4. Unificatietheorie (Broederschap)

Voor een definitie van de unificatietheorie zie onder Definities (links op deze pagina). Hieronder treft u de verschillende referenties in het rapport 'E i V' aan.

Triade + Tetrade (Vijf Domeinen, Universele quintessens, Energie en Informatie, Éne werkelijkheid, 'Evolutie en Involutie')

Zonnelied (Franciscus van Assisi):
Het Zonnelied (Italiaans: Cantico del Frate Sole) is een gebed uit de rooms-katholieke traditie geschreven door de heilige Franciscus van Assisi.
Franciscus schreef dit gebed aan het einde van zijn leven vermoedelijk in de lente van het jaar 1225, toen hij zwaar ziek lag in San Damiano en de pijnlijke tekenen van stigmata vertoonde. Het Zonnelied bezingt de schepping in termen van broeder en zuster. Opmerkelijk is dat hij in het loflied niet alleen de mooie aspecten van de schepping weergeeft, maar ook ziekte en zelfs dood een plaats in het leven van de christen weet te geven.

Zonne-energie (Documentaire VPRO Tegenlicht, 24 oktober 2022, NPO2):
- De initiatiefnemers van de Solar Biënnale en de expositie ‘Energy Show’ (in Het Nieuwe Instituut, Rotterdam) krijgen bijval van oudgedienden Pallas Agterberg en ‘panelenprofessor’ Wim Sinke. Agterberg, challenge officer bij Alliander, ziet innovatie vooral als een sociaal proces. Sinke propageert zonne-energie al tientallen jaren, niet in de laatste plaats als alternatief voor de (torenhoge) gas- en stroomrekeningen. VPRO Tegenlicht toont de onbenutte mogelijkheden van de zon.

Sjalom, welkom in de fascinerende wereld van de bijbelse cultuur. We nemen je mee op een reis naar het oude Midden Oosten, de bakermat van de wereldreligies en van de westerse beschaving. Hier begon het allemaal, onze geschiedenis. Ontdek hoe de eeuwenoude verhalen en tradities van toen een onschatbare bron van wijsheid vormen voor het leven nu…
Een farizeeër en een predikant debatteren over de weg naar God…
Wat begint als rabbi David Rosens verdediging van zijn traditie tegen de denigrerende opvatting van het woord ‘Farizeeër’ door predikant R.T. Kendall, groeit uit tot een fascinerende en unieke correspondentie waarin beide mannen openlijk discussiëren over de kernpunten van hun geloof. Ze verkennen de gezamenlijke grond die beide religies delen en ontdekken de fundamentele verschillen die hen van elkaar doen scheiden.

De zoektocht in de Natuurkunde naar de bron van de kosmische straling staat tegenover de vrijheid, de nieuwe levensrichting van Spinoza, die vanuit de Geestkunde wordt verklaard. Hoe Geestkunde en Natuurkunde, 'Probleem en Oplossing' (complementaire polariteit), met elkaar samenhangen houdt de mensheid al millennia bezig. Het is het probleem van het ego, de Zielkunde, die het mogelijk maakt beide met elkaar te verbinden. De Kwintessens (quintessence) heeft op het balansmechanisme, de relatie tussen Geestkunde en Natuurkunde, de Zielkunde, van de weegschaal in het universum betrekking. Het op de wet van één, Wet van harmonie gebaseerde Zaaien en Oogsten maakt het mogelijk de waarheid dichter te benaderen. De mystieke paradox is dat het Lam Gods, het ongemanifesteerde Zelf (Hogere Zelf), draagt of wegneemt de zonden van de wereld. Iets dat onbeweeglijk weerloos is, zelfs niet eens aanwezig, heeft tóch rechtstreeks invloed op wat is. Maar: wanneer het geëist wordt, ontstaat verdrukking. En doet Het zijn mond niet open: wanneer jij het enneagram wil doorgronden, is en blijft het onbegrijpelijk. Zo blijft het hek van het mystieke domein gesloten.

Radha Burnier Het essentiële werk van de Theosofische Vereniging (universele quintessens)
Theosofen zijn noodzakelijkerwijze vrienden van al die bewegingen in de wereld, of die nu intellectueel van aard zijn of zuiver praktisch, die het welzijn van de mensheid beogen te bevorderen. Maar als theosofen kunnen we ons niet binden aan één van die bewegingen in het bijzonder. We kunnen dat natuurlijk doen als individu, maar als Theosoof hebben we een grootser, belangrijker en moeilijker werk te doen. De taak van de Theosoof is om het hart en het verstand van de mens te openen voor liefde en rechtvaardigheid, eigenschappen die in het bijzonder eigen zijn aan het mensenrijk. Als mensen eenmaal geleerd hebben om echt te denken en te voelen als menselijke wezens, dan zullen zij zich ook spontaan op waardig menselijke wijze gedragen.

Het 5Ddenkraam maakt van de ruimte-tijd spiegelsymmetrie gebruik. Het Ether-paradigma gaat echter niet alleen van de materie, maar ook van de keerzijde, de ruimte ('energie'), de leegte (tzimtzum) uit. De schakel tussen materie en ruimte, de tijd staat in het Ether-paradigma centraal.

Why is the Universe Just Right for Life? (Dr Hugh Murdoch on The Goldilocks Enigma mei 2017 p. 8):
This is the title of the latest book by Paul Davies. The theme is the nature of the universe and its seemingly uncanny suitability for life. This has been a recurring theme, in one form or another, in a number of books (and articles) by Davies over the last 20 years or so, beginning with The Cosmic Blueprint in 1988.
In the Preface of the current book, Davies notes that early in his career, he came across a paper by Brandon Carter introducing the concept of the “Anthropic Principle” which was then not taken seriously by most physicists. However, with the advent among physicists of the concept of a multiverse with varying laws among the individual universes, it seemed much less surprising that one universe (ours) among the multitude might just happen to have appropriate laws allowing life to develop. “At this stage atheists began to take an interest”. In 2003, Davies co-chaired a workshop at Stanford University — “Universe or Multiverse”, funded by the Templeton Foundation. A further follow-up workshop was held at Stanford in 2005. The talks were published in a book edited by Bernard Carr with the above title. (Cambridge University Press, 2006). Davies does not mention in the current book his contributions to these conferences but see footnote 2 at the end of this item.
F. The Self-Explaining Universe
Davies notes that there are models involving causal loops or backwards-in-time causation, where the universe creates itself. Asking “why this particular self-explaining, self-creating system?” he answers: “I have suggested that only self-consistent loops capable of understanding themselves can create themselves, so that only universes with at least the potential for life and mind really exist”. What a contorted long way round (reminiscent of angels-on-the-head-of-a pin type arguments) to justify his obvious inner convictions!

Hoofdstuk XII DE LEER VAN UNIVERSELE KENNIS :
’Hoe het Ene het Vele wordt’ (p. 596,597:
Een lijst van gelijkwaardige termen bevat een overzicht van de synoniemen: Akasha, Universele denkvermogen, Fohat, Drie Logoi.
591: ’Uit het Onbekende Ene, het Oneindige GEHEEL, komt de geopenbaarde ENE, of de periodieke, Manvantarische Godheid voort en deze is het Universele Denkvermogen, dat, gescheiden van zijn Welbron, de Demioergos of de scheppende Logos is der Westerse Kabalisten en de Brahma met Vier aangezichten van de Hindu godsdienst. In zijn geheel, beschouwd van het standpunt van de geopenbaarde Goddelijke Gedachte, stelt het in de esoterische leer de Scharen van de hogere scheppende Dhyan Chohans voor.’ (Fr. I 88; Terw. I 163).

G. Barborka stelt in zijn boek Het goddelijke plan menswording en evolutie (p. 610):
EROS = FOHAT.
De vergelijking van Fohat in de ongeopenbaarde stadia van een Heelal (Pralaya) en Fohat in openbaring (Manvantara) met Eros en Cupido werpt licht op een interessant punt in de Griekse mythologie. Cupido was werkelijk de stralende, gevleugelde god van de liefde in het oude Rome en voor die tijd werd hij in Griekenland op dezelfde wijze bezien onder de naam Eros, die altijd in het gezelschap van zijn moeder Venus (Aphrodite), de godin van de liefde, verkeerde.

G. de Purucker Esoterische traditie
Hoofdstuk 4 Hoe het ene het vele wordt (p. 119):
Overal bewustzijnen in vele myriaden graden, van goden tot levensatomen, die alle één algemeen pad van evolutionaire vooruitgang volgen, maar toch als individuen wegen volgen die elkaar op hoogst ingewikkelde manieren kruisen en herkruisen, en die zo de zich onderling vermengende karmische bestemming van alle dingen teweegbrengen. Zoals Einstein heeft gezegd:
Het is voor mij voldoende het mysterie van het bewuste leven dat tot in alle eeuwigheid voortduurt te overpeinzen – na te denken over de wonderbare structuur van het heelal die we vagelijk kunnen waarnemen, en nederig te proberen ook maar een oneindig klein deeltje te begrijpen van de intelligentie die zich in de natuur openbaart.
149: Maar waarom zouden we ons er druk over maken? Het materialistische darwinisme is ten dode opgeschreven, zo niet reeds gestorven; en de nieuwere opvattingen van de meeste biologen verschillen veel van het darwinisme dat zo luidkeels werd verkondigd door mensen zoals Haeckel en Huxley. Een groot aantal mensen, voorgegaan door zulke grote figuren als Einstein, Jeans, Eddington, Planck, Bohr en anderen, aarzelt niet te verklaren dat volgens hen achter en in alle materiële bestaan een kosmische oorzaak of oorzaken liggen, die ze met verschillende namen aanduiden zoals denkvermogen, gedachtestof, of met een andere gelijkwaardige term. Dit is iets totaal anders dan het dogmatische gepreek van het laatste kwart van de 19de eeuw, en die eeuw was het hoogtepunt van het materialisme.
Het darwinistische stelsel vertoont in veel opzichten juist het omgekeerde van wat er in het verleden heeft plaatsgevonden.
152: Het zou volkomen onjuist zijn te veronderstellen dat de monade van een Newton of van een Einstein in het verre verleden slechts een brokje minerale substantie is geweest, zonder enige spirituele achtergrond, dat zich zonder geestelijke stuwkracht langzaam door de eonen van evolutie tot een mens heeft ontwikkeld. De esoterische leer over evolutie zegt dat de ziel van het levensatoom zich in verschillende lichamen manifesteert op verschillende gebieden, zowel gelijktijdig als in elkaar opvolgende perioden. De ziel van een levensatoom, die in wezen een elementaal is, brengt zich in een bepaalde fase van haar evolutiereis tot uitdrukking als een delfstoffen-levensatoom. De ziel van datzelfde levensatoom manifesteert zich in een later stadium als een levensatoom van een plant.

H.P. Blavatsky: De Geheime Leer Deel I, Stanza 5 Fohat: kind van zevenvoudige hiërarchieën (p. 163):
De wetenschap heeft alleen het recht te beweren dat er geen onzichtbare intelligenties onder dezelfde omstandigheden als wij leven. Zij kan niet zomaar de mogelijkheid ontkennen van het bestaan van werelden binnen werelden(concentrische cirkels), onder omstandigheden die volkomen verschillen van die in onze wereld; noch kan zij ontkennen dat er een zekere beperkte communicatie29 kan bestaan tussen sommige van die werelden en de onze.
29) Immanuel Kant, de grootste filosoof die in Europa is geboren, verzekert ons dat zo’n communicatie beslist niet onwaarschijnlijk is. ‘Ik geef toe dat ik sterk geneigd ben het bestaan van onstoffelijke naturen in de wereld te erkennen, en mijn eigen ziel in de categorie van deze wezens te plaatsen. Eens, ik weet niet waar of wanneer, zal worden bewezen dat de menselijke ziel ook in dit leven in onverbrekelijke verbinding staat met alle onstoffelijke naturen in de geestenwereld en dat zij zowel op deze inwerkt als indrukken van hen ontvangt.’ (Träume eines Geistersehers, aangehaald door C.C. Massey, in zijn voorwoord bij Von Hartmanns ‘Spiritismus’.)

Kosmisch bewustzijn Deel 1: Onderzoek naar mystieke ervaringen (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #101 augustus 2020):
De basisbevinding van Teilhard is dat de evolutie van het bewustzijn samengaat met de groei van complexiteit van de samenstellende eenheden. Hij meende dat het menselijk bewustzijn verder evolueert naar een meer verlicht bewustzijn. Hij gebruikt daarvoor neologismen zoals noösfeer en punt omega, alsmede christelijke termen, die niet altijd even duidelijk zijn. Zijn conceptie van Christus als een verlicht bewustzijn ofwel Christusbewustzijn, waarmee ons individuele bewustzijn zich kan verenigen of verbinden, is te beschouwen als een equivalent van kosmisch bewustzijn. Dit is een ander woord voor ‘verlichting’, een verlichte, meer volledig ontwikkelde bewustzijnstoestand, zoals dit in met name oosterse tradities wordt begrepen, maar ook in het Westen bekend is. Het is een conceptie die enige verheldering behoeft en niet tot de algemene ervaring behoort.
Iets vergelijkbaars komt ook voor in andere tradities, hoewel toewijding aan God, ook in de Bhagavad Gita vaak op de eerste plaats komt, zie bijv. De navolging van Christus van Thomas à Kempis. “Door zich aan te passen aan... de verlichte kosmische geest van de leermeester, verwerft de zoeker geleidelijk dezelfde status... Overgave, het stellen van vragen en dienstbaarheid vullen elkaar aan en scheppen een situatie die gunstig is voor verlichting,” aldus het commentaar op de Bhagavad Gita van Maharishi Mahesh Yogi. Hij heeft jarenlang ervaring gehad met dienstbaarheid aan zijn leermeester. Hans Laurentius, auteur van o.m. Zelfrealisatie en De vreugde van verlichting, verklaarde dat zijn ervaringen van verlichting zijn geïnspireerd door het lezen van de Indiase leraren Ramana Maharishi en Nisargadatta Maharaj (over hen schrijft Hans Komen in zijn artikelen over bewustzijn, deel 3, nr 43 Civis Mundi Digitaal #43 februari 2017). De wegen naar verlichting of kosmisch bewustzijn zijn echter niet het onderwerp van dit artikel, maar de toelichting ervan aan de hand van het boek van Bucke en ander onderzoek. De ervaringen van Bucke wat betreft kosmisch bewustzijn zijn mede geïnspireerd door het lezen van enkele ‘verlichte dichters’, met name Walt Whitman.
Wat houdt de mystieke ervaring is? Het onderzoek van Walter Stace
Wat is mystiek en wat is een mystieke ervaring? Dit is de eerste vraag die aan de orde komt bij Stace. Mystici ervaren hun ervaring vaak als meer werkelijk dan andere ervaringen, hoewel voor vele anderen een dergelijke ervaring vreemd is, ook voor onderzoekers. Ook Stace maakt een onderscheid tussen ervaring en interpretatie, die vaak in een religieus kader plaatsvindt. Om te beginnen is mystiek volgens Stace niet ‘mistig’ en ook niet mysterieus of occult, ook al lijkt de term ‘mystiek’ daarmee verwant. Het woord mystiek zou zijn afgeleid van ‘myein’: “sluiten, in het bijzonder van lippen en ogen” (Van Dale, Groot etymologisch woordenboek. Zie ook ‘Mysticism: An Essay on the History of the Word’ in Richard Woods ed., Understanding Mysticism). Het woord heeft wel te maken met ‘mysterie’, in de zin dat het iets onbegrijpelijks betreft, dat met het verstand niet te vatten is. De mystieke ervaring gaat niet alleen voorbij het verstand, maar ook voorbij ideeën, beelden, stemmen, visies, visioenen en emoties. “Er zijn geen gedachten in de ervaring zelf.” Die komen daarna.

Tegen vastgeroeste ideeën: tegen jezelf indenken (Philipp Blom 24 juli 2019):
In Brainwash Talks van Human delen invloedrijke denkers, schrijvers, kunstenaars en wetenschappers verrassende ideeën voor persoonlijke en maatschappelijke problemen. Deze keer historicus Philipp Blom.
Een van de grootste filosofen die nooit echt beroemd is geworden, is de Amerikaanse filosoof John Dewey. Hij zei in een laat boekje dat na zijn dood is verschenen, dat de Griekse filosofie waarop onze filosofiegeschiedenis is gebouwd niet alleen een weerspiegeling van de Griekse maatschappij was, maar ook een rechtvaardiging van de Griekse maatschappij. Het is in wezen een dualistische filosofie: je hebt het hoge en het lage, het edele en het gemene, het ware en het foute.

Blijf van het bos af (Teun van de Keuken Volkskrant 1 april 2019 p. 21):
In Nederland wordt relatief meer bos gekapt dan in de Amazone, vertelde iemand mij. Of dit klopt en hoe je zoiets berekent, weet ik niet. Maar als ik het duizendmiljard keer herhaal, dan gelooft u het vast. Wat ik wel weet is dat er sinds een aantal jaren ongelooflijk veel bomen in ons land tegen de vlakte gaan. Veel meer dan er weer worden aangeplant. Van 2013 tot 2017 is de hoeveelheid bos in ons land met 5400 hectare afgenomen. Er zijn plannen om nog eens 1231 hectare te kappen terwijl er maar 304 hectare aan nieuw bos gepland staat. Nederland ontbost dus. Dit blijkt uit onderzoek van het televisieprogramma De Monitor, waarvoor ik werk.
Met die gedachten zijn ook de megalomane Oostvaardersplassen gecreëerd, een ideale plek voor trekvogels om tijdens hun tocht te foerageren. Er werden grote grazers ingezet om het gras laag te houden. Het resultaat is een grote ongezellige dorre vlakte. Met die vogels vlot het ook niet erg. De ecoloog die verantwoordelijk is voor het gebied vertelde mij dat de beheerders nu ‘de natuur gaan resetten’. Opeens blijkt ook dat de ‘begrazingsdruk negatief uitwerkt op vogels die horen bij ruigte en struiken’. Zo vervelend als moeder natuur niet doet wat je wilt! Een reset zal haar leren.
Op zich is het sympathiek een landschap te creëren waarin bepaalde – bedreigde – soorten zich thuis voelen. Alleen blijken de gewenste beestjes en plantjes vervolgens vaak helemaal niet te komen. Paddenstoelenkenner Rob Chrispijn zegt daarom in De Monitor dat ecologen in de ban zijn van ‘wensnatuur’. Moeten we daarvoor nu duizenden bomen kappen? Natuurlijk niet. Bossen zijn mooi en fijn en hebben ook hun natuurwaarde. Er leven plantjes en dieren die elders niet leven. En dan hebben we het nog niet eens over het klimaat. Om de klimaatdoelen te halen zijn bomen essentieel. Ecologen, afblijven!

Marcelo Gleiser boek Een scheurtje in de rand van de schepping
Hoofdstuk 41 Het eerste leven: hoe? (p. 219):
219: Als er bijvoorbeeld een steen in een rimpelloze vijver wordt gegooid, zal de energie van zijn beweging overgebracht worden op het water. Al snel zal de overmaat van energie via uitdijende kringen in het water worden afgevoerd.
Analoog: hoe meer mensen, des te meer voedsel er wordt gegeten en des te meer afvalproducten er worden uitgescheiden. Als gevolg hiervan dient reproductie een heel duidelijk doel: het leven maakt meer leven om energie te kunnen blijven afbreken. Het leven is een mechanisme om de onbalans in de verdeling van energie te verminderen – een soort stoomwals die energie-uitwassen effent. *
*) En wat voor energieoverchotten zijn er dan? Hoofdzakelijk gaat het dan om de energieafgifte van de zon die de aarde verwarmt. Als de aarde een zonnefoton (zichtbaar) absorbeert en later infrarode fotonen naar de ruimte uitstraalt (in een verhouding van ongeveer een op twintig) exporteert ze een lager vorm van energie. Het energieverschil dat zich tijdens de achteruitgang (of toename van entropie) voordoet wordt gebruikt om de georganiseerde structuren op aarde te voeden, van orkanen tot levensvormen.

Gemeenschappelijke basis van fractals
Fractals vertonen drie eigenschappen tegelijkertijd: iteratie, gebroken dimensie en zelfgelijkvormigheid.
Enkel het laatste is visueel zichtbaar. De zelfgelijkvormigheid is de eigenschap dat als men een stukje van een fractal vergroot men terug de oorspronkelijke figuur verkrijgt. Deze eigenschap heeft ook nog andere gevolgen : als men slechts een stukje kent van een fractal, kan men hieruit de volledige fractal terug verkrijgen (zie ook geschiedenis van fractals).
Chaostheorie (kies: Classificatie, ‘B. Driehoek en vierkant van Sierpinski’ en ‘G Bomen van Pyhagoras’).

De drie verenigende Logoi van de Esoterie:

Ricardo Lindemann Het ontdekken van de verborgen volmaaktheid:
De wijsheidstraditie zegt dat sinds onheuglijke tijden het universum cyclisch is, dat het zich uitzet vanuit een punt van oorsprong en terug zal gaan naar dat punt waarbij het zich samentrekt en waarbij de cyclus steeds opnieuw begint. De wetenschap komt langzamerhand ook tot deze conclusie wanneer zij zegt dat het universum voortkomt uit een oerknal, wanneer de krachten van uitbreiding of afstoting werkzaam zijn (overeenstemmend met de handeling van Brahma, de Schepper, in het hindoeïsme). Geleidelijk worden er nieuwe sterren geboren door de aantrekkingskracht van massa’s kosmische poeder die voortkomen uit die grote ontploffing, met een relatief evenwicht tussen de krachten van aantrekking en afstoting (corresponderend met de actie van Vishnoe, de Bewaarder). De zwaartekrachten worden zo groot dat zij resulteren in ‘zwarte gaten’, waaruit zelfs geen licht kan ontsnappen, gegeven het bestaan van fotonen met een piepkleine massa in hun constitutie. Deze ‘zwarte gaten’ beginnen hele zonnestelsels te absorberen (overeenkomend met de handeling van Shiva, de Verwoester, Veranderaar of Bevrijder), totdat hun kern een kritieke massa bereikt die ervoor zorgt dat zij weer gaan ontploffen, volgens de huidige wetenschappelijke beweringen.

Big Bang-hypothese versus 'Big Bounce en Big Crunch'-hypothese. Gerrit Teule licht in zijn artikel Enkele opmerkingen over energie, materie en geest de 'Big Bounce en Big Crunch'-hypothese toe.

De Geheime Leer Deel I Samenvatting (p. 305):
Tijdens het grote mysterie en levensdrama, dat bekend staat als het manvantara, vertoont de werkelijke Kosmos overeenkomst met het voorwerp dat achter het witte scherm is geplaatst, waarop door de toverlantaarn de Chinese schimmen worden geworpen. De werkelijke figuren en dingen blijven onzichtbaar, terwijl ongeziene handen aan de touwtjes van de evolutie trekken. Mensen en dingen zijn dus slechts de weerkaatsingen op het witte doek van de werkelijkheden achter de valstrikken van mahamaya, of de grote illusie.
317: (xxvii.) ‘Het eerstgenoemde – het oorspronkelijke bestaan – dat in deze (bestaanstoestand het ENE LEVEN kan worden genoemd, is, zoals is uitgelegd, een VLIES voor scheppende of vormende doeleinden. Het manifesteert zich in zeven toestanden, die met hun zevenvoudige onderverdelingen de NEGENENVEERTIG vuren vormen, die in de heilige boeken worden genoemd. . . .’
318: (d) De mens geeft zij alles wat zij aan alle andere gemanifesteerde eenheden in de natuur schenkt; maar bovendien ontwikkelt zij in hem de weerspiegeling van al haar NEGENENVEERTIG VUREN. Elk van zijn zeven beginselen is een volle erfgenaam van en deelhebber aan de zeven beginselen van de ‘grote moeder’. De adem van haar eerste beginsel is zijn geest (atma). Haar tweede beginsel is BUDDHI (ziel). Wij noemen dit ten onrechte het zevende. Het derde voorziet hem (a) van de hersensubstantie op het stoffelijke gebied, en (b) van het DENKVERMOGEN [dat is de menselijke ziel – H.P.B.], dat die substantie volgens zijn organische vermogens bestuurt.
Geheime Leer Deel I hoofdstuk 3 Oorspronkelijke substantie en goddelijke gedachte (p. 368):
In de Sepher Jezireh, het kabbalistische boek van de schepping, heeft de schrijver kennelijk de woorden van Manu herhaald. Daarin stelt men het zo voor, dat de goddelijke substantie in eeuwigheid alleen heeft bestaan, grenzeloos en absoluut, en dat deze uit zichzelf de geest heeft uitgezonden. ‘Een is de geest van de levende god, gezegend zij ZIJN naam, die eeuwig leeft! Stem, geest en woord, dit is de heilige geest; en dit is de kabbalistische abstracte drie-eenheid, die door de christelijke kerkvaders zonder meer is vermenselijkt. Uit dit drievoudige ENE vloeide de hele Kosmos voort. Eerst kwam Uit EEN het getal TWEE voort, of lucht (de vader), het scheppende element; toen kwam het getal DRIE, water (de moeder), voort uit de lucht; ether of vuur voltooit de mystieke vier, de Arba-il. ‘Toen de verborgene van de verborgenen zich wilde openbaren, maakte hij eerst een punt (het oorspronkelijke punt of de eerste sephiroth, lucht, of heilige geest), gaf er een heilige vorm aan (de tien sephiroth, of de hemelse mens) en bedekte het met een rijk en prachtig gewaad, dat de wereld is.’
De Geheime Leer Deel I, Hoofdstuk 14 De vier elementen (p. 514,515):
Laten wij besluiten met de lezer eraan te herinneren dat men, zonder het minste spoor van bijgeloof, kan geloven in de tweevoudige natuur van elk voorwerp op aarde – in de geestelijke en stoffelijke, de zichtbare en onzichtbare natuur, en dat de wetenschap dit feitelijk bewijst, hoewel zij haar eigen bewijsvoering ontkent. Want als, zoals Sir William Grove zegt, de elektriciteit waar we mee omgaan, slechts het gevolg is van beïnvloeding van gewone stof door iets , het ‘uiteindelijke voortbrengende vermogen’ van elke kracht, de ‘ene alomtegenwoordige invloed’, dan is het niet meer dan natuurlijk dat men gelooft wat de Ouden geloofden, namelijk dat elk element tweevoudig van aard is. ‘ETHERISCH vuur is de emanatie van de eigenlijke KABIR; het luchtvuur is slechts de vereniging (wisselwerking) van het eerstgenoemde met het aardse vuur, en de leiding en toepassing ervan op ons aardse gebied zijn de taak van een kabir van lagere rang’ – misschien een elementaal, zoals een occultist het zou noemen; en hetzelfde kan men zeggen van elk kosmisch element.
Niemand zal ontkennen dat de mens verschillende krachten bezit: magnetische, sympatische, antipatische, nerveuze, dynamische, occulte, mechanische, mentale – krachten van elke soort; en dat de fysieke krachten alle in essentie biologisch zijn, omdat zij zich vermengen en vaak samensmelten met die krachten die we verstandelijk en moreel hebben genoemd – waarbij de eerste om zo te zeggen de voertuigen, de upadhi, zijn van de tweede. Niemand die de ziel in de mens niet ontkent, zou aarzelen te zeggen dat hun aanwezigheid en vermenging de essentie zelf van ons wezen vormen, dat in feite het ego in de mens daaruit bestaat. Deze vermogens hebben zowel hun fysiologische, fysische en mechanische als hun nerveuze, extatische, helderhorende en helderziende verschijnselen, die nu zelfs door de wetenschap als volkomen natuurlijk worden beschouwd en erkend. Waarom zou de mens de enige uitzondering in de natuur zijn en waarom kunnen zelfs de ELEMENTEN niet hun voertuigen, hun ‘vahans’ hebben in wat wij de FYSISCHE KRACHTEN noemen? En vooral, waarom moet zo’n geloof samen met de oude religies ‘bijgeloof’ worden genoemd?

Schippers baarde een muis of Schippers' lezing langs de pijnlat gelegd (Martin Sommer de Volkskrant 10 september 2016, p. 17):
In de liberale gelijkstelling van geloven loopt de lezing van de VVD-minister vast.
Ik denk dat het minder met zelfvertrouwen dan met de Nederlandse traditie te maken heeft. De overheid is angstvallig neutraal en alle geloven of scholen zijn haar even lief. Juist die gelijkstelling is een probleem.
Wij worden geconfronteerd met de paradox van de onvrijheid: onze vrijheid wordt misbruikt om de onvrijheid te vestigen. Het antwoord is een overheid die minder angstig is voor staatspedagogiek (overigens een stokpaardje van H.J. Schoo). Die durft aan te wijzen wat goed is, en tegenhoudt wat slecht is. Wat ongelijk is, moet ongelijk worden behandeld. Inderdaad met wat meer zelfvertrouwen. Dat is niet liberaal maar ook Schippers moet erkennen dat we de problemen met de islam met een neutrale overheid niet oplossen. Dat doet ze impliciet ook, omdat ze wel hardop zei dat ze de weigering handen te schudden afwijst.
Verplicht handen schudden staat niet in de wet. Vandaar dat het College voor de Mensenrechten de weigeraars altijd weer in het gelijk stelt, omdat de godsdienstvrijheid prevaleert. Tegelijk is handenschudden een historisch en krachtig symbool van gelijkwaardigheid in de omgang. Wat had ik graag gezien dat de minister dat even deftige als politiek correcte College de oren had gewassen. Jammer. Nu baarde deze berg alles bij elkaar een muis.

De stamvader in de onderwereld of De allerdiepste vraag van de biologie (Maarten Keulemans Volkskrant 16 april 2016 bijlage Sir Edmund p. 8-13):
Ergens diep onder onze voeten moet een geheimzinnige levensvorm huizen waarvan al het meercellige leven afstamt. Een Nederlandse microbioloog is hem op het spoor. Wat hij ontdekt, haalt volledig overhoop wie we dachten te zijn.
Ken je benedenburen
Ze zijn met véél
Omdat ondergrondse microben tot enkele kilometers diep overleven, is hun leefgebied enorm. Er zijn er volgens de schattingen dan ook een stuk of
3.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000
('kwintiljoen', met dertig nullen er achter). In gewicht is dat zo'n 10 tot 30 procent van alle levende biomassa op aarde - olifanten meegerekend.
Ze eten raar
De microben zijn voor hun levensonderhoud aangewezen op omhoog wellende gassen uit het binnenste van de aarde, zoals koolmonoxide, methaan, waterstofsulfide en zwavelverbindingen en eventuele aminozuren en suikers die omlaag sijpelen via grondwater. En o ja, ze eten elkaars afval.
Ze hebben gekke namen De bacteriën en archaea hebben, naar biologisch gebruik, lange Latijnse namen, soms met een knipoog naar de onderwereld:
Gemmata obscuriglobus, Pyrococcus abyssi, Hadesarchaea.
Als verzamelnaam gebruiken experts soms afkortingen: SAGMEG ('South African Gold Mine Euryarchaeotic Group'), DSAG ('Deep Sea Archaeal Group') of TACK (optelsom van de Thaumarchaea, Aigarchaea, Crenarchaea en de Korarchaea).
Je moet ze leren kennen
Van alle soorten microben is naar schatting slechts een paar tot minder dan één procent bekend. 'Ieder micro-organisme dat je isoleert, is haast per definitie een nieuwe soort', zegt de Wageningse hoogleraar microbiologie Fons Stams. Wie weet wat voor boeiende en nuttige microben we nog niet kennen: zo is Stams op zoek naar microben die 'toevallig' grondstoffen voor bioplastics maken. 'De potentie van de microbiële wereld is enorm.'

Wie we dachten te zijn wordt door microbiologen niet volledig overhoop gehaald. Wel komen we dichter bij de waarheid wanneer ook met de zonne-energie en de vier jaargetijden Lente, Zomer, Herfst en Winter rekening wordt gehouden. Zonder zonne-energie is menselijk leven op aarde überhaupt onmogelijk.

De crux van het rapport ‘E i V’ zit in de relatie tussen essentie (wezen) en existentie (bestaan), tussen het zondebokmechanisme en het marktmechanisme of met andere woorden tussen heer en slaaf (politicals en professionals) respectievelijk tussen verkoper en koper.

Houden politici elkaar uit de wind?

Raar maar waar, licht dat terugloopt (Martijn van Calmthout Volkskrant 18 april 2016 p. 20):
Natuurkundigen nemen momenteel verrast kennis van een experiment aan de universiteiten van Glasgow en Edinburgh dat licht achteruit laat lopen. Extra opmerkelijk is dat voor de proef niet meer nodig is dan een pulslaser, een matglazen scherm en een supersnelle camera.
Het Rayleigh-effect komt er op neer dat geluid van een bron die sneller dan de geluidssnelheid beweegt in omgekeerd volgorde wordt gehoord.
Relativiteitstheorie
Een lichtbron die sneller dan de lichtsnelheid beweegt, lijkt principieel in tegenspraak met de relativiteitstheorie van Einstein, waar niets sneller dan het licht beweegt. Maar het kan wel degelijk, benadrukt Faccio's collega Mateo Clerici. 'Zolang de bron geen fysieke bron voor het licht is, is er eigenlijk niks aan de hand.'
Onverwachte effecten
De Schotten laten zien dat bij heel scherpe hoeken de lichtvlek met meer dan de lichtsnelheid over het scherm beweegt. Daardoor is licht van het laatste punt dat op het scherm geraakt wordt, toch als eerste bij de camera.
Dat leidt tot onverwachte effecten, zegt Clerici. 'Bij snelheden onder de lichtsnelheid zie je in video-opnames de lichtvlek gewoon van links naar rechts bewegen. Bij meer dan de lichtsnelheid gaat de vlek echter van rechts naar links. Van achter naar voor, als het ware. Alsof je klok achteruit loopt.'
In een tweede experiment gebruiken de onderzoekers een gebogen scherm, zodat de invalshoek van de laser en dus de snelheid van de lichtvlek onderweg varieert. Daardoor ontstaan twee lichtvlekjes, die bij gewone snelheden naar elkaar toe bewegen, maar uit elkaar bij snelheden boven de lichtsnelheid. In het ene geval vernietigen ze elkaar, in het andere ontstaat een paar, lijkt het.
Clerici denkt dat zijn experimenten niet morrelen aan de fundamenten van de natuurkunde. 'Het is de demonstratie van een effect dat op papier moest bestaan, maar nooit was waargenomen.' Wel geeft hij aan dat de omkering van signaalvolgordes in andere golfverschijnselen belangrijk kan zijn. In sommige situaties kunnen geologen aardbevingsgolven door reflecties achterstevoren zien binnenrollen, waardoor de verkeerde plek als epicentrum wordt aangewezen.

Wellicht dat dit onderzoek aan het fenomeen Scheppen en Vernietigen, annihilatie meer duidelijkheid verschaft?

Het continuüm van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam van de humanistische psychologie Maslow laat zien hoe vaardigheden kunnen worden geoefend. Het gaat er eerst om bewust te worden waarvan je je niet bewust bent. De opgebouwde conditioneringen, karmische formaties (als de restanten van alles wat we gedacht, gevoeld, gezien en gedaan hebben) moeten eerst worden herkend. Integratie vindt plaats wanneer op- en ontlading catharsis gelijkmatig gebeurt. Het leert je regisseur te worden van je eigen leven.

'Ik leef een degoutant luxe leven' (Evelien van Veen interviewt Griet Op de Beeck de Volkskrant 27 februari 2016):
'Ik ben geworden wie ik altijd al was' zegt Griet Op de Beeck na 25 minuten in een café in haar woonplaats Gent. Het is dat deel van haar leven dat ze graag prijsgeeft in interviews: 'Ik ben altijd al een schrijver geweest. Ik durfde het alleen niet in praktijk te brengen.'
Op de Beeck verkocht in totaal al 400 duizend boeken. Vorige week verscheen haar derde, Gij nu, een boek over vijftien personages die allemaal, zegt ze, 'op een kantelpunt in hun leven staan'.
'Op dat kantelpunt valt het vaak stil, omdat de machteloosheid heeft gewonnen, of het schuldgevoel of de angst. Het verleden kortweg - want dat is vaak wat mensen in de weg zit. Voor mij is de kwestie: kies je voor evolutie of kies je ervoor de dingen te laten stagneren?
Je had in de periode een baan als dramaturg, je had je studie afgemaakt, het leek alsof je je leven op de rails had.
'O ja, aan de buitenkant zag het er allemaal goed uit: ik had leuke vrienden, een job in een spannende theateromgeving, ik woonde in een tof appartement in een hippe buurt in Antwerpen. Ik wekte de indruk dat alles oké was, maar ik had nooit het gevoel dat ik er mocht zijn. Ik voelde me alleen sterk door niet te eten. Want niet veel mensen kunnen dat. Ik at minder en minder, op het laatst alleen nog een potje magere yoghurt in de ochtend, tot ik 39 kilo woog.'

De toekomst van tech Meghan O’Gieblyn
Aan de voeten van de technologie (Sanne Bloemink De Groene Amsterdammer 6 augustus 2025, p. 14-16):\\ De tech-ideologie, ontdekte techjournalist Meghan O’Gieblyn, komt verdacht veel overeen met die van de religieuze fundamentalisten uit haar jeugd. ‘Ze zoeken God in het lab, en dat is gevaarlijk.’
Transhumanisten als Ray Kurzweil hebben beargumenteerd dat bewustzijn, het grote mysterie van het menselijk bestaan, bestaat uit een patroon van informatie in de hersenen. In theorie zou je een kopie kunnen maken van die hersenen en die vervolgens op een computer kunnen downloaden. Daarmee zou je dan een digitale vorm van de ziel hebben die de dood zou kunnen overstijgen. Toen ik hier voor het eerst over las, herkende ik hoe dit resoneerde met het theologische debat onder de vroege kerkvaders in de derde en de vierde eeuw na Christus.

Iedereen in therapie (Griet Op de Beeck schrijfster Volkskrant 8 augustus 2015 Zomer magazine p. 15):
Onlangs hoorde ik een intelligente man beweren: 'Er zijn eigenlijk geen problemen. Ofwel kun je ze oplossen, en dan zijn het geen problemen meer. Ofwel kun je ze niet oplossen, en dan moet je aanvaarden dat dat bij het leven hoort, of toch bij het jouwe.'
Wat vind ik dat een gevaarlijk idee. Want wie met die dichotomie voor ogen naar de wereld kijkt, heeft die niet de neiging om al gauw te denken: dat probleem is te groot voor mij, dus moet ik het maar aanvaarden? Elk probleem van enige betekenis lijkt in het begin onoverkomelijk. Omdat problemen ons bang maken, omdat er een reden is waarom het problemen zijn geworden, en dat het dus iets van ons vraagt om de oorzaak van dat probleem weg te nemen, of om een keuze te maken die ons van dat probleem af zou helpen. Maar het is niet omdat je er initieel angstig van wordt, dat je gedoemd bent om dat te allen tijde te blijven. Wie er werk van maakt om te blijven evolueren kan soms zelf versteld staan van hoe hij toen nog keek naar deze of gene kwestie.

Griet Op de Beeck schrijft een nieuwe tekst op basis van het personage Mona uit haar bestseller Kom hier dat ik u kus. Een monoloog geschreven voor en gespeeld door een meisje van 11.
MONA is een even troostrijke als verontrustende trip over ouders en kinderen, en waarom we worden wie we zijn. Een performance over hunkering, overlevingsdrift en weerloosheid.
MONA is de eerste theatermonoloog in Nederland die is geschreven voor en wordt gespeeld door een 11-jarig meisje. Na het succesvolle MAMMA, lovend ontvangen door pers en publiek, maakt theatermaakster Alexandra Broeder opnieuw een voorstelling bij NTjong.

