7. Filosofie

Krishna B.G. 11.32: - De Allerhoogste Heer zei: "De Tijd ben Ik, de grote vernietiger der werelden hier bezig met de vernietiging van alle mensen, behalve jullie (broeders) alleen, zullen alle soldaten die aan beide zijden staan opgesteld, hun einde vinden".
H.P. Blavatsky: … hetzij men zich naar de bloem van het oosten of naar de academies van het westen keert, het reizen langs het pad gebeurt zonder zich te bewegen. U bént het pad (De stem van de stilte).
Henri Bergson: De wetenschap van de materie dient dan ook een onderdeel te zijn van de wetenschap van het leven, en niet omgekeerd.
De schepping is geen statisch geordend geheel: het leven is een creatief proces, het werk van een kunstenaar, een doelgericht gebeuren.
Niels Bohr: Een ieder die niet ontzet is door de kwantumtheorie heeft haar niet begrepen.
Niels Bohr heeft het fenomeen dat licht zich gedraagt of als deeltje of als golf, afhankelijk van de proefopstelling, maar nooit als beide tegelijk complementariteit genoemd.
Niels Bohr had ‘tegengestelden zijn complementair’, het yin/yang-symbool als wapenspreuk.
Wolfgang Pauli vatte de relatie tussen psyche en materie op als een spiegelsymmetrie.
(Engelien Scholtes boek De verborgen dimensie in het werk van Jung en Pauli)
Carl Jung: Mijn leven is de geschiedenis van een zelfverwerkelijking van het onbewuste.
In de archetypen zijn alle ervaringen gegeven, die sinds de oertijd op deze planeet zijn voorgekomen.
Alleen dat wat iemand werkelijk is heeft helende kracht.
Tot persoonlijkheid kan niemand opvoeden, die dat zelf niet is.
Magaret Atwood: Democratieën zien van oudsher altijd openheid en rechtsorde als een van hun belangrijkste kenmerken. Ter wille van de vrijheid moet de vrijheid worden verloochend. Om een betere wereld te bereiken – de utopie die ons beloofd is – moet eerst de dystopie heersen.
P. Krishna: De wanorde die we om ons heen zien in de maatschappij is een projectie van de wanorde die aanwezig is in het menselijk bewustzijn.
Zygment Bauman: In plaats van verbonden burger was de mens ongebonden consument geworden. (Jenne Jan Holtland Volkskrant 10 januari 2017 p. 10)

Vijf domeinen - 5D-concept (5Ddenkraam, Integrale visie, Wijsheidssleutels, 'Wereldbrein en Cybernetica')

LaoZi: Zij die het zeggen weten het niet, zij die het weten zeggen het niet.
Zij die spreken weten niet en zij die weten spreken niet.
Socrates: Ik weet dat ik niets weet.
Mattheüs 6:1-34 Aalmoezen
1. Hebt acht, dat gij uw aalmoes niet doet voor de mensen, om van hen gezien te worden; anders zo hebt gij geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.
2. Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geëerd mogen worden. Voorwaar zeg Ik u: Zij hebben hun loon weg.
3. Maar als gij aalmoes doet, zo laat uw linker hand niet weten, wat uw rechter doet;
4. Opdat uw aalmoes in het verborgen zij; en uw Vader, Die in het verborgen ziet, Die zal het u in het openbaar vergelden.
G.W.F. Hegel: Uit de these van zijn en de antithese van niet zijn komt de synthese van worden.
Teilhard de Chardin: Nooit de wapens neerleggen. Het op een ander vlak proberen, meer op dat van de waarachtigheid, daar, waar het succes niet wordt afgemeten aan de individuele ontplooiing, maar aan het trouwe streven om de wereld rondom wat minder hard en wat menselijker te maken... Men moet zover zien te komen, dat het besef van wat wezenlijk is voor ons leven en handelen wordt bewaard en er daarbij definitief van afzien om zelf gelukkig te worden. Hier ligt het geheim, niet de illusie, van de goddelijke middenweg.
Pierre Teilhard de Chardins: De evolutie die zich van zichzelf bewust wordt’ of ‘In het voltooide christelijke universum (in het 'pleroma', zoals Paulus zegt) blijft God per slot van rekening niet alleen; nee, hij is alles in allen (en pâsi panta Theos ) - de eenheid in en door de verscheidenheid.
William Shakespeare: De hele wereld is een schouwtoneel en alle mensen zijn maar acteurs.
To be, or not to be; that is the question. De kunst een spiegel is die men de natuur voorhoudt.
There are more things in heaven and earth, Horatio, Than are dreamt of in your philosophy (Hamlet 1.5.166).
Martin Heidegger: De filosofie is aan haar eind. En wie neemt nu de plaats van de filosofie in? De cybernetica. Of de vrome die zich openstelt? Maar dat is geen filosofie meer. Wat is het dan? Het andere denken noem ik het.
Voor een waarlijk vreugdevol en heilzaam menselijk werk om te gedijen, moet de mens in staat zijn op te klimmen vanuit de diepten van zijn aarding thuis tot in de ether. Ether staat hier voor de vrije lucht van de hoge hemelen, het open bereik van de geest.
'Wij zijn gasten van het leven', want we kunnen niet kiezen waar we worden geboren, we weten niet waarom we in het leven zijn geworpen.
John Algeo De toekomst van materie is een toenemende etherealisatie.
Maarten Luther Alle schepselen zijn maskers van God en achter die maskers speelt een verborgen God het theater van de wereld.
Richard Sennett: Trouw aan het bedrijf is een valstrik.
Of all those who have invoked the shame of dependency, it could justly be said that they have a horror of the primal maternal scene: the infant sucking at the mother’s breast. They fear that through force or desire, adult men will continue to suckle; the mother’s breast becomes the state.

