijn interpretatie van de theorie en de praktijk van teleologische verklaringen in Aristoteles juist is, dan is de verklarende functie van doeloorzaken significant anders dan traditioneel wordt gedacht. Doeloorzaken oefenen geen ‘mysterieuze kracht’ uit vanuit de toekomst, maar functioneren daarentegen juist bijna letterlijk als eindpunten en grenzen van processen. Ze vormen de beginpunten van wetenschappelijk onderzoek. Dit betekent niet dat doeloorzaken slechts een heuristische functie hebben: omdat doeloorzaken deel zijn van de conclusie die in een wetenschappelijk bewijs wordt gedemonstreerd, demonstreert het bewijs het bestaan van natuurlijke teleologie.

Voor fotonen geldt hetzelfde als voor neutronen, synapsen, gedachten en gevoelens ze verschijnen en verdwijnen.
Een synaps is een verbinding tussen twee neuronen waardoor een impuls kan worden overgedragen.

Het is het reflexieve bewustzijn, het zelfbewustzijn dat mensen kenmerkt.
Marco Iacoboni boek Het spiegelende brein (p. 15): De ontdekking van spiegelneuronen voor de psychologie wel eens dezelfde betekenis kon hebben als de ontdekking van DNA voor de biologie.
Het boek van Marco Iacoboni geeft een wetenschappelijke verklaring van de ziel bezien als een psyche of spiegel van het zelf (hogere Zelf).

Epigenetica beweegt zich op het snijvlak tussen nature (aangeboren) en nurture (maakbare eigenschappen).
Zo behavioral epigenetics 'nature en nurture' verbindt zo legt Weltstoff (memen) een relatie tussen de genen van het DNA en de hersencellen (neuronen), tussen genetica en celbiologie.

Het zijn bestaat volgens Plato uit een (fenomenale) veranderlijke wereld en een (noumenale) onveranderlijke wereld. Immanuel Kant maakte het onderscheid tussen de onkenbare noumenale werkelijkheid en de kenbare fenomenale werkelijkheid. Kant denkt ook dualistisch in uitersten.

Het gemanifesteerde is in de kern gebaseerd op dualiteit, want er kan geen enkele dynamiek zijn zonder polariteit, zonder de voortdurende wisselwerking van de positieve en negatieve aspecten. De Jungiaanse psychologie maakt van het concept van de ‘schaduw’ als een element van het onbewuste, complementair aan het ‘licht’ van het Zelf gebruik . Dit is in principe hetzelfde concept als de ‘tegenstander’.

Carl Jung maakt voor zijn werk gebruik van de ‘huwelijksquaterniteit’. In de Tetrade, de huwelijksquaterniteit van Carl Jung zijn het bewuste en het onbewuste onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met behulp van de systeembenadering, een regelkring is het mogelijk bewuste beslissingsprocessen weer te geven. De homeostase brengt voor een individu de keerzijde, de onbewuste as in beeld.
In het 5D-concept wordt op de homeostase van een sociaal systeem de nadruk gelegd.

Het 5Ddenkraam, de verborgen 5e dimensie heeft op de levenskunst, de zingeving van het leven betrekking. Voor de mens is de eigen evolutie geen blind proces zonder enige bedoeling. Door de vergaande individualisering komen de mensen wel steeds losser van de zingeving, het Goede, Ware en Schone van Plato en de van oudsher stabiele sociale netwerken in de maatschappij te staan.

De drie ruimtelijke dimensies van het morele kompas, de kubus of bol laten zien hoe het mogelijk is om het bewustzijn eindeloos te verruimen, je blik te verbreden en te vernieuwen. De singulariteit van het oneindige bewustzijn is een inzicht dat op een andere manier de samenhang en de totaliteit weergeeft. Welke dimensie laten we in het leven een centrale rol spelen? ====

Zie ook:

Boeken:

Externe Links

<< vorige || volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.