Tragiek (Frank Heinen de Volkskrant 22 augustus 2016, katern Vonk p.2):
'En op een dag zijn we allemaal weg.' Zo trapte Jan Jaap van der Wal zondagmiddag HUMAN's Dus ik ben - Troost en tragiek af. Hij bedoelde dus niet: 'we', in 'Rio', als de medailles zijn geteld en het Holland House is ontmanteld.
Hoe moeilijk het is om dat laatste te doen, het goede, en hoe aanlokkelijk soms het andere pad, bewees socioloog Marcel Zeelenberg vrijdagavond. Aan tafel bij Coen Verbraak - bezig aan een zoveelste topreeks Kijken in de ziel, met wetenschappers ditmaal - ging het over publicatiedrift, plagiaatgevaar en fraude. Het duurde nog behoorlijk lang voor de naam Diederik Stapel viel. Collega's op afstand waren destijds 'heel erg verbijsterd' geweest, ze lachten erom of noemden Stapel 'een idioot'. Zeelenberg niet. Hij was een vriend en naaste collega toen Stapels bedrog uitkwam. Hij vertelde over de confrontatie, eerst zelfverzekerd, maar al snel kwamen er kraakjes in de stem. Bij de angst dat Stapel direct zou toegeven en hem zou vragen 'het in orde te maken', werd het Zeelenberg ook vijf jaar later nog zichtbaar koud om het hart.
'Wat had u dan gedaan?' vroeg Verbraak, op die bekende toon die een oliespoor door het gesprek verspreidt waarover vroeg of laat zelfs de hardste noten uitglijden en openbreken.
Zeelenberg stamelde wat - in hem tuimelden oprechte en pragmatische antwoorden over elkaar heen. 'Ik kan daar nou wel een mooi verhaal over gaan ophangen, maar dat weet ik niet.' Zelfs in hypotheses kan het soms verdraaid moeilijk zijn het goede te doen.
Het scheppen van schoonheid dan. Specialiteit van het huis van Griet Op de Beeck, schrijfster en Zomergast, die haar tv-avond inleidde met een liefdesverklaring aan de kunst, in de vorm van de minidocu The brief history of John Baldessari (over de Amerikaanse kunstenaar John Baldessari). Zelf wachtte ze tot haar 36ste om zich aan het schrijven van haar debuut te zetten. Waarom eigenlijk, wilde ondervrager Erdbrink weten. 'Omdat het heel eng is om jezelf binnenstebuiten te draaien.'
Tegelijk, legde Op de Beeck uit, dwingt kunst je stil te vallen, 'terwijl de tijd voortraast'. Erdbrink knikte, en zweeg. Hij keek er behoorlijk stralend bij.

Door alleen beide complementaire kanten, 'Geestkunde en Natuurkunde' van de éne werkelijkheid te belichten komt de unificatietheorie een stapje verder. Het gaat er uiteindelijk om het filosofische inzicht van Patrick Chatelion Cournet met de experimentele natuurkunde van Govert Schilling te verbinden.

Oerknal in Genève of Oerknal is een filosofisch probleem (Patrick Chatelion Cournet Volkskrant 11 november 2015 p. 26):
'Botsende loodkernen laten de oerknal herleven in Genève' meldt de Volkskrant (Wetenschap, 10 november). Een kosmische gebeurtenis van ongekende weerga. Van Calmthout relativeert: 'Het is net niet de echte oerknal, maar heel ver zal deeltjeslab CERN er tussen nu en Kerst niet vandaan zijn'.
Erg opgewonden klinkt dit niet, terwijl men hierover toch uitgelaten zou mogen zijn. De Oerknal! Als je Kerst met hoofdletter schrijft, dan ook de Oerknal, die Godvervangende verklaring. Mij is het nog niet helemaal duidelijk. De Oerknal vond plaats zo leert men op een 'moment' dat er nog geen tijd bestond. De tijd ontstond immers met de Oerknal. En op een 'plaats' waar geen ruimte bestond. Want ook de ruimte ontstond met de Oerknal. Dus Genève moet eerst niet-ruimte creëren, en niet-tijd, zijnde de omstandigheden waaronder de Oerknal plaatsvond. Pas dan kan men zeggen dat de Oerknal vanuit het niets het heelal creëerde. Echter, het Niets is een metafysisch probleem. Dus is ook de Oerknal een filosofisch probleem, waarvoor fysici niet zijn uitgerust een oplossing te vinden. Tenzij Genève in staat is zich voor één onbestaanbaar moment buiten het heelal te plaatsen.

Oerknal (Govert Schilling Volkskrant 12 november 2015 p. 24):
Het klopt dat wetenschappers geen bevredigend antwoord hebben op de vraag hoe het universum is ontstaan. Niet omdat het geen natuurkundig vraagstuk zou zijn, maar omdat het misschien wel de grootste en moeilijkste vraag is die de mensheid zich ooit heeft gesteld.
Dankzij onderzoek van astronomen en deeltjesfysici, onder andere bij CERN in Genève, worden wel steeds meer tipjes van de sluier opgelicht. Dat is een zekerder weg richting antwoord dan het uitdelen van 'metafysica'-labeltjes.
Overigens bestaat er geen consensus over de vraag of ruimte en tijd pas met de oerknal ontstonden, zoals de hoogleraar Bijbel en cultuur suggereert. 5BLUE%Bovendien gebruiken kosmologen de term 'oerknal' meestal om de extreme omstandigheden direct na het ontstaan van het heelal mee aan te duiden. Het zijn díé omstandigheden die men in Genève hoopt te reproduceren.
'Mij is het nog niet helemaal duidelijk', schrijft Chatelion Cournet. Hij verkeert in goed gezelschap; naar antwoorden wordt - gelukkig - nog steeds gezocht. Juist om dat vervelende spook van de metafysica eindelijk eens achter ons te laten.

Van wantrouwen naar vertrouwen
Als we in waarheid zijn, vertrouwen we de levenskracht, die nu in de natuur zo duidelijk zichtbaar is. We weten dat er alleen liefde is en we door een liefdevol en zorgzaam universum worden gedragen. Met deze houding zijn we in overgave aan de levensstroom en bewegen we ontspannen, moeiteloos en zorgeloos. Bewustzijnsaspecten die door onwetendheid in illusies geloven en dus niet in waarheid zijn, wantrouwen de levenskracht en menen dat ze in een chaotisch en onrechtvaardig universum leven. Deze aspecten vechten angstig en krampachtig tegen de levensstroom en dus tegen zichzelf, waardoor de levenskracht destructief wordt en fragmenteert. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van wantrouwen, vechten, destructiviteit, onverenigbare tegenstrijdigheden, lijden, angst, nog meer wantrouwen etc. In deze workshop zullen we met een liefdevolle nieuwsgierigheid aan de hand van thema’s uit de padlezingen onderzoeken hoe we deze vicieuze cirkel kunnen doorbreken.

Voetnoot Collectieve angst is een verleidelijke minnaar (Arnon Grunberg de Volkskrant 8 augustus 2015):
Ik ben er hard in: de atoombom was nodig want heeft ons vrede gebracht,' zegt Dick Büchel van Steenbergen, een Nederlandse overlevende van Nagasaki, in een mooi stuk van Marjon Bolwijn, in de Volkskrant 6 augustus 2015. Een andere overlevende, Ronald Scholte, komt tot een tegengestelde conclusie.
Over de noodzaak van de atoombommen op Japan zullen ook historici nog wel even verdeeld blijven.
Naar aanleiding van de herdenking van de atoomaanval verschenen oproepen om alle atoomwapens te ontmantelen, maar het verschil met pakweg dertig jaar geleden kon niet groter zijn. De collectieve angst betrof toen de atoombom. De Sovjet-Unie bestond nog, op het Museumplein werd gedemonstreerd tegen de kruisraketten, en Doe Maar zong: 'Jij moet nog huiswerk maken. Voordat de bom valt.'
Nu wordt de collectieve angst veeleer gesymboliseerd door de vluchteling, de moslim, Brussel, oftewel de EU.
De collectieve angst is een verleidelijke, maar ook zeer wispelturige minnaar.

Neoliberalisme, consumentisme, het ‘dreigende einde van de geschiedenis’* (Hans Komen Civis Mundi 4 augustus 2015)
Het neoliberale paradigma
Wat opvalt is dat het neoliberale paradigma van deze machtselite niet wordt genoemd. Dit paradigma is momenteel door de globalisering het dominante collectieve paradigma over bijna de gehele wereld geworden. Concurrerende alternatieve paradigma’s hebben weinig invloed meer. Om versobering van het consumptiegedrag te bewerkstellingen is dus inzicht in het liberale paradigma noodzakelijk. Zowel de economie, de politiek als de media worden beheerst door het neoliberale paradigma.
“Uit hun liberale politieke theorieën blijkt dat in de kapitalistische marktsamenleving de mensen in essentie worden gedreven door het nastreven van eigenbelang , en de wens om geld en bezittingen te accumuleren. Ten gevolge van deze algemene houding zijn zij echter niet langer in staat om hun behoeften, wensen en verlangens te beperken (Macpherson, 1975, The Theory of Possessive Individualism: Hobbes to Locke)…
Dit proces…van verzamelen…en accumuleren heeft… een ideale voedingsbodem gecreëerd voor onze op groei gerichte economieën en de moderne, vaak excessieve vormen van massaconsumptie.”(1)

''Waarom we niet eenvoudig leven: overconsumptie en productie als desastreus probleem'' (Piet Ransijn Civis Mundi 4 augustus 2015)
Het omvangrijke boek heeft vijf delen, elk twee hoofdstukken. De bespreking volgt deze indeling niet.
1. Politieke filosofie over natuur- milieu- en klimaatproblemen. Ecologische politiek en een duurzame levensstijl blijkt noodzakelijk. Overmatige consumptie en productie is desastreus. Het milieu staat al jaren op de politieke agenda, maar de politiek faalt.
2. Consumptie en de kwestie van cultuuraanpassing. Onze consumptieve leefstijl willen we niet veranderen. We geven de voorkeur aan technologische ‘oplossingen’, terwijl ook scholing, karaktervorming en vooral cultuurverandering nodig zijn.
3. Klimaat, landbouw en voedselvoorziening. Ook wat dit betreft is duurzaamheid nodig en mogelijk volgens ecologen als Murray Bookchin, Kirkpatrick Sale en Mark Shepard. Zij bieden alternatieven voor de inrichting en het (zelf)bestuur van de samenleving, ruimtelijke ordening en voedselvoorziening.
4. Belangrijke denkers van het eerste uur De verstrengeling van cultuur, sociale structuur en macht
Niet lang na Veblen stelt Sorokin in onder meer de hedonistische consumptie van de materialistische ‘Sensate Age’ aan de kaak in Social and Cultural Dynamics (1937-41) en The Crisis of Our Age in 1941. Hij legt meer nadruk op sociaal-culturele dynamiek dan op machtsfactoren, die meer nadruk krijgen bij Wright Mills, een kritisch bewonderaar van Veblen.
De beslissende rol van de machtselite
In The Power Elite benadrukt Mills al in 1956 de rol van multinationals, zoals ook De Geus herhaaldelijk doet. Mills gebruikt niet de term ‘ruling class’ omdat het geen klasse is van politieke leiders, maar een verstrengeling van de politieke, militaire en economische elite. “Nergens in Amerika is zo’n sterk klasse-bewustzijn als onder de elite en nergens is het zo effectief georganiseerd” (p 283). Bijlage: alternatieve energie als mogelijkheid in theorie
Ervin Laszlo: Deze systeemtheoreticus schrijft boeken over een soortgelijke bron van alle informatie:
- Het Akasha-veld: verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn
- Het chaospunt: nu werken aan mondiale vernieuwing om straks totale ineenstorting te voorkomen;
- Je kunt de wereld veranderen: naar duurzaamheid en vrede in een nieuwe wereld;
- Macroshift : de omslag naar een duurzame wereld: het officiële rapport van de Club van Boedapest. Deze denktank is vergelijkbaar met de Club van Rome die indertijd de milieuproblematiek aan de orde stelde.
Dit klinkt relevant voor de filosofie van de eenvoud, vandaar deze verwijzing. Zijn visie komt er op neer dat verandering in de samenleving: het productie- en consumptiepatroon, de energiehuishouding en de interactie met het milieu, samengaan met een transformatie van ons collectief bewustzijn. Dit ligt in de lijn van Durkheim, Sorokin, Olso en Turchin. Bij hen gaat collectieve bewustzijnsverandering ook samen met verandering van de mentaliteit en de cultuur.

''Het ‘Nirvana-principe’ versus het lustprincipe in onze consumptieve en destructieve cultuur'' (Piet Ransijn Civis Mundi 4 augustus 2015)
Gewelddadige aspecten van de doodsdrift in de vorm van agressie tussen mensen, bevolkingsgroepen en landen blijven een probleem. Al worden nu precisiebombardementen en ‘drones’ vanuit cockpits of achter bureaus rationeel en gevoelloos, zonder directe agressie gepland of gestuurd. Toen Freud vlak voor de Tweede Wereldoorlog hierover schreef, was de agressie- en vernietigingsdrift hoogst actueel. Momenteel lijkt de stelselmatige vernietiging van ons leefmilieu door overconsumptie en overproductie de grootste bedreiging die sluipend en onhoudbaar verder lijkt te gaan[4].
Identificatie: geïdentificeerd ego-bewustzijn en niet-geïdentificeerd bewustzijn van het Zelf
Het bewustzijn identificeert zich met het ego, met wensen en verlangens en met normen en waarden. Dit zijn de bewustzijnsinhouden vormen van een bewustzijn, dat in zijn diepste essentie niet-geïdentificeerd is. Dit niet-geïdentificeerde bewustzijn wordt in de Indiase traditie, bijv. in de Oepanishads en de Bhagavad Gita, zuiver of transcendent bewustzijn genoemd. Het gaat voorbij aan bewustzijnsinhouden in de vorm van wensen, gedachten, gevoelens en gewaarwordingen, die in het bewustzijn verschijnen en verdwijnen. Transcenderen betekent voorbij gaan, te boven gaan.

De hamvraag is nu in hoeverre het rapport 'E i V' aan de gesignaleerde vraagstukken een steentje kan bijdragen:
Het 5Ddenkraam, de verborgen 5e dimensie heeft op de levenskunst, de zingeving van het leven betrekking. Voor de mens is de eigen evolutie geen blind proces zonder enige bedoeling. Door de vergaande individualisering komen de mensen wel steeds losser van de zingeving, het Goede, Ware en Schone van Plato en de van oudsher stabiele sociale netwerken in de maatschappij te staan. Een levenskunstenaar beoogt het goede, ware en schone van Plato in zijn leven te incorporeren.

====

Ruimte en Tijd (Tijdsymmetrie, 'Ruimte en Tijd', 'Ruimte en Tijd' - Absolute tijd, Zintuigen)

De anticlimax van Einsteins gelijk (Martijn van Calmthout Volkskrant 20 augustus 2016 p. 16-17):
Zwaartekrachtgolf: bowling op een waterbed
Volgens Einsteins theorieën vormen ruimte en tijd één geheel. Massa’s als planeten en sterren vormen daarin kuilen zoals bowlingballen doen op een waterbed, waardoor ze naar elkaar toe rollen alsof ze elkaar aantrekken. De theorie zegt ook dat dramatische sterbotsingen in het universum de ruimtetijd in trilling kunnen brengen, alsof er een harde klap op het waterbed wordt gegeven. Die trillingen kunnen op heel andere plaatsen in het heelal worden opgevangen, bijvoorbeeld met de LIGO-detectoren op aarde. De apparaten zien de golf langskomen omdat die de afstand tussen spiegels heel even een klein beetje verandert.

Onze oerbehoefte aan een intieme ruimte of Privacy in gevaar? Welnee, die oerbehoefte laten we ons niet afpakken (Marjan Slob de Volkskant 30 november 2015, p. 18):
Oerbehoefte
Ik denk dat we een oerbehoefte hebben aan een intieme ruimte. Een plek waar je je kunt afgrenzen van anderen, waar je desgewenst even alleen kunt zijn met je ervaringen. Voor mij schuilt daarin de essentie van privacy. Toegegeven, de controle over die intieme ruimte is behoorlijk opgeschud door sociale media. Maar ik geloof dat we die controle wel weer zullen verwerven; daarvoor is die oerbehoefte simpelweg te sterk. Intimiteit is daarbij de sleutel om te beoordelen of iets al dan niet tot het privédomein hoort. Veel posts op sociale media vallen daar wat mij betreft buiten; dat zijn eerder gelikte reclamespots van de BV-ik die juist expliciet bedoeld zijn voor de buitenwereld. Dit soort posts bedreigen de privacy niet, want er was sowieso al niets intiems aan. Dat relativeert ook de zorg dat jongeren hun privézaken zomaar op het net zouden gooien. Ze hebben het wel over zichzelf, maar niet op een intieme manier - en ze voelen dat verschil zelf vaak prima aan.

Beroemde Bèta-Wetten voor Alfa's Verklaard Einstein's wet: E=mc2
De relativiteitstheorie van Einstein is wellicht een van de meest tot de verbeelding sprekende theorieën uit de natuurwetenschappen, en E=mc2 ongetwijfeld een van de meest bekende formules. Dat E voor energie staat, m voor massa en c voor lichtsnelheid is ook vrij algemeen bekend. Maar wat deze wet precies inhoudt, welke massa en welke energie bedoeld wordt, vergt wat meer inzicht. Al snel schrikken de formules af. Toch gaan we hier proberen juist dat uit te leggen, evenals het feit dat we bewegende klokken langzamer zien lopen, en een tweelingbroer jonger terugkomt van een ruimtereis. De stelling van Pythagoras en eenvoudige algebra zal alles zijn wat we nodig hebben.

David Bodanis E=MC2 de biografie van de formule die de wereld veranderde, I.M. Oderberg:
Het jaar 1905 is vaak het ‘wonderbaarlijke jaar’ van Einstein genoemd, toen hij zijn rapport publiceerde over de Brownse beweging in vloeistoffen, zijn relativiteitstheorie en zijn vergelijking E=mc2. Kort samengevat betekent de vergelijking dat energie en massa twee aspecten zijn van hetzelfde onderliggende feit (of liever, gebeurtenis). Deze geschiedenis van de denkbeelden en implicaties van Einsteins vergelijking, gericht op de mensen die daarbij een rol spelen, is voor een breed publiek geschreven en bevat geen wiskunde. Om een begrijpelijke ingang te verschaffen naar Einsteins ontdekking, leidt de auteur dit thema in door elke term van de vergelijking op te pakken en zijn verhaal te verweven met wetenschappelijke denkbeelden en de mensen die deze verder ontwikkelden. Hij verklaart dan verschillende daaruit voortvloeiende gevolgen die een enorme invloed hadden op het leven in de 20ste eeuw, zoals de ontwikkeling van de atoombom, ons huidige begrip van de reacties die in sterren plaatsvinden, en hoe sterren de verschillende chemische elementen doen ontstaan die op aarde en in de hele kosmos worden aangetroffen.
Tussendoor brengt Bodanis veel opmerkelijke personen ter sprake, sommige namen zijn in elk gezin bekend, andere zijn betrekkelijk onbekend. Neem bijvoorbeeld het inzicht van de hindoe-astrofysicus en Nobelprijswinnaar Subrahmanyan Chandrasekhar, die op negentienjarige leeftijd aan boord was van een schip op weg naar de universiteit van Cambridge in Engeland. Turend naar de nachtelijke hemel, realiseerde hij zich plotseling dat als energie en massa twee aspecten van hetzelfde ding zijn, dat zou betekenen dat wanneer een ster zijn buitenste lagen doorbreekt, de resterende kern zou worden bijeengehouden door een toenemende intensiteit van de aantrekking van de zwaartekracht die ook nabijgelegen substantie naar zich toe zou trekken – kortom, dat deze zou worden wat we tegenwoordig een zwart gat noemen. Het duurde echter vele jaren voordat dit idee door andere natuurkundigen werd bevestigd.
Deze blik in de geschiedenis van de wetenschap stimuleert de eigen gedachten van de lezers. Zo kreeg ik het idee dat Einsteins vergelijking betrekking heeft op de geboorte, het leven, en de dood van het heelal, hoeveel triljoenen jaren er ook voor nodig zijn om dat proces te doorlopen. En ook dat er in de hele oneindigheid geen absolute ‘geboorte’ of ‘dood’ is, maar in plaats daarvan een eindeloze stroom of opeenvolging van heelallen gevormd uit eindeloos evoluerende samenstellende delen, waarvan elk meer en meer van zijn eigen innerlijke kwaliteiten openbaart.

Interview met de Abraham Pais Een eenmalige komeet langs Bohr en Einstein (unified field theory).
HET WAS midden jaren vijftig, Institute for Advanced Study, Princeton. Albert Einstein, de oude wereldberoemde hoogleraar die de in paradoxen vastgelopen klassieke fysica in de eerste twee decennia van deze eeuw eigenhandig weer had vlotgetrokken, werkte verbeten aan zijn unified field theory. Zijn Ganzfeld, zoals hij het zelf noemde. Een uitbreiding van zijn fenomenale Algemene Relativiteitstheorie moest dat worden, waarin behalve zwaartekracht ook nog het elektromagnetisme was ondergebracht. En omdat de zwaartekracht zich eerder keurig had laten beschrijven in termen van een gekromde ruimte met vier dimensies, ging hij ervan uit dat er kennelijk nog meer dimensies moesten worden gevonden om elektriciteit en magnetisme in onder te brengen. Maar welke?
De huidige lusteloosheid in de theoretische natuurkunde geeft aan dat Einstein zich helemaal niet hoefde te schamen voor zijn vastlopen, zegt Pais. Wat hij bedoelt? Hij heeft het sterke gevoel dat er sinds 1984 weinig meer is gebeurd op het gebied van de unificatie van theorieën dat de eeuwigheid zal halen. In dat jaar werden in Genève het W- en het Z-deeltje gevonden die de Standaard-theorie voorspelde, en nieuwe theorie is er eigenlijk niet.

Elektromagnetische spectrum
Gerangschikt van uiterst lage tot ultrahoge frequentie, omvat het elektromagnetische spectrum:
• extreem lage frequenties
• laagfrequente golven
• radiogolven
• microgolven
• infrarode stralen
• zichtbaar licht
• ultraviolette stralen
• röntgenstralen
• gammastralen

Ruimtetijd en de speciale relativiteitstheorie
Albert Einstein stelde in zijn speciale relativiteitstheorie dat het niet mogelijk is over ruimte en tijd als twee afzonderlijke entiteiten te spreken, maar dat er slechts één entiteit bestaat namelijk de ruimtetijd, die in feite alle gebeurtenissen in het verleden, heden en toekomst in ons heelal bevat.

Alle natuurkrachten worden veroorzaakt door de vervorming van de ruimte-tijd door de lokale aanwezigheid en beweging van kleine individuele deformaties, die zich kunnen samenvoegen of elkaar afstoten naargelang de aard van die lokale deformaties. Massa is de resulterende vervorming die hieruit ontstaat. De rol die de tijd speelt in deze processen wordt lokaal bepaald door de ruimte-tijd-vervorming. Voorgaande regels zouden uit een willekeurig Einstein-leerboek kunnen overgenomen worden, als men de meer fundamentele inhoud van het begrip lading t.o.v. het begrip massa had onderkend.
De kwantummechanica moet getoetst worden aan de nieuwe inhoud van het begrip lading, waarbij veel aandacht moet besteed worden aan het aspect tijdvervorming rond een elementair deeltje. De energietransporten die een bewegend deeltje vergezellen leiden tot ruimtegolven als die beweging niet eenparig rechtlijnig is.
Elk belangrijk verschijnsel in de fysica (mechanica, elektriciteit, thermodynamica, …) moet opnieuw bestudeerd worden met de wetenschap dat elementaire deeltjes interne lokale vervormingen van de ruimte-tijd zijn, waarbij de verbeelding van de wetenschappers moet gestimuleerd worden om een publiek begrijpelijke voorstelling te bieden.

Warmte in ‘Ruimte en Tijd’
In sommige handboeken over fysica wordt warmte beschreven als een wat minder waardige energievorm omdat niet alle beschikbare warmte-energie in een andere energievorm (of arbeid) kan omgezet worden. Het probleem is echter alleen van statistische aard en wordt veroorzaakt door een gebrek aan informatie over de toestand van elk deeltje, wat niet het geval is met de kinetische energie van een massa (elk deeltje heeft dezelfde snelheid) of de potentiële energie van een waterreservoir (van elk deeltje is de hoogte gekend). In een warmtereservoir wordt de snelheidsverdeling vertaalt naar een temperatuur, en de zuiger van de arbeidsmachine wordt enkel voortgestuwd door deeltjes die een gunstige snelheidscomponent hebben die groter is dan de zuigersnelheid! Een groot gedeelte van de kinetische energie van de deeltjes is dus onbruikbaar en gaat verloren. De energie die vertegenwoordigd wordt door een trillend deeltje (potentiële en kinetische energie) is dus volwaardige energie, maar onze mogelijkheden en informatie zijn te klein om die energie van elk deeltje te capteren.

'De Geheime Leer'' Deel I De eerste uitstraling uit de Eenheid (109,110):
Ten derde moet worden erkend dat de mens op het aardse gebied het zevenvoudige symbool is van de Ene Grote EENHEID (de logos), die zelf het teken met de zeven klinkers is, de adem die is gekristalliseerd tot het WOORD.2
2) Dit vertoont opnieuw overeenkomst met de leer van Fichte en de Duitse pantheïsten. Eerstgenoemde vereert Jezus als de grote leraar die de nadruk legde op het één-zijn van de menselijke geest en de goddelijke geest (de Advaita-leer), of het universele beginsel. Het is moeilijk om in de westerse metafysica ook maar één enkele speculatie te vinden waarop niet is vooruitgelopen door de oude oosterse filosofie. Van Kant tot Herbert Spencer is in het algemeen alles een min of meer verwrongen echo van de Dvaita-, Advaita- en Vedånta-leringen.
110,111: De ‘zwaan of gans’ (hansa) is het symbool van die mannelijke of tijdelijke godheid omdat hij, de uitstraling van de oorspronkelijke straal, moet dienen als een våhana of voertuig voor die goddelijke straal, die zich anders niet in het heelal zou kunnen manifesteren, omdat deze zelf – als antifrase – een uit straling van de ‘duisternis’ is, tenminste voor ons menselijk verstand. Brahmå is dus kalahamsa, en de straal is hamsa-våhana.

De Geheime Leer Deel II, Inleidende opmerkingen (p. 1):
Wat betreft de evolutie van de mensheid stelt de Geheime Leer drie nieuwe stellingen voorop, die lijnrecht in strijd zijn met zowel de moderne wetenschap als de gangbare religieuze dogma’s: zij leert
(a) de gelijktijdige evolutie van zeven mensengroepen op zeven verschillende delen van onze aardbol;
(b) de geboorte van het astrale lichaam vóór het stoffelijke, waarbij het eerste een model is voor het laatste; en
(c) dat de mens in deze Ronde aan alle zoogdieren in het dierenrijk voorafging – de mensapen daarbij inbegrepen.
De Geheime Leer Deel II, Stanza 1 Het begin van bewust leven (p. 25):
De opsomming van de stanza’s in Deel I liet zien dat de genesis2 van goden en mensen voortkwam uit een en hetzelfde punt, dat de ene universele, onveranderlijke, eeuwige en absolute EENHEID is. In zijn eerste gemanifesteerde aspect hebben wij het zien worden: (1) in de sfeer van objectiviteit en fysica, de oorspronkelijke substantie en kracht (middelpuntzoekend en middelpuntvliedend, positief en negatief, mannelijk en vrouwelijk, enz.); (2) in de wereld van de metafysica, de GEEST VAN HET HEELAL of kosmische verbeeldingskracht, door sommigen de LOGOS genoemd.
2) Volgens de geleerde definitie van dr. A. Wilder is genesis, γένεσιϛ, niet voortplanting, maar ‘een komen uit het eeuwige naar de Kosmos en de Tijd’: ‘een komen van esse tot existere’, of ‘van HET ZIJN tot het zijnde’ – zoals een theosoof zou zeggen.
De Geheime Leer Deel II Stanza 6 De evolutie van de zweetgeborenen (p. 158):
Deel II, p. 158: Sanchoniathon maakt de aletae of titanen (de kabiren) tot tijdgenoten van Agruerus, de grote Fenicische god (die Faber probeerde te vereenzelvigen met Noach7); verder vermoedt men dat de naam ‘titan’ is afgeleid van Tit-Ain – ‘de bronnen van de chaotische afgrond’8 (Tit-Theus, of Tityus is ‘de goddelijke vloed’); en zo worden de titanen, waarvan er zeven zijn, in verband gebracht met de Vloed en de zeven door Vaivasvata Manu geredde rishi’s9.
7) Agruerus is Kronos of Saturnus, en het prototype van de israëlitische Jehova. Omdat hij is verbonden met Argha, de maan of ark van de verlossing, is Noach mythologisch één met Saturnus. Maar dan kan dit geen betrekking hebben op de aardse vloed. (Zie echter Faber, ‘Kabiri’, Deel I, blz. 35, 43 en 45.)
8) Zie ibid., Deel II, blz. 240.
9) Sanchoniathon zegt dat de titanen de zonen van Kronos waren, en zeven in getal; en hij noemt ze vuuraanbidders, aletae (zonen van Agni?), en diluvianen. Al-ait is de god van het vuur.
Ze zijn de zonen van Kronos (de tijd) en Rhea (de aarde); en omdat Agruerus, Saturnus en Sydyk een en dezelfde persoon voorstellen, en omdat men zegt dat de zeven kabiren de zonen van Sydyk of Kronos-Saturnus zijn, komen de kabiren overeen met de titanen. Deze keer had de vrome Faber gelijk met zijn conclusies, toen hij schreef: ‘Ik twijfel er niet aan dat de zeven titanen en kabiren dezelfden zijn als de zeven rishi’s van de hindoemythologie (?), die volgens het verhaal samen met Manu, het hoofd (?) van het gezin, in een boot zijn ontkomen.’
De Geheime Leer Deel II Een panoramisch overzicht van de eerste rassen (p. 303):
Het bovenstaande wordt in alle grote theogonieën duidelijk gemaakt, voornamelijk in de Griekse (zie Hesiodus en zijn theogonie). Het verminken van Ouranos door zijn zoon Kronos, die hem zo tot impotentie veroordeelt, is door de hedendaagse mythografen nooit begrepen. Toch is de allegorie heel duidelijk; en omdat deze algemeen verspreid was, moet zij een groot abstract en filosofisch denkbeeld hebben bevat, dat nu voor onze hedendaagse wijzen verloren is gegaan. Deze straf in de allegorie geeft inderdaad ‘een nieuw tijdperk, een tweede fase in de ontwikkeling van de schepping’ aan, zoals terecht wordt opgemerkt door Decharme (Mythologie de la Grèce Antique, blz. 7), die echter geen poging doet om deze te verklaren. Ouranos heeft geprobeerd die ontwikkeling of natuurlijke evolutie te belemmeren door al zijn kinderen te doden zodra ze waren geboren. Ouranos, die alle scheppende krachten van en in de Chaos (de Ruimte of de gemanifesteerde godheid) verpersoonlijkt, wordt daarvoor dus gestraft; want door die krachten evolueren de pitri’s uit zichzelf de oorspronkelijke mensen – evenals deze mensen later hun nakomelingen evolueren – zonder enig gevoel of verlangen om zich voort te planten. Het werk van de voortbrenging, dat een moment werd onderbroken, gaat over in de handen van Kronos7, de tijd, die zich verenigt met Rhea (in de esoterie de aarde – stof in het algemeen), en zo na hemelse, aardse titanen voortbrengt. Deze hele symboliek heeft betrekking op de mysteriën van de evolutie.
7) Kronos is niet alleen Χρόνοϛ, de tijd, maar komt ook, zoals Bréal aantoonde in zijn Hercule et Cacus (blz. 57), van de wortel kar, ‘maken, scheppen’. Wij betwijfelen echter of Bréal en Decharme, die hem aanhaalt, ook gelijk hebben als zij zeggen dat in de Veda’s Kronan een scheppende god is. Bréal bedoelde waarschijnlijk Karma, of beter VisvaKarma, de scheppende god, de ‘almachtige’ en de ‘grote architect van de wereld’.
Blavatsky Deel II, hoofdstuk 25 De mysteriën van het zevental (p. 697):
‘Ruimte en Tijd' zijn één. Ruimte en tijd zijn naamloos, want ze zijn het onkenbare DAT, wat alleen kan worden gevoeld door middel van zijn zeven stralen – die de zeven scheppingen, de zeven werelden, de zeven wetten zijn’, enz. . . .

Benjamin Adamah boek Nulpunt Revolutie (p. 114):
De pythagoreeërs verdeelden de aion in de positief geladen Kronos (yang) en de negatief geladen Rhea (yin).

====

Energie en Tijd (Spiegelsymmetrie, Relatieve tijd)

Het rapport ‘E i V’ heeft betrekking op de relatie tussen mens en universum. De mens en het heelal vormen een dialectische eenheid, die met behulp van de ’eeuwige wederkeer’, de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht. De mens is het kloppend hart en de weerspiegeling van het heelal. Het rapport plaatst spiritualiteit in de context van de bewustzijnsfilosofie en beoogt aan het gezichtspunt van Ervin Laszlo een steentje bij te dragen. Dit aanvullende inzicht is niet alleen door E-learning tot stand gekomen, maar berust ook op het dualisme, tegenstellingen en de binaire code van machinetalen. Voor het delen van kennis is internet een uniek medium. De binaire code in software maakt gebruik van twee verschillende tekens, gewoonlijk de cijfers 0 en 1. In tegenstelling tot computers werken onze hersenen niet op basis van de digitale, binaire code maar op een analoge manier. Niels Bohr had ‘tegengestelden zijn complementair’, het yin/yang-symbool (De Geheime Leer deel II, p. 630) als wapenspreuk. In de snaartheorie zijn energie en tijd twee complementaire grootheden. In de snaartheorie heeft de ruimte 10 dimensies. Uiteindelijk draait het om hoe definiëren we energie en tijd, het verleden, nu en toekomst.

'Energie en Tijd'
Een ruimte die “statische” materie bevat bezit potentiële energie door de vervorming van de ruimte. Gravitatie veroorzaakt de beweging van die materie en de potentiële energie wordt dan omgezet in kinetische energie. Betere termen zijn m.i. respectievelijk positionele energie en bewegingsenergie. De verplaatsing van de bijhorende energievelden gebeurt met een snelheid c (lichtsnelheid) waardoor het element tijd geïntroduceerd wordt. Vermits c afhankelijk is van de ruimtevervorming kent ook de tijd diezelfde afhankelijkheid.

In de snaartheorie zijn 'Energie en Tijd' twee complementaire grootheden. Uiteindelijk draait het om de vraag hoe kijken we tegen de primaire energiebron, de oerbron, OERSOEP, Daiviprakriti, eeuwige levensbron, 5D-concept) aan?

Is snaartheorie (string / superstring / M-theorie) de ultieme ‘Heilige Graal’ van de natuurkunde?
Vandaar dat nogal wat theoretische natuurkundigen, waaronder een aantal Nobellaureaten natuurkunde, hun twijfels hebben over de status van de snarentheorie: is het wel meer dan fantastische wiskunde? Zo stelt Martinus Veltman (Nobelprijs natuurkunde 1999): “De snaartheorie is een religie en daarom irrelevant voor de wetenschap.” Hij stelt ook dat de snaartheoretici “decennialang doorrommelen met een theorie die geen contact maakt met de werkelijkheid.”

Het lijkt er op dat de aanhangers van de evolutietheorie voor het Higgsdeeltje gaan en de mensen met een spirituele inslag voor het spanningsveld tussen twee polen, de reciprociteit. In supersymmetrie heeft ieder elementair deeltje een zogenaamde supersymmetrische partner.

Door de werkelijkheid verkeert te interpreteren kom je niet tot goede oplossingen. Omdat de snaartheorie slechts de materiële kant behandelt mag niet worden verwacht dat deze theorie over de éne werkelijkheid uitsluitsel geeft. Door alleen beide complementaire kanten, 'Geestkunde en Natuurkunde' van de éne werkelijkheid te belichten komt de unificatietheorie een stapje verder.
Het betekent wel dat het nuttig is om de drie grondstellingen van de theosofie in de beschouwingen te betrekken. Uitgangspunt is dat de drie eigenschappen van fractals - iteratie (Recursie), zelfgelijkvormigheid (Wederkerigheid) en gebroken dimensie ('Hemel en Aarde', 'Macrokosmos en Microkosmos') – met de 1e, 2e en 3e grondstelling (1e, 2e en 3e wijsheidssleutel, 1e, 2e en 3e Logos) van de theosofie correleren.

De Geheime Leer Deel I, Stanza 6 Onze wereld, haar groei en ontwikkeling (p. 167):
‘De uitleg die ik u ga geven, zal volkomen mystiek schijnen, maar is niettemin van enorme betekenis als hij goed wordt begrepen. Onze oude schrijvers zeiden dat er vier soorten Vach zijn (zie de Rig Veda en de Upanishads). Vaikhari-Vach is wat wij uitspreken. Elke soort Vaikhari-Vach bestaat in haar madhyama-, verder in haar pasyanti- en tenslotte in haar para-vorm4. Deze pranava wordt Vach genoemd, omdat de vier beginselen van de grote Kosmos met deze vier vormen van Vach corresponderen. Nu bestaat het hele gemanifesteerde zonnestelsel in zijn sukshma-vorm uit het licht of de energie van de logos, omdat de energie daarvan wordt opgevangen en overgebracht op kosmische stof. . . . . De hele Kosmos in zijn objectieve vorm is Vaikhari-Vach, het licht van de logos is de madhyama-vorm, en de logos zelf de pasyanti-vorm, en Parabrahm is de para-vorm of het para-aspect van die . In het licht van deze uitleg moeten wij proberen bepaalde uitspraken van verschillende filosofen te begrijpen, die erop neerkomen dat de gemanifesteerde Kosmos het woord is, dat als Kosmos is gemanifesteerd’ (zie de bovengenoemde lezing over de Bhagavadgita).
4) Madhya noemt men iets, waarvan het begin en het einde onbekend zijn, en para betekent oneindig. Al deze uitdrukkingen hebben betrekking op oneindigheid en de indeling van de tijd.

Het rapport E i V beoogt, net als de bewustzijnsfilosofie, aan het gezichtspunt van Ervin Laszlo een steentje bij te dragen. Dit aanvullende inzicht is niet alleen door E-learning tot stand gekomen, maar berust ook op het dualisme, tegenstellingen en de binaire code van machinetalen. Voor het delen van kennis is internet een uniek medium. In tegenstelling tot computers werken onze hersenen niet op basis van de digitale, binaire code maar op een analoge manier.

Een bit is de kleinste eenheid van informatie, namelijk een symbool of signaal dat twee waarden kan aannemen: aan of uit, ja of nee, hoog of laag, geladen of niet-geladen. Het binaire talstelsel stelt deze waarden voor met 1 en 0. De menselijke geest kan niet tot de werking van een computer worden gereduceerd. Het gaat daarentegen juist om de wisselwerking tussen ’geest en lichaam’.

====

Energie en Materie (Materiesymmetrie, Materie-bewustzijn, Eeuwige nu, Geestelijke gezondheid, Communicatiecyclus)

Thema 13: De Lage Landen: ontwikkelingen en problemen
Op zaterdag 27 juni jl. zijn ’De actiepunten van het groot manifest der Nederlandse taal’, over het gebruik van Engels en Nederlands in het hoger onderwijs, in NRC Handelsblad gepubliceerd. Dit verdient verdere verspreiding. Hieronder vindt u de tekst, ondertekend door BON-voorzitter (Beter Onderwijs Nederland) Ad Verbrugge en 25 andere prominente schrijvers en onderzoekers. Naar aanleiding van discussies hier of elders zien de initiatiefnemers dit manifest ook als een werkdocument waarin verdere aanscherpingen mogelijk zijn. Zie voor meer informatie Beter Onderwijs Nederland.
Het groot manifest der Nederlandse taal Red. Civis Mundi Digitaal #34 december 2015):
Het volledige manifest, met achtergronden en argumenten kunt u hier (pdf) downloaden. Naar aanleiding van discussies hier of elders zien de initiatiefnemers dit manifest ook als een werkdocument waarin verdere aanscherpingen mogelijk zijn.