Het boven aangehaalde citaat van Luther is overgenomen uit het boek Orde en trouw over Johan Huizinga van de historicus Willem Otterspeer.

Om God te bevroeden, moeten wij vreemd genoeg leeg worden van God. (Meister Eckhart citaten)

Meister Eckhart:
God is naamloos, want niets van Hem kan worden gezegd of begrepen. Het denken, dat het uiterste wil vatten, moet zelf nog door het begrip God heendringen. Want God is een wezen dat boven alles zweeft, een niets, dat boven alles is. Om God te bevroeden, moeten wij vreemd genoeg leeg worden van God. Als je God liefheb, zoals hij God is, en Geest, en Persoon, en Beeld, - dan moet dat alles weg. Heb Hem lief zoals Hij is: een Nietgod, een Nietgeest, een Nietbeeld; méér nog: als een totaal, zuiver en puur Een, afgescheiden van alle Tweeheid. In dit Eén verzinken we eeuwig, van Niets tot Niets. Dit is de uiterste grens van de afscheiding. Het hoogste en het eerste, waar de mens zich van kan losmaken, is God om wille van God.

Fritjof Capra: Geest - 'levensadem' is datgene wat wij met alle levende wezens gemeen hebben. Het voedt ons en houdt ons in leven. (Fritjof Capra De eenheid van leven p. 69)
Stelling: Voor een juiste balans tussen individuele en collectieve belangen dienen net als 'Kerk en Staat' het 'publieke en private' domein duidelijk door Zielkunde (op basis van Zaaien en Oogsten, Complementariteit, carbage in carbage out), een derde weg (middenweg 'Hoofdroute', rechtvaardigheid, ‘bron van harmonie’) van elkaar te worden onderscheiden. Het privatiseren van de publieke sector komt er in feite op neer dat de overheid, lees de bureaucratie in eigen doel schiet. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op. Het mechanisme evenwicht door tegenwicht, these + antithese = synthese, heeft gefaald. Hoofdoorzaak van het onbehagen in de maatschappij is dat de overheid religie buiten hun referentiekader heeft geplaatst.
Stelling: De Vierde, Vijfde en Zesde macht (Media) in Nederland en Brussel zorgen voor de feedforward besturing, de groepsdynamiek in de samenleving en de 1e, 2e en 3e macht in Nederland voor feedback.

In een introductie leg ik graag aan de hand van deze twee stellingen mijn ideeën aan u voor.

Dr. J. van Heugten S.J. schrijft al in zijn in 1954 uitgegeven boek De menselijke geest (p. 181/182): Er is nooit iets stupieders en stompzinnigers op de wetenschappelijke markt gebracht dan het materialisme, de leer, die op het einde der vorige eeuw opgang maakte en die in alle ernst beweerde , dat er niets, volstrekt niets anders bestaat dan stof. Het zou veel verstandiger zijn te beweren, dat er niets anders bestaat dan "geest". Want hoe weten wij dat er stof bestaat, dat er materiële dingen zijn, tenzij door de geest?
Het menselijke kennen (lees filognosie) is in de natuurlijke orde (lees natuurlijke kringloop) de hoogste levensfunctie. Leven is: zich zelf bewegen, uit zich zelf handelen, in zich zelf te voltooien werkingen verrichten.

Joke Hermsen borduurt met het kantelpunt, de twééstemmigheid (zie VPRO boeken 2 april 2017) voort op de wagenmenner van Plato, de verzoeningsleer in de R.K. Kerk, de tweenaturenleer van Carl Jung, Deus sive natura van Baruch de Spinoza, de twee soorten ervaringen van Ilya Progogine en Demon est deus inversus in de esoterie. Het kantelpunt heeft in het onderzoeksrapport 'E i V' op een paradigmawisseling, de diversiteit, de meerstemmigheid betrekking.

Niemand meer als hij (Sheila Sitalsing Volkskrant 1 mei 2019 V8-9):
Ramdas was sprankelend, erudiet en geliefd. Maar het hielp niet. Paul Cohen maakte een documentaire over opkomst en ondergang van ‘de koning der allochtonen’.\\Nu is er een documentaire, Nooit meer thuis. Half april ging hij in première in de Balie, het Amsterdamse debatcentrum waar Ramdas een ongelukkige periode directeur van was en dat een nieuw front blijkt te zijn geworden in de cultuurstrijd nu er klein rumoer is over de vraag of een plek besmet kan zijn. Anil had er vast iets fraais over geschreven. Aanstaande donderdag is de televisiepremière op NPO 2.
Nieuwe lompheid als persoonlijk falen
Regisseur Paul Cohen probeert daarin opkomst en ondergang van
‘de koning der allochtonen’ te reconstrueren. Er is veel aandacht voor de ondergang. Het alcoholisme. Ramdas’ ontsteltenis toen hij na een paar jaar in India terugkeerde naar Nederland en bemerkte dat progressiviteit grondig uit de mode was geraakt. Zijn meningsverschil met Joost Zwagerman die je chic ‘polemiek’ zou kunnen noemen, of gewoon een ordinaire, treurige schoolpleinruzie. Zijn onvermogen om in de opkomst van de PVV iets anders te zien dan het gitzwarte einde van de beschaving: omdat hij vond dat schrijvers de opdracht hadden de beschaving verder te brengen, zag hij de nieuwe lompheid als een persoonlijk falen.
In Paul Cohens documentaire zit een goedgekozen fragment uit die Zomergasten-aflevering, over de
beschavingsmissie en de aantrekkingskracht van wat toen nog onbekommerd ‘het Westen’ heette: ‘Als je eenmaal besmet bent door het idee van het Westen, de vrijheid die je krijgt, de culturele waardigheid die je krijgt als individu, de rechten, de vrijheden, dan is dat onverwoestbaar. En zolang je daar geen greep op krijgt, is geen muur te hoog, men komt er toch overheen of onderdoor. En het Westen kan niet meer terug. Je kán niet zeggen: ik heb niks meer met de wereld te maken en de rechten en verworvenheden zijn voor ons. Het Westen kan niet anders dan doorgaan met de wereld verwesteren en deze mensen in zich opnemen. En het Westen ontkent deze betekenis. En daaruit ontstaat deze zogenaamde vreemdelingenproblematiek.’

Wijsheid overstijgt het geluk (interview van Wilma de Rek met Frédéric Lenoir (Volkskrant zaterdag 19 mei 2012)
Frédéric Lenoir is de auteur van het boek Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed. De oorspronkelijke titel van het boek luidt Kleine verhandeling over het innerlijk leven. In het Nederlands verschenen ook van Lenoir onder meer Socrates, Jezus, Boeddha (2010) en Hoe Jezus God werd (2011).
Is het eclecticisme de religie van de toekomst? (vraag Wilma de Rek)
‘Het is niet nieuw. In het Romeinse rijk in de eerste eeuw na Christus zag je het stoïcisme, epicurisme, judaïsme, zoroastrisme en nog veel meer – ismes naast elkaar bestaan. Maar ik denk inderdaad dat het eclecticisme de religie van de toekomst is.
De deugden van Aristoteles: nog altijd actueel.
‘Ongelooflijk toch? De wereld is de afgelopen 2000 jaar enorm veranderd, maar de individuele mens loopt tegen precies dezelfde problemen aan als Socrates, Plato en Aristoteles. Hij heeft nog altijd dezelfde behoeftes en verlangens, dezelfde angsten en onzekerheden. Hij wil gekend worden en zich geliefd weten en raakt van slag als dat niet het geval is. De mens blijft zoals hij is.’

Het nieuwe boek van Lenoir borduurt voort op het fundament dat ook in de boeken van Blavatsky naar voren komt. Blavatsky baseert zich namelijk ook op het eclecticisme, bijvoorbeeld:

De Sleutel tot de Theosofie (p. 1/2):
B: Wat is de oorsprong van de naam?
Th: Die is tot ons gekomen van de Alexandrijnse filosofen, waarheidsminnaars, philaleten genaamd, van (phil) ”minnend” en (aletheia) ”waarheid”. De naam theosofie dateert uit de derde eeuw van onze jaartelling en komt voor het eerst voor bij Ammonius Saccas en zijn leerlingen,* die het eclectisch theosofisch stelsel invoerden.
3: Wat van de Eclectische School bekend is, danken wij aan Origenes, Longinus en Plotinus, rechtstreekse leerlingen van Ammonius. (Zie Eclectic Philosophy, door A. Wilder.)