Homo competitivus
Column op de Zuidas: ‘Twee corpsjongens doen een moreel appél op de corporate elite’ (Margriet Oostveen Volkskrant 1 april 2019 p. 17):
Ze komen zelf uit de elite. Sander Schimmelpenninck is graaf van geboorte, en hoofdredacteur van zakenblad Quote uit ambitie. ‘Dominee van de Zuidas’ Ruben van Zwieten was voorzitter van de Leidse studentenvereniging Minerva en werd ceo-fluisteraar op zingevingsgebied.
Niettemin schreven ze nu samen het boek Elite gezocht, een zedenschets die de rijkste 5 procent van Nederland midscheeps wil raken. De mensen met een miljoen of meer aan vermogen. De medisch specialisten, advocaten, bankiers en andere rijke Nederlanders die het volgens de auteurs qua burgerschap totaal laten afweten.
En tv-ster Johnny de Mol, een nieuwe do-gooder met zijn stichting voor vluchtelingen op Lesbos, beschrijft Van Zwieten nog net niet als een goeroe en vroeg hem zijn huwelijk in Portugal te sluiten.
ort voor de vorige verkiezingen leerden Van Zwieten en Schimmelpenninck elkaar kennen tijdens een Monopoly-spel met Thierry Baudet, die in het boek figureert als ‘Pierre Pincet, die aansteller met de Franse naam; hij zou later de politiek in gaan’. Schimmelpenninck had dat potje Monopoly georganiseerd voor een verhaal in Quote. Later zou hij ook nog een roemrucht interviewtje filmen waarin Baudet op archaïsche wijze de vrouwtjes duidt.
Bij de presentatie boden ze hun boek dan weer aan aan Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal Economische Raad en sociaaldemocraat: ‘Om het idee van verheffing, dat wij zo missen’, zeggen de auteurs. ‘Links is ook niet meer zo naïef als twintig jaar geleden. Het enige dat mist is een leuke vent of vrouw met een goed verhaal.’
Ik vraag: ‘En wat kan Rutte nu het beste doen?’
Zij, in koor: ‘Plaats maken.’

Islam kan deel uitmaken van Baudet gedroomde agenda (Mike Soyer Volkskrant 1 april 2019 p. 18):
Thierry Baudet heeft alle redenen om in zijn ‘renaissance’ een plek in te ruimen voor de islam.
Sterker nog: als Baudet daadwerkelijk staat voor de centrale boodschap van zijn toespraak, dan verwelkomt hij de Nederlandse moslims met open armen.
Die centrale boodschap was grofweg als volgt.
1. Ooit hoorde Nederland bij de grootste beschaving die de wereld heeft gekend.
2. Inmiddels staan we tussen de brokstukken van die beschaving.
3. Het is hoog tijd voor een wedergeboorte, voor het teweegbrengen van een renaissance.
Oude wortels
In zijn overwinningstoespraak sprak Baudet over de volgende missie: ‘Het goede dat we in de wereld kunnen vinden, verbinden met onze oude wortels, en zo ons land weer laten bloeien.’ Ik zeg - en Baudet zal daarmee instemmen: ook in de islamitische wereld valt veel goeds te vinden.
Wat zou mooier zijn dan elkaar in positieve zin beïnvloeden? De westerling die de islamiet weer verbindt met die mooie culturele periode van vrijdenkers uit de islamitische geschiedenis, en andersom de islamiet die de westerling weer verbindt met de oude wortels, toen het leven nog voller en rijker was dan alleen het eigen individuele ik. A renaissance, indeed.
Baudet, doe in dat opzicht meer dan je nu doet! Blijf hoog opgeven over (de mooie kanten van) die westerse beschaving van weleer, die inderdaad verschrikkelijk mooie muziek, kunst en architectuur produceerde. Maar verwijs daarbij vooral ook meer dan eens naar het islamitische gouden tijdperk, die eveneens befaamde hoogtijdagen van de islamitische wetenschap en cultuur. Zodat ook de Europese islamieten mee kunnen dromen over die grote nieuwe Europese beschavingsfamilie die we samen moeten stichten.

Ontknoping (Paul Onkenhout Volkskrant 1 april 2019 p. V4-5): Annet de Jong (49 en Dominique van der Heyde (54) schreven toen ze nog samen waren de Morten-thrillers, nu bewerkt tot tv-serie. Ook bedachten ze samen een boek over een lesbisch stel dat uit elkaar gaat. En toen liep hun échte relatie stuk.
Wie is Morten?
Annet de Jong: ‘We hebben een man gecreëerd die in een totaal versplinterd politiek landschap en in verkiezingstijd hunkert naar de macht. Hij moest een man met een donker randje zijn, anders zou het saai worden. We hadden meteen een tv-serie in gedachten.’
Dominique van der Heyde: ‘In het begin wordt Morten gedreven door idealen, hij heeft het beste voor met het land, maar al snel gaat het hem vooral om de macht.’
VdH: ‘Oké, wensen. We wilden dat ze zo ver mogelijk weg zouden blijven van de werkelijkheid; van echte politici en van echte partijen. Dat er niet ineens een politicus met gebleekt haar zou opduiken. We hebben bewust gekozen voor originaliteit. Wij vinden dat fictie meer aanspreekt dan het naspelen van de werkelijkheid. Tegelijkertijd moest het wel hedendaags zijn; politiek van nu.’

De nieuwe standenmaatschappij of We hebben meer democratie nodig, niet minder (René Cuperus de Volkskrant 22 augustus 2016 p. 18):
Soms krijg je de indruk dat onze samenleving niet voorwaarts maar achterwaarts gaat. Dat we in een tijdmachine zitten die ons honderd jaar terug in de tijd zet.
De opmars van populisme, Trumpisme en xenofoob autoritarisme baart natuurlijk grote zorgen. Maar deze moet ook en allereerst begrepen worden als reactie, als agressief verweer tegen de onrechtvaardige complexiteiten van de nieuwe globaliserende wereld, eerder dan als veroorzaker ervan. Populisme, hoe riskant ook, is een alarmsignaal van gebrekkige representatie. Het verwateren van de democratie, het afschaffen van de democratische gelijkheid, uit angst voor populisme is het slechtste wat je kunt doen. We hebben meer democratie nodig. Niet minder.

Privatisering zorg is de kwaal, niet de redding (Cobie Groenendijk Volkskrant 22 augustus 2016 p. 19):
Meer marktwerking in de zorg is geen recept om de kosten te drukken, maar schaadt patienten.
Raoul du Pre suggereerde donderdag in zijn Commentaar. Een verbod op zoeken naar particulier geld is erg radicaal dat het opheffen van het verbod op winstuitkering in de zorg zo gek nog niet is. Hij verwacht dat private financiering en de winstuitkering aan aandeelhouders betere zorg zal opleveren. Mijn visie is een heel andere. De beloften van de markt waren tien jaar geleden groots, maar de resultaten tot nu toe zijn niet om over naar huis te schrijven.
De suggestie dat de zorg goedkoper zou worden is niet ingelost. De OESO toont de kostenexplosie die sinds de marktwerking is opgetreden. Nederland is de laatste jaren op de zorgkostenladder gestegen van de achtste naar de vierde plaats, net achter de VS en Zwitserland, ook landen met een geprivatiseerd zorgstelsel. Zorgverzekeraars maken ondertussen een miljard winst per jaar.
Het is erg zorgelijk dat dit geprivatiseerde zorgstelsel vaste zorgrelaties inwisselt voor vluchtige relaties. De vertrouwdheid tussen arts en patiënt is juist in tijden van onzekerheid en crisis van groot belang en biedt mensen een veilige plek.
Privatisering van de zorg heeft veel schade gedaan aan de patiënt. Het is zeer onverstandig verder te gaan op die weg. Daarom is mijn therapeutisch advies het huidige stelsel te wijzigen van private naar publieke zorg. Het Nationaal Zorgfonds, zonder eigen risico, zal heilzaam zijn voor de patient en de zorgverlener zijn werkvreugde terug geven.

Einsteins pech (Martijn van Calmthout Volkskrant 23 oktober 2015 p. 19):
Een beetje ironisch is het wel. In 1935 bedacht Albert Einstein een proef waarmee de absurditeit van de quantumtheorie kon worden aangetoond. Case closed, meende hij, zo gek kan het nooit zijn. Tachtig jaar later laat precies die proef in Delft zien dat de werkelijkheid wel degelijk absurd is. Dat resultaat werd gisteren in de media meteen gevierd als een nederlaag voor het oude boegbeeld van de wetenschap. Maar het valt te bezien of hij er van wakker zou liggen. Toen Einstein in 1916 het bericht kreeg dat metingen tijdens een zonsverduistering aantoonden dat de zware zon ruimte en tijd verwringt, zoals hij had voorspeld, kreeg hij ook de vraag wat er gebeurd zou zijn als er niks te zien was geweest. Niets, was zijn koele antwoord. 'Pech voor het universum, maar mijn theorie klopt.' Niks slapeloze nachten.

Dankzij Delft hoeft Einstein geen spoken meer te zien of Delftse fysici bewijzen quantumwazigheid én Einsteins ongelijk (Martijn van Calmthout Volkskrant 22 oktober 2015 p. 6):
Albert Einstein hield het vorige eeuw voor onmogelijk, maar fysici van de TU Delft hebben aangetoond dat twee deeltjes op kilometers afstand rechtstreeks met elkaar in verband kunnen staan. In Nature publiceren ze woensdag resultaten van een experiment dat letterlijk zo groot is als de hele universiteitscampus in Delft.
Metingen met deeltjesparen afgelopen zomer lieten voor het eerst met zekerheid zien dat een quantumverband op grote afstand behouden blijft. Andere groepen vonden daarvoor jaren geleden al aanwijzingen, maar hun werk liet steeds nog ruimte voor andere verklaringen. Internationaal was er heftige concurrentie om als eerste alle twijfels weg te nemen. Delft heeft die wedloop nu gewonnen.

Deze fysicus weet hoe werkt (Martijn van Calmthout de Volkskrant 30 mei 2015, bijlage Sir Edmund p. 44-47):
Opvallen
Die metamaterialen waren jaren daarvoor op Pendry's pad gekomen toen hij zich als hoogleraar mathematische fysica op het Imperial College in Londen boog over radar. Defensiefirma Marconi gebruikte flinterdunne matten van centimeters lange koolstofvezels die om de een of andere reden binnenkomende radargolven konden absorberen. Ideaal om niet op te vallen in het luchtruim, maar eigenlijk wist niemand waaróm het zo goed werkte. Tot Pendry er als zomerconsultant een theorie over formuleerde, die erop neerkomt dat de binnenkomende elektromagnetische golven van de radar in de koolstofdraadjes elektrische stromen opwekken die weer magneetvelden geven. 'De netwerkstructuur is een antenne en zender tegelijk, waardoor de eigenschappen zo onverwachts kunnen uitpakken', zegt hij.
Een van die onverwachte verschijnselen is de zogeheten negatieve breking. Golven die onder een hoek een dichter materiaal binnendringen, hebben gewoonlijk de neiging dieper dat materiaal in te duiken: een potlood dat schuin in een glas water staat, lijkt een knik naar beneden de maken. Pendry bedacht dat met slim gekozen systemen van metalen ringetjes en draadjes radiogolven daadwerkelijk tot zulk tegendraads gedrag aan te zetten zijn. De golven buigen per saldo naar buíten.
Fysici moeten niet doen alsof ze alles kunnen verklaren?
'Ik denk dat raadsels mensen gemakkelijker grijpen dan antwoorden en oplossingen. Dat zet mensen zelf aan het denken, en dat is waar alles mee begint. Meer magie dus.'

De dualiteit van 'Golven en Deeltjes' is een kwantummechanische eigenschap die zowel voor een elektron als een foton geldt .

Het neoliberalisme (Hans Komen Civis Mundi Digitaal #82, deel 4 - april 2019 II):
Een aanvulling op het artikel "Belangenverstrengeling van industrie en wetenschap" van Piet Ransijn.
Inleiding
In deel 1 ben ik ingegaan op de belangenverstrengeling tussen industrie en wetenschap door onder andere de universitaire opleiding economie in Nederland in beschouwing te nemen. Deze opleidingen blijken hoofdzakelijk aandacht te besteden aan het neoliberalisme, waarbij ook binnen het Centraal Plan Bureau deze gedachtegang sterk aanwezig is. Om meer inzicht te krijgen in de grondbeginselen en het ontstaan van het neoliberalisme heb ik de grondleggers,Ayn Rand, Friedrich von Hayek, Milton Friedman en Alan Greenspan besproken.
In deel 2 heb ik Bolkestein behandeld als de grote drijfkracht achter het invoeren van het neoliberalisme volgens de theorieën van Hayek in Nederland. Hiervoor heb ik geput uit het proefschrift van Merijn Oudenampsen. De marxist Gramsci heb ik achter Bolkestein geplaatst om te laten zien wat het verband is tussen de cultuurtheorie van Gramsci en het neoliberalisme. De grondbeginselen van de neoliberale theorie van Hayek heb ik besproken aan de hand van het boek van Blommaert en Zahidi. Zij hebben het begrip vrijheid geanalyseerd zoals dat binnen deze theorie wordt gebruikt. In deel 3 heb ik eerst de vraag behandeld of het begrip neoliberalisme een fictie is of niet. Daarna ben ik nader ingegaan op de crisis van 2008 en de gevolgen hiervan voor Nederland. In dit vierde en laatste deel van deze serie behandel ik de Nederlandse overheidsbemoeienis met de markt en de begrippen vrijheid en democratie. Tot slot definieer ik het verschil tussen liberalisme en neoliberalisme.

Belangenverstrengeling van wetenschap en industrie (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #76, januari 2019 - III):
Wetenschapsfilosofie, deel 9:
In dit artikel wordt het denkkader van Habermas en Feyerabend verbonden met een aantal krantenartikelen over de actuele kwesties van belangenverstrengeling. Daarover is natuurlijk veel meer gepubliceerd dan hier te berde gebracht kan worden.
Een casus van beïnvloeding
Als voorbeeldcasus van beïnvloeding verscheen op 2 nov. 2018 in de NRC een artikel over Marianne van Ooyen die het middelpunt was van een rel over politieke bemoeienis met onafhankelijk onderzoek, dat zij moest wijzigen onder druk van het ministerie.
Extra pijnlijk is dat de misstanden blijven voortbestaan en niets verandert, alsof zij voor niets aan de bel trok en de klok luidde. Het ministerie spreekt dit tegen. Het departement gaat zeer zorgvuldig om met meldingen. De ervaring van Van Ooyen is anders. Ook uit andere casussen blijken grote persoonlijke schade en betrekkelijk geringe effecten van individuele acties van klokkenluiders inzake de structureel geïnstitutionaliseerde belangenverstrengeling in een deels corrupte samenleving. Tegen een ministerie of een bedrijf kan een individu niet op, is de ervaring van Van Ooyen. Beroemde voorlopers die het opnamen tegen een onethische overheid waren de atoomgeleerden Robert Oppenheimer en Andrej Sacharov.

The Esoteric J. Robert Oppenheimer by Manuel García, Jr.:
- We dream of travels throughout the universe: is not the universe within us? We do not know the depths of our spirit. The mysterious path leads within. In us, or nowhere, lies eternity with its worlds, the past and the future. - Novalis (Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg, 1772-1801)
- The true philosophical Act is annihilation of self; this is the real beginning of all Philosophy. - Novalis (1772-1801)

Materie of stof is de bouwsteen waaruit de (waarneembare) wereld is opgebouwd.
In de relativiteitstheorie worden massa en energie aan elkaar gelijkgesteld, aangezien massa in energie kan worden omgezet (annihilatie) en energie in massa kan worden omgezet. Het zijn dus uitwisselbare eenheden, de massa-energierelatie geeft deze weer. Het op de plasma kosmologie (Ambiplasma) gebaseerde SED (Stochastic electrodynamics) model biedt een nieuw perspectief hoe het energieniveau van atomen kan worden verhoogd (negentropie).

Annihilatie is het proces waarbij een deeltje en zijn antideeltje bij elkaar komen en elkaar wederzijds vernietigen. Dit levert zeer veel energie op, want de volledige massa van beide deeltjes wordt in energie omgezet (volgens E=mc²).

Een wezenlijk verschil tussen 'Materie en Energie' is er eigenlijk niet. Materie is dat deel van de stoffelijke werkelijkheid waarin energie tijdelijk is vastgelegd. Daarnaast is er zogenaamde vrije energie. Energie en materie zijn in een voortdurend dynamisch evenwicht. Albert Einstein stelde in zijn speciale relativiteitstheorie van 1905 dat energie gelijkwaardig is met massa, hoewel de praktische betekenis daarvan op dat moment nog volstrekt onduidelijk was. De equivalentie van massa en energie wordt weergegeven in vermoedelijk de beroemdste van alle natuurkundige formules: Einstein E=m.c². De formule E=m.c² geeft de betrekking weer: energie is massa maal het kwadraat van de lichtsnelheid (snelheid van een foton) of anders gezegd: massa is energie gedeeld door het kwadraat van de lichtsnelheid.
Links van de vergelijking wordt de materie en rechts van het is-gelijk-teken de 'Ruimte en Tijd', de gekromde ruimte beschreven.

Drunvalo Melchizedek boek De geometrie van de schepping – een herrinering aan ons verleden (490):
Ik geloof dat alles in het universum een spiegel is voor het bewustzijn. Voor zover ik heb kunnen zien is alle energie bewust, ongeacht wat de naam ervan is, of het nu electriciteit, magnetisme, electromagnetische velden, hitte, kinethesie, atoomkrachten, zwaartekracht of iets anders wordt genoemd. En vanuit dat geloof kunnen we zien dat volgens E=m.c² energie in verband staat met materie – en via de lichtsnelheid in het kwadraat, een getal.

René Meijer beschrijft in zijn Pamflet voor een Nieuwe Energiepolitiek, net als Ervin Laszlo, het hypothetisch elementair deeltje graviton.
Beide zien het kwantumvacuüm (absolute ‘Ruimte en Tijd’, het zeropunt) als de oerbron van de fundamentele dualiteit van geest en materie.
De EPR-paradox (EPR-experiment) is een gedachte-experiment dat een schijnbare tegenspraak tussen de kwantummechanica en speciale relativiteitstheorie oplevert. De schijnbare tegenspraak heeft veel fysici lang hoofdpijn bezorgd, maar kan begrepen en opgelost worden met de meer hedendaagse notie van kwantumverstrengeling. "EPR" staat voor Einstein, Podolsky en Rosen die het gedachte-experiment in 1935 introduceerden om te suggereren dat de kwantummechanica geen complete theorie is. Het wordt soms de EPRB-paradox genoemd naar Bohm, die het originele gedachte-experiment vertaalde naar een iets eenvoudiger experimenteel toetsbaar experiment.
Het EPR-experiment brengt dus een dichotomie naar voren. Ofwel:

• 1. Het resultaat van een meting uitgevoerd op deel A van een kwantumsysteem heeft een niet-lokaal effect op de fysische realiteit van een andere ver verwijderd deel B, in de zin dat de kwantummechanica de uitkomst van een meting in B kan voorspellen ofwel:
• 2. De kwantummechanica is incompleet in de zin dat sommige elementen van fysische realiteit corresponderend met B niet verklaard kunnen worden door de kwantummechanica. Dat betekent dat er een of andere extra variabele nodig is.

EINSTEIN MASSA en KRACHT

Geest en materie: Alles om ons heen wat zichtbaar is of zichtbaar kan worden gemaakt behoort tot de stoffelijke werkelijkheid: Energie en materie. Er is ook heel veel materie en energie die niet zichtbaar is voor ons, doordat er geen voor ons waarneembare straling wordt uitgezonden. Men veronderstelt dat er ongeveer 25 keer zoveel onzichtbare (donkere) materie en onzichtbare (donkere) energie in het heelal is als zichtbare. Het onderscheid tussen donkere materie en donkere energie is nog onduidelijk.

Het is mogelijk dat de motor van je wagen door psychokinetische energie wordt aangedreven, maar als hij eruitziet als een benzinemotor, ruikt als een benzinemotor en evengoed presteert als een benzinemotor dan is de meest voor de hand liggende hypothese dat het ook een benzinemotor is.

Xenophanes: De stervelingen menen dat de goden verwekt zijn evenals zij, en kleren, een stem en gestalte hebben als zij... ja, als de ossen en paarden en leeuwen handen bezaten en kunstwerken konden scheppen, zoals de mensen, zouden de paarden de goden als paarden afbeelden, de ossen daarentegen als ossen.

Blavatsky: "Als je denkt dat je uit De Geheime Leer een bevredigend beeld van de samenstelling van het universum kunt krijgen, dan zal deze studie je alleen maar verwarren. Het boek is niet bedoeld om zo'n definitieve uitspraak te doen over het bestaan, maar om je in de richting van de Waarheid te leiden".
De oplossing van de unificatietheorie wordt niet gevonden in het elementaire deeltje maar in de ruimte die de elementaire deeltjes van elkaar scheidt.
Deze stelling is gebaseerd op De Geheime Leer, Deel I p. 563: ‘De kracht is daarom niet in het atoom maar in de ruimte die de atomen van elkaar scheidt (neutrale centrum, eros = fohat). Evolutie vindt door emanatie plaats. In supersymmetrie heeft ieder elementair deeltje een zogenaamde supersymmetrische partner. De elektrische spanning tussen twee polen bestaat echt. De i t/m xii experimenteel (min of meer) bewezen effecten van de werkzaamheid van de ether, vormen de materiële tegenhanger van de vijf eigenschappen, de verborgen 5e Dimensie van het bewustzijn.

Vr. Is fohat één van de drie: vader, moeder en zoon? (p. 37):
Antw. Fohat is een algemene term en wordt in veel betekenissen gebruikt. Hij is het licht (daivîprakriti) van alle drie logoi – de gepersonifieerde symbolen van de drie geestelijke stadia van evolutie. Fohat is het totaal van alle geestelijke scheppende ideaties boven, en van alle elektrodynamische en scheppende krachten beneden, in de hemel en op aarde. Er schijnt veel verwarring en misverstand te bestaan over de eerste en de tweede logos. De eerste is de reeds aanwezige, maar nog ongemanifesteerde potentialiteit in de schoot van vader-moeder; de tweede is de abstracte collectiviteit van scheppers, die door de Grieken de ‘demiurgi’ worden genoemd, of de bouwers van het heelal. De derde logos is de laatste differentiatie van de tweede en de individualisatie van kosmische krachten, waarvan fohat het hoofd is; want fohat is de synthese van de zeven scheppende stralen of dhyån-chohans, die voortkomen uit de derde logos.

Fohat
(Tibetaans-Mongools) [van Mon pho, fo boeddha, buddhi] Kosmisch leven of vitaliteit; bipolaire kosmische vitale elektriciteit, gelijk aan het licht van de Logos, daiviprakriti, eros, de vurige wervelwind etc. Als de brug tussen geest en stof, is fohat het collectief van intelligente krachten waardoor de kosmische ideatie zichzelf afdrukt op het wezenlijke of de werkelijkheid, waarmee aldus de verschillende gemanifesteerde werelden worden gevormd. In het gemanifesteerde heelal is het...
die occulte elektrische levenskracht die, door de wil van de scheppende logos, alle vormen verenigt en samenbrengt en deze de eerste impuls geeft, die te zijner tijd wet wordt...de stuwende kracht, de werkzame macht die veroorzaakt dat het Ene wordt tot Twee en Drie...dan wordt fohat omgezet in die kracht die de elementalen-atomen samenbrengt en maakt dat ze zich verenigen en zich met elkaar verbinden (SD 1:109 - De Geheime Leer I p. 112).
Fohat is altijd aanwezig en altijd actief van het allereerste begin van een manvantara tot het allerlaatste einde en feitelijk houdt het zelfs dan niet op met te bestaan, maar wordt kalm of latent als het ware, slapend of sluimerend tijdens het kosmische pralaya (OG 51).

Joy Mills On Fohat
In response, the Mahatma makes several statements that to my mind clearly identify the basic metaphysics. The first is this: “Everything in the occult universe, which embraces all the primal causes, is based upon two principles—Kosmic energy (Fohat or breath of wisdom) and Kosmic ideation” ( ideatie). In this one sentence, the Mahatma establishes both the primacy of consciousness (“Kosmic ideation”) and its principle of action (“Fohat”).
Many of these fields and energies are described in metaphorical terms in the literature, since they have hitherto lain outside the range of scientific observation. Today the phenomenon of life is coming within that range. Fohat is called the “animating principle electrifying every atom into life,” thus establishing the basic Theosophical position that there is no such thing as inert or totally lifeless matter. Fohat is identified with prana or life energy in the Mahatma M.’s first statement, when he calls it the “breath of wisdom.” It is not merely the vital or negentropic force in all living creatures, the push of sexual energy, and the mysterious “nerve force” of kundalini, but the fundamental cosmic “breath” which vivifies all of nature. And, as Lama Govinda has observed, “prana is not only subject to constant transformation, but is able at the same time to make use of various mediums of movement without interrupting its course” (FTM, 147).

Fohatic Magnetism(s)
The spiritual magnetism or electricity individual to each entity, from subatomic to galactic. The twelve signs of the zodiac each has its own fohatic magnetism which together form the characteristic quality of the galaxy. These twelve magnetisms, which are actually six bipolar magnetisms, are also responsible for the precession of the equinoxes (FSO 140). “Any planetary chain, as well as any globe thereof, is produced not only by its own monadic svabhava, but . . . the twelve fohatic magnetisms of the twelve constellations are likewise intimately involved with these inherent magnetic svabhavas in producing the planetary chains and their respective globes” (FSO 143). (FSO 125, 127, 139)
FSO - Fountain-Source of Occultism (Bron van het occultisme), by G. de Purucker

Jack Patterson Buiten het menselijk bevattingsvermogen
In veel godsdienstenwordt God gesymboliseerd als de zon als leven-gevend middelpunt van het zonnestelsel, dat de grondslag is van alle bestaan. De zon straalt een onvoorstelbare hoeveelheid energie uit als licht dat omgezet wordt in warmte wanneer het in aanraking komt met een vast voorwerp zoals de aarde. Toch zijn veel meer subtiele energieën afkomstig van de zon, want men zegt dat het een verborgen spiritueel centrum is; het allerhoogste Atman of de Goddelijke Wil.
H.P. Blavatsky schreef dat het beschrijven van de Ene Werkelijkheid het menselijk verstand te boven gaat.
De Joodse YHVH, de onzegbare naam van het eeuwigdurende Bestaan, was niet bedoeld om te worden uitgesproken, maar werd later verkeerd uitgesproken als Jehovah.
Niettemin zijn aan de Uiteindelijke Werkelijkheid, de oneindige grenzeloze bronoorzaak van het universum in vele godsdiensten verschillende namen gegeven. Deze is afwisselend als God of Godheid, Allah, Parabrahm, Brahman, Dat, de Leegte, Tao, of Ain Soph aangeduid, om maar enkele benamingen te noemen. Wat dit uitgebreide en oude gedachtespectrum gemeen heeft is het diepere begrip dat de bronoorzaak alomtegenwoordig en onkenbaar is. Alhoewel onkenbaar, is God of Allah of Brahman, paradoxaal genoeg, overal aanwezig en zo nabij en intiem als je adem.
Het Indiase heilige geschrift, De Bhagavad Gita, die getrouw de esoterische traditie uitdrukt, zegt dat, wanneer de Ene Werkelijkheid een ‘klein deel’ van zichzelf heeft getoond, hij blijft die hij is5, een idee dat nog moeilijker te begrijpen is. Hoe dit gebeurt schijnt een mysterie te zijn, dat geheel buiten het menselijk bevattingsvermogen is gelegen.
5) Vyâsadeva boek
(42) Je mag je ook afvragen wat voor nut het voor jou zou hebben weet te hebben van al deze verscheidenheid Aily, als ik al met een enkel deel van mezelf het gehele levende wezen doordring dat het universum is.'
Bewoordingen die het scheppingsidee vermijden zijn door H.P. Blavatsky en latere theosofische schrijvers gebruikt. Enkele luiden:
“Het Vele emaneert uit het Ene” of “het Ene ontvouwt uit zijn eigen essentie de wereld van het Vele.”
De Geheime Leer stelt dat het Ene zich manifesteert als het vele door een proces van emanatie. Het Ene Bestaan ademt als het ware een gedachte uit, die de Kosmos voortbrengt.
Wil evolutie kunnen optreden in de wereld van het vele, dan is dualiteit noodzakelijk om voor de interacties te zorgen die vorm geven aan manifestatie. De eerste dualiteit is die tussen geest en stof, maar beide zijn feitelijk de Ene Energie gepolariseerd in twee uitersten. Geest is het Absolute binnen de wereld van manifestatie en bezielt volgens H.P. Blavatsky alle materie en substantie als het levensbeginsel. Leven is geest, is beweging. Zijn tegenpool, materie, die ten grondslag ligt aan de wereld van vormen is het stabiele aspect van de dualiteit. Het spel van het actieve levensbeginsel door de wereld van vormen heen brengt bewustzijn voort en maakt evolutie mogelijk. Deze dualiteit is vanzelfsprekend uiteindelijk illusionair omdat het doel van de evolutionaire reis van de zelfbewuste wezens is terug te gaan naar de Eenheid waaruit zij zijn voortgekomen – maar nu nemen zij de vruchten van hun ervaringen uit de wereld van dualiteit met zich mee.
“De wortel van de gehele natuur, objectief en subjectief, en van al het andere in het heelal, zichtbaar en onzichtbaar, is, was en zal altijd één absolute essentie zijn, van waaruit alles begint en waarin alles terugkeert”
Er kan een objectief element zijn in de hogere bewustzijnsniveaus, maar zij die het Al-bewustzijn of kosmisch bewustzijn hebben gekend, vertellen dat het totale universum is ervaren binnenin hun bewustzijn als mens. Zij zijn het universum, wat erop wijst, dat op dit bewustzijnsniveau dualiteit is overstegen. Maar voor ons in de lagere werelden van de persoonlijkheid, vormen subject-object-relaties en alle andere dualiteiten de werkelijkheid.
In veel religieuze begrippen wordt een fundamenteel onderscheid gemaakt tussen geest en stof. Maar H.P. Blavatsky herinnert ons eraan dat deze beide voortkomen uit de Ene Transcendentale Bron. Zonder stof houdt geest op te bestaan. Geest is de ultieme sublimatie van stof en stof is gekristalliseerde geest. Hetzelfde idee is enigszins anders onder woorden gebracht door een andere schrijver: “Daarom zijn geest als ‘originante’ (oorsprong) en materie als ‘resultante’ geen onafhankelijke realiteiten, maar twee facetten ( twee polen) van de Ene Realiteit; materie als geest in zijn grofste vorm en geest als het meest ‘etherische’ materiaal”. Geest en stof vormen de ene energie, maar we ervaren ze als polaire wisselwerking.
We zijn in feite ondergedompeld of ingebed in het goddelijke. H.P. Blavatsky bevestigde bovendien dat de ziel (het hoogste aspect van menselijk bewustzijn – misschien zou het beter geest genoemd kunnen worden) fundamenteel gelijk is met de Absolute Realiteit. Ieder is een vonk van het Ene Leven, onlosmakelijk daarmee verbonden. Deze uiteenzettingen betekenen letterlijk, dat ieder aspect van onze menselijke natuur, zelfs de persoonlijkheid zelf binnen de grenzen van het fysieke bestaan, afkomstig zijn uit de Ene Realiteit. ‘Ieder van ons is geworteld in die Realiteit en is daarom in wezen goddelijk, één met en fundamenteel gelijk aan de Universele Overziel‘, de Overziel die ‘zelf een aspect is van de Onbekende Wortel ‘zoals H.P. Blavatsky gewoon was te zeggen’.
In zijn boek The Atman Project vestigt Ken Wilber er de aandacht op dat het vasthouden aan een gevoel van afgescheiden identiteit de realisatie blokkeert dat we deel uitmaken van het Ene. “Volgens de eeuwige wijsbegeerte, is het terugvinden van deze oneindige en eeuwige Heelheid het enige en vurigste verlangen van mannen en vrouwen. Want niet alleen vormt Atman de basis aard van alle zielen, elke ziel of elk individu weet of voelt aan dat dit zo is. Ieder individu – elk bewust wezen – voelt intuïtief voortdurend aan, dat zijn eerste Natuur het oneindige en eeuwige is, het Alomvattende en de Heelheid - hij/zij is bezield, dat wil zeggen, met een ware Atman-intuïtie.
Wilber vervolgt met te zeggen dat om deze transcendentie te verwerkelijken, de dood van het ‘afgescheiden zelf ‘ nodig is en voor de meesten van ons is dit ons kostbaarste bezit. Het zou echter heel goed mogelijk kunnen zijn dat dit intuïtieve besef, dat onze ware aard, Atman, of Goddelijke Wil is, ons gedurende de evolutie voortdrijft door talloze ervaringen en het overwinnen van alle obstakels, tot uiteindelijk onze zelfidentiteit is opgegaan in Heelheid.
Mens en God
In de wereld zoals we deze kennen schijnt het besef van het zelf de kern van ons wezen te zijn. We zeggen ‘ik denk’, ‘ik voel’ en houden ons bezig met wat we denken en voelen en in mindere mate met de personen en zaken die in ons waarnemingsveld komen. Maar we zijn niet echt geïnteresseerd in datgene dat het denken en het voelen doet – dat is het enige ding dat we niet kunnen kennen omdat we het zijn. In het dagelijkse leven wordt wat men ziet, voelt, ruikt en hoort als de werkelijkheid geaccepteerd, en wordt de ‘objectieve‘ wereld ‘daarbuiten’. We worden ondergedompeld in een wereld van dualiteit.\\ Daarom heeft de mens, met zijn denkvermogen geworteld in dualiteit – subjectieve en objectieve waarneming – zich eeuwenlang beschouwd als afgescheiden en verschillend van God. Hij heeft zich een beeld van een Persoonlijke God gevormd met eigenschappen die weinig verschillen van die van een menselijk wezen. Zelfs tegenwoordig realiseren weinigen zich, dat toewijding aan een God buiten onszelf, hoe oprecht ook, een bestendiging is van deze dualiteit en het ware idee van Eénheid verduistert.

Jack G. Patterson Fohat: de ene energie in het universum Energie uit één bron:
Dit artikel is een poging om in eenvoudige woorden de Ene Energie in het universum te beschrijven en weer te geven hoe deze op schijnbaar verschillende wijzen functio­neert, wanneer zij afdaalt tot de stoffelijke wereld waar de beperkingen het grootst zijn.
De eerste Grondstelling die door H.P. Blavatsky geponeerd werd in De Geheime Leer vormt de basis voor bijna het gehele theosofische denken. Zij stelt: 'Een Absolu­te Werkelijkheid... deze gaat elk menselijk begripsvermogen te boven en kan door menselijke uitdrukking of vergelijking al­leen maar nietiger lijken dan zij is.'
H.P.Blavatsky beschrijft met ontzagwek­kende beeldspraak hoe deze Éne Werkelijk­heid het gemanifesteerde universum wordt, maar heel vaak lijken haar beweringen tegenstrijdig en, zoals we later zullen zien, heeft haar terminologie een verbijsterend aantal betekenissen. De benadering die ge­bruikt wordt in dit artikel is het beschouwen van het universum als Een Groot Energie­veld waarin we leven en bewegen en ons bestaan hebben! Het is alles! De dichte materie van de stoffelijke wereld in al zijn vormen, alle natuurlijke en bovenstoffelijke energieën zowel als de Hoogste Geest en de vonk ervan in elk levend wezen bestaan binnen dit energieveld. Noem het God zo u wilt.

In het geval van de Timaeus hebben we te maken met de constructie van het verslag van de natuurfilosofie als een uiteenzetting van transcendente oorzaken vanuit principes, en het daaropvolgende ontvouwen (Evolutie en Involutie) van het universum zoals het emaneert uit die transcendente oorzaken, die tezamen een opklimmen bemogelijken tot aan de Demiurg als de eerste intelligibile oorzaak van het universum.

H.P. Blavatsky: De Geheime Leer Deel I, Proloog p. 41:
Met ‘middelpunt’ wordt een energiecentrum of een kosmisch brandpunt bedoeld; als de zogenaamde ‘schepping’ of vorming van een planeet wordt teweeggebracht door die kracht die de occultisten LEVEN noemen en de wetenschap ‘energie’, dan heeft het proces van binnen naar buiten plaats. Men zegt dat ieder atoom in zichzelf de scheppende energie van de goddelijke adem bevat. Dus, na een absolute pralaya, of wanneer het vooraf bestaande materiaal slechts bestaat Uit EEN element en de ADEM ‘overal is’, werkt laatstgenoemde van buiten naar binnen. Na een kleine pralaya daarentegen, wanneer alles in statu quo is gebleven – in een bevroren toestand, om zo te zeggen, zoals de maan – beginnen bij de eerste trilling van het manvantara de planeet of planeten hun wederopstanding tot het leven van binnen naar buiten.
45: Het ‘gemanifesteerde Heelal’ is dus doordrongen van dualiteit en deze is als het ware de essentie van zijn EX-istentie als ‘manifestatie’. Maar evenals de tegenovergestelde polen van subject en object, geest en stof, alleen maar aspecten zijn van de Ene Eenheid waarin ze tot synthese zijn gebracht, zo is er ook in het gemanifesteerde Heelal ‘dat’ wat geest aan stof, en subject aan object verbindt.
Dit iets, dat tegenwoordig onbekend is in het westerse speculatieve denken, wordt door de occultisten fohat genoemd. Het is de ‘brug’ waardoor de ‘ideeën’ die in het ‘goddelijke denken’ bestaan, als ‘natuurwetten’ worden afgedrukt op de kosmische substantie. Fohat is dus de dynamische energie van de kosmische verbeelding, of, van de andere kant beschouwd, het intelligente medium, de leidende kracht van alle manifestatie, de ‘goddelijke gedachte’ die wordt overgebracht en openbaar gemaakt door de Dhyan-Chohans, de architecten van de zichtbare wereld. Zo is ons bewustzijn afkomstig van de geest of de kosmische verbeelding; de verschillende voertuigen waarin dat bewustzijn wordt geïndividualiseerd en tot zelf- of reflectief bewustzijn komt, zijn afkomstig van de kosmische substantie; terwijl fohat in zijn verscheidene manifestaties de geheimzinnige schakel vormt tussen denkvermogen en materie, het bezielende beginsel dat ieder atoom tot leven prikkelt.
46: (1.) Het ABSOLUTE, het Parabrahm van de Vedantaleer of de éne Werkelijkheid, SAT, dat zoals Hegel zegt, zowel het absolute Zijn als Niet-zijn is.
De Geheime Leer Deel I, De nacht van het heelal (p. 66):
Deze ‘eeuwigheden’ behoren tot de meest geheime berekeningen, waarin, om tot het ware totaal te komen, elk getal 7x (7 tot de macht x) moet zijn, waarbij x verschilt naar gelang van de aard van de cyclus in de subjectieve of werkelijke wereld. Ieder cijfer of getal dat betrekking heeft op de verschillende cyclussen, van de grootste tot de kleinste – in de objectieve of onwerkelijke wereld – of dat deze cyclussen weergeeft, moet noodzakelijk een veelvoud van zeven zijn. De sleutel hiertoe kan niet worden gegeven, want hierin ligt het geheim van de esoterische berekeningen, en voor het maken van gewone berekeningen is hij van geen betekenis. ‘Het getal zeven’, zegt de Kabbala, ‘is het grote getal van de goddelijke Mysteriën’; het getal tien is dat van alle menselijke kennis (de decade van Pythagoras); 1000 is het getal tien tot de derde macht en daarom is het getal 7000 ook symbolisch. In de Geheime Leer zijn het cijfer en het getal 4 alleen op het hoogste gebied van abstractie het mannelijke symbool; op stoffelijk gebied is 3 het mannelijke en 4 het vrouwelijke: de verticale en de horizontale lijn in het vierde stadium van de symboliek, toen de symbolen de tekens werden van de voortbrengende krachten op stoffelijk gebied.
Deel I, Stanza 1 De nacht van het heelal (p. 76):
De Geheime Leer brengt dit denkbeeld over naar het gebied van de metafysica en gaat uit van ‘één bestaansvorm’ als de basis en de bron van alle dingen. Maar misschien is de uitdrukking ‘één bestaansvorm’ niet helemaal juist. Het Sanskrietwoord is prabhavapyaya, ‘de plaats, of liever het gebied, waaruit de oorsprong voortkomt en waarin alle dingen weer worden opgenomen’, zegt een commentator.
79: De esoterische filosofie leert dat alles leeft en bewust is, maar niet dat al het leven en bewustzijn lijkt op dat van menselijke of zelfs dierlijke wezens. Wij beschouwen het leven als ‘de ene bestaansvorm’, die zich manifesteert in wat stof wordt genoemd of, zoals bij de mens, in wat wij geest, ziel en stof noemen, die wij ten onrechte scheiden. De stof is op dit bestaansgebied het voertuig voor de manifestatie van de ziel, en de ziel is op een hoger gebied het voertuig voor de manifestatie van de geest; deze drie vormen een drie-eenheid die wordt samengevat in het leven, dat ze alle doordringt. De gedachte van een alomvattend leven is een van die heel oude opvattingen die in deze eeuw tot het menselijke denken terugkeren omdat dit zich losmaakte van de antropomorfistische theologie. Het is waar dat de wetenschap zich tevredenstelt met het opsporen of vooropstellen van de tekenen van alomvattend leven, en dat zij nog niet zo moedig is geweest om zelfs maar ‘anima mundi’ te fluisteren! Het denkbeeld van ‘levende kristallen’, waarmee de wetenschap nu vertrouwd is, zou een halve eeuw geleden minachtend zijn verworpen. Plantkundigen zoeken nu naar de zenuwen van planten, niet omdat zij veronderstellen dat planten kunnen voelen of denken zoals dieren, maar omdat ze geloven dat een of ander weefsel, dat dezelfde functie vervult in het plantenleven als zenuwen in het dierlijke leven, nodig is om de groei en de voedselopname van planten te verklaren. Het schijnt nauwelijks mogelijk dat de wetenschap – door het gebruik van termen zoals ‘kracht’ en ‘energie’ – nog veel langer voor zichzelf het feit kan verbergen dat dingen die leven bezitten, levende dingen zijn, of het nu gaat om atomen of planeten.
De Geheime Leer Deel I, Stanza 3 Het ontwaken van de kosmos (p. 105,106, 107):
Het mahat (begripsvermogen, universeel denkvermogen, gedachte, enz.) verschijnt als Vishnu voordat het zich manifesteert als Brahma of Siva, zegt de Sankhya Sara (blz. 16); mahat heeft dus verschillende aspecten, evenals de logos. Mahat wordt in de eerste schepping de Heer genoemd en is in die zin het universele kenvermogen of het goddelijke denken; maar ‘het mahat dat het eerst werd voortgebracht, wordt (later) ego-isme genoemd, wanneer het als ‘ik’ wordt geboren, en dat wordt de tweede schepping genoemd’ (Anugita, Hfst. XXVI). En de vertaler (een bekwame en geleerde brahmaan, geen Europese oriëntalist) verklaart in een voetnoot (6), ‘dat wil zeggen, wanneer mahat zich ontwikkelt tot het gevoel van zelfbewustzijn – het ik – dan neemt het de naam Egoïsme aan’. Esoterisch geformuleerd betekent dit: wanneer mahat wordt veranderd in het menselijke manas (of zelfs in dat van de eindige goden) en aham-schap wordt. Waarom dit het mahat van de tweede schepping (of de negende, die van de kumara in het Vishnu Purana) wordt genoemd, zal in Deel II worden verklaard. De ‘zee van vuur’ is dan het boven-astrale (d.i. noumenale) licht, de eerste uitstraling van de wortel, Mulaprakriti, de ongedifferentieerde kosmische substantie, die astrale stof wordt. Het wordt ook de ‘vurige slang’ genoemd, zoals hierboven werd beschreven. De eerste en voornaamste moeilijkheid zal echter voor de lezer verdwijnen en hij zal de occulte kosmologie kunnen beheersen16, als hij maar in gedachten houdt, dat er slechts één universeel Element bestaat, dat oneindig, ongeboren en onsterfelijk is, en dat al het overige – dat behoort tot de wereld van de verschijnselen – even zoveel verschillende gedifferentieerde aspecten en transformaties (correlaties worden ze nu genoemd) zijn van dat ene Element, van kosmische tot microkosmische gevolgen, van bovenmenselijke tot menselijke en nog lagere wezens, kortom het hele objectieve bestaan. Alle kabbalisten en occultisten, van het oosten en van het westen, erkennen (a) de identiteit van ‘vader-moeder’ met de oorspronkelijke aether17 of akasa (het astrale licht)18; (b) de homogeniteit ervan vóór de evolutie van de ‘zoon’, kosmisch fohat, want hij is de kosmische elektriciteit. ‘Fohat verhardt en verspreidt de zeven broeders’ (Deel III, Dzyan); dit betekent dat de oorspronkelijke elektrische entiteit – want de occultisten van het oosten zeggen met nadruk dat elektriciteit een entiteit is – tot leven wordt gewekt en de oorspronkelijke of voor-wereldlijke stof scheidt in atomen, die zelf weer de bron zijn van alle leven en bewustzijn. ‘Er bestaat een universeel agent unique van alle vormen en van het leven, dat Od19, Ob en Aour wordt genoemd, actief en passief, positief en negatief, zoals dag en nacht: het is het eerste licht in de schepping’ (de Kabbala van Eliphas Lévi): – het eerste licht van de oorspronkelijke Elohim – de Adam ‘mannelijk en vrouwelijk’ – of (wetenschappelijk uitgedrukt) ELEKTRICITEIT EN LEVEN.
16) Zowel in de Egyptische als in de Indiase theogonie was er een verborgen godheid, de ENE, en de scheppende androgyne god. Zo is Shoo de god van de schepping en Osiris is in zijn oorspronkelijke vorm de ‘god van wie de naam onbekend is’. (Zie Mariette’s Abydos II, blz. 63 en Deel III, de blzn. 413 en 414, No. 1122.)
17) Noot vert. In het theosofische spraakgebruik wordt onderscheid gemaakt tussen aether en ether. Aether is bij de Ouden de goddelijke lichtgevende substantie, die het gehele heelal doordringt. In de esoterie is aether het derde beginsel van het kosmische zevenvoud. Aether is praktisch hetzelfde als akasa. Ether is het grofste en stoffelijke aspect van aether, en is vaak verwisselbaar met het astrale licht, dat de ‘droesem’ van de aether is; het astrale licht is het tweede beginsel van het kosmische zevenvoud. Ether is een stoffelijk agens; akasa is een geestelijk agens. Zie verder in dit Deel, o.a. blz. 355-373, in het bijzonder 361-363.
18) Od is het zuivere leven gevende licht of magnetische fluïdum; Ob is de door de tovenaars gebruikte boodschapper van de dood, het verderfelijke slechte fluïdum; Aour is de synthese van de twee, het eigenlijke astrale licht. Kunnen de filologen zeggen waarom Od – een door Reichenbach gebruikte term om het levensfluïdum aan te duiden – ook een Tibetaans woord is dat licht, helderheid, straling betekent? Het betekent ook ‘hemel’ in een occulte zin. Waar komt de wortel van het woord vandaan? Akasa is echter niet geheel hetzelfde als ether, maar iets veel hogers, zoals we zullen aantonen.
113: 10. VADER-MOEDER SPINNEN EEN WEB DAT VAN BOVEN AAN DE GEEST (purusha) IS BEVESTIGD – HET LICHT VAN DE ENE DUISTERNIS – EN VAN ONDEREN AAN ZIJN (van de geest) IN SCHADUW GEHULDE EINDE, DE STOF (prakriti); EN DIT WEB IS HET HEELAL, GESPONNEN UIT DE TWEE SUBSTANTIES DIE TOT ÉÉN ZIJN GEMAAKT, DAT SVABHAVAT IS (a).
De Geheime Leer Deel I, Stanza 4 De zevenvoudige hiërarchieën (p. 128):
‘Beweging is eeuwig in het ongemanifesteerde, en periodiek in het gemanifesteerde’, zegt een occulte lering.
134: De leer van een gemeenschappelijke oorsprong van alle hemellichamen en planeten werd, zoals wij zien, door de archaïsche astronomen onderwezen vóór Kepler, Newton, Leibniz, Kant, Herschel en Laplace. Warmte (de adem), aantrekking en afstoting – de drie grote factoren van beweging – zijn de omstandigheden waaronder alle leden van dit hele oorspronkelijke gezin worden geboren, zich ontwikkelen en sterven, om opnieuw te worden geboren na een ‘nacht van Brahma’, waarin de eeuwige stof periodiek terugkeert tot haar aanvankelijke ongedifferentieerde toestand.
134,135: Zoals in Isis (1:441) werd gezegd, is dit goddelijke en onzichtbare schilderij het boek van het leven. Omdat de lipika’s het ideële plan van het heelal, op basis waarvan de ‘bouwers’ na iedere pralaya de Kosmos weer ontwikkelen, uit het passieve universele denkvermogen in de objectiviteit projecteren, zijn zij het ook die een parallel vormen met de zeven engelen van de Goddelijke Tegenwoordigheid; de christenen zien die engelen in de zeven ‘planeetgeesten’ of de ‘geesten van de sterren’. Want zij zijn de rechtstreekse schrijvers van de eeuwige Verbeeldingskracht of, zoals Plato het noemde, de ‘goddelijke gedachte’. Het Eeuwige Verslag is geen fantastische droom, want dezelfde verslagen komen voor in de wereld van de grove stof.
Omdat de lipika’s zijn verbonden met het lot van ieder mens en met de geboorte van ieder kind, waarvan het leven al in het astrale licht is geschetst – niet als noodlot, maar alleen omdat de toekomst, evenals het VERLEDEN, altijd leeft in het HEDEN – kan men ook zeggen dat zij de wetenschap van de horoscopie beïnvloeden. Wij moeten de waarheid van de laatste erkennen, of wij willen of niet. Want, zoals een van de moderne adepten van de astrologie opmerkte: ‘Nu de fotografie ons de chemische invloed van het sterrenstelsel heeft onthuld, door op de gevoelige plaat van het toestel miljarden sterren en planeten vast te leggen, die tot dan toe de pogingen van de krachtigste telescopen om ze te ontdekken hadden verijdeld, wordt het gemakkelijker te begrijpen hoe ons zonnestelsel bij de geboorte van een kind zijn hersenen – die nog door geen enkele indruk zijn aangeraakt – kan beïnvloeden en wel op een bepaalde manier en in overeenstemming met de aanwezigheid in het zenit van het een of andere sterrenbeeld van de Dierenriem (dodecaëder)43.’
De Geheime Leer Deel I, Stanza 5 Fohat: kind van zevenvoudige hiërarchieën (p. 137,138):
De leer zegt dat, om een volledig bewust goddelijk wezen te worden – ja zelfs het hoogste – de oorspronkelijke geestelijke INTELLIGENTIES door het menselijke stadium moeten gaan. En wanneer we zeggen menselijk, dan heeft dit niet alleen betrekking op onze aardse mensheid, maar ook op de stervelingen die elke andere wereld bewonen, d.w.z. op die intelligenties die een geschikt evenwicht tussen stof en geest hebben bereikt, zoals wij nu, sinds het midden van het vierde Wortelras van de vierde Ronde werd gepasseerd. Elk wezen moet door eigen ervaring het recht hebben verkregen om goddelijk te worden. Hegel, de grote Duitse denker, moet deze waarheid hebben gekend of intuïtief hebben aangevoeld, toen hij zei dat het Onbewuste het Heelal slechts ontwikkelde ‘in de hoop een helder zelfbewustzijn te bereiken’, met andere woorden, om MENS te worden; want dit is ook de geheime betekenis van de veel gebruikte zin uit de Purana’s, dat Brahma voortdurend wordt ‘bewogen door de begeerte om te scheppen’. Dit verklaart ook de verborgen kabbalistische betekenis van het gezegde: ‘De adem wordt een steen; de steen een plant; de plant een dier; het dier een mens; de mens een geest; en de geest een god.’ De uit het denkvermogen geboren zonen, de rishi’s, de bouwers, enz. waren in andere werelden en in de voorafgaande manvantara’s allen mensen – van welke vorm en gedaante ook.
Omdat dit onderwerp zo bijzonder mystiek is, is het erg moeilijk het in al zijn details en verbanden uit te leggen, omdat het hele mysterie van de schepping door evolutie erin besloten ligt.
138,139: 2. ZIJ MAKEN HEM TOT DE BOODSCHAPPER VAN HUN WIL (a). DE DZYU WORDT FOHAT; DE SNELLE ZOON VAN DE GODDELIJKE ZONEN, VAN WIE DE ZONEN DE LIPIKA’S1 ZIJN, BRENGT BERICHTEN ROND. FOHAT IS HET STRIJDROS EN DE GEDACHTE IS DE RUITER (d.w.z. hij staat onder invloed van hun leidende gedachte). HIJ SCHIET EEN BLIKSEM DOOR DE VURIGE WOLKEN (kosmische nevels) (b); DOET DRIE, VIJF EN ZEVEN SCHREDEN DOOR DE ZEVEN GEBIEDEN BOVEN EN DE ZEVEN BENEDEN (de wereld die moet komen). HIJ VERHEFT ZIJN STEM, ROEPT DE ONTELBARE VONKEN (atomen) EN VOEGT ZE SAMEN (c).
139: Ze zijn zogezegd de eeuwige oervormen van de boeddha’s die op deze aarde verschijnen, van wie ieder zijn specifieke goddelijke oervorm heeft. Zo is bijvoorbeeld Amitåbha de dhyåni-boeddha van Gautama Såkyamuni, die zich door middel van hem manifesteert telkens wanneer deze grote ziel op aarde incarneert, zoals hij deed in Tsongkha-pa2. Zoals Avalokiteßvara, de synthese van de zeven dhyåni-boeddha’s, de eerste boeddha (de logos) was, zo is Amitåbha de innerlijke ‘god’ van Gautama, die in China Amita(-boeddha) wordt genoemd. Ze zijn, zoals Rhys Davids terecht zegt, ‘de glorierijke tegenhangers in de mystieke wereld, vrij van de verlagende omstandigheden van dit stoffelijk leven’,3
2) De eerste en grootste Tibetaanse hervormer, die de orde van de ‘geelkappen’, de Gelukpa’s, stichtte. Hij werd geboren in 1355 n.Chr. in Amdo, en was de avatåra van Amitåbha, de hemelse naam van Gautama Boeddha.
3) Buddhism: being a Sketch of the Life and Teachings of Gautama, The Buddha, Londen, 1886, blz. 204.
140: (c) Omdat fohat een van de belangrijkste, zo niet de allerbelangrijkste rol speelt in de esoterische kosmogonie, moet hij nauwkeurig worden beschreven. Evenals in de oudste Griekse kosmogonie, die sterk verschilde van de latere mythologie, Eros de derde persoon is in de oorspronkelijke drie-eenheid: Chaos, Gaea, Eros – die overeenkomt met het kabbalistische En-Soph (want Chaos is RUIMTE, [chaino]), ‘leegte’), het grenzeloze AL, Shekinah en de Oude van Dagen, of de Heilige Geest – zo is fohat in het nog ongemanifesteerde Heelal iets anders dan in de kosmische wereld van de verschijnselen. In laatstgenoemde is hij die occulte elektrische levenskracht die, door de wil van de scheppende logos, alle vormen verenigt en samenbrengt en deze de eerste impuls geeft, die te zijner tijd wet wordt. Maar in het ongemanifesteerde Heelal is fohat dit niet, evenmin als Eros de latere schitterende gevleugelde Cupido of LIEFDE is.
Wanneer de ‘goddelijke zoon’ plotseling tevoorschijn komt, wordt fohat de stuwende kracht, de werkzame macht die veroorzaakt dat het ENE wordt tot TWEE en DRIE – op het gebied van de kosmische manifestatie. Het drievoudige ENE differentieert zich in het vele, en dan wordt fohat omgezet in die kracht die de elementalen-atomen samenbrengt en maakt dat ze zich verenigen en zich met elkaar verbinden. Een echo van deze oorspronkelijke lering vindt men in de vroege Griekse mythologie. Uit Chaos worden Erebos en Nux geboren, en onder de inwerking van Eros schenken zij op hun beurt het leven aan Aether en Hemera, het licht van de hogere en dat van de lagere of aardse gebieden. Duisternis brengt licht voort. Zie Brahma’s ‘wil’ of begeerte om te scheppen in de Purana’s, en in de Fenicische kosmogonie van Sanchoniathon de leer dat begeerte, [pothos], het beginsel van de schepping is.
140: Ze zijn de ‘Boeddha’s van contemplatie’ en zijn allen anupadaka (ouderloos), d.i. zelf-geboren uit goddelijke essentie. De exoterische leer zegt dat iedere Dhyani-Boeddha het vermogen bezit om uit zichzelf een eveneens hemelse zoon te scheppen – een Dhyani-bodhisattva – die na het sterven van de manushi- (menselijke) Boeddha het werk van deze moet uitvoeren. Deze leer berust op het feit dat tengevolge van de hoogste inwijding, verricht door degene die wordt overschaduwd door de ‘geest van Boeddha’ – (aan wie door de oriëntalisten de schepping van de vijf Dhyani-Boeddha’s wordt toegeschreven!) – een kandidaat feitelijk een bodhisattva wordt, daartoe door de Hoge Inwijder verheven.
141/142: Fohat staat in nauw verband met het ‘ENE LEVEN’. Uit het Onbekende Ene, het oneindige GEHEEL, komt de gemanifesteerde ENE of de periodieke manvantarische godheid voort, en deze is het universele denkvermogen dat, gescheiden van zijn bron, de demiurg of de scheppende logos van de westerse kabbalisten is, en de Brahma met de vier gezichten van de hindoereligie. Als geheel en beschouwd vanuit het gezichtspunt van de gemanifesteerde goddelijke gedachte, geeft hij in de esoterische leer de menigten van de hogere scheppende Dhyan-Chohans weer. Tegelijk met de ontwikkeling van het universele denkvermogen manifesteert zich de verborgen wijsheid van Adi-Boeddha – de ene opperste en eeuwige – als Avalokiteshvara (of gemanifesteerde Isvara), die de Osiris van de Egyptenaren, de Ahura-Mazda van de Zoroastriërs, de hemelse mens van de Hermetische filosofen, de logos van de platonici en de atman van de aanhangers van de Vedanta is. De weerspiegeling van het universele denkvermogen, die de kosmische ideeënvorming en de bijbehorende intellectuele kracht is, wordt op het objectieve gebied de fohat van de boeddhistische esoterische filosoof. Dit geschiedt door de werking van de gemanifesteerde wijsheid of mahat, voorgesteld door deze talloze centra van geestelijke energie in de Kosmos. Terwijl fohat de zeven beginselen van akasa doorloopt, werkt hij in op de gemanifesteerde substantie of het Ene Element, zoals hierboven is uiteengezet. Door dit te differentiëren in verschillende energiecentra, stelt hij de wet van de kosmische evolutie in werking die, gehoorzamend aan de ideeënvorming van het universele denkvermogen, alle verschillende bestaanstoestanden in het gemanifesteerde zonnestelsel in het leven roept.
Fohat is dus de verpersoonlijkte elektrische levenskracht, de transcendentale verbindende eenheid van alle kosmische energieën, zowel op de onzichtbare als op de gemanifesteerde gebieden, waarvan de werking – op reusachtige schaal – lijkt op die van een door de WIL voortgebrachte levende kracht, bij die verschijnselen waarbij het schijnbaar subjectieve inwerkt op het schijnbaar objectieve en dat tot handeling aanzet. Fohat is niet alleen het levende symbool en het voertuig van die kracht, maar wordt door de occultisten ook als een entiteit beschouwd. De krachten waarop hij inwerkt zijn kosmisch, menselijk en aards en oefenen hun invloed uit op al die verschillende gebieden. Op aards gebied wordt zijn invloed gevoeld in de magnetische en werkzame kracht die wordt voortgebracht door de sterke wens van de magnetiseur. Op kosmisch gebied is zijn invloed gelegen in de opbouwende kracht die bij het vormen van dingen – van het planetenstelsel tot de glimworm en het gewone madeliefje – het plan van de ontwikkeling en de groei van dat bepaalde ding realiseert. Dit plan is besloten in het denkvermogen van de natuur, of in het goddelijke Denken. Hij is, metafysisch opgevat, de geobjectiveerde gedachte van de goden, op een lagere trap het ‘vleesgeworden woord’ en de boodschapper van de kosmische en menselijke verbeeldingskracht: de werkzame kracht in het universele leven. In zijn secundaire aspect is fohat de zonne-energie, het elektrische levensfluïdum5 en het instandhoudende vierde beginsel, de levende ziel van de Natuur, om zo te zeggen, of – elektriciteit. In India wordt fohat in verband gebracht met Vishnu en Surya in de oorspronkelijke rol van de (eerste) god, want Vishnu is in de Rig Veda geen hoge god. De naam Vishnu komt van de wortel vish, ‘doordringen’, en fohat wordt de ‘doordringer’ en de maker genoemd, omdat hij de atomen vormt uit ruw materiaal6. In de heilige teksten van de Rig Veda is Vishnu ook ‘een manifestatie van de zonne-energie’, en er wordt beschreven dat hij met drie stappen door de zeven gebieden van het Heelal gaat. De vedische god heeft dus weinig gemeen met de Vishnu uit de latere tijd. Daarom zijn beide (fohat en Vishnu) in dit speciale opzicht gelijk, en is de een een kopie van de ander.
5) In 1882 werd de president van de Theosophical Society, kolonel Olcott, bekritiseerd wegens de bewering in een van zijn lezingen, dat elektriciteit stof is. Niettemin wordt dit verkondigd door de Occulte Leer. Zolang de Europese wetenschap zo weinig weet over de ware aard van elektriciteit, zijn ‘kracht’ of ‘energie’ misschien betere namen hiervoor; maar toch is zij stof, evengoed als ether stof is, omdat zij evengoed atomair is, hoewel zij verschillende gradaties van laatstgenoemde afstaat. Het lijkt belachelijk te redeneren dat, omdat iets voor de wetenschap onweegbaar is, het daarom geen stof kan worden genoemd. Elektriciteit is ‘onstoffelijk’ in die zin, dat haar moleculen niet kunnen worden waargenomen en er niet mee kan worden geëxperimenteerd; maar toch kan zij uit atomen bestaan – en het occultisme zegt dat – en dus is zij stof. Maar zelfs als we zouden veronderstellen dat het onwetenschappelijk is er in zulke bewoordingen over te spreken, doet zich de vraag voor: als in de wetenschap elektriciteit een bron van energie wordt genoemd, eenvoudig energie en een kracht, waar is dan die kracht of die energie die men zich kan voorstellen zonder aan stof te denken? Maxwell, een wiskundige en een van de grootste autoriteiten op het gebied van elektriciteit en haar verschijnselen, zei jaren geleden dat elektriciteit stof was en niet alleen beweging. ‘Als we de hypothese aanvaarden dat de elementaire substanties zijn samengesteld uit atomen, moeten we wel concluderen dat ook elektriciteit, zowel positieve als negatieve, is verdeeld in bepaalde elementaire delen, die zich gedragen als atomen van elektriciteit.’ (Helmholtz, Faraday Lecture, 1881.) Wij gaan nog verder en beweren dat elektriciteit niet alleen substantie is, maar ook een uitstraling van een entiteit, die noch god noch duivel is, maar een van de talloze wezens die onze wereld volgens de eeuwige wet van KARMA besturen en leiden. (Zie het Aanhangsel bij dit Deel.)
143/144: Toen kwam de verandering, ‘Jehova is Elohim’, waardoor de veelvoudigheid werd verenigd en de eerste stap naar het monotheïsme werd gezet. Het antwoord op de vraag: ‘Hoe kan Jehova Elohim zijn?’ is: ‘Door drie stappen’ van onderaf. De betekenis is duidelijk7. Alle zijn het symbolen en zinnebeelden van het wederzijdse verband tussen geest, ziel en lichaam (de MENS); van de cirkel die is omgezet in geest, de ziel van de wereld en haar lichaam (of de aarde).
7) De getallen 3, 5 en 7 nemen in de speculatieve vrijmetselarij een belangrijke plaats in, zoals in ‘Isis’ is aangetoond. Een vrijmetselaar schrijft: ‘Daar zijn de 3, 5 en 7 stappen om een rondgang aan te geven. De drie vlakken van 3, 3; 5, 3 en 7, 3, enz. Soms vindt men het in deze vorm: 735/2 = 376,5 en 7635/2 = 3817,5 en de verhouding 20612/6561 voet als ellemaat geeft de maten van de grote Piramide’, enz. Drie, vijf en zeven zijn mystieke getallen, waarvan het laatste en het eerste evengoed door de vrijmetselaars worden geëerd als door de parsi’s – de driehoek is overal een symbool van de godheid. (Zie de Masonic Cyclopedia en ‘Pythagorean Triangle’, Oliver.) Zoals vanzelf spreekt, tonen doctoren in de theologie (bijvoorbeeld Cassel) aan, dat de Zohar de christelijke drie-eenheid verklaart en ondersteunt (!). De laatste had echter haar oorsprong in de van de heiden, in het archaïsche occultisme en de symboliek. De drie stappen staan metafysisch in verband met de neerdaling van de geest in de stof, met de logos die als een straal valt in de geest, daarna in de ziel en tenslotte in de fysieke vorm van de mens, waarin hij LEVEN wordt.
149: (a) Dit trekken van ‘spiraallijnen’ heeft betrekking op de evolutie van zowel de beginselen van de mens als die van de Natuur. Deze evolutie heeft geleidelijk plaats (zoals men zal zien in Deel II over ‘De oorsprong van de menselijke rassen’), evenals al het andere in de natuur. Hoewel volgens onze opvattingen het zesde beginsel in de mens (buddhi, de goddelijke ziel) alleen maar een adem is, is het toch iets stoffelijks vergeleken met de goddelijke ‘geest’ (atma), waarvan het de drager of het voertuig is. Fohat in zijn hoedanigheid van GODDELIJKE LIEFDE (Eros), het elektrische vermogen tot verwantschap en sympathie, wordt allegorisch weergegeven terwijl hij tracht de zuivere geest, de straal die onscheidbaar is van het ENE absolute, te verenigen met de ziel. Deze twee vormen in de mens de MONADE en in de Natuur de eerste schakel tussen het altijd onvoorwaardelijke en het gemanifesteerde. ‘De eerste is nu de tweede’ (wereld) – van de lipika’s – heeft betrekking op hetzelfde.
150: (c) De ‘goddelijke wereld’ – de talloze lichten die zijn aangestoken aan het oorspronkelijke licht – de buddhi’s of vormloze goddelijke zielen van de laatste arupa (vormloze) wereld; het ‘geheel’ in de geheimzinnige taal van de oude stanza. De catechismus laat de Meester aan de leerling vragen:
‘Hef uw hoofd op, o lanoo; ziet u één of talloze lichten boven u, die branden aan de donkere middernachtshemel?’
‘Ik neem één vlam waar, o gurudeva, ik zie daarin talloze niet-afgescheiden vonken schijnen.’
‘U hebt goed gesproken. En zie nu om u heen en in uzelf. Hebt u het gevoel dat het licht, dat in u brandt, in enig opzicht verschilt van het licht dat schijnt in uw medemensen?’
Het is op geen enkele manier verschillend, hoewel karma de gevangene geketend houdt en hoewel zijn uiterlijke kleed de onwetende misleidt en laat zeggen "uw ziel en mijn ziel".
151: De wezenlijke eenheid van ieder bestanddeel van de samengestelde dingen in de Natuur van ster tot delfstoffenatoom, van de hoogste Dhyan-Chohan tot de kleinste infusoriën, in de meest ruime betekenis en toegepast, hetzij op de geestelijke, de verstandelijke, dan wel op de stoffelijke wereld – die eenheid is de enige fundamentele wet in de occulte wetenschap.
De Geheime Leer Deel I Stanza 5 Fohat: kind van zevenvoudige hiërarchieën (p. 154):
De twee voornaamste theorieën van de wetenschap over het verband tussen bewustzijn en stof zijn het monismeen het materialisme. Deze twee bestrijken het hele gebied van de negatieve psychologie, met uitzondering van de quasi-occulte opvattingen van de Duitse pantheïstische scholen18.
18) De meningen van onze hedendaagse wetenschappelijke denkers over het verband tussen bewustzijn en stof kan men terugbrengen tot twee hypothesen. Hieraan ziet men, dat beide de mogelijkheid uitsluiten van een onafhankelijke ziel, gescheiden van de stoffelijke hersenen waardoor deze werkt. Het zijn:
(1.) Het MATERIALISME, de theorie die bewustzijnsverschijnselen beschouwt als het product van een moleculaire verandering in de hersenen, m.a.w. als het gevolg van een omzetting van beweging in gevoel (!). De meer primitieve school ging eens zover, dat zij het bewustzijn vereenzelvigde met een ‘bijzondere manier van bewegen’ (!!), maar deze opvatting wordt nu gelukkig door de meeste geleerden zelf als absurd beschouwd.
(2.) Het MONISME of de leer van de enkelvoudige substantie is de meer subtiele vorm van negatieve psychologie, die een van haar voorstanders, professor Bain, heel knap ‘voorzichtig materialisme’ noemt. Deze leer, die veel aanhangers heeft en onder haar verdedigers mannen telt zoals Lewis, Spencer, Ferrier en anderen, stelt in het algemeen wel het denken en de bewustzijnsverschijnselen radicaal tegenover de stof, maar beschouwt beide toch als de twee kanten of aspecten van een en dezelfde substantie in enkele van haar vormen. Volgens hen is gedachte als zodanig volkomen tegengesteld aan stoffelijke verschijnselen, maar zij moet ook worden beschouwd als alleen maar de ‘subjectieve kant van zenuwbeweging’ – wat onze geleerden daarmee ook mogen bedoelen.
159,160: (a) De esoterische betekenis van de eerste zin van de sloka is, dat degenen die lipika’s zijn genoemd, de schrijvers van het karmische grootboek, een ondoordringbare versperring oprichten tussen het persoonlijke ego en het onpersoonlijke zelf, het noumenon en de oerbron van de eerstgenoemde. Vandaar de allegorie. Zij omgeven de gemanifesteerde wereld van stof met de ring ‘verder niet’. Deze wereld is het (objectieve) symbool van het ENE, dat op de gebieden van de illusie is verdeeld in het vele, van Adi (de ‘eerste’) of van Eka (de ‘ene’); en dit Ene is het collectieve aggregaat of het geheel van de belangrijkste scheppers of architecten van dit zichtbare heelal.
23) Het symbool voor heilige en geheime kennis was in de oudheid steeds een boom, waarmee ook een geschrift of een verslag werd bedoeld. Vandaar het woord lipika’s, de ‘schrijvers’; de ‘draken’, symbolen van wijsheid, die de bomen van kennis bewaken; de ‘gouden’ appelboom van de Hesperiden; de ‘weelderige bomen’ en plantengroei van de berg Meru, die worden bewaakt door een slang. Juno, die aan Jupiter bij hun huwelijk een boom met gouden vruchten geeft, is een andere vorm van Eva, die Adam de appel van de boom van kennis aanbiedt.
De Geheime Leer Deel I, Stanza 6 Onze wereld, haar groei en ontwikkeling (p. 175):
(b) Men moet bedenken dat fohat, de constructieve kracht van de kosmische elektriciteit, zoals men overdrachtelijk zegt, evenals Rudra aan Brahma, ‘aan het brein van de vader en de schoot van de moeder’ is ontsprongen, en zich daarna heeft gemetamorfoseerd in een mannelijk en een vrouwelijk beginsel, dat wil zeggen een polariteit, in positieve en negatieve elektriciteit. Hij heeft zeven zonen die zijn broeders zijn; en fohat is genoodzaakt telkens weer te worden geboren, als twee van zijn zoon-broeders in te nauw contact met elkaar komen – of dit nu een omhelzing of een gevecht is. Om dit te vermijden, bindt en verenigt hij degenen van ongelijksoortige aard en scheidt die met een gelijksoortig temperament. Zoals iedereen kan zien, heeft dit natuurlijk betrekking op elektriciteit die door wrijving is opgewekt, en op de wet van aantrekking tussen twee voorwerpen van ongelijke, en van afstoting tussen objecten van gelijke polariteit.
Deel I, Theosofische misvattingen (p. 198):
Van de vier vidya’s – die behoren tot de in de Purana’s genoemde zeven takken van kennis – namelijk ‘yajna-vidya’ (het uitvoeren van religieuze riten om bepaalde gevolgen teweeg te brengen); ‘maha-vidya’, de grote (magische) kennis, die nu is ontaard in tantrika-eredienst; ‘guhya-vidya’, de wetenschap van de mantra’s en hun juiste ritme of manier van zingen, van mystieke bezweringen, enz. – kan alleen de laatste, ‘atma-vidya’ of de ware geestelijke en goddelijke wijsheid, een absoluut en definitief licht werpen op de leringen van de eerstgenoemde drie. Zonder de hulp van atma-vidya blijven de andere drie niet meer dan oppervlakkige wetenschappen, meetkundige grootheden die lengte en breedte hebben, maar geen dikte. Ze zijn als de ziel, de ledematen en het verstand van een slapend mens: in staat tot werktuiglijke bewegingen, tot verwarde dromen en zelfs tot slaapwandelen, en tot het teweegbrengen van zichtbare gevolgen, maar gestimuleerd door instinctmatige en niet door verstandelijke oorzaken, en allerminst door volkomen bewuste geestelijke impulsen. Uit de eerstgenoemde drie wetenschappen kan veel worden bekend gemaakt en verklaard. Maar tenzij atma-vidya de sleutel tot hun leringen verschaft, zullen ze altijd blijven als de stukken van een verscheurd leerboek, als de schaduwen van grote waarheden, die door de meest geestelijk ingestelden vaag worden onderscheiden, maar die uit elk verband worden gerukt door degenen die iedere schaduw aan de muur zouden willen spijkeren.
De Geheime Leer Deel I, hoofdstuk 4 Is de zwaartekracht een wet? (p. 538):
De deeltjestheorie is zonder omhaal terzijde geschoven, maar de zwaartekracht – het beginsel dat alle lichamen elkaar aantrekken met een kracht die recht evenredig is aan hun massa, en omgekeerd evenredig aan het kwadraat van hun onderlinge afstand – is tot heden blijven bestaan en heerst oppermachtig als altijd in de veronderstelde etherische golven van de Ruimte. Als hypothese was zij met de dood bedreigd wegens haar ontoereikendheid om alle feiten te omvatten die haar werden voorgelegd; als fysische wet is zij de koningin van de vroegere eens almachtige ‘imponderabilia’. ‘Het is weinig minder dan godslastering . . . een belediging van Newtons grootse nagedachtenis om eraan te twijfelen . . .’, roept een Amerikaanse recensent van Isis Ontsluierd uit. Welnu, wat is tenslotte die onzichtbare en ongrijpbare god in wie we blindelings moeten geloven?
Deel I, hoofdstuk 12 Oerouden gedachten in een modern kleed (p. 641):
‘Als we de hypothese aanvaarden dat de elementaire substanties zijn samengesteld uit atomen, moeten we wel tot de conclusie komen dat ook elektriciteit, zowel positieve als negatieve, uit bepaalde elementaire delen bestaat, die zich gedragen als atomen van elektriciteit.’
Deel I, hoofdstuk 18 Samenvatting van de wederzijdse standpunten (p. 748):
In het occultisme is fohat de sleutel die de veelvormige symbolen en de respectievelijke allegorieën in de zogenaamde mythologie van elk volk opent en ontraadselt; hij verwijst naar de prachtige filosofie en het diepe inzicht in de mysteriën van de natuur, zowel in de Egyptische en Chaldeeuwse als in de Arische religies.

De Geheime Leer Deel II, stanza 4 SCHEPPING VAN DE EERSTE RASSEN:
De vader van de mens: de zon (p. 118):
We moeten dus de ‘primaire schepping’ goed bestuderen, vóór we de secundaire kunnen begrijpen. Het eerste ras had drie rudimentaire elementen in zich, maar nog geen vuur, omdat volgens de Ouden de evolutie van de mens en de groei en ontwikkeling van zijn spirituele en fysieke zintuigen ondergeschikt waren aan de evolutie van de elementen op het kosmische gebied van deze aarde. Alles komt voort uit prabhavåpyaya, de evolutie van de scheppende en waarnemende beginselen in de goden, en zelfs van de zogenaamde scheppende godheid zelf. Dit blijkt uit de namen en titels die in exoterische geschriften aan Vishñu worden gegeven. Als de prõtologos (de orfische) wordt hij pûrvaja genoemd, ‘eerder voortgebracht’, en de andere namen verbinden hem dan in hun afdalende volgorde meer en meer met de stof.
De Geheime Leer Deel II, Stanza 5 De evolutie van de ‘Zweetgeborenen’ (p. 151):
Zoals in Deel I is gezegd, ontwikkelden de mensheden zich naast en in verband met elkaar, en parallel met de vier elementen, waarbij elk nieuw Ras fysiologisch werd aangepast aan het daaraan toegevoegde element. Ons vijfde Ras nadert snel het vijfde element – noem het desgewenst interstellaire ether – dat echter meer heeft te maken met psychologie dan met natuurkunde.

Frits Evelein Het vrouwelijk aanzicht van de schepping of het dragende principe'':
Het is een moeilijk te begrijpen zaak dat hoewel geest en stof niet verschillend zijn. uit Het Zelfde en in Het Zelfde er toch deze scheppende evenwichtsprocessen zijn waarin de bij de twee functies van geest en stof meest fundamentele aanzichten en vertakt in alle openbaringsvelden de dragers van de openbaring en alle ontplooiing zijn. Op welk niveau van openbaring wij onze aandacht ook trachten te richten, wij vinden er de functies van de Diepe Wijsheid, het dragende vrouwelijke beginsel en de dynamiek en expansieve kracht van het mannelijke aanzicht Fohat (4. Veerkrachtig).

====

Samenvatting ('Bewustzijnsstroom', Oerbron, Getallensymboliek, 'Energie = Materie', Neer - en Opwaartse causatie, Catharsis))

‘De wereld heeft niets geleerd’, wist Anne Franks vriendin (de Volkskrant 6 januari 2026, p. 27):
Onvermoeibaar reisde Holocaust-overlevende Eva Schloss-Geiringer, vriendin van Anne Frank en later stiefdochter van Otto Frank, de wereld over om te waarschuwen voor de gevaren van intolerantie en uitsluiting. De verkiezing van Donald Trump noemde ze een ‘ramp’.

Loten van het noodlot (Arno Haijtema de Volkskrant 5 januari 2026, p. V14-16):
Jules Schelvis, overlevende van vernietigingskamp Sobibor, interviewde in de jaren tachtig lotgenoten over de opstand uit 1943. Piet de Blaauw en Jan Pieter Tuinstra maakten daar eerder al De Sobibor Tapes over. In Echo’s van Sobibor onderzoeken ze de verstrekkende gevolgen van die geschiedenis, voor nazaten en voor de oorlogen van nu.

Albert Einstein (Interview met de geschiedemis - VPRO 1 oktober 2025,NPO2):
Albert Einstein was de knapste kop op aarde, maar ook een rebel die vol hartstocht de strijd aanging met regeltjes en dogma’s. Arnout ontmoet hem (Nico Sturm) in 1933 bij Villa Savoyarde in De Haan. Dat lijkt ver weg van de Duitse dreiging in Europa, maar de stilte is bedrieglijk. De nazi’s hebben Einstein op de zwarte lijst gezet, terugkeren naar zijn huis in Berlijn is geen optie meer.
In 2025 bezoekt Arnout Brigitte Hochs in De Haan. Haar ouders baatten jarenlang het Grand Hotel Belle Vue uit, een van Einsteins favoriete plekken voor een kop koffie toen hij daar verbleef. Arnout ontmoet, na 14 minuten ook Jean Ferrard, een achterneef van Einstein en net als hij professor en liefhebber van de zee. In Caputh bij Berlijn, waar Einstein veel zomers doorbracht, is een school naar hem genoemd; de leerlingen houden er zijn naam nog dagelijks in ere. Daar ontmoet Arnout ook de kinderen van Einsteins buren, de Joodse familie Stern. Net als Einstein moesten ze op de vlucht voor het naziregime en migreerden ze naar Amerika.