C.A. van Peursen HET nieuwe MANAGEMENT ontwikkelingen binnen een veranderende cultuur
De dynamiek van een veranderende wereld fascineerde Van Peursen en een halve eeuw zou hij nadenken over nieuwe, creatieve strategieën. Nog zijn laatste boek, Het nieuwe management, uit het jaar (1996) van zijn overlijden, droeg als ondertitel ‘ontwikkelingen binnen een veranderende cultuur’. Een werk dat drie jaar eerder verscheen, Ars inveniendi, bevatte een ‘filosofie van de inventiviteit’. De menselijke rede fungeert niet autonoom, betoogde Van Peursen, maar in voortdurende interactie. Dat gold ook voor zijn eigen filosofie.
Fenomenologie (Edmund Husserl) — Toen Kees van Peursen in 1963 aan de Vrije Universiteit werd benoemd, was hij allang een van Nederlands meest vooraanstaande filosofen. Van 1939 tot 1946 had hij in Leiden rechten en wijsbegeerte gestudeerd. In de wijsbegeerte was A.J. de Sopper, ethisch hervormd theoloog en neokantiaan, zijn leermeester. In 1948 promoveerde hij bij diens opvolger Ferdinand Sassen, een katholieke priester, wiens collega hij in 1960 als tweede Leidse ordinarius in de wijsbegeerte zou worden, op het proefschrift Riskante philosophie. Een karakterstudie van het hedendaagse existentiële denken.
Al in 1960 sprak hij voor de radio over Ludwig Wittgenstein, bij wie hij in Cambridge enkele colleges gevolgd had, en vijf jaar later publiceerde hij de eerste Nederlandse monografie over hem. Drie jaar later schreef hij een vergelijkende studie over
fenomenologie en analytische filosofie. De op het eerste gezicht zo anders gerichte transcendentale en linguïstische benadering vertoonden volgens hem heel wat overeenkomsten. Men trachtte zich vrij te maken van een al te speculatieve denkhouding, maar tegelijk bleek dat feiten en logische taalregels niet maar zo voor het oprapen liggen, maar altijd in een breder stramien ingebed zijn.

Prof. van Peursen bespreekt al in zijn boek Cultuur in stroomversnelling uit 1975 het culturele leerproces ('Holisme in de biologie') aan de hand van het Trekkermechanisme. De hamvraag blijft waartoe zijn we op aarde?
Daarmee hangt samen wat is onze levensstijl? Kiezen wij als richtsnoer voor ons leven de zinloosheid van ons bestaan? Of kiezen wij het inzicht van niet-weten van Socrates als richtsnoer? Willen wij ons openstellen voor het inzicht van Eckhart dat de enige, onmetelijke, ongeschapen, eeuwige waarheid alleen te aanschouwen en te kennen valt door in een niet-weten te geraken? Met dat niet-weten bedoelt hij een veranderd weten, een niet-weten dat uit weten voortkomt. Om dat niet weten cirkelen onder meer de negatieve theologie en het Boeddhisme, denkrichtingen waarin de subject-object relatie wordt opgeheven. Die keuze is essentieel voor de wereld, waarin wij leven. Het gaat om behoedzaam met plant, dier en medemens, met de verscheidenheid om te gaan, of er zich niet om te bekommeren. De keus is aan ons.

Baudet versus Otten, een zielsconflict (Daniela Hooghiemstra Volkskrant 30 april 2019 (p. 24):
In Nederland is de oorzaak van ruzie dikwijls terug te voeren op twee verschillende levenshoudingen: de protestantse en de katholieke. Voor de eerste bestaat de werkelijkheid uit wat praktisch waarneembaar is, voor de Mede-oprichter Henk Otten verkiest ‘meten en testen op weerlegbaarheid’ boven toespraken in het Latijn, verklaarde hij in een interview in NRC Handelsblad, waarmee vorige maand de ruzie begon. Hij prefereert de ‘zakelijke lijn’ boven ‘emotionele taferelen’. In een interview met de krant Die Weltwoche zei Thierry Baudet eerder precies het tegenovergestelde: die praktische, aardse houding beschouwt hij nu juist als de oorzaak van de dreigende ondergang van de westerse beschaving.
Baudet zegt terug te verlangen naar de tijd vóórdat ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’ de norm werden, toen een ‘gemeenschappelijk kader’ Europa nog samenbond.
Omdat de vergezichten die hij tijdens speeches schetst op sommige kiezers een meeslepend effect hebben, heeft de van huis uit hervormde Otten de wierook van zijn partijleider tot nu toe gewillig opgesnoven.
Maar nu eist het
zielsconflict zijn tol.
In een tijd dat The Passion miljoenen kijkers trekt, de
‘beelden’ je via sociale media om de oren vliegen en ook de regie van het koningshuis in katholieke handen is, heeft Baudet het tij misschien mee. Maar tachtig jaar oorlog en eeuwen van segregatie waren er niet voor niets. ‘Hier sta ik, ik kan niet anders’ echoot de stem van Luther in Ottens opstand. Het belooft spannend te worden.