Nexus-conferentie 2025 Apocalypse Now: The Revelation of our Time, 22 november 2025:
Een wereldorde gebaseerd op internationale regels en universele mensenrechten: met dat streven sloegen tientallen landen na de Tweede Wereldoorlog de handen ineen – voor vrede, gelijkheid en een leefbare aarde. Maar nu, vijfenzeventig jaar later, zien we vanuit Europa aan hoe blueblackblueblackblueblack%. Of dat nu ten koste gaat van honderdduizenden onschuldige slachtoffers of zelfs van heel de planeet. De wereld wankelt niet langer, maar wordt door duizend stormen heen en weer geslingerd. Waar zullen deze stormen eindigen? Zal er uit de ruïnes die zij aanrichten een nieuwe wereld herrijzen?
In zijn werkkamer op de universiteit van Leiden heeft Johan Huizinga het schrijven aan zijn boek over de Homo ludens, over spel als een bepalend onderdeel van de cultuur, stilgelegd om te kunnen werken aan een lezing die hij begin maart in Brussel zal uitspreken. Beroemd geworden met zijn boek Herfsttij der Middeleeuwen en geroemd om het feit dat hij, net als zijn grote voorgangers in de geschiedwetenschap, Jules Michelet in Frankrijk en Jacob Burckhardt in Zwitserland, de kunst van het schrijven verstaat, is Huizinga een veelgevraagd spreker.
p. 26: En voor wie nog hoopt dat nog meer wetten en nog meer regels een rechtvaardige samenleving dichterbij brengen, wil Nietzsche ons in een van zijn nagelaten aantekeningen uit de tachtiger jaren van de negentiende eeuw de volgende wijsheid van een oude Chinese man in herinnering brengen:
· Ein alter Chinese sagte, er habe gehört, wenn Reiche zugrunde gehn sollen, so hätten sie viele Gesetzen.
· Een oude Chinese man zei me dat hij gehoord had dat wanneer staten op het punt staan ten onder te gaan, ze vele wetten hebben.
Als dat zo is: wat betekent dat voor het idee dat met meer wetten en meer regels, er een meer rechtvaardige samenleving zal komen?

Ze wisten wat ze deden (Loes Reijmer interviewt Ina Brouwer de Volkskrant 30 augustus 2025, katern Zaterdag p. 2-4):
De cultuur van het corps moet nu écht veranderen, vindt advocaat (en oud-lid) Ina Brouwer, die de slachtoffers van de bangalijsten bijstaat. ‘Het gaat hier om de bovenlaag, de elite. Juist daar komt mijn woede vandaan.’

MIJN JAAR VAN ONRUST (Noëlle de Leeuw de Volkskrant 30 augustus 2025, katern ZONDAG p. 2-5):
Noëlle de Leeuw studeerde journalistiek aan Columbia in New York. Haar droomstudie – totdat Donald Trump werd verkozen tot president en de universiteit een politiek slagveld werd.

Europa kán het nog steeds ‘schaffen’, maar niet zonder ingrepen (Peter Giesen de Volkskrant 30 augustus 2025, katern Zaterdag p. 16-17):
Tien jaar na de crisis van 2015 heeft Europa nog steeds geen grip op migratie, en sindsdien kampt het continent met politieke, juridische en morele dilemma’s. Toch zijn er wel degelijk manieren om een zekere controle te herwinnen.

AI zoals wij die willen (Laurens Verhagen interviewt Michiel Bakker de Volkskrant 30 augustus 2025, p. 28-29):
De AI-transitie is onomkeerbaar, dus je kunt maar beter zorgen dat de voordelen groter zijn dan de nadelen. Dat zegt Michiel Bakker, specialist aan het prestigieuze MIT. ‘Ik hoop dat er straks nog scenario’s zijn waarin er een betekenisvolle rol is voor mensen.’
Hoe ziet de nabije toekomst van AI er volgens u uit?
‘Je ziet nu al dat AI op een aantal terreinen beter presteert dan mensen. De grote vraag is of AI op álle cognitieve taken beter gaat presteren. Dat is nog niet het geval, maar ik ben ervan overtuigd dat we aan de vooravond staan van deze vorm van AI, Artificial General Intelligence (AGI, red.).’
Neem ons eens mee. Hoe zien die voordelen er dan uit?
‘Allereerst zal AI de progressie in wetenschap, of het nu natuurkunde of biologie is, extreem versnellen. Door bijvoorbeeld te kijken naar de resultaten van alle experimenten die je doet en daar de veelbelovendste volgende uit te voorspellen. Maar ook door resultaten vanuit een aantal vakgebieden te bekijken en daarin synergieën te ontdekken. Dat zou wetenschap in een stroomversnelling brengen, waardoor we bijvoorbeeld binnen tientallen jaren een groot deel van alle ziekten zouden kunnen oplossen. Of AI die wij kunnen gebruiken om betere oplossingen te vinden voor geopolitieke problemen. AI kan namelijk helpen met onderhandelen en het schetsen van scenario’s.’

Oekraïne oorlog draait niet alleen om grondgebied, het is ook een persoonlijke vete (Sergey Maidukov de Volkskrant 29 augustus 2025, p. 23):
De wortels van het huidig conflict in Oekraïne liggen in Parijs, in 2019, toen Zelensky, door het Kremlin nog behandeld als een volgzame protegé, Poetin openlijk trotseerde in het bijzijn van Europese leiders. Die vernedering heeft Poetin hem nooit vergeven.

De Russische kijk op de Koude Oorlog
Het Westen als de eeuwige kwelgeest (Raymond van den Boogaard De Groene Amsterdammer 28 augustus 2025 2025, p. 12-14):
Wat is macht waard als die niet door andere machtigen wordt erkend? Dat is sinds de Tweede Wereldoorlog voor de Russen dé existentiële vraag. Als gelijke erkend worden door de VS is belangrijker dan de marxistisch-leninistische leer.
Nadat de laatste sovjet-leider, Michail Gorbatsjov, verrassend de Amerikanen alles had gegeven wat ze wilden – met name de afbraak van de sovjet-invloedssfeer in Oost-Europa – liet het Westen het daar grotendeels bij zitten. ‘Als sneeuw voor de zon verdween alle ervaring die in decennia was opgedaan: hoe je moet omgaan met een machtige vijand, hoe diplomatieke toenadering te zoeken, te streven naar beheersing van nucleaire wapenarsenalen. Voor die knowhow kwam Amerikaanse triomfantelijkheid in de plaats: zie je wel, wij hadden altijd al de goede politiek, van containment en afschrikking. Want kijk maar: aan het eind hebben ze zich overgegeven.’ Er is nog zo’n ‘contrafactuele’ vraag: waren er tussen 1948 en het einde van de Koude Oorlog in de jaren negentig geen momenten waarop de confrontatie tussen Oost en West beëindigd had kunnen worden? Aanzetten waren er zeker: Chroesjtsjovs ideeën voor vreedzame coëxistentie tussen de kernmachten Amerika en de Sovjet-Unie, Brezjnevs streven naar détente en een Europees verdrag (de latere Helsinki-akkoorden) dat de gelijkwaardigheid en het vreedzaam samenleven van Oost en West zou vastleggen. De praktijk bleek weerbarstig. De Sovjet-Unie pretendeerde leider van de internationale communistische beweging en de ‘progressieve mensheid’ te zijn, aan de kant van het antikolonialisme en anti-imperialisme. Dat bracht regelmatig een confrontatie met Amerikaanse belangen in de Derde Wereld met zich mee.
Verandering bracht pas het aantreden van Michail Gorbatsjov in 1985, die een eind maakte aan de hegemonie van de Sovjet-Unie over Oost-Europese landen. Net als al zijn voorgangers streefde hij naar een constructieve samenwerking met de VS op basis van gelijkwaardigheid en net als al zijn voorgangers werd hij daarin teleurgesteld, zoals na hem ook president Boris Jeltsin overkwam.
Geen Amerikaanse president bleek, na de opheffing van de Sovjet-Unie in 1991, serieus bereid om politiek kapitaal te spenderen aan een verslagen tegenstander. De uitbreiding van de Navo in oostelijke richting, waartegen president Vladimir Poetin nu nog steeds te hoop loopt, kon maar één ding betekenen: dat Rusland voor het Westen nog steeds de vijand moest zijn en geen bondgenoot, zoals men in het Kremlin lang gehoopt had.
‘Voor mij houdt dat narratief van de aangeboren, eeuwige agressiviteit van Rusland geen stand’, zegt Zubok. ‘Daarom denk ik ook dat de uitbreiding van de Navo, die in de plaats is gekomen van een partnership for peace, een strategische vergissing is geweest. De kans dat het anders had kunnen lopen was misschien klein, maar het Westen heeft Rusland verloren.’

De val voor slachtofferschap, hoe aantrekkelijk ook, wordt vermedern door waardigheid (Tommy Wieringa de Volkskrant 28 augustus 2025, p. 19):
In 2022 kreeg ze met haar organisatie de Nobelprijs voor de Vrede.
Waarom? vraagt Matviichuk zich retorisch af. Omdat het kon. Omdat ze niet werden gehinderd door het recht. Omdat Rusland in een eeuwige geweldsspiraal is beland. Het heeft nooit verantwoordelijkheid genomen voor zijn misdaden en massamoorden in het verleden, die het zelfs verheerlijkt in het heden.

Vrouwen met ADHD
‘Ik ben niet lui of slordig, ik heb een aandoening’ (Lena Bril De Groene Amsterdammer 28 augustus 2025, p. 28-33):
Vrouwen krijgen vaker de diagnose ADHD; waarna velen elkaar opzoeken tijdens ‘cirkel-bijeenkomsten’. Wat hebben zij aan zo’n label? En ís het wel een stoornis in het brein?

Online onbebeschermd doen jongeren onder dwang zichzelf of anderen geweld aan (Marcia Luyten de Volkskrant 26 augustus 2025, p. 2):
De Amerikaanse sociaal psycholoog Jonathan Haidt presenteerde in zijn boek Generatie Angststoornis grimmige data over wat smartphones doen met de mentale gezondheid van jongeren. Het percentage Amerikaanse tieners dat in het voorafgaande jaar minstens één ernstige depressieve periode meldde, steeg met meer dan 150 procent - volgens data vóór covid. Het aantal meiden met zelfbeschadigingen op de spoedeisende hulp nam diezelfde periode toe met 188 procent, het aantal zelfmoorden met 167 procent. Meer dan het dubbele aantal angststoornissen werd gediagnosticeerd.

Groeiend aantal Amerikaanse beleggers in AEX-bedrijven kan klimaatbeleid frusteren (Xander van Uffelen de Volkskrant 26 augustus 2025, p. 5):
Amerikaanse vermogensbeheerders hebben samen meer dan 11 procent van de aandelen van de Nederlandse bedrijven in de AEX in bezit, zo blijkt uit onderzoek van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo). De belangenorganisatie vindt dat een zorgelijke ontwikkeling, omdat deze beleggers zelden het klimaatbeleid van bedrijven steunen.

Centrale opslag van privégegevens blijkt een kwetsbaar onderdeel van de maatschappij (Michael Persson de Volkskrant 26 augustus 2025, p. 10):
De hackers hebben toegang gekregen tot de laboratorium-gegevens van 450 duizend vrouwen die ooit onderzoek lieten doen naar baarmoederhalskanker. Niet alleen de testuitslagen zijn uitgelekt, maar ook hun BSN-nummers, het unieke nummer dat we nooit zomaar met iemand mogen delen. In combinatie met geboortedatum en naam- en adresgegevens zijn dat zeer waardevolle ingrediënten voor identiteitsfraude.

‘Het is niet te doen een kind verliezen’ (Nathalie Huigsloot interviewt Monique van de Ven Volkskrant Magazine 23 augustus 2025, p. 14-23):
In het eindshot zit je met een glimlach in de zon, alsof er een last van je is afgevallen. Edwin zei dat de kern van de film een catharsis is: een proces van emotionele zuivering, doordat je het allemaal vertelt aan iemand die je zoon had kunnen zijn.
In de film Een vrouw als Monique speelt Monique van de Ven een oudere actrice die terugkijkt op haar leven. Haar eigen leven – waarin ze haar zoontje Nino verloor, nu 32 jaar geleden. ‘Weet je wat het gekke is? Ik mis Nino steeds meer.’
‘Dat is ook zo. Het ruimt op. Zeker de dingen die ik nooit had verteld of emoties die onverwacht naar boven kwamen. Er zit een scène in waarin ik vertel over mijn vader, wat ik niet vaak heb gedaan. Hij stierf toen ik 5 was. Hij kwam met de lunch thuis, zei: ‘Ik voel me niet lekker’, en ging naar boven. Mijn moeder ging kijken en vroeg: ‘moet ik de huisarts bellen?’ ‘Nee, nee’, zei hij. Maar haar jongste zusje, die verpleegster was en toevallig bij ons logeerde, belde toch de dokter. Die kwam en zei: ‘Ik vertrouw het niet, ik kom over een uurtje terug.’ Toen was mijn vader dood.
Wat heb je van Louis Tas geleerd?
‘Luisteren. Op een gegeven moment luisterde Edwin niet meer. Hij had een depressie waarin hij steeds dieper wegzakte en ik kon hem niet meer bereiken. Maar als we in een driehoek zaten en ik aan Louis vertelde dat ik Edwin niet kon bereiken, hoorde hij het wel. Dankzij Louis hebben we leren praten met elkaar.’
Bij terugkomst vertelt ze over de film die ze voor Sammie maakte. ‘De titel is Sammie the movie; het leven is een feest. Ik had 55 uur aan filmpjes, vanaf zijn geboorte tot zijn 21ste verjaardag, teruggebracht tot een uur. Ieder jaar interviewde ik hem. De film begon met beelden van Nino die over mijn dikke buik aaide, waarin Sammie zat. Hij geeft er een kusje op. Daarna zag je ze samen in bad zitten. Maar op een gegeven moment zijn er ineens geen beelden meer waarop Nino staat en weet je dat hij dood is. Ik heb Sam nog nooit zo hard zien huilen als bij het zien van die film. Het leidde tot een enorme ontlading bij hem.’

De moraal van het verhaal van Daan Roovers is analoog aan het verhaal van Aluid Truijens. Het continuüm van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam van de humanistische psychologie Maslow laat zien hoe vaardigheden kunnen worden geoefend. Het gaat er eerst om bewust te worden waarvan je je niet bewust bent. De opgebouwde conditioneringen moeten eerst worden herkend. Integratie vindt plaats wanneer op- en ontlading catharsis gelijkmatig gebeurt.

Kunst & Cultuur Zomergasten 2025: Uğur Ümit Üngör
Wat kunnen we doen? Bar weinig ():
Uğur Ümit Üngör laat bij Zomergasten zien hoe genocide geen kwestie is van monsters maar van omstandigheden. Met kalmte en precisie ontrafelt hij de logica van staatsterreur, en weigert mee te gaan in morele verontwaardiging of simplistische tegenstellingen tussen dader en slachtoffer.

De vruchten van het 21ste-eeuwse fascisme laten zich niet langer bagatelliseren (Tommy Wieringa de Volkskrant 14 augustus 2025, p. 13):
In Nederland gebeurt traditioneel alles vijftig jaar later maar intussen is het een soort Lebensborn-kraamkamer voor al die nakomelingen van Umberto Eco’s oerfascisme. We zagen de miskraam van het eerste radicaal-rechtse kabinet, onder aanvoering van een partij die in beeldtaal en retoriek opzichtig tegen het fascisme aanschurkt. Het mislukte alleen maar door de luimen van haar voorman, die zelfs als hij veruit de grootste partij levert ongeschikt is voor het coalitielandschap. De eenpartijstaat past hem nu eenmaal beter. Zijn kabinet mag dan zijn gevallen, zijn gênante incompetentie wordt in de peilingen nauwelijks afgestraft.

Optimisme zonder hoop, handelen zonder verwachting lijkt me een robuuste strategie voor de toekomst (Tommy Wieringa de Volkskrant 9 april 2025):
In het essay voor de Maand van de Filosofie schreef ik over het verlies van toekomst in het licht van de klimaatcrisis en vroeg me af of hoop daarin nog een rol van betekenis kan spelen. Uit een enquête van marktonderzoeksbureau Ipsos blijkt dat 75 procent van vijftigduizend respondenten uit de hele wereld een verlies van toekomst ervaart.

Het accelerationisme als vernietiger van de democratie
Versnellen richting de verlossing (Joris Melman De Groene Amsterdammer 14 augustus 2025, p. 24-28):
Een toekomst waarin de bestaande orde is ingestort en waarin machines en kunstmatige intelligentie de dienst uitmaken. Voor accelerationisten is het geen nachtmerrie, maar een droom. Hun ideeën vinden gehoor in Silicon Valley én in het Witte Huis.

De verwording van de eenstaatoplossing\\ Gevangen tussen Jordaan en zee (Yaghoub Sharhani De Groene Amsterdammer 14 augustus 2025, p. 30-35):
Terwijl westerse landen voorzichtig aansturen op de erkenning van Palestina, wil Israël die optie definitief begraven. Wat blijft is een land waarin één volk overheerst – en het andere verdwijnt.

Lucifer Joost van den Vondel, 1654
Het is één van de centrale verhalen van de grote religies: de strijd tussen , tussen God en de duivel. De Amsterdamse dichter Joost van den Vondel schreef er zijn beroemdste toneelstuk over: Lucifer (1654). Je zou zeggen dat een toneelstuk over die strijd in de 17e eeuw, toen het geloof erg belangrijk was, wel zou zijn gewaardeerd. Toch werd Lucifer in Vondels eigen tijd met boosheid ontvangen. Na de eerste opvoering in de Amsterdamse schouwburg stak een luid protest op, en binnen een week werd het stuk door de burgemeesters verboden. Wat was er aan de hand?
Lucifer. Adam in ballingschap, of Aller treurspelen treurspel. Noah, of Ondergang der eerste wereld.

Ik ken van Karl Marx geen enkele afbeelding waarop hij eruitziet als een zwerver (Max Pam de Volkskrant 13 augustus 2025, p. 17):
Yvonne Hofs spreekt van ‘het pamperen van de gewone man’ door de SP. Dat houdt in dat Jimmy Dijk zich in één opzicht nauwelijks heeft onderscheiden van andere politici: hij belooft veel, waarvan hij zelf ook weet dat hij het nooit zal waarmaken. Ik zou hem daarom, naar het woord van onze grote dichter, willen vragen: dat arbeidersparadijs van Karl Marx, weten jullie wel, wordt dat nog wat?

Na de $banaliteit van Israëls eerste leugen was er geen houden meer aan (Marcia Luytende Volkskant 12 augustus 2025, p. 2):
Het accepteren van leugens is niet minder dan het opgeven van de waarheid. En zonder waarheid, zonder feiten, maakt moraliteit weinig kans. Waar waarheid weg is, zie je wat je wilt zien.

Jan Brokken zijn oorlog (documentaire 11 augustus 2025, NPO2):
Schrijver Jan Brokken vertelt in deze documentaire het verhaal van zijn eigen familie. Zijn ouders en twee oudere broers overleefden ruim drie jaar in Japanse interneringskampen op Sulawesi. Eén op de zes mensen overleefde deze kampen niet. Velen stierven aan honger, uitputting, mishandeling of ziektes. Maar bij terugkeer in Nederland werden zij nauwelijks erkend. “Ach, bij jullie viel het toch wel mee? Wij hadden de hongerwinter!” Het is een opmerking die Brokken in de documentaire herhaalt, met de wrange ondertoon van iemand wiens familie getekend werd door deze oorlog.
Jan Brokken werd pas ná de oorlog geboren. En toch was die oorlog in zijn jeugd voortdurend aanwezig. Hij groeide op tussen de scherven van een verleden dat zijn ouders diep had getekend. Zijn vader leed aan een oorlogstrauma, gebruikte veel medicatie en dronk. Als kind moest Jan samen met zijn moeder zijn vader naar bed tillen als hij, onder invloed van pillen en drank, op de vloer lag. 's Nachts hoorde hij zijn vader schreeuwen van de nachtmerries.

Tijd van leven (George van Hal interviewt Margot Brouwer de Volkskant 9 augustus 2025, p. 30-31):
Lang worstelde sterrenkundige Margot Brouwer (35) met angst voor de dood. Opgevoed als christen en opgeleid als wetenschapper, ontstond zo een unieke levensfilosofie die troost en hoop bood. ‘Dit idee is voor mij enorm geruststellend.’

Toch gelijk gekregen (Hassan Bahara de Volkskant 9 augustus 2025, katern ZONDAG p. 6-7):
Schrijver-psychiater Frantz Fanon wees gekoloniseerde volken de weg naar vrijheid – desnoods met geweld. Honderd jaar na zijn geboorte is hij een intellectuele superster in progressief-linkse kringen – tot aan hitserie The White Lotus toe.

Wie bagatelliseert wat Israël aanricht, ziet niet dat het bezig is ook zichzelf te verwoesten (Kustaw Bessems de Volkskant 9 augustus 2025, katern Zaterdag p. 9):
Het moet te denken geven dat alleen nativistische antidemocraten nog staan te applaudisseren terwijl Israël verder deze doodlopende weg in dendert. Zijn zij werkelijk grotere steunpilaren dan de zeshonderd voormalige topmensen uit Israëlische veiligheidsdiensten die Trump vragen om Netanyahu tot een eind aan de oorlog te dwingen? Of dan oud-premier Ehud Olmert, die stelt dat Israël in Gaza werkt aan een concentratiekamp?

Het beste uit de Sociëteit (10 augustsu 2025, NPO2):
Hoe kunnen kinderen op de basisschool elkaar beter leren kennen? Het succesvolle filmproject WIEBENJIJ geeft het goede voorbeeld. Te gast: oprichter Saskia Boorsma en docent Kathy Harris. * Onlangs verscheen De opdracht van de Moor, de nieuwe roman van Abdelkader Benali. Een verhaal waarin migratie en vergeten geschiedenissen tot leven komen, en waarin hij zoekt naar verbinding.

Dit raakt iedere vrouw: femicide is geen incident, het is vrouwenhaat (Jolande Withuis de Volkskant 8 augustus 2025, p. 21):
Mijns inziens moet openbaarworden gemaakt wat zich in de besloten zitting heeft afgespeeld. De samenleving heeft er recht op te weten op welke gronden deze beslissing tot stand is gekomen en hoe men ervoor gaat zorgen dat zoiets nooit weer gebeurt.

Kunst & Cultuur Televisie: Jan Brokken zijn oorlog
Confrontatie (De Groene Amsterdammer 7 augustus 2025, p. 50-51):
Op de plank ‘te herlezen’ staat Jan Brokkens De rechtvaardigen. Dat Jan Zwartendijk, in 1940 Nederlands consul in Litouwen, in 2023 postuum de gouden ‘Erepenning voor menslievend hulpbetoon’ werd toegekend, is louter de verdienste van dat boek, over het redden van duizenden joden, geschreven door de grootmeester van journalistiek en geschiedschrijving. Dat eerbetoon was naast erkenning voor Zwartendijk, bizar genoeg zelfs eerherstel: in 1963 had hij van minister Joseph Luns (ex-lid van de NSB – ‘maar dat was ik niet, dat was mijn broer’) een reprimande gekregen: het reddingswerk was tegen de regels.
Nu brengt MAX rond die herdenkingstijd Jan Brokken zijn oorlog, verslag van een recente reis naar Sulawesi (destijds Celebes). De titel is pikant omdat Jan, in Nederland geboren, als enige in het gezin niets aan den lijve had ervaren van oorlog en kampen. Zich buitenstaander voelde en dat ook werd gemaakt. Terwijl hij de pijn van vader, moeder en broertjes maar al te heftig meekreeg. Indirect slachtoffer – wat tegelijk veel te passief klinkt voor iemand die zozeer, in leven en schrijven, de confrontatie is aangegaan met gruwelen – daar, toen en elders.

Essay Fatsoen in een onfatsoenlijke samenleving
Als het aankomt op burgermoed….' (Ian Buruma De Groene Amsterdammer 7 augustus 2025, p. 14-16):
Hoe blijf je als inwoner van een autoritaire staat een fatsoenlijk burger? Kun je de druk om te collaboreren weerstaan en kies je voor de ‘innerlijke emigratie’? Of verlaat je je land? Het zijn de nieuwe dilemma’s van onze tijd.
Ian Buruma is schrijver en journalist. Hij is sinoloog en japanoloog en schreef talloze boeken over de Aziatische cultuur, de crisis in de democratie, het islamitisch fundamentalisme en de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.

De toekomst van tech Meghan O'Gieblyn
Aan de voeten van de technologie (Sanne Bloemink De Groene Amsterdammer 7 augustus 2025, p. 14-16):
De tech-ideologie, ontdekte techjournalist Meghan O’Gieblyn, komt verdacht veel overeen met die van de religieuze fundamentalisten uit haar jeugd. ‘Ze zoeken God in het lab, en dat is gevaarlijk.’
Transhumanisten als Ray Kurzweil hebben beargumenteerd dat bewustzijn, het grote mysterie van het menselijk bestaan, bestaat uit een patroon van informatie in de hersenen. In theorie zou je een kopie kunnen maken van die hersenen en die vervolgens op een computer kunnen downloaden. Daarmee zou je dan een digitale vorm van de ziel hebben die de dood zou kunnen overstijgen. Toen ik hier voor het eerst over las, herkende ik hoe dit resoneerde met het theologische debat onder de vroege kerkvaders in de derde en de vierde eeuw na Christus.

‘Ik heb geleerd om te luisteren naar de leemtes tussen woorden’ (Esma Linnemann Volkskrant Magazine 19 juli 2025, p. 10-18):
De Vlaamse schrijver Griet Op de Beeck was al succesvol schrijver, nu is ze ook therapeut en aanstaand presentator van het tv-programma Zomergasten. ‘Ik heb geleerd om te luisteren naar de leemtes tussen woorden en niet met mijn eigen gedachten bezig te zijn.’

‘Door mijn verdriet belandde ik zelfs in een rolstoel, ik dacht dat ik nooit meer zou kunnen lopen’ (Nathalie Huigsloot interviewt Willeke Alberti Volkskrant Magazine 12 juli 2025'', p. 11-18):
Na het verlies van haar dochter stopte Willeke Alberti met optreden. Nu pakt de koningin van het levenslied de microfoon weer ter hand. ‘Het is fijn dat ik er weer een beetje bij hoor.’

10 vragen over de manosphere
Snel geld verdienen, fitness en daten: het advies hierover van manosphere influencers zoals Andrew Tate is populair bij jongens en mannen. Veel ouders, beleidsmakers en sociaal professionals maken zich zorgen over de populariteit van de manosphere en de schadelijke denkbeelden die zij kunnen verspreiden. Maar wat is het precies? En hoe ga je hiermee om?
De ‘Manosphere’ en misogynie in Nederland
In de ‘Manosphere’ komen diverse thema’s aan bod, van mannenrechten en anti-feminisme tot tips over succes in de wereld van cryptovaluta en manipulatieve datingstrategieën. Wat begint als een zoektocht naar datingadvies en saamhorigheid kan snel veranderen in een reis naar vrouwenhaat, mede aangewakkerd door algoritmes die steeds extremere inhoud aanbevelen. Neem bijvoorbeeld de Incel (Involuntary Celibate) gemeenschap, een verontrustende hoek van deze wereld waar moord- en verkrachtingsfantasieën onbeschaamd worden gedeeld, wat in sommige gevallen leidt tot offline geweld tegen vrouwen.

Genocide als glijdende schaal (Peter Giesen en Angela Wals interviewen Uğur Ümit Üngör de Volkskrant 17 mei 2025, katern Zaterdag, p. 6-7):
Volgens genocideonderzoeker Uğur Ümit Üngör (De Groene Amsterdammer 15 februari 2025 p. 22-25), verbonden aan de UvA en het Niod, is er op basis van wetenschappelijke inzichten geen ontkomen aan: ‘Israël heeft nu zoveel oorlogsmisdaden gepleegd in Gaza dat er sprake is van een genocidaal beleid.’

Optimisme zonder hoop, handelen zonder verwachting lijkt me een robuuste strategie voor de toekomst (Tommy Wieringa de Volkskrant 9 april 2025):
In het essay voor de Maand van de Filosofie schreef ik over het verlies van toekomst in het licht van de klimaatcrisis en vroeg me af of hoop daarin nog een rol van betekenis kan spelen. Uit een enquête van marktonderzoeksbureau Ipsos blijkt dat 75 procent van vijftigduizend respondenten uit de hele wereld een verlies van toekomst ervaart.

Eus' Boekenclub (NTR 17 mmaart t/m 21 maart 2025, NPO2):
Wat leren we van de nieuwe roman van Abdelkader Benali? Welke woorden werken als medicijn voor Spinvis? Özcan Akyol trapt af met poëzie van de Vlaamse dichter Siel Verhanneman, onbekende schrijver Eva Helmond presenteert haar manuscript en in de leesclub laten alleskunner Peter Heerschop en activist Hannah Prins hun licht schijnen op De opdracht van de Moor, de nieuwe roman van Abdelkader Benali.

Het gaat er om dat we ons weer met de natuurlijke eenheid, de oerbron verbinden. Het volmaakte getal 10 (1 + 2 + 3 + 4) wordt in de metafysische wereld verzinnebeeld door de 4 of de TETRAKTIS. Het laat zien dat er aan de wereld van de eeuwig wederkerende verschijnselen (Aldous Huxley: ‘perennial’, Friedrich Nietzsche: ‘ewige Wiederkehr’, een eeuwige natuurlijke ordening, een blauwdruk zevenvoudige samenstelling van de mens), het mystieke factorelement (x), een bepaalde natuurconstante? aan ten grondslag ligt. De Triade vormt de natuurlijke eenheid 'Ruimte, Materie en Tijd' en de Tetrade vormt de natuurlijke selectie. Bij levensprocessen gaat het om de natuurlijke eenheid en de natuurlijke selectie, namelijk om de Weltstoff van Teilhard de Chardin, de memen van Richard Dawkins, de geest-substantie Swabhâva (Mind stuff) in de Theosofie. Bij de natuurlijke selectie gaat het primair om de context Uw wil geschiede. Richard Dawkins heeft gelijk wanneer hij stelt dat het bij levensprocessen om natuurlijke selectie gaat. Het mechanisme achter het aanpassingsvermogen van de mens aan zijn omgeving is al millennia bekend.
(x) Het getal zeven, als een samenstelling van 3 en 4 (de Wet van Zeven, de Triade en Tetrade, Trivium en Quadrivium), is dus het factorelement in elke oude religie, omdat het het factorelement in de natuur is. Zeven is het grondtal van het gemanifesteerde heelal (Purucker).

In de snaartheorie zijn 'Energie en Tijd' twee complementaire grootheden. Uiteindelijk draait het om de vraag hoe kijken we tegen de primaire energiebron, de oerbron, OERSOEP, Daiviprakriti, eeuwige levensbron, 5D-concept) aan?

Om Cold fusion (LENR), de éne werkelijkheid beter te begrijpen gaat het om de integratie van Kwantumfysica, Filosofie, Religie (Zonnelied) en Bewustzijn.

Zo Albert Einstein een bewonderaar is van Baruch de Spinoza, zo was eerder Christiaan Huygens een bewonderaar van Rembrandt van Rijn. Het boek Het land van Rembrand (1882-1884), studiën over de Noordnederlandsche beschaving in de zeventiende eeuw van Cd. Busken Huet belicht een boeiend stukje geschiedenis en verwijst in zijn boek onder meer naar Christiaan Huygens en de rederijkers. Rederijkers waren amateur-dichters en voordrachtkunstenaars die bij elkaar kwamen om gedichten, verhalen en toneelstukken voor te dragen. Frans Hals maakte deel uit van de Haarlemse rederijkerskamer De Wijngaardranken. Z DUCHA ORFEUSZA STUDIA O POLSKIEJPOEZJI LAT 2010 – 2016 toont dat Voltaire in een lange traditie staat.

De Geheime Leer Deel I Samenvatting (p. 296):
Het voorgaande, noch wat er volgt, kan men als geheel ergens volledig aantreffen. Het wordt in geen enkele van de zes Indiase filosofische scholen geleerd, want het betreft hun synthese – de zevende school, dat is de occulte leer.
Het begrip volheid verwijst naar het sanskriet woord bhâga, waar het begrip bhagavan van is afgeleid, de Alvervulde of de Fortuinlijke die de verpersoonlijking vormt van de filognostische synthese in de kern van het morele kompas. Het begrip gezichtspunt correspondeert met het sanskriet woord darshana (zes Indiase gezichtspunten) en vormt met zijn verscheidenheid de basis voor de filognostische hermeneutiek waarop ook de Indiase filosofie is gebaseerd.

De wetenschap heeft voor dit alles een verklaring; en haar theorieën op embryologisch, biologisch en fysiologisch gebied zijn ongetwijfeld juist, voorzover het de nauwkeurige waarneming van het materiaal betreft. Toch zijn de voornaamste twee moeilijkheden van de embryologie – namelijk, welke krachten aan het werk zijn bij de vorming van de vrucht, en wat de oorzaak is van de ‘erfelijke overdracht’ van lichamelijke, morele en verstandelijke eigenschappen – nooit behoorlijk opgelost, en zij zullen nooit worden opgelost voordat de geleerden zich zullen verwaardigen de occulte theorieën te aanvaarden14.
14) De materialisten en de aanhangers van de darwinistische evolutieleer zouden er onverstandig aan doen de onlangs uitgewerkte theorieën van professor Weissmann, de schrijver van Studien zur Descendenzlehre, te aanvaarden. Deze theorieën hebben betrekking op een van de twee bovengenoemde mysteries van de embryologie, die hij schijnt te hebben opgelost – zoals hij denkt. Want als het is opgelost, zal de wetenschap het domein van het werkelijk occulte hebben betreden, en voor altijd het rijk van de transformatie, zoals beschreven door Darwin, hebben verlaten.

Op zoek naar andere levens (Bert Wagendorp de Volkskrant 24 februari 2024, katern Boeken & Wetenschap p. 2-6):
Rond 1900 stroomde Volendam vol met buitenlandse kunstenaars. Zij werden enthousiast ontvangen, beschrijft Jan Brokken in De ontdekking van Holland. Hij vertelt erover in het dorp waar de PVV ruim 40 procent van de kiezers trok.
Hij zoekt altijd naar verbanden, naar verhalen die uiteindelijk deel blijken uit te maken van een groter geheel, naar details die een wereld openen. ‘Zo grijpt alles in elkaar, tenminste, als je ernaar zoekt,’ luidt de laatste zin van De ontdekking van Holland.

‘Ik hoop op een andrer moreel besef’ (Fokke Obbema interviewt Roger Cox de Volkskrant 5 januari 2024, p. 16-17):
Na het zien van de klimaatdocumentaire An Incovenient Truth in 2006 staat het voor Roger Cox vast dat hij in actie moet komen. In de jaren erna ontwikkelt hij zich tot een van de invloedrijkste klimaatadvocaten ter wereld. ‘Ik heb concessies gedaan waartoe een normaal mens niet bereid is.’

21 vragen aan… Tommy Wieringa (Mats Cooper De Groene Amsterdammer 5 oktober 2023):
In het boek NIRWANA ziet Tommy Wieringa de verbrandingsideologie - de kapitalistische zucht van de mensheid naar olie, brandstof en verbranding - in volle bloei. De Groene vroeg hem naar zijn nieuwe boek, maar ook: heeft hij geluk? En welk boek ligt er naast zijn bed? Het karakter Beth lijkt erg op uw eigen pleegmoeder, ook komen er echte personen in voor. Waar ligt voor u die scheidslijn tussen werkelijkheid en fantasie?
Die is er niet. Alles is materiaal. De grens tussen verbeelding en werkelijkheid is fluïde.
Ik vergeet vaak ook hoe het ook alweer echt zat. Soms lees ik iets terug wat ik geschreven heb in een column of een verhaal waarvan ik me niet meer kan voorstellen dat ik dat werkelijk heb beleefd. Je zou zeggen dat verbeelding, droom, werkelijkheid allemaal verschillende substanties zijn. Dat het één harder is dan het andere. En het één doorzichtiger dan het andere. Maar het gekke is, in mijn leven lopen deze dingen door elkaar. In zekere zin heb ik het idee heb dat ik soms een magisch-realistisch bestaan leid.
Wanneer bent u tot die conclusie gekomen?
Nu! Nu u het me vraagt realiseer ik me dat die grenzen toch vaak fluïde zijn. Sommige werkelijk bestaande karakters hebben nu eenmaal een hele grote romaneske kwaliteit. En de geschiedenis van mijn eigen pleegmoeder in Nirwana is voor mij een groot en betekenisvol verhaal. Maar in dit boek leidt haar dood tot de vondst van dagboeken die voor Hugo van het allergrootste belang zijn. Dus dit verhaal uit mijn reëel bestaande werkelijkheid krijgt een droomachtige substantie in dit boek. En dient tegelijkertijd het plot.

We zijn de controle kwijt (Laura de Jong interviewt Tommy Wieringa de Volkskrant katern Boeken & Wetenschap, 16 september 2023 p. 14-17):
Het heeft lang geduurd voordat Tommy Wieringa Nirwana kon schrijven. Het is een ‘intergenerationele roman over vuur’ geworden, over haat, hebzucht en waan. Wat wil hij daarmee zeggen?
Het vuur
‘Onder alles wat we doen, alles wat we maken, wat we dragen, wat we begeren, smeult een vuur. We leven in een verbrandingseconomie en -ideologie. Als je luistert naar mannen als Trump en Bolsonaro en alles ter rechterzijde, dan hoor je dat er een enorme zucht is naar verbranding. Oppompen en verbranden zullen we.

Applaus (Ontladen, Catharsis)
Ondanks dat ik alles herken in wat er in het artikel over applaus (Gidi Heesakkers de Volkskrant 25 augustus 2023, p. V2-5) wordt geschreven, mis ik ook iets. De emotie die bij mij aan het applaus en het opstaan voorafgaan. De mooie analyses gelden voor hele zalen en ja, ook ik doe vaak mee met de rest van de zaal, maar voor mij persoonlijk hoort bij dit kuddegedrag wel een persoonlijke beleving.
Soms ben ik zo geraakt door een voorstelling dat ik daarna echt even moet ontladen. Dan vind ik het heerlijk om te klappen en te staan. Vooral om uiting te geven aan mijn verbazing, verwondering, beroering en respect voor degene die dat bij mij losmaakte. Niet omdat het de beste of de meest perfecte uitvoering was, maar omdat het mij op dat moment zo veel deed. Ik zou de dansers of artiesten wel willen omarmen. Het delen van het geluid van applaus is dan een goede tweede.
Brief van de dag
Geef kieezers meerdere stemmen (Sander Otte de Volkskrant 26 augustus 2023, katern Zaterdag p. 23):
Hoe complex je mening ook is over het brede spectrum aan verkiezingsthema’s, je hebt maar één stem en die is ondeelbaar.

Bacteriën op Mars overleven 280.000.000 jaar - twee-honderd-tachtig-miljoen! (George van Hal de Volkskrant 27 oktober 2022, p. 15):
Deze week verscheen een intrigerend artikel in het vakblad Astrobiology waarin onderzoekers aantoonden dat bacteriën kunnen overleven wanneer ze worden gedroogd, ingevroren en blootgesteld aan de intense kosmische straling waar leven zelfs diep onder de okerrode vlaktes van Mars mee te maken krijgt. Sterker nog: micro-organismen zouden het op onze buurplaneet tot wel 280 miljoen jaar lang kunnen uithouden, zo concludeerden ze na onderzoek in een overigens aards lab.
Interessanter is het daarom dat dit lange overleven, als het in de praktijk op Mars daadwerkelijk zo ging, de kans vergroot dat wetenschappers daar nog goed bewaarde overblijfselen van zulk microleven ontdekken.
En: dat de mensheid moeten oppassen met wat we zelf naar Mars sturen.

Waar zijn we? Stefan Hertmans over het verwarrende gezicht van de nieuwe klassenstrijd Mirjam Schöttelndreier de Volkskrant 26 oktober 2022, p. 28):
Je zit in je tijdvak en denkt: wat gebeurt hier? Bijvoorbeeld als dezer dagen in Roermond tientallen in 1612 en 1613 gemartelde en verbrande vrouwen, verdacht van hekserij, ‘in ere worden hersteld’, met een nieuw monument en een gedenkteken, en er elders stemmen opgaan voor een algemeen heksenpardon; vanuit de idee dat het eeuwenlang ophangen en verbranden van heksen geïnstitutionaliseerde sterke-vrouwenhaat is. Dan heeft Hertmans het over Frankrijk, waar president Emmanuel Macron met brandstofverhogingen de ecologische kaart probeerde te trekken, en schrijft: ‘Daarmee toonde de nieuwe klassenstrijd ook zijn verwarrende gezicht: aanhangers van de extreemrechtse en radicaal linkse signatuur stonden bijna zij aan zij, de uiterst rechtse Marine Le Pen en de uiterst linkse Jean-Luc Mélenchon dongen naar dezelfde stemmen, op zoek naar dezelfde volksgunst. Er was geen duidelijke ideologie meer (...) het onmiskenbare teken van een snel veranderende wereld.’

Een bijzondere blik op (Govert Schilling Volkskrant Magazine 1 oktober 2022, p. 60-64):
De Amerikaanse astronoom Carolyn Porco bezorgde de wereld spectaculaire kleurenfoto’s van Saturnus en bood ons een bijzondere kijk op onze eigen aarde. Haar inspiratie vindt ze niet in vergankelijke objecten of kortstondige ervaringen, maar vooral in de natuurlijke wereld.
De aarde is niet meer dan een piepklein blauw stipje. Maar wie over voldoende verbeeldingskracht beschikt, ziet al die lachende gezichten.
Aan verbeeldingskracht heeft het planeetonderzoeker en Saturnus-expert Porco nooit ontbroken. In 1990 stond ze – samen met de beroemde Amerikaanse astronoom en sterrenkundepopularisator Carl Sagan – al aan de wieg van de beroemde Pale Blue Dot-foto, genomen door ruimtesonde Voyager 1, waarop je de verre aarde ziet als een stofje, dwarrelend in een zonnestraal. Vijftien jaar later vervulde ze de laatste wens van haar leermeester, geoloog en kraterexpert Eugene Shoemaker, door een deel van zijn gecremeerde resten naar de maan te schieten. Acties die je eerder van een kunstenaar zou verwachten dan van een wetenschapper. ‘Kunst en wetenschap komen beide voort uit de fascinatie voor de wereld om ons heen’, laat Porco per e-mail weten vanuit haar woonplaats San Francisco (‘Ik heb geen tijd voor een Zoom-interview’). ‘De wetenschapper wil weten hoe alles werkt; de kunstenaar onderzoekt onze relatie met die wereld. Het grote verschil is natuurlijk wel dat kunst geen enkele beperking kent, terwijl in de wetenschap de natuur altijd het laatste woord heeft – die is de scheidsrechter van de waarheid.’

Waar winstbejag toe leidt (Pepijn Brandon de Volkskrant 21 september 2022, p. V7):
Plantagehouders toonden hun onderneming graag als een vredige bedoening waar mens en natuur harmonieus naar hun hand waren gezet. De werkelijkheid was anders: plantagebouw was roofbouw.

‘We hebben weer dringend een polemologisch instituut in Nederland nodig’ (Arjan Wildeboer. 5 mei 2022):
Polemologie, de wetenschap van oorlog en vrede, had een baken kunnen zijn in het conflict in Oekraïne. Daarom moet er weer een polemologisch instituut in Nederland komen, te beginnen in Groningen.

Ben je gestrest? Geen zorgen! Dat vertelt het boek van deze Twentse schrijvers: ‘Zonder stress zijn we dode wezens’ (Fardau Wagenaar Tubantia 9 april 2022):
Darter Joe Cullen speelde de partij van zijn leven tegen Michael van Gerwen, maar op het beslissende moment ging het fout. Waarom kreeg hij kortsluiting? Wat doet stress met een mens? Schrijvers André Vis en Miranda Hanskamp schreven er het boek ‘GELUKKIG GESTREST, stress laat je falen en stralen’ over.

Ethische filosofie in de 20e eeuw (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #119, maart 2022):
Deel 5A. Martha Nussbaum: de ambivalentie van de liefde
Dit artikel berust vooral op haar boek Wat liefde weet: Emoties en moreel oordelen. Dit komt aan de orde na de inleiding over Nussbaum en haar werk. Deel 5B betreft Politieke emoties: Waarom een rechtvaardige samenleving niet zonder liefde kan (2013). Het eerste boek gaat over emoties in een individueel moreel kader aan de hand van filosofische literaire werken. Het tweede heeft een sociaal en politiek kader en bouwt een brug van ethiek naar politieke filosofie, twee van haar belangstellingsgebieden, die nu bijzonder actueel zijn.
Hoe een nieuwe tijd gestalte krijgt
naar eindelijk gelijkwaardigheid
en wereldwijd rechtvaardigheid
Wordt dit nieuwe ochtendgloren
in stilte in ons hart geboren?

Toegankelijke heruitgave van een vooruitstrevend pleidooi voor vrouwen in de wetenschap (Lotte Jensen de Volkskrant 17 februari 2022):
Ze beschouwde wetenschap als het middel bij uitstek om tot ware kennis van God te komen en beperkte zich tot wetenschapsbeoefening door de christelijke vrouw. Sommige observaties zijn verrassend actueel. Neem de vier vinkjes waaraan een vrouwelijke wetenschapper dient te voldoen: ze moet een bovengemiddeld verstand hebben, over de nodige middelen beschikken, zich vrij kunnen maken van het huishouden en niet uit zijn op ijdele roem maar haar seksegenoten vooruithelpen. Het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren zet Van Schurmans missie nog altijd voort.
Thomas Heij, Nexus-redacteur):
Aan die historische context doet de gedegen en toegankelijke inleiding van Angela Roothaan goed recht. Roothaan vraagt zich af: kunnen we Van Schurman met recht een feministe avant la lettre noemen? Dat hangt natuurlijk af van hoe je feminisme opvat. Roothaan heeft daar een eenvoudig criterium voor: de strijd voor sociale gelijkwaardigheid en wettelijke gelijkheid van mannen en vrouwen. Hoewel elke tijd zo zijn eigenaardigheden heeft, zijn er door de eeuwen overeenkomsten. Van Schurman kunnen we in de eerste zin van het woord als feministe beschouwen.

oerwaarschuwing van de Club van Rome
Over de grenzen aan de groei (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 17 februari 2022 p. 12-13):
Aan de hand van vier jaartallen - 1972 - 1992 - 2002 - 2022 - maakt Jaap Tielbeke de balans op. Hoe kan het dat we, ondanks alle alarmsignalen, de planetaire grenzen hebben overschreden? En welke lessen kunnen we daaruit trekken voor de toekomst?
2022
Omdat we dwars door het ecologische plafond zijn geschoten, begint het geloof in ‘groene groei’ te wankelen. Kan een comeback van het grensdenken het tij nog keren?
57: Tijdens haar opleiding econometrie aan de Vrije Universiteit leerde Gaya Herrington blindelings vertrouwen op mathematische modellen. Net als veel studiegenoten kreeg ze na het behalen van haar diploma een baan in de financiële sector. Eerst bij een commerciële bank die tijdens de kredietcrisis van 2008 kopje-onder ging en later bij De Nederlandsche Bank, waar ze onderzoek deed naar de stabiliteit van het financiële stelsel. ‘Het was mijn taak om risico’s te beoordelen, maar ik merkte dat de modellen die we daarvoor gebruikten heel geïsoleerd waren. We zagen niet hoe verschillende risico’s onderling met elkaar samenhangen, waardoor we ze onderschatten.’
Teleurgesteld in de economische wetenschap besloot Herrington terug te keren naar de collegebanken. Ze meldde zich aan voor een master sustainability aan de Universiteit van Harvard, waar ze voor het eerst in aanraking kwam met een heel ander model: het wereldmodel van Jay Forrester dat door het MIT-team van Meadows was gebruikt voor het Grenzen aan de groei-rapport. ‘Dat vond ik razend interessant. Zo’n model is veel beter in staat om complexe systemen te bestuderen.’
Maar hoe accuraat was het World3-model, dat in 2004 een laatste upgrade had gekregen, eigenlijk nog? Hoe verhoudt de werkelijkheid zich tot de verschillende scenario’s die decennia geleden uit de computer rolden? Tot Herringtons verbazing had niemand dat recentelijk onderzocht. ‘Toen besloot ik dat zelf maar te gaan doen.’
57: Voor de zekerheid herhaalt Herrington het nog maar eens: een waarschuwing is géén voorspelling. Onze ondergang staat niet in de sterren geschreven, we kunnen er nog voor kiezen om het groeitraject te verlaten. Maar dat wordt wel steeds moeilijker, want het Stabilized World-scenario, waarin de mensheid een plateau bereikt waarop het aangenaam toeven is, ligt het verst af van ons huidige pad, blijkt uit Herringtons studie. ‘Zo’n toekomst is nog niet onbereikbaar geworden’, zegt ze. ‘Alleen moeten we wel haast maken. Met geleidelijke verandering redden we het niet meer.’

Uren met Chinese denkers
Deel 12: Slot. Verdere ontwikkeling van het Chinese denken (Hans Kuijper Civis Mundi Digitaal #113 augustus 2021):
In deze, tevens laatste aflevering zal de verdere ontwikkeling van het Chinese denken in het algemeen en van het confucianisme in het bijzonder in grote lijnen worden geschetst.[iii]
Conclusie
Filosofie werd ooit beschouwd als de libido sciendi (de innerlijke drang tot kennis die in elk mens woont); als de wil om alles te weten en alle wetenschappen te verenigen (Kant’s “Kant’s scientia scientiarum”); als de drang om de achtergrond der achtergronden, de context der contexten en de structuur der structuren te zien, Pythagoras’ “musica universalis” (harmonie der sferen) te horen en op het idee der ideeën te komen; als de wens om “te weten wat de wereld ten diepste bij elkaar houdt” (Goethe, Faust), om de “noodzakelijk verbindingen” (Fritjof Capra) en het “verborgen patroon” (Ben Goertzel) te vinden; als het onvervulde verlangen om het zintuiglijke te overstijgen, het ene in het vele (de twee in één) te zien en de “vreemde lus” (Douglas Hofstadter) te begrijpen welke de mens is — de mens die hopeloos verstrikt is geraakt in zijn “selbstgesponnene Bedeutungsgewebe” (Max Weber).

Frank Miedema toont in zijn boek de keerzijde, het zit in de mens om extreme uitdagingen te zoeken. Wetenschappers zijn bijvoorbeeld bezig om een reis naar mars voor te bereiden en een zelfrijdende auto te ontwikkelen. Maar er zijn ook politici als Nigel Farage die er voor zorgen dat Engeland uit de EU stapt. In Nederland is het Geert Wilders die het debat tussen eurofielen en eurosceptici op scherp zet. Om op aarde eeuwige roem te bereiken gebruiken mensen hun creativiteit ook om zaken te vernachelen, bijvoorbeeld in de wetenschap Diederik Stapel en in de wielersport Lance Armstrong. Het zijn met name Dick Swaab en Victor Lamme die met 'we zijn onze hersenen' een fundamentalistisch standpunt innemen. Hun controversiële inzichten voor wat betreft onze hersenen staan diametraal tegenover die van andere wetenschappers als de internationaal bekende wetenschappers als Fritjof Capra en Paul Davies. Seculiere vormen van fundamentalisme zijn het neoliberalisme, lees het marktfundamentalisme en hooliganisme.
Maar bij de huidige formatie zien we ook fundamentalistische trekjes bij politieke partijen, die op basis van hun partijprogramma weigeren met elkaar samen te werken. Donald Trump is met zijn America First en de consequenties daarvan voor het klimaatvraagstuk een fundamentalist pur sang. Fundamentalisme is een uiting van menselijk gedrag, waarmee we in meer of mindere mate zijn behebt.

Hoe tientallen leden van een Joodse familie de Tweede Wereldoorlog overleefden (Machteld Roede Civis Mundi Digitaal #110, mei 2021):
Bespreking van An Huitzing, Spartelend aan de fuik ontkomen, Dato (uitgeverij Lecturis), 2021.
Joodse voorouders — Verordening 6/41
Tijdens de Duitse bezetting moesten voor 26 oktober 1940 ambtenaren en kunstenaars formulier A ondertekenen, waarmee zij verklaarden dat “noch hijzelf/ zijzelf, noch zijn/ haar echtgenoot(e)/ verloofde, noch een zijner(harer) / hunner ouders of grootouders ooit heeft behoord tot de Joodsche geloofsgemeenschap”, de zogenaamde ariërverklaring. Anders moest op een formulier B informatie worden gegeven over de Joodse grootouders. Dit was niet helemaal duidelijk. In januari 1941 verplichtte Verordening 6/41 (Vo 6/41) alle Nederlanders met Joodse voorouders om op te geven of zijn grootouders, hijzelf of zijn partner lid waren van de Joodse gemeenschap. Ze beseften niet zo te belanden in een administratieve fuik die voor 104.000 Nederlandse Joden uitkwam in de dodelijke gaskamers van Auschwitz of Sobibor.

De machtselite
Deel 5A: Biografische achtergronden van Thorstein Veblen (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #106 januari 2021):
Bespreking van Jan Seijbel, VEBLEN'S VISIE Het belang van Thorstein Veblen's ideeën voor zijn en onze tijd
De relatie tussen industriële productie en oorlogsindustrie is ontstaan in de Amerikaanse Burgeroorlog en is een hoofdthema in diverse werken van Veblen. Het heeft zich verder ontwikkeld tot het Militair Industriële Complex, waar President Eisenhower bij zijn afscheid voor waarschuwde. De wapenindustrie is nog steeds een machtige bedrijfstak. The Power Eilte van Charles Wright Mills gaat onder meer over de belangenverstrengeling van de militaire en politieke elite met het bedrijfsleven. Oorlogs- en wapenproductie vormen een uitbreiding van de afzetmarkt en geeft betrokken bedrijven de kans hun winst en omzet te vergroten. In combinatie met patriottisme kan dit gevaarlijke vormen aannemen, waarover Veblen belangwekkende dingen heeft geschreven, met name in Imperial Germany and the Industrial; Revolution en An Inquiry into the Nature of Peace and the Tems of Its Perpetuation.
Laatste jaren
In 1918 en 1919 publiceert hij twee kritische boeken, resp. The Higher Learning In America en The Vested Interest and The Common Man. In 1921 volgt The Engineers and the Price System en in 1923 Absentee Ownership, waarin hij een radicaal standpunt inneemt als een kritische wetenschapper die niet gehinderd wordt door zakelijke belangen. Bewonderaars en collega’s van hem richten een ondersteuningsfonds voor hem op.
In 1920 komt er weer een conservatieve president, Warren G Harding en daarna de eveneens conservatieve Calvin Coolidge. Ze voeren een laissez faire politiek van deregulering en belastingverlaging voor de rijken. De vakbonden worden weer ingeperkt. The Big Money is (weer) aan de macht. De term komt uit de trilogie U.S.A. (1930-36) van John Dos Passos. “In 1928 wordt de Republikein Herbert Hoover president ,... een ''selfmade man... maar als Quaker gelooft hij in humanitaire activiteiten... Hoover voelt niets voor het aantasten van de bestaande orde” (p 75).
Deel 5B: Veblen’s economische visie
“De ouderwetse politieke econoom vereerde het glorieuze beginsel van de individuele hebzucht als alleenzaligmakend om het mensengeslacht te redden. Omdat dit beginsel, wil het werken, hypocrisie en fraude vereist, voegde hij er in het algemeen wat inconsistente concessies aan??? de deugdzaamheid” (p 125). Dit komt overeen met de kritiek van Veblen op de (neo)klassieke economie die in het volgende deel aan de orde komt.
Deel 5C: Kritiek op de de economie
Het is verhelderend om de problemen, hun ontstaan en de kritiek en pogingen van toen om ze op te lossen te bestuderen aan de hand van de werken van Veblen in een vroeger en minder complex stadium dan de huidige mondiale economie en maatschappij. Alsof de huidige problemen overzichtelijker en meer hanteerbaar worden door de economie en maatschappij van toen beter te begrijpen. Deze heeft zich verder heeft ontwikkeld in de huidige mondiale maatschappij, die nog steeds wordt bepaald door een geldcultuur. Hoofdmotief is het maken van winst en de accumulatie van kapitaal ten koste van milieu, mensen en maatschappij.\\ Het boek van Seijbel biedt een veelzijdige introductie, die Veblen in verband brengt met hedendaagse ontwikkelingen. Het neoliberalisme, dat zijn langste tijd gehad lijkt te hebben, sluit aan bij de (neo)klassieke economen, op wie Veblen kritiek had. Hij had ook kritiek op Marx, maar respecteerde hem als baanbrekend denker.
Kritiek op het vrijemartktdenken dat problemen niet oplost maar verergert
De Nieuwe Institutionele Economie (NIE) bekritiseert o.m. het vrijemarktdenken, dat door monopolievorming en prijsbepaling wordt beheerst en dus geen vrije markt betreft. Bovendien leidt dit tot onrechtvaardigheid. Het grootste deel van de winsten gaat naar rijke ondernemers in rijke landen. “Het grootste bezwaar tegen de markt is dat het individueel, agressief en antisociaal gedrag bevordert. De markt ondermijnt hierdoor de economische en politieke democratie... Actoren zijn niet altijd volledig rationeel en kunnen zich opportunistisch gedragen... Ze misleiden soms bewust de andere partij, wat ertoe leidt dat contractpartijen bescherming zoeken... Een rol van de overheid lijkt onontkoombaar, hoewel Veblen daar absoluut geen voorstander van is (Seijbel, p 105-06). Dat geldt ook bij het nemen van maatregelen tegen de ‘ongeprijsde lasten’ waarmee bedrijven de samenleving belasten, zoals vervuiling en onttrekken van grondstoffen aan het milieu.
Overheidsbemoeienis heeft ook zijn keerzijde, die door critici loop der tijden breed is uitgemeten. Toevallig verscheen bij het afronden van dit artikel een column van Marcia Luyten, ‘Het failliet van centrale sturing’ (de Volkskrant 6 jan.) met kritiek op het coronabeleid. “Waar ooit professionals zaten, heersen nu managers.”

Dichters & Denkers
Onverteerbare alledaagsheid (Frank van Vree De Groene Amsterdammer 13 januari 2021):
Van vernietigingskamp Sobibór, waar tussen 1942 en 1943 minstens 170.000 joden werden vermoord, bestonden geen beelden. Totdat onlangs een verzameling opdook uit het privé-archief van SS’er Johann Niemann.
Uiteindelijk slaagde het plan om de massamoord te doen vergeten niet. Ten eerste wisten 57 gevangenen, vrijwel allemaal ontsnapt bij de opstand, de oorlog te overleven, en op basis van hun getuigenissen zou de geschiedenis van het kamp stukje bij beetje worden gereconstrueerd, onder meer door de Nederlandse overlevende Jules Schelvis. En er komt, ook vandaag nog, nog steeds materiaal bij, onder meer door archeologisch onderzoek. Of wanneer iemand zijn zolder opruimt, zoals de kleinzoon van Johann Niemann, die ondanks het Bilderverbot honderden foto’s bleek te hebben verzameld, óók van de concentratiekampen waar hij had gewerkt. Daarvan zijn er 62 die betrekking hebben op Sobibór, een onvoorstelbaar groot aantal wanneer we ons realiseren dat er tot nu toe slechts twee foto’s van het kamp waren overgeleverd.

Het weegschaaltje van Paul Brill laat juist zien dat de Russen niet voor de manipulatieve spelletjes van de Amerikanen onderdoen. De inzichten van de twee Russinnen H.P. Blavatsky en Ayn Rand en hun drie axioma's staan diametraal tegenover elkaar. Het is belangrijk je krachtbron, lees eeuwige levensbron aan te boren die zorgt dat je doorgaat. Het gaat uiteindelijk om de éne werkelijk waarin zowel het gezichtspunt van H.P. Blavatsky als van Ayn Rand naar voren komt. Ayn Rand baseert zich op het bestaan. H.P. Blavatsky belicht niet alleen het niet-‘bestaand’ (onbestaande) maar ook het ontstaan, de blauwdruk, die aan de schepping ten grondslag ligt. H.P. Blavatsky belicht de twéé kanten van één medaille, het heeft op de relatie De Ander als spiegel betrekking.

Hoe nemen we de éne werkelijkheid waar? Door de ogen, het idealisme van Marcel van Dam en Ron Meijer of door de politieke bril van Mark Rutte, Frans Timmerman en Mario Draghi. De éne werkelijkheid is dat het universum in het menselijke bewustzijn wordt weerspiegeld. De driehoek van Pythagoras en de tien categorieën van Aristoteles symboliseren hoe de innerlijke wereld, de mens als microkosmos met de uiterlijke wereld, de macrokosmos wordt verbonden. We zijn met onze innerlijke inspiratiebron een onderdeel van de werkelijkheid.

Om het fenomeen van de 'Vrouwelijke en Mannelijke' energie in het heelal te duiden verwijst H.P. Blavatsky in haar oeuvre naar de Hebreeuwse metrologie. Het onderzoeksrapport 'E i V' gebruikt niet het woord ‘Speelveld’, maar beschrijft Samkhya, de ‘transfiguratie’ en ‘metamorfose’, het 5D-concept (Ether-paradigma).

We gedragen ons niet alleen als de Slaapwandelaars volgens Hermann Broch, maar ook als Der Mann ohne Eigenschaften volgens de Oostenrijkse auteur Robert Musil. Griet Op de Beeck formuleert levenskunst als 'het is heel eng om jezelf binnenstebuiten te draaien.' Tegelijk dwingt kunst je stil te vallen, 'terwijl de tijd voortraast'. We kennen allemaal wel een kantelpunt (lees keerpunt, ommekeer, paradigmawisseling) in het leven. 'Op dat kantelpunt valt het vaak stil, omdat de machteloosheid heeft gewonnen, of het schuldgevoel of de angst. Het verleden kortweg - want dat is vaak wat mensen in de weg zit. Voor mij is de kwestie: kies je voor evolutie of kies je ervoor de dingen te laten stagneren? Op de Beeck beschrijft in haar romans de wereld door een esoterische bril.

Anna Lemkow boek Het Heelheid Principe
Hoofdstuk 11 De wereldreligies: Constanten en varianten (p. 242):
Het symbolische karakter van heilige geschriften betekent dat ze niet gewoon letterlijk genomen moeten worden. Het bijbelse verhaal van de Exodus, het verhaal van de reis naar het Beloofde Land, krijgt bijvoorbeeld een veel diepere betekenis en een ruimere toepasbaarheid als het allegorisch gelezen wordt als een reis in bewustzijn, of een evolutionaire reis – van innerlijke gevangenschap naar innerlijke vrijheid. Als zodanig is het inderdaad van toepassing op ieder mens en iedere maatschappij.
Het is door deze diepere lezing van de geschriften dat je je bewust wordt van de universaliteit of de innerlijke eenheid van de verschillende religies.

Piet Schreuder ‘beloofde land’
Met dat voorbehoud herinner ik eraan dat ook negers, indianen en indiërs eeuwen lang door blanken als minder soort rassen werden beschouwd, die alleen dienden om als slaven uitgebuit te worden. Maar ik vergeet ook niet dat negers elkaar onderling afslachtten, zoals kort geleden de Hutu’s en de Tutsi’s en bij de Moslims die verdeeld in twee hoofdgroepen als Siïeten en Soeniet elkaar bloedig naar het leven staan, om maar te zwijgen van de “Christelijke” Roomsen en Protestanten die elkaar tijdens de Beeldenstorm het leven zuur maakten.
Dé neger bestaat niet, dé Moslim bestaat niet, dé Christen bestaat niet, enzovoort, enzovoort. Prinses Maxima zei terecht en onbegrepen: “Dé Nederlander bestaat niet”. Ieder mens, van welk ras of volk of land ook, denkt en doet anders. Ook de Bijbel zegt, dat ieder mens voor zijn eigen daden verantwoordelijk is. Zelfs een vader kan niet voor de daden van zijn zoon verantwoordelijk worden gehouden en de zoon kan zijn ouders niet voor zijn daden verantwoordelijk stellen.

Arie Bos boek Hoe de stof de geest kreeg, De evolutie van het ik hoofdstuk Nieuwe neuronen (p. 285):
Het idee je raakt alleen maar hersencellen kwijt hield stevig stand tot in november 1988 de Zweed Peter Eriksson en de Amerikaan Fred H. Gage het nieuws publiceerden dat in de menselijke hippocampus, en wel in het gedeelte dat de gyrus dentatus heet, nieuwe neuronen ontstaan, ofwel ‘neurogenese’ voorkomt.

De neurofysiologie (of zenuwfysiologie) onderzoekt de werking en functies van het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit twee soorten neuronen: neuronen die activeren en neuronen die informatie verzamelen. Deze twee werken nauw samen.
Wellicht vormt de 6e Chakra de sleutel voor het tijdsbesef, van het reflexieve bewustzijn. De hypothalamus, het centrale regelcentrum voor het autonoom zenuwstelsel maakt gebruik van twee complementaire zenuwstelsels. Het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel, die een regulerende, reflexieve werking hebben.

En zo kwam uiteindelijk het besef/bewust zijn, dat de Tao (het Alles) zich manifesteert in twee tegengestelde waarden 'die geen dualiteit vormen'. Yin (het éne) is niet beter dan Yang (het ander) of andersom, ze zijn even-waardig aan elkaar. Evenwaardig betekent in deze gelijk èn toch verschillend. Dus niet gelijkwaardig. De Bhagavad Gita beschrijft al hoe we onze hartstochten kunnen beheersen, de contouren van de unificatietheorie.

De oplossing van de unificatietheorie wordt niet gevonden in het elementaire deeltje maar in de ruimte die de elementaire deeltjes van elkaar scheidt.

De levensboom staat voor de ruimte met 10 eigenschappen. De 11e dimensie, het onkenbare is Ain-Soph die voor de oerbron, het Bronbewustzijn, het vertrekpunt Alpha staat. De Snaartheorie maakt van het spiegelbeeld van de Levensboom gebruik.

Met behulp van het Zero-point field van Lynne McTaggart [verwante begrippen zijn ADS/CFT-dualiteit, Prima Materia or Chaos (cosmogony); Aether (classical element); Laya - het nulpunt; Etherisch dubbel (Linga Sarira); Mysterium Magnum (Paracelsus); Iliaster; Vector field Scalar field] kan de schepping van de Éne werkelijkheid worden verklaard.

De ‘Law of One’ (The Law of One) heeft op het universele ordeningsprincipe karma ‘Er is niets nieuws onder de zon’ (Zaaien en Oogsten, Geven en Ontvangen, rentmeesterschap), de 2e grondstelling betrekking. Het gaat in het kwantumvacuüm om de virtuele scheidslijn tussen twee polen (syzygieën), het aardse en het hemelse, tussen dharma en karma, waarvan Dharma buiten de bestaanssfeer van de wereld der tegenstellingen ligt, de Éne werkelijkheid . Het draait primair om de geestelijke wederhelft of Syzygos.

Deze stellingen zijn met name gebaseerd op De Geheime Leer, Deel I p. 563 (zie boven).
Evolutie vindt door emanatie plaats. Het Akasha-veld (Z.P.F.) is een energieniveau, ether het medium, de materie van Akasha. Ether wordt door een punt (snijpunt van de diagonalen 1./2. en 3./4.) gesymboliseerd.
Het zelfbewustzijn en het non-lokale bewustzijn zijn complementair. Het betekent uiteindelijk dat Geest en Lichaam, geesteswetenschappers en natuurwetenschappers gelijkwaardig aan elkaar zijn. De mens kan polariseren omdat er polariteiten bestaan.

Man en Vrouw gelijk? Net als rechtse en linkse politici zijn mannen en vrouwen wel gelijkwaardig maar ongelijk. Het feminisme heeft ongetwijfeld een belangrijke bijdrage geleverd dat meisjes nu beter scoren op school. De uitkomst wordt in sterke mate bepaald door het etiket dat er door de maatschappij wordt opgeplakt. Met welke bril kijken we naar de werkelijkheid en de maatschappelijke ordening die daarvan een gevolg is? Het rapport ‘E i V’ stoelt op een in de systeemleer bekende regel ‘Garbage in - garbage out’, voor de secularisatie ‘Zaaien en Oogsten’.

De mystieke paradox is dat het Lam Gods, het ongemanifesteerde Zelf (Hogere Zelf), draagt of wegneemt de zonden van de wereld. Iets dat onbeweeglijk weerloos is, zelfs niet eens aanwezig, heeft tóch rechtstreeks invloed op wat is. Maar: wanneer het geëist wordt, ontstaat verdrukking. En doet Het zijn mond niet open: wanneer jij het enneagram wil doorgronden, is en blijft het onbegrijpelijk. Zo blijft het hek van het mystieke domein gesloten.

De humanistische psychologie van Maslow, het Ei van Assagioli en het metamodel in NLP brengen het 1e, 2e en 3e grondbeginsel (hypothese) van de theosofie tot uitdrukking. Maslow belicht in het bijzonder het 1e grondbeginsel ‘het onkenbare’, namelijk transcendentie, dat wat de mens overstijgt. De transpersoonlijke psychologie van Roberto Assagioli legt de nadruk op synthese, het 2e grondbeginsel verschijnen en verdwijnen (identificatie en disidentificatie) en bij NLP komt de systeemhiërarchie, het 3e grondbeginsel duidelijk naar voren.

Politici zijn in hun gedrag gelijkwaardig aan andere mannen en vrouwen. Universele menselijke eigenschappen als op zichzelf gericht (narcisme) en overmoedig (arrogantie) zijn ook politici niet vreemd. De zoektocht van Fokke Obbema in zijn boek De zin van het leven Gesprekken over de essentie van ons bestaan heeft in het onderzoeksrapport 'E i V' op de pelgrimstocht, de 'Hoofdroute', dus hoe richten we onze levenskracht betrekking.

Volgens de esoterie bestaat er niet alleen bewustzijn, maar ook zelf-bewustzijn, het reflexief bewustzijn, lees zelfkennis. Het zelf-bewustzijn maakt het mogelijk de éne werkelijkheid van het leven beter te leren begrijpen.

Esoterische kennis verwijst naar de onderliggende eenheid van de éne werkelijkheid van de vrijwel onoplosbare spanningen in de buitenwereld. Het ‘Hoe en Wat’ in de gemanifesteerde wereld staat tegenover het ‘Wat en Hoe’ in de ongemanifesteerde wereld. De éne werkelijkheid is dat het universum in het menselijke bewustzijn wordt weerspiegeld. De driehoek van Pythagoras en de categorieën van Aristoteles symboliseren al hoe de innerlijke wereld met de uiterlijke wereld (Binnen- en Buitenwereld), 'Wat en Hoe; Hoe en Wat' met elkaar worden verbonden.

De Éne werkelijkheid heeft betrekking op de wederkerigheid (reciprociteit) tussen Zo binnen, zo buiten en Zo boven, zo beneden. Namelijk het zelfbewustzijn (reflexief bewustzijn) dat met behulp van de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht. Of met andere woorden het gaat om de relatie tussen bioritme en de cultuur (groepsgeest, groupthink) waar we deel van uitmaken. Deze relatie heeft op de periodiciteit van het leven betrekking. De evolutie van de mensheid (de gemanifesteerde werkelijkheid) op macroschaal, die op de psyche van de anonieme massa berust, creëert op aarde golfbewegingen (bv. Biogeochemische cyclus, Epigenetica, Conjunctuurgolf, Kondratiev-cyclus, op en - neergaande boog). Alles wat gebeurt, is altijd historisch. Dit bracht Hegel vermoedelijk tot zijn aforisme: De mens leert uit de geschiedenis dat de mens niets leert uit de geschiedenis.

De lemniscaat symboliseert dat de aardse kringloop tegengesteld is aan de hemelse kringloop. Desintegratie, een gesloten lus, een loop ontstaat wanneer we bijvoorbeeld hokjesgeest laten prevaleren. De chaostheorie leert dat het gedrag van de natuur daardoor onvoorspelbaar wordt. De lemniscaat symboliseert het leerproces tussen het geestelijke en het lichamelijke. De éne werkelijkheid heeft net als bij Ayurveda op de "kennis van het leven", de oerbron betrekking.
Terezinha Franca Kind De wet van harmonie is een fundamentele wet in het universum, de bron en de basis van alle andere wetten van de natuur, vooral de wetten van orde en karma.

In het rapport ‘E i V’ heeft de herhaling van evolutionaire ontwikkeling waar Haeckel over spreekt betrekking op cultuuroverdracht. Aan de hand van het 5D-denkkader en symbolische beelden is het mogelijk te laten zien hoe verschillende concepten in de universele context met elkaar samenhangen. Cultuuroverdracht heeft op de imitatie van Plato, een 'intelligent ontwerp' op basis van Waarheid, Schoonheid en het Goede betrekking en niet op intimidatie.

H.P. Blavatsky maakt van het gezichtspunt Zo boven, Zo beneden van Hermes Trismegistus (Lucifer nr. 3/4 2006) gebruik.
Madame Blavatsky over de studie van de Theosofie:
Wat je ook in De Geheime Leer wilt bestuderen , houd steeds de volgende denkbeelden voor ogen, die de basis moeten zijn van je ideeën-vorming:
(d) Het vierde en laatste basis-idee dat je moet vasthouden is dat wat uitgedrukt wordt in het grote Hermetische axioma. Het somt alle anderen op en vat ze samen:
Zo binnen, zo buiten
zo groot, zo klein
zo boven, zo beneden
er is slechts één Leven en Wet
en de besturende Kracht is één
Er is geen binnen, geen buiten
geen groot, geen klein
geen hoog, geen laag
in het goddelijk bestel.

De lineaire, de circulaire en spiraal beweging in de macrokosmos staan respectievelijk voor ‘Materie en Tijd’, ‘Energie en Tijd’ en ‘Energie en Materie’.
De lineaire, de circulaire en spiraal beweging in de macrokosmos correleren met het lineaire, het cyclische en lemniscaatdenken in de microkosmos.
De spiraal beweging, het lemniscaatdenken heeft op de verticale as betrekking. De verticale as (Axis_mundi, de Staf van Hermes, de staf van Mercurius, Sutratman, De Caduceus, Esculaap, de verborgen 5e Dimensie) toont ook de middenzuil van de levensboom. De Staf van Hermes wordt beschouwd als de sleutel en de weg van persoonlijke (spirituele) ontwikkeling.

De éne werkelijkheid is dat het universum in het menselijke bewustzijn wordt weerspiegeld. De driehoek van Pythagoras en de categorieën van Aristoteles symboliseren hoe de innerlijke wereld met de uiterlijke wereld, de binnenwereld met de buitenwereld, religie en wetenschap, 'Wat en Hoe; Hoe en Wat' met elkaar worden verbonden. Het universele en eeuwige perpetuum mobile, de quintessens van het verhaal is dat om een duurzame samenleving te creëren er maar een pedagogische hoofdroute is.

Om de Éne werkelijkheid, het contrast tussen Licht en Duisternis te begrijpen maakt de Geestkunde van de kennis van profeten, mystici en zieners (rishi’s) gebruik. Zielkunde,psychologie heeft op de relatie 'psyche' en 'logos', psyche (ziel) en pneuma (geest) betrekking. In essentie draait het om 'Mind over Matter' en dit was bij Pythagoras al bekend. Het ontwikkelingsproces van onze psyche vindt al millennia plaats. Frederik Anseel heeft zeker een punt dat het nut van coaches wetenschappelijk niet is bewezen. Maar voor managers geldt hetzelfde als voor coaches. Richard Engelfriet noemt de manier waarop professionals hun kwaliteiten etaleren 'clichédiarree'. Fay van Ierland: Over bestuderen van De Geheime Leer, ook De Mahatma Brieven: je moet nieuwe hersenpaden maken. Dat aanmaken van die nieuwe hersenpaden, daarbij wordt een oude manier van denken, op jezelf gericht, vervangen door ontvangend denken. Waarbij je denken iets kan opvangen wat je laat zien, wat je inzicht geeft, in wat zij je aangeven. Zonder die verandering in je denken kun je er eigenlijk niets van begrijpen. Uiteindelijk gaat het erom dat we onze eigen leraar worden. Het is fysici nog niet gelukt de zwarte gaten hypothese, donkere energie of donkere materie te onderbouwen. Wel bevinden de natuurconstanten zich op de grens, de interacties tussen elementaire deeltjes. In het kader van de relatie tussen Licht en Duisternis komt de vraag naar voren hoe constant zijn de natuurconstanten?

Het ‘en-en’/‘of-of’-mechanisme (Alles divergeert en moet ook weer convergeren), de tegenstelling tussen ‘Entropie en Negentropie’ kan met de tegenstelling tussen 'Sat-Asat' worden vergeleken. Sat is de onveranderlijke, de altijd aanwezige en eeuwige wortel (Oer-chaos, Prima Materia, oerbron, oerstof), waaruit en waardoor alles voortkomt. Sat wordt geboren uit Asat, en Asat wordt voortgebracht door Sat. Het mechanisme ‘Sat-Asat' (Karma-Nemesis) brengt de eigenschap emergentie van de chaostheorie al tot uitdrukking.

Fohat is de transcendentale verbindende eenheid van alle kosmische energieën, zowel op de onzichtbare (perpetuum mobile) als op de gemanifesteerde gebieden. In dit kader zijn op aarde zowel de Chaostheorie, als Non-equilibrium thermodynamics, Classical Mechanics, Relativistic Mechanics, Quantum Mechanics, Quantum Field Theory manifestaties van Fohat.

Sinds Al Gores ‘An Inconvenient Truth’ vecht Roger Cox voor het behoud van de aarde (Gerard Reijn en Pieter Hotse Smit de Volkskrant 8 december 2020, p. 19):
Wie beschermt dan de armsten in de wereld?’
Dan valt hij even stil, neemt een slok water, en nog een, en ploegt zich dan met licht verstikte stem door de volgende zin: ‘En wie beschermt dan de toekomstige generaties die een aarde van ons zullen erven die ernstig beschadigd en in groot verval is achtergelaten?’
Gouden greep
Dat was een gouden greep. Cox kanaliseerde zijn zorgen door een boek te schrijven over de juridische mogelijkheden om de staat aan te pakken en deed dat vol overgave. Tegen zijn dochters zei hij: ‘We gaan dit jaar niet op vakantie, want papa schrijft een boek.’
Dat boek, dat werd Revolutie met recht (2011). ‘De grote overwinning van de Urgenda-zaak bij de rechtbank is de vertaalslag van wat hij in zijn boek voor ogen had’, zegt studievriend Bruning. ‘Het schrijven van deze richtinggevende studie deed hij naast zijn gewone werk. Het was een offer voor hem, hij werkte er dag en nacht aan.’

Het reflexief bewustzijn, het projectiemechanisme (weerspiegeling, 'bewust en onbewust') leert dat we zowel waarnemer als deelnemer zijn. Het waargenomene duidt er op dat we allemaal deel uitmaken van de evolutie, de evolutionaire kringloop, het ontwikkelen van "nieuwe hersenpaden" (neurale plasticiteit, trekkermechanisme van Prof. van Peursen).

De psyche (reflexief bewustzijn, zelfreflectie) werkt als een spiegel (weerspiegeling). Het is deze spiegel, het spiegelneuron, dat zorgt voor de golfbewegingen in de geschiedenis. Welke kant van de medaille, de aardse Tetrade (Standaardmodel, de gemanifesteerde werkelijkheid) of de hemelse Triade (ongemanifesteerde werkelijkheid), laten we overheersen? Alleen wanneer we ons meer met de Triade verbinden komt de beschaving een stapje verder. Meer opties zijn er niet en dat was al bij Pythagoras (De Gulden Verzen van Pythagoras) bekend.

De levenscyclus, het levenswiel, de levenscirkel, de Eeuwige wederkeer omschrijft de vier punten van het kruis, die achtereenvolgens geboorte, leven, dood en ONSTERFELIJKHEID voorstellen. Onsterfelijkheid heeft op de verborgen 5e Dimensie betrekking. De Bewustzijnsschil is een model om de verborgen 5e Dimensie, de Christogenese van Teilhard de Chardin te duiden. Om het evenwicht, de harmonie tussen Maakbaarheidsgeloof en Zelfvernietigingsdrang te herstellen schiet het zelfreinigend vermogen van de democratie ernstig tekort.