‘Is ons ‘Ik’ meer dan een slim verzinsel?’ Fokke Obbema interviewt David Elders Volkskrant 29 april 2019 p. 12-13):
Een reis naar India was voor David Elders reden zijn leven aan de dood te wijden. Brengt hem dat dichter bij de zin van het bestaan?
Het niet-weten kenmerkt ons?
‘Zeker. Ik kan bijvoorbeeld achteraf wel constateren wat zin aan mijn leven geeft – mijn kinderen, mijn werk, mijn vrouw natuurlijk, mijn voetbalclub. Maar ik kan die zin niet plaatsen in een groter geheel. Want dan heb ik zoveel vraagtekens bij dat ‘ik’; of dat wel bestaat en wat het dan voorstelt. Is het meer dan een slim verzinsel van ons om met de werkelijkheid om te kunnen gaan? Fundamenteel weet ik dat niet.’
Is uw punt vooral dat we bescheiden moeten zijn?
‘Inderdaad. Wij mensen zijn zeer onbescheiden, zie de plek die we in de natuur in denken te kunnen nemen.
We doen alsof we de natuur naar onze hand mogen zetten, terwijl het in feite een samenspel is – mijn bacteriën gebruiken mij ook. Het leven is een op wederkerigheid gebaseerd systeem.’

Juist niet het radicale midden (René Cuperus Volkskrant 29 april 2019 p. 19):
De ene reactie is meehuilen met het populisme. Kritiekloos achter ‘de stem des volks’ aan lopen. Dicht tegen het geluid van het nationaal-populisme aan kruipen. Dit is de methode ‘Rutte in campagnestand’. Wanneer onze premier transformeert in VVD-partijpoliticus en ‘Pleurt op’ roept tegen onaangepaste minderheden of raddraaiers zelf wel in elkaar zegt te willen slaan. Campagne-machismo uit electoraal-opportunische berekening. Meer lippendienst dan serieuze beleidsreflectie.
Het is enigszins vergelijkbaar met de schijnbewegingen van Klaas Dijkhoff. Die als de hitte in de VVD oploopt even snel een corrigerend interview aan De Telegraaf geeft of in een weekendje haastig een
koerswijziging voor de VVD op papier zet. Dit in reactie op de verkiezingswinst van Forum voor Democratie bij de provincialestatenverkiezingen. ‘We richten ons voortaan niet op de multinationals, maar op het mkb. Niet op de tandarts, maar op de tandartsassistente.’ Panische marketing-interventies zonder veel diepgang.
Uit de CDA-studie en eerder het Oeso-rapport Under Pressure. The Squeezed Middle Class blijkt dat de middengroepen fors onder druk staan.
Zij zijn niet boos, maar wel bezorgd over de toekomst. In plaats van radicale veranderingen (ook niet die van nationaal-populistische volksophitsers) zoeken zij zekerheid. Enige sociaal-economische en culturele continuïteit.
Dat is wat middenpartijen burgers minimaal moeten bieden, als antwoord op de uitdaging van het nationaal-populisme.
Ook juist de lagere middenklasse die nauwelijks meer wordt vertegenwoordigd in traditionele partijen, kerken of maatschappelijke organisaties. Geen radicaal midden, maar een degelijk en betrouwbaar midden.
Dat betekent leiderschap niet alleen tegen de nationaal-populisten, maar evenzeer tegen het gelddronken internationale bedrijfsleven. Tegen belastingontduikers en -ontwijkers, die onze solidaire verzorgingsstaat kapotmaken. Leiderschap ook ten opzichte van Europese technocraten die, ongehinderd door beslommeringen van nationale democratie en cultuur, hun richtlijnen over ons denken te kunnen uitstorten. En leiderschap ten opzichte van niet-westerse migranten die niet-westers willen blijven. Dus geen radicaal midden, maar een midden dat zichzelf verdedigt en versterkt.