‘Wees niet bang: China wil de wereld helemaal niet domineren’ (Wim Bossema de Volkskrant 12 november 2019, p. 23):
Het Nexus Instituut vierde het 25-jarige bestaan onder leiding van Rob Riemen met een veelzijdig debat over de aftakeling van het Westen.
Een van de gasten, de Britse historicus Peter Frankopan, schrijft in zijn laatste boek, De nieuwe zijderoutes, dat Europa en de VS zo druk zijn met zichzelf (de Brexit en het fenomeen Trump), dat ze nauwelijks doorhebben dat ze niet veel langer het centrum van de wereld zullen zijn; dit worden China en de landen langs de oude zijderoutes naar Turkije. Hij zei in Amsterdam dat de VS de greep op wat er in de wereld gebeurt hebben verloren en Europa zich geen raad weet met de uiteengevallen wereldorde.
Voor Europees tegenwicht zat José Manuel Barroso aan tafel, de Portugese oud-voorzitter van de Europese Commissie. Vrede was het bestaansrecht van de Europese samenwerking na de Tweede Wereldoorlog, dat is voor de jongeren misschien wat achterhaald, zei hij. Nu is een voortrekkersrol bij de bestrijding van de opwarming van de aarde een goed thema voor de EU.
De Chinese president Xi zei het zelf eens tegen mij: we hebben veel respect voor Europa want jullie hebben echte verzoening tot stand gebracht.
Gaya Herrington (p. 33) is een internationaal gerenommeerd onderzoeker op het gebied van duurzaamheid en welzijnseconomie, en lid van de fameuze Club van Rome. Ze behaalde een masterdiploma in econometrie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een in duurzaamheid aan Harvard. Hierna vestigde ze haar naam met haar invloedrijke artikel ‘Update to limits to growth’ dat in 2021 verscheen in het Journal of Industrial Ecology van Yale, en met het daaropvolgende boek Five Insights for Avoiding Global Collapse (2022), waarmee ze de vraag naar de verenigbaarheid van duurzaamheid en economische groei opnieuw op de kaart zette. Haar TED Talk ‘Will the end of economic growth come by design — or disaster?’ uit 2024 werd al door meer dan een half miljoen mensen bekeken.

Mooi verhaal (Herien Wensink interviewt Caro Derkx de Volkskrant 24 september 2019, p. V7):
Hem leerde ze pas kennen toen ze terug was in Nederland, via de documentaireserie Van de schoonheid en de troost van Wim Kayzer. ‘Hij raakte direct een snaar. Jezus, wát een fascinerende man.’ Oxford en Scruton: ze appelleerden aan een fascinatie van Derkx. ‘Ze staan allebei symbool voor het oude Engeland dat ik bewonder. De cultuur, de kennis, de beschaving.’
De documentaire van Kayzer heeft ze ‘wel honderd keer gezien’, en vervolgens heeft ze al Scrutons boeken gelezen, en zijn lezingen en andere documentaires bekeken. Ze is aangetrokken tot zijn ideeën over schoonheid, en het belang dat hij toekent aan kunst. ‘Hij verdedigt de noodzaak van het mooie en van het nutteloze. Kunst gaat voor hem over esthetiek, over waarom bepaalde vormen en verhoudingen nou eenmaal werken en al sinds de oudheid worden beschouwd als mooi.

Opdat wij immer kritisch blijven (Arnon Grunberg de Volkskrant 3 september 2019, p. 22):
Als mythes worden gezien als feiten, dreigen we allen meelopers te worden van foute regimes.
Geheugenverlies
Het antwoord op deze behoefte aan schuldeloosheid eindigt altijd, dat geeft de titel van haar boek al aan, bij geheugenverlies.
Waarom is geheugenverlies zo’n groot probleem? Onze cultuur is gevormd door het verleden en omdat wij gevormd zijn door onze cultuur, die ik Europese cultuur wil noemen, net zoals Schwarz dat doet overigens, woekert het verleden in ons voort.
Wie zijn geheugen afschaft omdat het hem dwarszit, gaat verhalen over zichzelf en zijn omgeving verzinnen, wat geen onschuldige bezigheid is. Natuurlijk, mensen hebben mythes nodig, of die nu van literaire of religieuze aard zijn is niet zo belangrijk, maar waar mythes voor feiten worden aangezien, waar de vervalste recente en minder recente geschiedenis agressie moet legitimeren, dreigt het gevaar dat wij allemaal weer meelopers en profiteurs worden van misdadige regimes.
Een kritische omgang met het eigen verleden, de onderdrukking van de neiging te denken dat de schuldigen altijd de anderen zijn, is onmisbaar om ons voor te bereiden op het gevecht tegen wat ook nu nog de grote verleiding is, die van het totalitarisme.

Speelbal (Marien van Schijndel de Volkskrant 4 juli 2019 p. 25):
De Europese Unie speelt in de wereld altijd graag de moraalridder van democratische waarden. Uiteindelijk blijkt het altijd een dun sausje over botte machtspolitiek. Zo ook weer bij dit mistige rondje baantjes verdelen. De arena van regeringsleiders lijkt daarbij meer op een Poolse landdag, met egogestuurde belangetjes en dealtjes die een werkelijke volwassen sprong voorwaarts in de weg staan. De Europese droom van interdependentie die tot vreedzame co-ëxistentie leidt op het hele continent, blijkt telkens weer niet meer dan een verlangen dan realiteit.
Zo is Europa telkens een speelbal zonder een werkelijke wereldmacht te worden. Misschien is het daarom tijd voor een stap achteruit om er later weer twee vooruit te kunnen doen, want het eenwordingsproces is te snel verlopen. Tijdelijke ontvlechting van de EU. Economisch samenwerken binnen humane kaders en met Europese subsidies die je alleen kunt verdienen via promotie.
Zeg maar een eredivisie op basis van Europese gedeelde en geïnternaliseerde democratische waarden en een keukenkampioendivisie voor de landen, die het niet zo nauw nemen en die Europa opportunistisch gebruiken voor eigen gewin. Je kunt democratie niet alleen belijden als het je uitkomt. Want zo kweek je scepsis, cynisme en vervolgens populisme.

‘Laten we lachen om ons zelf’ (Tim Fransen de Volkskrant 1 april 2019, p. 12-13):
Zijn twee cabaretprogramma’s, Het failliet van de moderne tijd (2014-2016) en Het kromme hout der mensheid (2017-2018), zijn doordrenkt van de zinvraag. Ook Brieven aan Koos (2018), zijn eerste boek, valt in dat licht te lezen: wat moet de mens aan met zijn bestaan, sinds Friedrich Nietzsche God dood heeft verklaard? De uitspraak van de Duitse filosoof uit 1882 houdt Fransen voor ‘mogelijk de meest bepalende gebeurtenis in de menselijke beschaving’. Dat schrijft hij in zijn afgelopen weekeinde gepubliceerde -essay Het leven als tragikomedie, waarin hij de mens psychologisch en filosofisch fileert. Gebrekkige zelfkennis, hunkering naar erkenning en misplaatste eigendunk zijn voorbeelden van tekortkomingen, waardoor de mens op dwaalsporen komt. Bovendien is hij tragisch, want uitgerust met zowel biologische overlevingsdrift als een bewustzijn dat hem zijn sterfelijkheid voorhoudt. Mede door die gespletenheid is lijden zijn natuurlijke staat. Vroeger bood het geloof daarvoor nog een rechtvaardiging, met de hemel als wenkend perspectief. Maar sinds Nietzsche heeft het leven de vorm van een tragedie gekregen, vindt Fransen. Toch ziet hij een uitweg.
Hoort bij het relativerende perspectief ook het besef van sterfelijkheid?
‘Een tweede voordeel zie ik op maatschappelijk vlak. Door het besef van sterfelijkheid komen we hopelijk niet meer in de verleiding mensen op te offeren voor grote utopieën of onsterfelijkheidsprojecten. Ik denk dan aan religie, maar ook aan nationalisme, waarbij het om de glorie van de natiestaat draait. Zo’n hoger doel is maar al te vaak ingezet om mensen te offeren.
De gespletenheid van de mens maakt ook beschaving mogelijk, schrijft u.
‘Beschaving is de houding die we innemen ten opzichte van onze natuur. Van nature zijn we niet altijd geneigd het goede te doen – we hebben allerlei egoïstische, wrede neigingen. De mens ziet bijvoorbeeld de ander helemaal niet als gelijkwaardig – hij wil zich juist superieur tonen. Toch hebben we besloten dat iedereen gelijk is voor de wet, tegen onze natuur in. Onze geest kan dus onze natuurlijke aandrang observeren en de vraag stellen: ‘Als iedereen dat heeft, hoe kunnen we dan de samenleving het beste inrichten, welke regels passen daarbij?’ Ons bewustzijn maakt dat we onszelf kunnen doorzien en onze natuurlijke neigingen in goede banen kunnen leiden. In die zin is onze gespletenheid niet alleen het probleem, maar ook onze beste hoop op een oplossing.’

‘Laten we lachen om ons zelf’ (Fokke Obbema interviewt Tim Fransen de Volkskrant 1 april 2019, p. 12-13):
Zijn twee cabaretprogramma’s, Het failliet van de moderne tijd (2014-2016) en Het kromme hout der mensheid (2017-2018), zijn doordrenkt van de zinvraag. Ook Brieven aan Koos (2018), zijn eerste boek, valt in dat licht te lezen: wat moet de mens aan met zijn bestaan, sinds Friedrich Nietzsche God dood heeft verklaard? De uitspraak van de Duitse filosoof uit 1882 houdt Fransen voor ‘mogelijk de meest bepalende gebeurtenis in de menselijke beschaving’. Dat schrijft hij in zijn afgelopen weekeinde gepubliceerde -essay Het leven als tragikomedie, waarin hij de mens psychologisch en filosofisch fileert. Gebrekkige zelfkennis, hunkering naar erkenning en misplaatste eigendunk zijn voorbeelden van tekortkomingen, waardoor de mens op dwaalsporen komt. Bovendien is hij tragisch, want uitgerust met zowel biologische overlevingsdrift als een bewustzijn dat hem zijn sterfelijkheid voorhoudt. Mede door die gespletenheid is lijden zijn natuurlijke staat. Vroeger bood het geloof daarvoor nog een rechtvaardiging, met de hemel als wenkend perspectief. Maar sinds Nietzsche heeft het leven de vorm van een tragedie gekregen, vindt Fransen. Toch ziet hij een uitweg.
Hoort bij het relativerende perspectief ook het besef van sterfelijkheid?
‘Een tweede voordeel zie ik op maatschappelijk vlak. Door het besef van sterfelijkheid komen we hopelijk niet meer in de verleiding mensen op te offeren voor grote utopieën of onsterfelijkheidsprojecten. Ik denk dan aan religie, maar ook aan nationalisme, waarbij het om de glorie van de natiestaat draait. Zo’n hoger doel is maar al te vaak ingezet om mensen te offeren.
De gespletenheid van de mens maakt ook beschaving mogelijk, schrijft u.
‘Beschaving is de houding die we innemen ten opzichte van onze natuur. Van nature zijn we niet altijd geneigd het goede te doen – we hebben allerlei egoïstische, wrede neigingen. De mens ziet bijvoorbeeld de ander helemaal niet als gelijkwaardig – hij wil zich juist superieur tonen. Toch hebben we besloten dat iedereen gelijk is voor de wet, tegen onze natuur in. Onze geest kan dus onze natuurlijke aandrang observeren en de vraag stellen: ‘Als iedereen dat heeft, hoe kunnen we dan de samenleving het beste inrichten, welke regels passen daarbij?’ Ons bewustzijn maakt dat we onszelf kunnen doorzien en onze natuurlijke neigingen in goede banen kunnen leiden. In die zin is onze gespletenheid niet alleen het probleem, maar ook onze beste hoop op een oplossing.’

Rotterdamsch Leeskabinet: (Civis Mundi Digitaal #73, Nieuwsbrief december 2018/januari 2019):
Toneeltekst schrijfworkshop met Maria Goos: over het schrijven van toneel, het opbouwen van een personage en veel meer! Maria Goos, de grande dame van het Nederlandse toneel en schrijfster van We zijn hier voor Robbie, geeft een lezing met workshop in het Oude Luxortheater, zondag 2 december 2018.
Marcel Möring gaat in gesprek met Kader Abdolah over diens nieuwste roman Het pad van de gele slippers, zondag 9 december.
Bij Boek & Meester is op vrijdag 14 december Erwin Mortier te gast. Hij spreekt met Ernest van der Kwast over Boeken van de troost. Leden van het Rotterdamsch Leeskabinet gaan zoals gewoonlijk met korting.
Heeft u de Leeskabinet-lezing met Jan Brokken gemist? Dan krijgt u op dinsdag 29 jauari nog een kans bij boekhandel Maximus. Ivan Borghstijn interviewt Brokken over zijn boek De rechtvaardigen: hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde.

Het poldermodel heeft zijn beste tijd gehad (Hans Bosselaar de Volkskrant 5 december 2018, p. 25):
De verwachting dat we via overleg met alle betrokkenen oplossingen vinden voor problemen is naïef.
Nee, de beste strategie is om de realiteit van de hedendaagse risicosamenleving onder ogen te zien. De meeste problemen laten zich niet langer eenvoudig en met allesomvattende akkoorden oplossen. Wie iets wil bereiken zal zijn doel helder voor ogen moeten hebben en voortdurend nieuwe coalities moeten sluiten om het eigen doel dichterbij te brengen. Dit vanuit de wetenschap dat het resultaat nooit het resultaat zal zijn dat je voor ogen hebt. Daarvoor zijn de problemen te complex en is de afhankelijkheid van anderen te groot.
Natuurlijk kan de overheid zo nu en dan een oplossing forceren, daar heeft zij vaak de middelen en de positie voor. Voor de groei van Schiphol ligt deze aanpak voor de hand. Maar in veel gevallen zal de duurzaamheid van een dergelijke aanpak beperkt blijken. Een strategisch en bescheiden opererende overheid, die haar momenten kiest en werkenderwijs met wisselende partners haar doelen realiseert, dat is het enige alternatief voor het achterhaalde poldermodel.

Piep! Tot rust komen! Nu! (Barbara Ehrenbach De Groene Amsterdammer 12 april 2018, p. 36-41):
Nadat de zelfbenoemde ‘meesters van het universum’ van Silicon Valley massa’s mensen hebben omgeturnd tot ongeconcentreerde en egocentrische wezens willen ze nu nep-boeddha’s van ze maken.
In de strijd tussen lichaam en geest ziet bijna iedereen de geest als de good guy, de morele overwinnaar die terecht zegeviert. Het lichaam krijgt in de huidige fitnesscultuur hooguit de status van adviseur: we moeten er wel naar ‘luisteren’, want het is per slot van rekening in staat tot heel veel goede dingen, van het helen van wonden tot het laten groeien van foetussen, zonder enige waarneembare instructies van ons bewustzijn.
De dader was snel genoeg gevonden – in Silicon Valley of, algemener, de hightechindustrie die de verleidelijke apparaten en sociale netwerken produceerde die zoveel van onze tijd opslokken. Silicon Valley was niet alleen de bron van het probleem; het bleek ook de ground zero te zijn van de epidemie van het aandachtstekort.
In de ongekende hoogmoed van Silicon Valley streeft men naar niets minder dan onsterfelijkheid. De reden waarom Kurzweil zichzelf heeft veranderd in een wandelend chemielab is dat hij daarmee zijn levensduur hoopt te rekken tot de volgende biomedische doorbraak, zeg in 2040, als we ons lichaam kunnen volladen met miljoenen nanobots die geprogrammeerd zijn om ziekten te bestrijden.
Tegenwoordig heeft mindfulness zich in zijn gelikte en seculiere vorm tot ver buiten Silicon Valley en zijn kenmerkende industrie verspreid, en is het zelfs een alomtegenwoordig stopwoord geworden in ons verbale landschap, zoals eens ‘positief denken’ dat was. Terwijl de eerdere, meer gestrenge versie van het boeddhisme afgezien van Richard Gere maar weinig beroemdheden trok, heeft mindfulness een hele schare prominente beoefenaars, onder wie Arianna Huffington, Gwyneth Paltrow en Anderson Cooper. Het maakte in 2013 in Davos zijn debuut voor de massa, en Wisdom 2.0-conferenties worden niet alleen meer in San Francisco, maar ook in New York en Dublin gehouden, met aanwezigen die doorgaans uitzwermen om als de missionarissen van de nieuwe mindset een coachingbureau te beginnen of app te ontwikkelen.
Natuurlijk stuiten we hier op een klein filosofisch probleem. Wie is de baas? Bij lichamelijke fitness gaat het om de strijd tussen het lichaam, dat als inert wordt beschouwd, en de geest, voorgesteld als een immateriële essentie, de plek van het ‘ik’ of ‘wij’. Maar als ook de geest gereduceerd wordt tot een substantie, een die gelukkig plooibaar is en naar je hand kan worden gezet, waar is dan het ‘ik’? Het is maar een van de paradoxen in het streven om met behulp van de geest, die als een bewuste entiteit wordt gezien, de geest zelf in bedwang te houden.

Van slachtoffer tot boosdoener
Een framinganalyse over Joden in Nederlandse nieuwsmedia en op facebook van 2015-2017
De hiervoor genoemde onderzoeken hebben een internationaal karakter, in de master thesis van Mirjam Goudswaard wordt onderzocht hoe het Israëlisch-Palestijns conflict in De Telegraaf en de Volkskrant weergegeven wordt. Daar concludeerde zij dat de media meer aandacht schenken aan de Israëlische kant van het verhaal en ook vaker Israël als agressor opvoeren dan Palestina. Ook het onderzoek van Deprez, Raeymaeckers en Van Leuven (2011) spitst zich toe op framing rondom framing van geopolitieke conflicten. Deze thesis zoomt in op framing van Joden, maar dan juist met specifieke aandacht voor het vernaculaire web in algemene zin.

Naar ratio (Roger Abrahams Volkskrant 1 november 2017 V4-7):
Voor zijn tweede avondvullende show reisde cabaretier Tim Fransen naar Kaliningrad, op zoek naar de erfenis van filosoof Immanuel Kant. De Volkskrant mocht mee. En had erna nog geen benul van hoe de grote Verlichtingsdenker uiteindelijk in de voorstelling terechtkomt.
Denker van de Verlichting
Immanuel Kant (1724-1804) geldt als een van de belangrijkste denkers van de Verlichting. Hij oefende grote invloed uit op de ontwikkeling van de westerse filosofie. Arthur Schopenhauer noemde Kants Kritik der reinen Vernunft (1781) het 'belangrijkste boek dat ooit in Europa verschenen is'. De opvatting over het godsbewijs is als een rode draad in Kants kritieken aanwezig. In zijn kritieken betoogt hij dat een godsbewijs volgens de zuivere rede onmogelijk is. Desondanks bleef hij theïst.
Driften
'Latere denkers, zoals Schopenhauer, Nietzsche en Freud, hebben laten zien dat de mens wordt geregeerd door allerlei driften en irrationele processen', doceert hij. 'En denkers uit de Romantiek - Herder, Schiller en Fichte - vonden dat de essentie van de mens niet ligt in zijn rationele vermogen, maar juist in de cultuur waarin hij is opgegroeid. blackred%identiteit gaat over verschillen tussen groepen mensen, niet over overeenkomsten of solidariteit.'
Daarom is Kant relevant voor onze tijd, stelt Fransen. 'Kants universele ethiek redden, dat is wat ik probeer te doen. Die kan mensen binden.' Maar als ze niet op de Rede gebaseerd mag zijn, waarop dan wel? 'Op onze fundamentele gebrekkigheid, denk ik. Daar wil ik het in mijn voorstelling over hebben. We zijn niet perfect en daar schamen we ons allemaal weleens voor. Toch moet iedereen uiteindelijk erkennen dat hij tekortschiet, langzaam uit elkaar valt en, zonder te weten wat de bedoeling is van dit leven, de dood tegemoet gaat. Die gedeelde gebrekkigheid drijft ons in elkaars armen. Althans, dat wordt mijn these.'

Jacobine en de Bijbel (NPO2 29 oktober 2017):
Jacobine Geel gaat met denkers en dichters in gesprek over het meestgelezen boek ter wereld: de Bijbel. Te gast: schrijver Abdelkader Benali; dichter en theoloog Huub Oosterhuis, Baptistenvoorganger Orlando Bottenbley, Commissaris van de Koning van Zuid-Holland Jaap Smit en oprichter van Happinez Inez van Oord.

Waarom Nederland volgensJan Brokken veel minder betweterig is geworden (Laura De Jong de Volkskrant 9 september 2017):
Oude opvatting
'Nederland is benauwd en benauwend. Ik kom uit een calvinistisch dorp en een calvinistisch gezin, mijn vader was dominee in Rhoon. Iedereen bemoeide zich met alles: hoe mijn vader zich gedroeg, of hij te veel uit het Oude of het Nieuwe Testament preekte, hoe vaak de kinderen van de dominee naar de kerk gingen. Toen ik voor het eerst een meisje zoende op de dijk - ik was 15 - wist mijn vader het al voor ik thuiskwam. De domineeszoon had zich niet zedig gedragen. In mijn autobiografie De kleine waanzin heb ik dat de bemoeicultuur genoemd.
Nieuwe opvatting
'Nederland is een prettiger land geworden. We zijn bescheidener geworden en hebben niet meer die bemoeizucht en bedilzucht. Ik merk ook in gesprekken met mijn Nederlandse vrienden dat ze niet meer zo zelfingenomen zijn met hun eigen mening. Het is gek genoeg gunstig voor Nederland geweest dat Wilders er is. Vanaf het moment dat hij naar voren trad en in alle kranten in Europa tentoon werd gespreid, durfden Nederlanders niet meer dat wijsvingertje op te steken en te zeggen dat wij het gidsland waren. Voorheen was het altijd foei foei over die Fransen met Le Pen of die Oostenrijkers met Haider. Het kwaad was altijd elders.

Helberg (Frank Heinen de Volkskrant 7 augustus 2017, katern p. V2):
Janine Abbring slaagt erin de sfeer bij 'Zomergasten' tegelijkertijd opgewekt en inhoudelijk te houden.
En hoe uiteenlopend de fragmenten ook leken, steeds weer keerden dezelfde, gerelateerde thema's terug, als stofjes die iedere keer weer het gesprek kwamen binnengedwarreld: jezelf zijn. Het recht om anders te zijn. Gelijkwaardigheid. Identiteit. Opstand. Eigenwaarde.
Onderwerp van gesprek: hoe Andries het had gedaan, als vader. De onbegrijpelijk krampachtige setting, het glaasje wijn, de afwijkende herinneringen aan een gedeeld verleden en de zin 'Wie! Had! Dat ooit gedacht! Dat wij! Samen! Op de camping zouden zitten!' voerden me terug naar Abbring en Helberg en toonden het verschil tussen iemand die het liefst van zijn gesprekspartner wil horen dat hij het al met al toch nog niet zo slecht heeft gedaan en iemand die misschien soms worstelt met de thematiek, maar zich voortdurend bereid verklaart zich werkelijk te verdiepen in de belevingswereld van de ander.

Net als het zelfreinigende vermogen belicht Helende energie (MANTRA Herfst 2017) de relatie tussen bétawetenschappers en alfawetenschappers. In de kern is alles trilling - materie is geen vaste stof, en ook de kosmos is feitelijk trilling. Trillingen kunnen zich hoorbaar maken in klanken, en klanken blijken genezend te kunnen werken op ons stoffelijk lichaam, iets waar de oude Egyptenaren al weet van hadden, en dat het artikel over klankschalen (p. 7) laat zien (MANTRA Herfst 2017 p. 3). Primair draait het om Je eigen leven als helende energie (Drs. Karen Hamaker –Zondag p. 67-80). Mystici hebben in het algemeen beter begrepen dan politici hoe de wereld, de éne werkelijkheid in elkaar steekt. Net als in de tijd van Luther is er opnieuw behoefte aan een wereldwijde vernieuwing terug naar de Bron. Om de kloof tussen de hoofdzakelijk door reclame - en PR-bureau's gecreëerde beeldvorming en de door burgers ervaren werkelijkheid te overbruggen zijn in dit rapport niet 95, maar slechts 27 stellingen opgenomen.

Levenskunst & Levensgeluk XI: Een Rad van interculturele levenskunst! (Heidi Muijen Civis Mundi Digitaal #56, maart 2017):
Inleiding
In het elfde deel schets ik een Rad van interculturele levenskunst als richting waarin interculturele deugden en praktijken ontwikkeld kunnen worden, bij wijze van voorlopig antwoord op de vraag van deze reeks.
Dit Rad schetst verschillende elementaire wegen van wijsheid naar een transculturele ofwel elementaire grondhouding van openheid en verbinding. Het Rad draait rond een spil van medemenselijkheid en onbaatzuchtige liefde, de quintessence, de liefdevolle bereidheid tot ontmoeting en dialoog. Die spil lijkt me het hart te vormen van diverse wijsheidstradities met rituele praktijken (van yoga, gebedsvormen, sjamanisme, meditatie en mindfulness). Alsook van vormen van deugdethiek, steeds met een couleur locale van de betreffende cultuur en tijd.
Het Rad van interculturele levenskunst geeft met de symboliek van de vijf elementen een interpretatiesleutel hoe het elementaire te herkennen in cultureel en historisch gekleurde verhalen, rituelen, praxis en visies. Het elementaire kan worden ontsloten door zich voorbij fricties en tegenstellingen op het oppervlakte niveau van (collectieve) meningen en belangenstrijd toe te wenden naar een dieptedimensie van liefdevolle wijsheid en medemenselijkheid (de naaf van het Rad). Tegelijkertijd zijn verschillen tussen mensen, culturen en wijsheidstradities onmiskenbaar. Vanuit het centrum en de quintessence uit gezien, draaien deze rond de spil van liefdevolle wijsheid en geven kleur en vorm aan wat mensen met al het leven en met elkaar verbindt.
Een uiterlijke en een innerlijke weg
De opvatting van recht en onrecht, van goed en kwaad, kunnen we op verschillende wijzen onder verschillende volkeren vinden, maar in de liefde verenigen wij ons allen, hetzij Oost of West, Noord of Zuid.

Europa's dilemma: speler of speelbal (Arnout Brouwers de Volkskrant 13 februari 2016, p. 18-19):
Ook Ivo Daalder, Amerikaans politicoloog met Nederlandse wortels en van 2009 tot 2013 Obama's man bij de NAVO, brengt het probleem dichter bij huis. Volgens hem is 'de renationalisering van de Europese politiek' als gevolg van de vluchtelingencrisis het hart van de veiligheidscrisis. Russische assertiviteit, IS-agressie en terreur - je kunt er mee omgaan, vooral met behulp van de NAVO, het enige functionerende veiligheidsmechanisme in Europa. Maar het grootste risico, zegt Daalder, is instorting van het Europese project.
'Een naar binnen gekeerd, gerenationaliseerd Europa is een grote bedreiging van de Europese veiligheid en de trans-Atlantische relatie', schrijft Daalder, die eraan herinnert dat het Europese project ook 'heel erg' een Amerikaans project is. 'Zeventig jaar, te beginnen met het Marshall Plan, zijn de VS betrokken geweest bij het doel van een open, samenwerkend en uiteindelijk vrij Europa. Rusland vormde een grote bedreiging daarvan in 2014 toen het Oekraïne binnenviel.
Maar een Europa dat niet langer open is, dat samenwerkende oplossingen ontwijkt en terugvalt op nationale oplossingen is een nog grotere en langduriger bedreiging voor de landen en volken van Europa.'
Tien jaar geleden was euroscepsis een gezond en begrijpelijk wantrouwen tegen al te sterke centralisering vanuit Brussel. Dat debat blijft actueel, maar het is iets anders dan het anti-Europeanisme van de huidige links- én rechtspopulistische partijen die te hoop lopen tegen alles wat ons continent verbindt en veilig houdt, ook in Nederland. Dát is weinig meer dan een recept voor zelfvernietiging.
Europese veiligheid, dat zijn we zelf.

Nog steeds een mirakel? De legitimiteit van het poldermodel in de eenentwintigste eeuw (Maarten Keune 14 oktober 2016):
Het boek neemt de legitimiteit van het poldermodel onder de loep en gaat uitvoerig in op de effectiviteit van het model, de legitimiteit van de polderactoren en de transparantie en efficiency van processen, onderling vertrouwen en samenwerking tussen de actoren. Het Nederlandse poldermodel kreeg midden jaren ’90 miraculeuze eigenschappen toegekend vanwege de plotselinge sterke groei van de economie en vooral de werkgelegenheid, en de consensuele hervormingen van de verzorgingsstaat. Zijn de uitkomsten 20 jaar later nog steeds zo goed en geldt dit ook voor factoren als innovatie, productiviteit, de kwaliteit van werk en gelijkheid? Zijn de nationale neo-corporatistische instituties nog in staat om economie en arbeidsmarkt te sturen in een tijd van verregaande globalisering, financialisering en Europese integratie? Welke belangen vertegenwoordigen de actoren van het poldermodel precies en zijn ze nog wel representatief? En hoe democratisch en transparant is het poldermodel? Met het bespreken van deze vragen wil Nog steeds een mirakel? De legitimiteit van het poldermodel in de eenentwintigste eeuw bijdragen aan het debat over hoe Nederland ervoor staat, welke kanten we op kunnen of moeten met onze democratie en ons sociaaleconomisch beleid en wat de rol daarin is van de overheid, sociale partners en andere actoren.

Niets te verbergen en toch bang of 'Ik walg niet meer zo van mezelf als vroeger' (Wilma de Rek interviewt Arnon Grunberg de Volkskrant 19 november 2016, Bijlage Sir Edmund p. 18-19):
blueblackblue%schaamte met socioloog Joop Goudsblom (1932), met wie hij bevriend is en die eens schreef dat de schaamte bij Grunberg zo diep zit 'dat hij uitzonderlijk ver durft te gaan om die schaamte te trotseren'.
'Goudsblom had vroeger een schaamteclubje waar ook psychiater Louis Tas deel van uitmaakte. Toen ik de leeftijd bereikte waarop ik daarbij had gekund, was Tas al dement, niet lang daarna is hij gestorven. Maar schaamte is inderdaad een belangrijk thema. Een psychiater zei laatst tegen me: jij schrijft dingen op die sommige mensen pas durven te vertellen als ze in therapie zijn.'
Volgens Goudsblom is het gekke aan schaamte het dubbele: Je wilt jezelf verbergen, maar doet het tegenovergestelde en maakt jezelf juist zichtbaar. Laat jij daarom je intiemste zelf zo gemakkelijk zien?
'Ik ben aan toneel gaan doen om die schaamte te overwinnen, ermee te spelen. Toneel was mijn redding, een manier om op een gecontroleerde manier alles te laten zien. Schrijven is dat ook. Daar kan het. Dat deze brieven nu in een boek staan, heeft ook iets veiligs, de boekvorm schept afstand.'

De crux van 'Welzijn en Welvaart' (Kwaliteit en Kwantiteit) is hoe richten wij onze levensenergie (levensbron, astraallichaam) om de geestelijke gezondheid te bevorderen? Of anders gezegd wat bezielt ons? Of hoe voorkomen we dat onze carrièrepolitici (of banencarroussel, de blinde vlek van Rutte Martin Sommer Volkskrant 4 juni 2016 p. 17) gebakken lucht verkopen? Het betekent dat we ook met de keerzijde van de medaille rekening houden. De route die we in het leven bewandelen, dus hoe wenden we onze energie aan en het doel - zingeving van het leven - een duurzame samenleving (rentmeesterschap) bevorderen, zijn één en hetzelfde.
Maar volgens Matthew Flinders, auteur van het boek Defending Politics: Why Democracy Matters in the 21st Century ligt de fout namelijk grotendeels bij de burger, die een vertroebeld beeld heeft van politiek en politici. In het bijzonder de jongste generatie, die geen herinneringen heeft aan onderdrukking en oorlog, is cynisch en onverschillig geworden ten aanzien van de verworvenheden van de democratie. Een ‘governing paradox’ is het gevolg: politici moeten steeds meer beloven om gekozen te worden, maar kunnen die beloftes door de veranderende rol van de politiek in de samenleving steeds minder waarmaken.

Ingevingen over zingeving (Gidi Heesakkers interviewt Tim Fransen de Volkskrant 4 december 2015, katern Vonk p. 7-8):
Cabaretier - én filosoof - Tim Fransen brak vorig jaar door met een show vol lichte antwoorden op zware vragen. Kan hij inmiddels zonder Nietzsche? En kan hij zonder appeltaart?
Nadat hij begin vorig jaar overtuigend jury- én publieksprijs van het Leids Cabaret Festival had gewonnen, gold Fransen als de grote belofte voor 2015. Hij trad daarvoor al geregeld op in comedycafé Toomler, thuisbasis van cabaretgezelschap Comedytrain, waarbij hij zich op 23-jarige leeftijd aansloot.
Daar ontmoette hij Theo Maassen, aan wiens oudejaarsconference hij meeschreef. Net als Maassen raakte hij goed bevriend met filosoof en voormalig Denker des Vaderlands René Gude, die hem aanmoedigde zijn lievelingsdenkers mee het toneel op te nemen.
Individualisme
En zo komt het dat Fransen in Het failliet van de moderne tijd op lichte toon een antwoord zoekt op de zware vraag of het leven voor de lege, cynische, egocentrische mens nog de moeite waard is om te worden geleefd. Of hoe hij de titel van zijn show verklaart: 'Het failliet van de moderne tijd is dat de werkelijke problemen van nu een gezamenlijke verantwoordelijkheid kennen, maar dat we te individualistisch zijn voor gezamenlijke oplossingen.'
Ben jij ook zo graag alleen?
'Ja. Ik moet alleen zijn om mezelf op een afstand te kunnen plaatsen van de wereld en los te komen van de gangbare gedachten die we allemaal hebben als we normaal functioneren. Als ik door Röcken loop en uit mijn comfortzone ben, lukt het beter de dingen die gebeuren te bevragen. Dat is de taak die de filosoof en misschien in mindere mate ook de cabaretier op zich neemt.
'Het is ook mijn tekortkoming, dat ik zo nodig alleen moet zijn. En het was ook de tekortkoming van Nietzsche. Ik denk dat hij zo vervreemd is geraakt van de wereld omdat hij zich helemaal niet meer wist te verhouden tot de wereld om hem heen.'
Dat lukt jou wel?'''
'Ja, maar ik moet er soms bewust mijn best voor doen. Relaties vind ik moeilijk. Ik duw een meisje al gauw weg, terwijl ik me ook wel realiseer hoe waardevol het kan zijn om iemand te hebben die je hand vasthoudt. En dat diegene niet per se een bedreiging hoeft te vormen voor mijn behoefte alleen te zijn.
'Connie Palmen heeft ooit gezegd dat ze haar grootste momenten van geluk ofwel ervaart in volledige afhankelijkheid, ofwel in juist volledige soevereiniteit. Als je iets wilt scheppen dat er nog niet is, moet je volgens mij op jezelf zijn teruggeworpen. Dan komt het toch echt op jezelf aan.'

Onze oerbehoefte aan een intieme ruimte of Privacy in gevaar? Welnee, die oerbehoefte laten we ons niet afpakken (Marjan Slob de Volkskant 30 november 2015, p. 18):
Oerbehoefte
Ik denk dat we een oerbehoefte hebben aan een intieme ruimte. Een plek waar je je kunt afgrenzen van anderen, waar je desgewenst even alleen kunt zijn met je ervaringen. Voor mij schuilt daarin de essentie van privacy. Toegegeven, de controle over die intieme ruimte is behoorlijk opgeschud door sociale media. Maar ik geloof dat we die controle wel weer zullen verwerven; daarvoor is die oerbehoefte simpelweg te sterk. Intimiteit is daarbij de sleutel om te beoordelen of iets al dan niet tot het privédomein hoort. Veel posts op sociale media vallen daar wat mij betreft buiten; dat zijn eerder gelikte reclamespots van de BV-ik die juist expliciet bedoeld zijn voor de buitenwereld. Dit soort posts bedreigen de privacy niet, want er was sowieso al niets intiems aan. Dat relativeert ook de zorg dat jongeren hun privézaken zomaar op het net zouden gooien. Ze hebben het wel over zichzelf, maar niet op een intieme manier - en ze voelen dat verschil zelf vaak prima aan.

Eenvoud in complexiteit - Marjan Slob • expert: ‘We hebben te lang gedacht dat we weten hoe de wereld in elkaar steekt’ (Filosoof Marjan Slob is Denker des Vaderlands. ‘Ruim denken’ is het centrale thema van haar tweejarig wijsgerig ambassadeurschap. Wat biedt dit motto leidinggevenden in het sociaal domein? ‘Voor mij is het belangrijkste dat je de complexe realiteit aanvaardt. 'Dat je niet verblind raakt door modellen, hoe prachtig ze ook zijn.’

De nieuwe wereld NPO2 (9 november 2015):
Colet gaat in gesprek met diverse gasten, op zoek naar maatschappelijke betrokkenheid, engagement en vrijzinnigheid. Hans Boutellier, die in zijn onderzoek Het seculiere experiment analyseert hoe het christendom verdween uit het maatschappelijke leven, en Volkert Engelsman, directeur van Eosta, een van Europa's grootste handelsondernemingen in biologische groenten en fruit.
Debat tussen de hoogleraren Hans Boutellier en Manuela Kalsky.
Hans Boutellier''' sprak woensdag 19 september 2007 zijn oratie uit in het kader van zijn aanvaarden van de Frans Denkersleerstoel ‘Veiligheid en burgerschap’, een initiatief van het politiekorps Amsterdam-Amstelland, de gemeente Amsterdam en FSW. Deze leerstoel biedt hem de mogelijkheid in nauwe samenwerking met de politie en de Dienst Onderzoek en Statistiek van de gemeente een onderzoeksprogramma op te zetten waarin onafhankelijk onderzoek wordt gedaan naar de ordening van veiligheid in een netwerksamenleving.
Van Manuela Kalsky vond de inaugurele oratie op 12 november 2012 plaats ter gelegenheid van de aanvaarding van de Edward Schillebeeckx leerstoel voor Theologie en Samenleving aan de VU. Voorafgaand aan de oratie was er het mini-symposium ‘God is ieder ogenblik nieuw’ in De Nieuwe Liefde over de vraag of, en zo ja hoe, religieuze diversiteit in het werk van Edward Schillebeeckx voorkomt.
Volkert Engelsman blackblue%Eosta. Eosta is genomineerd vanwege zijn "continue stroom van innovaties" op het gebied van voedseltransparantie, biologische productie en duurzame verpakkingen.

Groeit na 70 jaar de vredesmoeheid? of Toenemende xenofobie uitlaatklep voor ander onbehagen (Peter de Waard de Volkskrant 20 oktober 2015, p. 25):
Dat mensen vrede willen is een leuke gedachte voor de Kerst. In werkelijkheid willen mensen vooral hun dromen waarmaken en ambities realiseren. Daarbij gaan ze desnoods over lijken.
Vrede gaat na 70 jaar ook een keer vervelen', fluisterde een medewerker van de Europese Centrale Bank journalisten toe tijdens een etentje in Frankfurt. Het was zijn verklaring voor de toenemende afkeer van Europese instituten en voor - Wilders parafraserend - de tsunami van xenofobie die de laatste maanden waarneembaar is. Etc.
In werkelijkheid is de toenemende xenofobie niet meer dan een uitlaatklep voor een ander onbehagen: de toenemende irritatie over de gevestigde macht. Vrede betekent dat de macht en mooie baantjes veilig in handen blijven van het establishment: of dat nu de oude partijen in Den Haag zijn, de mediakopstukken in Hilversum of de zakelijke elite bij de banken en AEX-bedrijven. Weliswaar nemen niet meer de religieuzen de mensen de maat, maar enigszins clowneske mediadominees als Johan Derksen, Peter R. de Vries en Maarten van Rossem. Net als in de toneelwereld hebben in de mediawereld veelvuldig familiedynastieën (Brusse, Gortzak) de dienst uitgemaakt. Maar de nieuwe, zoals de families De Mol en Krabbé, pakken ook meteen het grote geld. Niemand ontzegt hun talent, maar het is een stuk gemakkelijker om als zoon of dochter van een gevestigde presentator of schrijver succes te hebben dan als zoon of dochter van de warme bakker in Sittard. De BN-telgen hebben kruiwagens en blokkeren de vele dubbeltjes in het land kwartjes te worden. Na John de Mol sr. volgen John de Mol jr. en Johnny de Mol.
Saai
Er zijn filosofen die vrede saai vinden. Vredestichters willen iedereen verbannen naar leeszaal en golfbaan. Oorlog is in hun ogen opwindend. Het leidt tot een golf van uitvindingen en innovaties en tot een machtsverschuiving, waardoor andere mensen een keer kansen krijgen.
Het is niet gemakkelijk om de aristocratie van Hilversum en de grachtengordel aan te pakken. Het is gemakkelijker de buitenwereld de schuld te geven dan af te komen van Harry Mens en Paul de Leeuw.