Culturen ontmoeten elkaar niet – of toch wel? Belangrijke stap voorbij het vrijblijvende multiculturalisme (Heidi Muijen Civis Mundi Digitaal #63 augustus 2018):
Bespreking van: Edwin Hoffman & Arjan Verdooren, Diversity Competence. Cultures don't meet, people do. Bussum: Uitgeverij Coutinho, 2018.
Het boek betekent een belangrijke stap voorbij het vrijblijvende multiculturalisme. Daarom is het zeer te waarderen hoe de auteurs met het boek uitdrukking geven (en dit deels expliciteren) aan een filosofische en ethische stellingname van pluraliteit.
De kanttekening betreft de vraag of de openheid waartoe het TOPOI-model kan uitnodigen op basis van het oprekken van de notie van ‘normaliteit’ een ambivalentie inhoudt bij het maken van die insluitende beweging. Daarmee dreigt filosofisch gezien ‘het andere’ in het eigen kader te worden ingesloten en daarmee in zekere zin ontkend. Een vrijere vorm van inclusie gaat niet zozeer uit van het hanteerbaar maken van dimensies in communicatie (zoals het doel van het TOPOI-model is) maar richt zich op de kwaliteit van de relatie en van de ontmoeting. Inclusie betekent dan het open staan voor ‘het andere’ vanuit een niet-weten en een fundamentele gelijkwaardigheid, wat hier als een derde positie is benoemd en die wellicht makkelijker in andere media dan in de taal tot uiting kan komen.
In andere bijdragen aan dit tijdschrift heb ik een poging beschreven hoe deze weg zowel filosofisch als in verschillende media vormgegeven zou kunnen worden op basis van het Rad van interculturele levenskunst.

Zweven met beide benen op de grond (Fokke Obbema Volkskrant 3 februari 2018 Sir Edmund p. 18-21):
De Maand van de Spiritualiteit zit er bijna op, zondag wordt het Beste Spirituele Boek gekozen. Hoe groot is de markt voor zulke boeken in Nederland eigenlijk?
De angst voor zweverigheid is Van Oord geheel voorbij. 'Toen ik in 2003 met Happinez begon, kreeg ik het verwijt: 'Je bent Jomanda toch niet'. Maar wat is nu eigenlijk zweverig? Staat iemand die alleen maar met zijn werk bezig is soms stevig in het bestaan? Dat denk ik toch niet.' Is zweverig niet vooral niet-wetenschappelijk? 'Maar de grootste gebeurtenissen in ons leven zijn niet-wetenschappelijk, denk maar aan liefde, geboorte, dood. Ons leven draait om gevoelens die onmeetbaar zijn.'
In een door data gedomineerde wereld ziet zij een grote toekomst voor spiritualiteit en 'alles wat niet te meten is. Hoe groter de wereld van data wordt, des te meer belangstelling er zal komen voor kunst, muziek, theater, prachtige boeken, alles wat met inspiratie te maken heeft. Mythische verhalen zijn zo welkom in een wereld vol algoritmen en dataverwerking.'

Uit behoefte aan veiligheid schuilen we in bubbels (Esther van Fenema Volkskrant 10 april 2017 p. 18):
Met de nieuwe sociale bubbels lijken we zekerheid te verkiezen boven niet-weten, twijfel en debat.
De westerse samenleving is lange tijd het product geweest van de Verlichting en de wetenschappelijke revolutie. In zijn boek Sapiens schrijft Yuval Harai dat wat de wetenschappelijke revolutie in gang zette vooral de ontdekking was dat mensen de antwoorden op de allerbelangrijkste vragen niet kenden, in tegenstelling tot de premoderne kennistradities, waarin God alles al weet of anders Mohammed, Jezus, Boeddha of Confucius. In die zin is de wetenschappelijke revolutie vooral de revolutie van onwetendheid: geen enkel concept, idee of theorie is zo heilig dat er niet over getwist kan worden.
Met het ontstaan van de nieuwe sociale bubbels gaan we dus deels een stap terug in onze ontwikkeling omdat we zekerheid lijken te verkiezen boven niet-weten, twijfel en debat, zo kenmerkend voor het westerse Verlichtingsdenken.
Als mensen onder druk staan doordat er veel verandert, grijpen ze terug op oude bekende en als veilig veronderstelde patronen. Als maatschappij vertonen we dezelfde tendens. Op zich niet erg, maar we moeten wel beseffen dat de realiteit zich niets van onze bubbel aantrekt.

De filterbubbel zit nog vol gaten (Laurens Verhagen Volkskrant 27 april 2019 Boeken & Wetenschap p. 4-6):
De algoritmen van sociale media zouden gebruikers gevangen houden in de bubbel van hun eigen gelijk, met polarisatie tot gevolg. Dat lijkt volgens recent onderzoek nogal overdreven.
Flinterdun bewijs
Na het invloedrijke boek van Pariser kwam veel onderzoek op gang naar
filterbubbels, vervolgt ze. Zelf schreef ze mee aan een overzichtsstudie, die dit onderzoek bundelt om te zien of algoritmen daadwerkelijk zoveel impact hebben op ons wereldbeeld en polarisatie in de hand werken. De conclusie: bewijs daarvoor is flinterdun.
Positief effect
Onderzoekers uit Oxford, Engeland en Ottawa, Canada trekken dezelfde conclusie in hun studie
‘De echokamer is overschat’ uit 2018. Als gebruikers op een sociaal medium eenzijdige informatie over politiek krijgen aangeboden, zegt dat niets over de informatie die ze op andere plekken tot zich nemen, zoals elders op internet of op televisie, schrijven zij. Slechts een klein deel van de mensen zal volgens hen in een filterbubbel leven.

(Geen) rechts, wit bastion (Hassan Bahara Volkskrant 27 april 2019 Zaterdag p. 6-7):
Dat is niet naar de zin van een handvol Nederlandse antiracisme-activisten op Twitter die het De Balie, en Yoeri Albrecht in het bijzonder, kwalijk nemen dat twee jaar geleden in het debatcentrum openlijk werd gediscussieerd over het terugdringen van de moslimpopulatie in westerse landen. Eltahawy, die zichzelf duidelijk in het links-activistische kamp schaart, heeft niets te zoeken in De Balie, vinden de antiracisten. Weet ze bovendien wel dat een ‘FvD-prominent’ – rechtsfilosoof Paul Cliteur – in De Balie heeft gezegd dat hij geïnteresseerd is in de ‘voorzichtige’ -deportatie van moslims?
Sommigen beschouwen hem hierom als de nonchalante opzichter van een ‘marktplaats voor ideeën’ waar alle opvattingen welkom zijn. Albrecht bestrijdt die kwalificatie.
‘Ik geloof zeker niet in een plek waar anything goes. Niet alles hoeft een podium te krijgen. Zeker als het buiten de bandbreedte van de rechtsstatelijkheid valt, zoals fascisme.
Wat ik belangrijk vind, is het helende licht van de rede en fysieke nabijheid. Daarom vind ik dat we vooral bij elkaar moeten komen om met elkaar te praten en elkaar te begrijpen.’
Eltahawy’s afzegging heeft de reputatie van zijn debatcentrum ‘grote schade’ berokkend, vreest Albrecht. Wie ter linkerzijde wil zich associëren met een plek die door Eltahawy en antiracisme-activisten op Twitter is afgeschilderd als een podium voor extreem-rechts?

De monarchie is niet van deze tijd, maar nog lang niet versleten (Martin Sommer Volkskrant 27 april 2019 Opinie p. 23):
Het gaat om de zichtbaarheid en de aanraakbaarheid, niet van de macht maar van de historisch gegroeide gezamenlijkheid die de koning belichaamt.
Het is raar dat de kritiek op de monarchie altijd komt van mensen die zichzelf als het
verstandige midden beschouwen, want in één moeite door uiten ze vaak hun zorgen over de polarisatie. Terwijl de monarchie het laatste is dat een gespleten samenleving bij elkaar houdt. Zo zei ook Máxima het laatst in een interviewtje: de boel bij elkaar houden is haar opdracht. Je hoeft geen aanhanger te zijn van de monarchie om te zien dat het koningshuis goed werk doet. Dat vond hofhistoricus Fasseur ook. Hij zei: ik ben geen royalist, ik ben Oranjeklant.
De afgelopen decennia is het voor de Oranjes veel meer op eieren lopen geworden. Niet omdat ze zelf zijn veranderd, maar omdat de polarisatie is toegenomen. Thema’s als Europa, ontwikkelingshulp of natuurbehoud, ooit keurig onpolitiek en dus heel geschikt voor koninklijk engagement, blijken ineens reuzegevoelig. Onlangs opende de koning nog een windmolenpark in het Zeeuwse natuurgebied de Krammer. Daarover moet vooraf lang vergaderd zijn. Een constitutionele crisis zit in een klein hoekje.