Gatenkaas Europa of Ik hoop dat minister Ploumen weet waarmee ze bezig is (René Cuperus de Volkskrant 10 augustus 2015, p. 14):
Het lijkt er soms op dat het debat over vluchtelingen en migratie door maar twee soorten mensen gevoerd wordt. Door mensen zonder hart en door mensen zonder verstand. Dat is wat Oxford-hoogleraar Paul Collier onlangs nog fraaier zo zei: 'The debate on migration is polarized into two positions, the heartless & the headless'.
Op de voorpagina van de krant van zaterdag werden Henk van Houtum en Martin Sommer tegenover elkaar geplaatst. De een wil de landsgrenzen opheffen. De stroom migranten valt toch niet te stoppen, en dat is ook helemaal niet erg. Migratie moet. Migratie is goed. Open grenzen zijn een teken van beschaving. De ander wil helemaal geen grenzen open, want vreest in dat geval voor een ernstige ontwrichting van de Europese samenlevingen. Etc.
Ik hoop dat minister Ploumen weet waarmee ze bezig is. Er is een enorm Europees belang mee gemoeid dat Afrika zich voorspoedig ontwikkelt. De ontwikkeling van Afrika schijnt, via de allernieuwste inzichten, aan ons bedrijfsleven te zijn uitbesteed. Ik wens Heineken, Boskalis en Unilever veel succes bij het onschadelijk maken van de demografische tijdbom van Afrika.

Om de waarheid te achterhalen is er volgens Pythagoras - in verband met de supersymmetrie in de schepping - geen complexe wiskunde nodig. Om de 10 dimensies (emanaties) weer te geven is de gebruikte wiskunde van het metrieke stelsel eenvoudiger dan bij de snaartheorie. Er behoeft slechts tot tien te worden geteld (Drie aanzichten, 4e en 5e Dimensie en 6e t/m 10e Dimensie vormen samen de tien gezichtspunten van Plato's Ideeënleer):

In het rapport 'E i V' draait het primair om gedragsverandering de Wederzijdse onafhankelijkheid (wederkerigheid, wisselwerking) tussen het Quartic reciprocity (quadrivium, vier gezichtspunten, vier domeinen) psychologie, sociologie, filosofie en ethiek, die samen een 5Ddenkraam vormen. Deze interdisciplinaire oplossing (de vier pijlers psychologie, sociologie, filosofie en ethiek) in het rapport ‘E i V’ sluit nauw aan bij:
- Evolutionaire kringloop Vier seizoenen, 'Mineralenrijk, Plantenrijk, Dierenrijk en Mensenrijk',
- 'Remslaap en Non-remslaap', de slaapcyclus, - 'De vier Bardo's',
- Pythagoras ‘bron van harmonie’: 'Meetkunde, Rekenkunde, Sterrenkunde en Muziek der sferen ' of Kwaliteit, Kwantiteit, Astronomie en Kunst,
- Paracelsus geneeskunst berust op vier pijlers: 'Alchemie, Astronomie, Filosofie en Ethiek',
- STEM-model 'Science, Technology, Engineering, and Mathematics',
- Happiness economics 'Economie, Psychologie, Sociologie en Gezondheid',
- Transcendentalisme 'Religie, Cultuur, Filosofie en Literatuur',
- Fritjof Capra De eenheid van leven (p. 69) 'Materiёle structuur, Vorm, Proces en Betekenis',
- Boeddha 'Vier Edele Waarheden',
- H.P. Blavatsky De Geheime Leer de synthese van 'Religie, Wetenschap, Filosofie en Kunst',
- 'Geestkunde - Zielkunde - Natuurkunde en Kunst' (Moraal van het Bijbelverhaal of Practice What You Preach),
- Binnen de vier wetenschapsdomeinen (sociale- en geesteswetenschappen, bèta, techniek en medisch, red.)

Voetnoot Collectieve angst is een verleidelijke minnaar (Arnon Grunberg Volkskrant 8 augustus 2015):
n er hard in: de atoombom was nodig want heeft ons vrede gebracht,' zegt Dick Büchel van Steenbergen, een Nederlandse overlevende van Nagasaki, in een mooi stuk van Marjon Bolwijn, donderdag in de Volkskrant. Een andere overlevende, Ronald Scholte, komt tot een tegengestelde conclusie.
Over de noodzaak van de atoombommen op Japan zullen ook historici nog wel even verdeeld blijven. Naar aanleiding van de herdenking van de atoomaanval verschenen oproepen om alle atoomwapens te ontmantelen, maar het verschil met pakweg dertig jaar geleden kon niet groter zijn. De collectieve angst betrof toen de atoombom. De Sovjet-Unie bestond nog, op het Museumplein werd gedemonstreerd tegen de kruisraketten, en Doe Maar zong: 'Jij moet nog huiswerk maken. Voordat de bom valt.'
Nu wordt de collectieve angst veeleer gesymboliseerd door de vluchteling, de moslim, Brussel, oftewel de EU.
De collectieve angst is een verleidelijke, maar ook zeer wispelturige minnaar.

'Carice, Halina, ik heb een neus voor jong talent' (Evelien van Veen interviewt Theu Boermans de Volkskrant 8 augustus 2015, Zomer magazine p. 10-15):
De man die met zijn Theatercompagnie tegen de gevestigde orde schopte, regisseert nu de volksvoorstellingen Soldaat van Oranje en Anne. Wat bezielt Theu Boermans?
Geloof je in geëngageerd theater? Zoals De Verleiders nu, die met een petitie naar Den Haag zijn gegaan om het financiële stelsel te saneren?
'Ik vind het fantastisch dat ze het doen, maar ik geloof er geen seconde in dat het ook maar iets teweeg gaat brengen in de financiële wereld. Ik wil in een van de komende seizoenen Jeanne d'Arc gaan maken bij het Nationale Toneel, een meisje dat zich offert uit religieus fanatisme - er is een link met jongeren die zich bij IS aansluiten. Maar het gaat mij om de taal, om het stuk, niet om de boodschap, maar om het feit dat er kunst van is gemaakt. Ik heb geen boodschap. Ik geloof niet dat je met theater de wereld kunt veranderen. Wel dat je iets teweeg kunt brengen bij de individuele toeschouwer. Dat je iemand, door op toneel te brengen wat net speelt in zijn persoonlijke leven, kunt raken in het hoofd, in het hart.'

'Migranten quotum? Het is geen melk' (Henk van Houtum de Volkskrant 8 augustus 2015 p. 11):
De Europese buitengrenzen zijn de dodelijkste op aarde, met alle migranten die er sterven. 'Dit is niet het beschavingsideaal waar Europa voor staat.'
U pleit voor meer aandacht voor rechtvaardigheid in het grensbeleid - wat bedoelt u daarmee? 'Als mensen met reden en recht vluchten, dan doet het aantal er niet toe. Nu vindt er volop discriminatie op geboortegrond plaats. Burgers uit sommige landen krijgen wel een visum voor de EU, voor mensen die elders zijn geboren is dat onmogelijk. Dat is een morele onrechtvaardigheid. We zouden het nationaal absoluut niet accepteren. Het zou betekenen dat iemand die in Venlo is geboren niet in Den Haag mag solliciteren. Iedereen zou op zijn achterste benen staan. Maar internationaal is het de norm.
'We hebben de verantwoordelijkheid om met elkaar op te trekken, ons niet in hokjes te laten opdelen. Dit moet geen wereld zijn van staten en burgers, maar een wereld van mensen.'

Raam dicht, deur wijd open (Martin Sommer de Volkskrant 8 augustus 2015 p. 25):
Uit het feit dat migranten hier komen, volgt niet dat ze het recht hebben hier te zijn.
Deze maand is het alweer acht jaar geleden dat Hendrik Jan Schoo overleed. Hij was met 61 veel te jong. Voor mij was 'HJ', eerst hoofdredacteur van Elsevier, later Volkskrant-commentator, een baken in de vaderlandse journalistiek. Weg van het journalistieke moralisme, de feiten wegen. Die aap moet van je schouder, zei hij. Let niet op wat ze ervan denken, maar schrijf op hoe het volgens jou zit. Ik dacht aan hem toen de hoofdredacteur van deze krant van de week een serie aankondigde over het vluchtelingenvraagstuk. Zo'n serie had Schoo vijftien jaar geleden ook geschreven. Etc. Naar verluidt liepen de gemoederen onder de regeringsleiders hoog op vanwege de halsstarrige of minimalistische houding van deze en gene. Dat is geen beschamende koehandel zoals menigeen dacht, maar illustreert hoezeer immigratie een brandende politieke kwestie is. Niet alleen rechten, ook belangen zijn in het geding, en het besef dat de burgers van de landen die migranten moeten opnemen, ook een vinger in de pap horen te hebben. Dat is winst. Want om met H.J. Schoo te spreken: het is raar om als het niet lukt het raam dicht te krijgen, dan maar de deur wagenwijd open te zetten.

DNB-president Klaas Knot heeft gelijk zowel wat betreft de kwantitatieve verruiming, geldcreatie, ex nihilo (uit het niets) in de EU als het voorstel om de maximale hypotheek die huizenkopers kunnen krijgen verder te laten dalen naar 90 procent van de koopsom. De paradox in het verhaal is dat Lex Hoogduin, ex-kroonprins van Nout Wellink, de voorstander van de Big Bazooka het gelijk aan zijn kant heeft gekregen.

Identiteitsproblematiek. II: Problematiek katholieke identiteit (Bert Laeyendecker Civis Mundi Digitaal #31, juni 2015):
Van rooms naar katholiek
Het werd snel anders. In 1971 publiceerde de Nijmeegse socioloog Jan Thurlings De wankele zuil, met als ondertitel Nederlandse katholieken tussen assimilatie en pluralisme. Die ondertitel verwijst natuurlijk direct naar de identiteit: gaan de katholieken, al dan niet geruisloos, op in de geseculariseerde cultuur? Hij lijkt geen ander demarcatiecriterium meer te kunnen vinden dan de band met de paus. Wat katholieken verder ook mochten denken of doen, aan die band hielden zij vast. Daar zat wel iets in maar onder de twee voorgangers van Franciscus is die band behoorlijk verzwakt[9]. Zo draagt een publicatie in 1982 van het Nederlands Gesprek Centrum als titel: Van rooms naar katholiek[10]. Dat is wel niet precies hetzelfde – niet zelden wordt er een onderscheid gemaakt tussen paus en de Romeinse curie – maar suggereert wel de tendens zich onafhankelijk te maken van het centrum. Dat kan samengaan met de behoefte aan een gezagvol en inspirerend leider waarbij men echter blijft hopen dat de (nieuwe) paus er zo een zal zijn. De figuur van Franciscus heeft in dat opzicht velen hoop gegeven en niet voor niets worden in de publiciteit vooral zijn persoonlijke houding en zijn conflicten met de curie beklemtoond. Dat neemt natuurlijk niet weg dat deze band als zodanig in de huidige situatie weinig inhoudelijks zegt over de katholieke identiteit.
[10] Vermeldenswaard is, dat in de jaren dertig prof. W. Pompe in het Utrechtse studentenorgaan Vox Veritatis waarschuwde tegen de identificatie van katholieke kerk en de Roomsche zaak. Een relevant citaat: “Naar mijn indruk dreigen in het bijzonder in ons land beide termen vereenzelvigd te worden. Dit zou een ernstig misverstand geven. En tot rampzalige gevolgen leiden. Werken voor de Roomsche zaak als hoogste goed bergt ernstige gevaren in zich, vooral voor de Katholieke Kerk. Wat is dan eigenlijk te verstaan onder de Roomsche zaak? De Roomsche zaak is een zaak, een affaire, een onderneming, met het doel om de belangen der Katholieken, hun aanzien en macht, te bevorderen. De Katholieken in Nederland zien met welgevallen hun aanzien en macht toenemen. ‘Roomschen dat zijn wij’, zingen wij, meer in Roomsche trots en uitdaging dan in Roomsche blijdschap. Men wijst op het stijgend aantal organisaties en haar stijgend ledental. Het getal speelt een groote rol. Men verkneukelt zich in het groote aantal aangeslotenen bij Roomsche vereenigingen, lezers van Roomsche kranten, Roomsche kamerleden, Roomsche onderwijs-inrichtingen, ziekenhuizen, enz. enz. Men wenscht een grooter aantal Roomsche notarissen, Roomsche boeken, enz. enz. Hier nu dreigt, evenals bij zoovele andere zaken, ondernemingen, de macht doel in zich zelf, einddoel te worden. Namelijk zoo, dat men de zaak omhoog werkt, om die macht en dat aanzien alleen”. Gecit. in Michel van der Plas, Uit het rijke Roomsche leven, 1963, 157.

Jeanine Daems over getaltheorie (Jeanine Daems de Volkskrant 28 december 2013):
Wat ik vooral leuk vind, is dat de buitenwereld zo een glimpje kan opvangen van hoe slimme wiskundigen met elkaar samenwerken. Hoe iedereen op elkaars ideeën reageert, natuurlijk elkaar graag de loef afsteekt, maar ook blij is om een goed idee te zien van iemand anders. Het idee achter de Polymath-projecten is dat veel mensen een kleine bijdrage leveren, in plaats van, zoals meestal gebeurt, enkele mensen een grote bijdrage. En alles mogen roepen is belangrijk! Dus niet iets voor je houden omdat je bang bent dat het misschien fout is.

Het bewustwordingsproces bestaat uit de uitwisseling tussen het vrouwelijk en het mannelijk, tussen 'Chaos, Gaia en Eros' en het 'Goede, Ware en Schone', tussen materie en geest (geestvonkatoom), tussen lagere Tetrade en hogere Triade, tussen chaos en harmonie, tussen navel (Epithumia) en hart (Thumos), tussen begin en het einde, tussen Alpha en Omega.
De Goddelijke liefde Eros (thumos) zorgt voor het verbinden terwijl daarentegen de keerzijde van Eros (Epithumia) voor het scheiden zorgdraagt. De negatieve betekenis van Eros staat voor wellust, driftleven, epithumia. Eros heeft een positieve en een negatieve betekenis.
Voor Jung betekent eros de religieuze drift, voor Freud de seksuele drift. Alles heeft zijn tegenstelling, begeerte inbegrepen.

Links en rechts staan in de politieke besluitvorming als gelijkwaardig tegenover elkaar. Voor het introduceren van de marktwerking door de overheid hielden de socialistische krachten (these) en rechtse, liberale krachten (antithese) elkaar aardig in evenwicht.

Zeg maar ja tegen het leven liet hij Sonneveld zingen (Hans Wansink de Volkskrant 23 juli 2013):
De zondag overleden dichter en journalist Michel van der Plas (85) maakte vooral furore als liedjesschrijver.

‘Ik : blijven vertellen tot ik niet meer kan’ (Angela Wals interviewt Jules Schelvis de Volkskrant 4 maart 2013):
‘Er is één getuigenis die ik nooit zal vergeten’, zei koning Willem-Alexander tijdens de Dodenherdenking 2020. ‘Een kleine man met heldere ogen vertelde ons het verhaal van zijn reis naar Sobibor, in juni 1943. Zijn naam was Jules Schelvis.’ In dit interview vertelt Schelvis, die in 2016 op 95-jarige leeftijd overleed, aan de Volkskrant hoe hij zich na de oorlog herpakte.

Overlevenden van de opstand
Het aantal overlevenden van Sobibor is niet exact bekend. Algemeen wordt aangenomen dat het er minder dan vijftig zijn. Jules Schelvis komt in zijn boek Vernietigingskamp Sobibor tot 47, waaronder vijf mannen die op 27 juli 1943 uit het Waldkommando ontsnapten. De overige 42 zijn overlevenden van de opstand van 14 oktober 1943.

Selma Leydesdorff boek Sasha Pechersky de Russische soldaat die de opstand van Sobibor leidde:
Samenvatting
Op 14 oktober 1943 leidde Aleksandr ‘Sasha’ Pechersky een massale ontsnapping uit het vernietigingskamp Sobibor in Polen, de enige succesvolle opstand van gevangenen in de Tweede Wereldoorlog. Maar toch kreeg Pechersky hiervoor later nooit de publiekelijke erkenning die hij verdiende. In zijn thuisland Rusland werd hij juist gewantrouwd, enkel en alleen omdat hij gevangen had gezeten. De vroegere communistische wereld verschilde daarmee hemelsbreed van het Westen in de manier waarop ze de moord op de joden herdacht. Selma Leydesdorff biedt een fascinerend inzicht in een cruciale periode in de geschiedenis. Haar soms ontluisterende verhaal benadrukt dat de joden niet passief waren tegenover het Duitse geweld, en toont de wrange geschiedenis van de joden die slachtoffer werden van het stalinisme, net nadat ze de nazigruwelen hadden overleefd. Een bijzondere biografie van een vergeten held, gebaseerd op niet eerder gebruikte documenten en interviews met ooggetuigen. Selma Leydesdorff (1949) is historica en emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is internationaal bekend als prominent onderzoekster en theorievormer op het gebied van mondelinge geschiedenis, oral history. Deze methode gebruikte ze onder meer voor haar in 2008 verschenen De leegte achter ons laten. Een geschiedenis van de vrouwen van Srebrenica.

Voor alsof het een wiel was in het midden van een wiel (Deel I, p. 157) of als het ware een wiel in het midden van een wiel was (Deel II p. 629) kan ook gelezen worden een kleine kringloop binnen een grote kringloop of de levenscyclus van een mens (menselijke natuur) binnen de levenscyclus van een universum (Het wiel van dharma). Op aarde vinden analoge energetische processen plaats (Wet van analogie: ‘Zo Boven zo Beneden’). Een elektronenschil (SCHILLEN) kan met de baan die een planeet beschrijft worden vergeleken. De Éne werkelijkheid maakt het mogelijk de in de kosmos verborgen repeterende patronen, van heel klein (atoom) tot heel groot (meta-universum) te duiden en de huidige tijdgeest te leren begrijpen.

De zigzag van de middenpartij
De kiezer gelooft het niet (Amber Davis De Groene Amsterdammer 1 augustus 2012):
Van verkiezing tot verkiezing slingeren Nederlandse middenpartijen heen en weer tussen progressieve en restrictieve immigratieposities. Is die spagaat te overwinnen? Er zijn mogelijkheden, maar vooral problemen.
Middenpartij CDA, en met haar PVDA en VVD, zijn de ene dag hardliners, de volgende dag weer brave multiculti’s. Deze zigzagbeweging heeft een logische basis in kiezersvoorkeuren. Maar een logische beweging is niet noodzakelijkerwijs een effectieve. De kiezer wantrouwt middenpartijen op terreinen als immigratie, maar ook Europa, die niet makkelijk in een links-rechts-tegenstelling passen, waardoor ze gedoemd zijn de strijd te verliezen van partijen op de flanken.
De zigzagbeweging komt voort uit twee tegengestelde krachten. De eerste is de roep van de kiezer om een meer restrictieve opstelling van partijen. Zowel de achterban van de PVDA als die van het CDA vindt dat hun partij zich permanent te slap opstelt op het immigratiedossier. Dit is het gat waar de anti-immigratiepartij in springt om ontevreden kiezers weg te kapen.

Umberto Eco heeft het op de wereld van Hermes Trismegistos gebaseerde boek ‘De slinger van Faucoult’ geschreven.
Het boek ‘Wittgenstein’ van Etienne Kuypers geeft een interessante toelichting op de ‘Slinger van Faucoult’.
130: Om bij te dragen aan het persoonswordingsproces moet opvoeding een appèl tot authenticiteit zijn, een bewustmaken op individuele verantwoordelijkheden om zelf het bestaan in vrijheid zin te geven. Doordat in de dialectiek der leefwerelden van leraar en leerling een gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaat, kan het actuele gezamenlijke leven als zinvol worden ervaren om de toekomst open tegemoet te treden.

Het verhaal over de uittocht van het joodse volk uit Egypte en hun zoektocht door de woestijn naar het beloofde land is een metafoor voor het leven, die met behulp van de levensboom wordt gesymboliseerd. Het is een lange weg, waarop je door vallen en opstaan het leven ontdekt. Het boek De Bijbel als Schepping van Friedrich Weinreb is op de getallensymboliek van Pythagoras gebaseerd. Of zoals Jos Quak in zijn scriptie Stichters in crisis stelt: 'Bij Boeddha draaide de crisis om de confrontatie met de vergankelijkheid en bij Mohammed om de morele identiteit van het bovennatuurlijke wezen dat aan hem verschijnt. Zowel bij Boeddha als bij Mohammed maken de crisiselementen deel uit van een proces dat bedoeld is om de crisis op te lossen.'

Nieuwe generaties raken gewend aan een Amorele overheid, die een amorele samenleving laat ontstaan (Marcel van Dam 26 mei 2011). Timmermans pleit voor realpolitik. Principeloos in harde wereld van realpolitik.

De afgelopen decennia hebben te veel managers zich met het doorschuiven van problemen bezig gehouden. De hamvraag is nu of je voor het 'oplossen of doorschuiven' van problemen riant wordt beloond? Primair draait het nog steeds om het onderscheidt tussen thumos en epithumia van Plato. Al geeft Freud met zijn Über-ich, Ich en Es een nieuwe doorsnede. Het ééndimensionale marktdenken (Groupthink) viert hoogtij en werkt alleen nog maar contraproductief.

Wie we dachten te zijn wordt door microbiologen niet volledig overhoop gehaald. Wel komen we dichter bij de waarheid wanneer ook met de zonne-energie en de vier jaargetijden Lente, Zomer, Herfst en Winter rekening wordt gehouden. Zonder zonne-energie is menselijk leven op aarde überhaupt onmogelijk.

De definitie van het reflexief bewustzijn biedt, net als de Allegorie van de grot van Plato of het Hologram-paradigma (Cultuur holografisch gespiegeld, Het holografische paradigma) een model om de spiegelwerking van de psyche, het bewustwordingsproces te verklaren.

Wat betreft het debat over Platform 2032 ondersteunt de opinie van Karin Heijer docent Wiskunde aan het Erasmus Gymnasium Rotterdam en Bestuurslid van Beter Onderwijs Nederland (BON) het rapport 'E i V'. Het zal ook duidelijk zijn dat de spelletjes die politici spelen minder complex zijn dan het lijkt en dat er behoefte blijft aan stoorzenders, het tegenwicht van een Jaap Dronkers.

In de esoterische literatuur wordt annihilation of self uitgebreid besproken, bijvoorbeeld in het boek De Sleutel tot de Theosofie van H.P. Blavatsky en het hangt op aarde met het verschijnsel annihilation (vernietiging) in de natuur samen.

Primair draait het om het leerproces laat de discipel de vernietiger vernietigen.

Een viertal ontstaat door de Triade, 'Ruimte en Tijd', 'Energie en Tijd' en 'Energie en Materie' tot de éne werkelijkheid te combineren.

De Éne werkelijkheid maakt het mogelijk de in de kosmos verborgen repeterende patronen, van heel klein (atoom) tot heel groot (meta-universum) te duiden en de huidige tijdgeest te leren begrijpen. De éne werkelijkheid wordt gesymboliseerd door de levensboom en de ommekeer, de boom van kennis van goed en kwaad, de bewustzijnsevolutie van de mens. De essentie van het leven draait om de mens als microkosmos met de macrokosmos te verbinden. De opzet van de wetenschap de quantummechanica met de relativiteitstheorie te integreren is een doodlopend spoor. Wel biedt recent wetenschappelijk onderzoek een coherenter beeld op het Akasha-veld. Het meervoudig brein-model van Herrmann, het typologisch model van Jung, het model van leerstijlen van Kolb en de roos van Leary (en wellicht nog andere modellen) lijken ergens allemaal op elkaar. Voor de wetenschap is het thema ‘Wederkerigheid' en 'Synchroniciteit’ een hot item. Er is niets nieuws onder de zon. Wat wel vernieuwt is de tijdgeest. De vorm verandert maar niet de inhoud.

De 'Derde weg' heeft in het onderzoeksrapport 'E i V' op de relatie tussen 'Chaos - Gaia - Eros' en het Eeuwig 'Goede - Ware - Schone' van Plato, op de synthese tussen 'vrouwelijk en mannelijke' energie (aantrekken en afstoten) betrekking.

Plato was een van de eersten die wees op de universele betekenis van nabootsend gedrag. Maar wat Plato echter niet deed, is wijzen op het gedrag dat zich richt op bezitten. Voor René Girard is nu juist dit toe-eigeningsgedrag uitermate belangrijk om nabootsing te kunnen verklaren. Veel wetenschappers hebben Plato gevolgd in het reduceren van nabootsend gedrag tot een aspect van mindere betekenis en waren hierdoor niet in staat de centrale rol, die imitatie heeft in het menselijke samenleven, te zien. Mimesis is essentieel voor de morele catharsis, aldus Aristoteles.

In het universum is de verborgen 5e dimensie, de gebroken symmetrie, de medaille met twéé kanten een gegeven. De mensheid wordt daardoor op aarde uitgedaagd voor zijn "survival of the fittest" slimme 'en-en' oplossingen te bedenken. De wiskundige Benoît Mandelbrot stelt dat de werkelijkheid veel beter met zijn fractale geometrie kan worden beschreven. Het is net als met de telling van Pythagoras zeker een manier om op de complexe werkelijkheid grip te krijgen.
De gebroken dimensie van Mandelbrot heeft op het getal 1,618 van de Gulden snede betrekking.

Zoals E. F. Schumacher stelt: ‘We hebben grote behoefte aan een betrouwbare kaart van de werkelijkheid’. De mens maakt deel uit van de triade Kenner, Kenproces en Kenproduct (Knower, Knowing, and Known). Het betekent dat we deel uitmaken van het leerproces en de waarheid is dat we op aarde met de éne werkelijkheid, het ruimtetijd-continuüm dat we onderzoeken in contact kunnen staan.

De negatieve betekenis van Eros (fohat) staat voor wellust, driftleven, epithumia. Voor Jung betekent eros de religieuze drift (moslimfundamentalisme), voor Freud de seksuele drift. Alles heeft zijn tegenstelling, begeerte inbegrepen.
Carl Jung legt een accent op de schaduwzijde en Roberto Assagioli op de verborgen keerzijde, de lichtzijde. In het rapport ‘E i V’ wordt een grote verscheidenheid aan gezichtspunten uitgewerkt.

In het A-veld zijn 'Ruimte en Tijd' ('Eindeloos bewustzijn en Eeuwige duur') één. Het brengt de keerzijde van het gemanifesteerde ruimtetijd-continuüm, de materiesymmetrie tot uitdrukking.
‘Energie en Tijd’ toont de twee complementaire grootheden van een kwantum en brengt reflectie, de spiegelsymmetrie tot uitdrukking. De absolute tijd staat voor het eeuwige nu op het grensvlak van ’Ruimte en Tijd’, de 4e dimensie van Ouspensky die niet kan worden waargenomen. Er bestaat als het ware geen heden, verleden of toekomst. Het nu is wel met verleden en toekomst verbonden.
’Energie en Materie’ is op de beroemde formule van Einstein E=m.c² gebaseerd en staat door het kwadraat van de lichtsnelheid (snelheid van een foton) met een getal, de tijdsymmetrie in verband. Materie is een uitdrukkingsvorm van energie. Voor fotonen geldt hetzelfde als voor neutronen, synapsen, gedachten en gevoelens (communicatie) ze verschijnen en verdwijnen. Een foton is een voorbeeld van een kwantum. Een foton is de kleinst mogelijke eenheid van licht.

Volgens het rapport ‘E i V’ dienen zowel de economie als de natuurkunde hun ééndimensionale denkwijze, hun tunnelvisie op de werkelijkheid op te geven. Zonder deze voorwaarde is het onmogelijk voor de gesignaleerde vraagstukken adequate oplossingen aan te reiken. Wat betreft de natuurkunde gaat het om elf dimensies (zie artikel Waar tijd en ruimte knellen van Martijn van Calmthout in de bijlage Sir Edmund (p. 34-36) in de Volkskrant van 27 september 2014). In het rapport ‘E i V’ hebben deze dimensies op de interdisciplinaire aanpak betrekking. Uiteindelijk gaan alle disciplines een logisch, consistent en geïntegreerd geheel vormen. Of met andere woorden het gaat volgens de wiskundig en filosoof Johan van Benthem over de ‘smeerolie’ die mensen met elkaar verbindt (zie artikel Vonk van verstand in de bijlage Sir Edmund (p. 38-41) in de Volkskrant van 27 september 2014).

Tijdschrift over ouder worden & samenleving thema Brein (Gerōn maart 2014, Jan Willem van de Maat & Inge Klück interviewen Erik Scherder, p. 17-20):
Erik Scherder: Zitten is het nieuwe roken
Wijsheid
Wij associëren ouderen met wijsheid. Is dat eigenlijk terecht?
Dat is terecht. Het wegsluizen van negatieve herinneringen waar ik eerder op wees. Dat komt uit studies die over wijsheid gaan. Wat je ziet is dat je met het ouder worden nog eens nadenkt voordat je primair reageert. Je herwaardeert emoties. Je slaapt er even een nachtje over en reflecteert er over. Daar zie je de wijsheid in terug: je controleert meer, je bent minder impulsief, omdat je meer remt dan vroeger. Dat systeem versterkt zich. Daar heb je ook echt wat aan. Wij spreken graag over de ‘cognitieve reserve’. Hoe meer je je hebt ingespannen tijdens het leven, hoe meer complexiteit zich er in dat brein afspeelt. Dat is fijn, want als er dan een moeilijke situatie ontstaat, dan kun je daarop terug vallen.

‘Poldermodel is feodaal geworden’, Grimbert Rost van Tonningen, Organisatieadviseur (Robert Giebels interviewt Rost van Tonningen de Volkskrant 10 augustus 2012)
Wat heeft die teloorgang van het model veroorzaakt?
‘Het werd, zeg maar, overrijp. De pioniers die het model hebben opgezet, zoals Wllem Drees, verdwenen na verloop van tijd. Hun opvolgers waren minder gemotiveerd en speelden elkaar baantjes toe. Het model is decadent en feodaal geworden. Het sluit niet meer aan bij de samenleving.’
Waar leest u dat aan af?
‘En de overheid is een waterhoofd met maar liefs 350 adviescolleges die ambtenaren karrenvrachten overbodig werk bezorgen. In die belangenclubs en in de geprivatiseerde ondernemingen lopen ongeveer vijfhonderd polderbestuurders rond met vaak twintig tot dertig baantjes. Niet op grond van hun expertise, maar primair op basis van hun partijlidmaatschap.’

Het voorstel van Klaas Knot krijgt niet de aandacht, die het verdient.
Joris Luyendijk laat in zijn boek Dit kan niet waar zijn zien dat juist door de sterke bankenlobby, de banken niets van de kredietcrisis hebben geleerd (p. 95):
'Het werd me allemaal te veel,' concludeerde Smith in het laatste hoofdstuk van Why I Left Coldman Sachs (personnel "revolving-door" with US government). 'Jaren geleden hadden we Griekenland geadviseerd hoe het land met derivaten de eigen schulden kon verbergen. Nu waren de rapen gaar en adviseerden we hedgefunds hoe ze munt konden slaan uit de chaos in Griekenland.
96: Daarom was Smith niet alleen gestopt met zijn werk, maar had hij gekozen voor de rol van klokkenluider.
Wow, was mijn eerste gedachte toen ik het boek dichtsloeg. Hier noemt iemand man en paard. Maar de sector reageerde opgelucht, en zelfs verveeld. Smith had enkel praktijken beschreven die legaal zijn en vallen onder caveat emptor.
137: Er is niet gebroken met de accountantskantoren en kredietbeoordelaars, laat staan dat banken zijn gaan lobbyen voor een universele verhoging van de kapitaaleisen; ze hebben miljoenen gestoken in een lobby om die buffers juist laag te houden.

In het onderzoeksrapport 'E i V' staan de marktfundamentalisten in het Westen lijnrecht tegenover de moslimfundamentalisten in het Oosten. Om een juiste balans, weg van de afgrond te creëren is een paradigmawisseling, cultuuromslag in zowel het Westen als het Oosten hard nodig.

'Even geen Nobelprijs economie meer' (OPINIE - Jan Derksen Volkskrant 30 november 2011)
De economen bedrijven geen l'art pour l'art, maar zijn ervoor onze economie wereldwijd in een goede staat te houden en deze te helpen verbeteren. Dit is mislukt. Deze mislukking moeten de wetenschappers zich aantrekken. Als ze dit niet doen, kunnen we niet verwachten dat ze echt verder komen met hun theorieën en modellen. Dat betoogt hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen.
De economen zijn te veel onderdeel van de politieke ideologie en praktijk geworden en dus 'medeplichtig' aan politieke blunders. De economische wetenschap heeft kortom veel te weinig gezag opgebouwd in onze samenleving.

'200 fundamentalistisch geklede spoken zijn niet gevaarlijk' (Brussen vs Von der Dunk: Volkskrant 10 oktober 2011)
Met haar verzet tegen het boerkaverbod verloochent de PvdA haar emancipatoire verleden, meent Bert Brussen. Maar volgens Thomas von der Dunk werkt seculiere verlichtingsdwang averechts.
Het is evident dat de sociaal-democraten, net als begin 20ste eeuw met de destijds gangbare patriarchale verhoudingen, worstelen met de spanning tussen individuele en collectieve emancipatie. Toch levert de PvdA aan de integratie van moslims haar bijdrage met geëmancipeerde vrouwen als Nebahat Albayrak en Khadija Arib, wier politieke zichtbaarheid dan ook - als grootste bedreiging voor het eigen dierbare vijandbeeld - niet door de PVV wordt geapprecieerd.
Onze samenleving is niet in gevaar door tweehonderd fundamentalistisch geklede spoken, maar door de hebzucht van een zeer reële rechtse bankierselite, die Amerika en Europa op de rand van de financiële afgrond heeft gebracht. Met reden is 'integratie' bij de kiezer momenteel uit de topvijf van maatschappelijke problemen verdwenen.
De economische verzwakking van het Westen als gevolg van de neoliberale privatiserings- en dereguleringswaan verklaart in hoge mate de maatschappelijke woede van dit moment, omdat zij de levensstandaard van velen bedreigt. Het bestaansrecht van de PvdA is afhankelijk van haar vermogen om aan die terechte woede constructief vorm te geven.

Essay Pleidooi voor gematigdheid
Liberalisme onder vuur (Ian Buruma De Groene Amsterdammer 6 oktober 2010):
In de geschiedenis zijn veel verdorven compromissen gesloten, maar meestal niet door liberalen. Want liberale tolerantie is niet hetzelfde als onverschilligheid, het compromis heeft zijn grenzen. Het beste antwoord op vermeende islamitische dreiging is vrijheid en verdraagzaamheid.
En mensen die gematigdheid en tolerantie propageren en menen dat we moslims moeten accepteren als medeburgers, worden weggezet als ‘verzoeners’ en ‘collaborateurs’, alsof ze de Chamberlains en Halifaxen van vandaag waren, terwijl Geert Wilders, Ayaan Hirsi Ali, Newt Gingrich, Pamela Geller en Sarah Palin vervuld waren van de buldog-spirit van Winston Churchill. Het plan, dat werd goedgekeurd door de burgemeester van New York, om een islamitisch cultureel centrum te bouwen in de buurt van Ground Zero, geleid door een gematigde soefi-imam die de aanslagen van 11 september afkeurde, werd door Newt Gingrich vergeleken met het oprichten van een nazi-monument naast een holocaustmuseum.

Debat over beschavingsideaal
Straks kunnen we ook supermensen maken (Peter Giesen de Volkskrant 22 mei 2010):
Michael Sandel en Nick Bostrom zijn twee van de veertien prominente sprekers op de Nexus-conferentie, vrijdag 11 juni 2010.
Met Bostrom en Sandel botsen twee mensbeelden. Bostrom gelooft in de scheppende mens, die zich van andere dieren onderscheidt door zijn meesterschap over de natuur. Sandel erkent de menselijke creativiteit?, maar waarschuwt voor hubris, voor de hoogmoed van een mens die zijn beperkingen niet meer wil zien. Sandel: ‘De idee dat de mens de natuur moet beheersen om menselijk te zijn, is een valse idee van vrijheid. Meesterschap over de natuur is geen doel op zich. Meesterschap is goed om bijvoorbeeld ziekten te overwinnen. Maar het is niet noodzakelijkerwijs goed. De atoombom is ook een vorm van heerschappij over de natuur. We moeten kijken waar ons meesterschap toe leidt, of het in overeenstemming is met onze morele waarden’.

Het geweten van katholiek Nederland (Peter de Waard de Volkskrant 24 december 2009):
Het artikel dat naar aanleiding van het overlijden van Edward Schillebeeckx is geschreven stipt het thema van de dualiteiten aan. Schillebeeckx stelt dat er geen enkel theologisch argument is tegen de wijding van vrouwelijke priesters.
Schillebeeckx verklaart dat ‘de mens zonder relatie tot een levende God een absurd en onbegrijpelijk wezen zou zijn. Zonder vrije en goede God zouden goed en kwaad op hetzelfde niveau liggen.’ God sterkt volgens hem de mensen in de overtuiging dat het goede het wint van het kwade. ‘Kortom, dat het leven ondanks alle negatieve ervaringen toch zin heeft.’

Door de interacties ('these + antithese') tussen de 'alfa- en de bètawereld' kan synthese ontstaan. De gammawetenschap is als het ware de schakel tussen de alfa- en bèta-wetenschappen. Om de complexe werkelijkheid te duiden gaat het om de synthese, de status quo van de alfa, bèta en gammawetenschappen, tussen these, antithese en synthese, namelijk de unificatietheorie. Of met andere woorden de synthese van religie, wetenschap en filosofie. Het thema 'Egospelletjes en Unificatietheorie' komt in de De Bhagavad Gita uitgebreid aan de orde. Er is niets nieuws onder de zon.

Johan Pameijer Genesis of Darwin (REFLECTIE NR. 2 2009), slotconclusie: Darwin of Genesis. Ze hebben allebei gelijk.

Windmolens draaien nog niet (Michael Persson de Volkskrant 13 december 2008):
Het wordt nog een hele zoektocht naar ruimte om straks zeker duizend windmolens te plaatsen, zoals het kabinet wil. In het deze week uitgelekte Waterplan van de betrokken ministeries is wel een poging gedaan. Er zijn twee gebieden aangewezen die in principe bestemd zijn voor windmolenparken, en twee gebieden waar nog extra ruimte gevonden moet worden. Daarmee komt een eind aan de wildwesttaferelen in de zeewindbusiness, zegt Chris Westra van Energieonderzoek Centrum Nederland in Petten, een winddeskundige die in de werkgroep zat die de gebieden heeft aangewezen.

Om de éne werkelijkheid te duiden maakt Ken Wilber van IBS (Integraal besturingssysteem) gebruik. Het "Wilber-Combs-rooster" kan als een sterk vereenvoudigde weergave van het pedagogische denkmodel worden opgevat.

Door socialisten werd er vroeger op gewezen dat de directeur het volk arm en de pastoor ze dom hield. Nu is er ondanks de welvaart zelfs een grotere tweedeling tussen arm en rijk aan het ontstaan. De kredietcrisis laat zien dat de bestuurders te veel met het bemachtigen van bonussen in de weer zijn geweest en dat ze daardoor onvoldoende tijd hebben overgehouden om echt op het winkeltje te passen. Nu zorgen het onderwijs en de teloorgang van de media (Volkskrant 13 december 2008) er voor om de domheid van het volk te bevorderen en de toezichthouders, die zich met gebakken lucht bezig houden voor het eerste. Het Stockholmsyndroom is een bekend verschijnsel dat zich bij een toezichthouder kan voordoen, namelijk men wordt een soort van belangenbehartiger van de ondertoezichtgestelde.

Michaël Zeeman (de Volkskrant 4 september 2008):
In het boek de The dark Side van Jane Mayer wordt ontvouwd wat er de afgelopen zeven jaar is gebeurd met het ambt van de Amerikaanse president. Vanaf het moment dat op 11 september 2001 die eerste twee vliegtuigen in de Twin Towers in New York landden, is een groep gewiekste juristen rond vice-president Dick Cheney in de weer geweest met het versterken van de machtspositie van de president, buiten de ‘checks & balances’ van de Amerikaanse grondwet om. Hun oogmerk – en vooral dat van Cheney – was de president, zo veel mogelijk en zo verstrekkend mogelijke bevoegdheden toe te kennen, onder het uitschakelen van de controlebevoegdheden van het parlement.
Kishore Mahbubani: De fundamentele fout in het westerse denken is dat de westerlingen menen dat alle oplossingen in de wereld van hen moeten komen, terwijl zij in werkelijkheid de oorzaak zijn van veel van die problemen. De V.S. en Europa nemen niet de leiding bij zoiets belangrijks als de bestrijding van het broeikaseffect. Na 9/11 zijn de V.S. van Bush meer dan ooit als hypocriet te boek komen te staan.