De herwaardering van Philomena Essed ‘Het alledaagse was een blinde vlek’ (Rasit Elibol en Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 25 april 2019 p. 24-29):
Haar boodschap dat Nederland een racistische samenleving is stuitte dertig jaar geleden op hevig verzet, maar door een nieuwe generatie activisten wordt hoogleraar Philomena Essed op handen gedragen.
‘Dankzij haar kunnen we racistische structuren benoemen.’
Via mede-activisten hoorde ze voor het eerst over de vrouw die belangrijk was geweest bij het in gang zetten van de eerste anti-racismegolf in de jaren tachtig met haar studie Alledaags racisme , een boek dat ook bij haar vader in de kast stond. ‘Ze bleken elkaar zelfs nog te kennen van de tijd dat mijn vader actief was in de anti-racismebeweging, zonder dat ik dat wist.’ Wat Essed nog steeds zo belangrijk maakt?
Uit NRC, 4 mei 1991:
‘Haar boek staat bol van de tendentieuze uitspraken die in vage beschuldigingen uitmonden.’ En: Inzicht in alledaags racisme Inzicht in alledaags racisme is een somberstemmend werk. Racisme is een belangwekkend onderwerp. Het is bedroevend dat de behandeling van dit onderwerp wordt gemonopoliseerd door pretentieuze warhoofden à la Essed.’
Hoewel haar gesprekspartners aarzelden dit te duiden als discriminatie – laat staan als racisme – gaf Essed dit patroon een naam:
alledaags racisme. ‘Ik wilde het beeld doorbreken dat racisme enkel iets groots en ongrijpbaars is uit het verleden’, zegt ze. ‘Voor veel mensen is het iets voelbaars, daarvoor moet je het alledaagse benoemen, maar dat hoorde niet in de sociale wetenschappen. Het alledaagse was een blinde vlek.’
‘In de vrouwenbeweging was de belangrijkste slogan in die tijd: “Het persoonlijke is politiek”’, zegt oud-UvA-docent Petra de Vries. Ze herinnert zich Essed als een serieuze en vriendelijke student, iemand met een gezonde dosis zelfvertrouwen, maar ook iemand die anderen de ruimte gaf. Zelf had De Vries een tijdje in de Verenigde Staten gewoond, waar ze in aanraking was gekomen met ideeën over black power en black consciousness en oog kreeg voor de parallellen tussen de burgerrechtenbeweging en de vrouwenstrijd. Zij moedigde Essed aan om een artikel te schrijven over ‘racisme en feminisme’, dat in 1982 verscheen in Socialisties-Feministiese Teksten. Veel bijval van andere docenten kreeg Essed niet. ‘Ze sprak witte mensen aan en dat werd haar niet door iedereen in dank afgenomen’, zegt De Vries. ‘Het was natuurlijk niet prettig om met die boodschap geconfronteerd te worden. Iedereen zag zichzelf als tolerant en ook in onze kringen hadden sommigen weinig op met de benadering van “de racist in jezelf zoeken”.’
Het debat is
gevoeliger geworden.’ Dat komt ook doordat haar anti-racistische leeftijdgenoten er nu, mede dankzij de generatie van Essed en haar vader, harder in kunnen gaan, gelooft Partiman. Velen van hen zijn geboren en getogen in Nederland en eisen hun plek op, door institutioneel racisme aan te kaarten of mee te praten over de invulling van vaderlandse tradities. De verschuiving is zichtbaar in de verschillende slogans van de actievoerders, ziet Essed. Was de leuze in de jaren tachtig nog ‘zwarte piet is zwart verdriet’, nu is het ‘zwarte piet is racisme’. ‘Het gaat er feller aan toe’, zegt Essed, ‘omdat er een beweging is die zegt: dit pikken we niet meer.’

Potsierlijke verdachtmakingen (Elma Draayer Volkskrant 26 april 2019 p. 25):
Waarschijnlijk was ik niet de enige lezer die gisterochtend in de lach schoot bij het openslaan van pagina 2. Daar stond dat het wetenschappelijk tijdschrift Journal of the Association for Information Science and Technology de term ‘schone slaapster’ in de ban heeft gedaan. De Leidse hoogleraar Ton van Raan bedacht de metafoor vijftien jaar geleden voor wetenschappelijke publicaties die lang moeten wachten totdat iemand ze ‘wakker kust’. Geweldige vondst, sindsdien dan ook veelvuldig gebruikt.
Zie de heisa rond de komst van de Egyptisch-Amerikaanse feministe Mona Eltahawy, om die reden afgelopen zaterdag nog in dit dagblad geïnterviewd. Woensdagavond zou ze spreken in het Amsterdamse debatcentrum De Balie over kwesties als het patriarchaat en wereldwijde vrouwenonderdrukking. Maar nadat ze gewaarschuwd was door ‘Nederlandse vrienden wier opvattingen ik vertrouw’ zegde ze het optreden op het laatste moment af.
Het platform OneWorld (
‘voor een eerlijke en duurzame wereld’) liet vier ‘moslims en personen van kleur’ aan het woord die deze conclusie eensgezind onderschreven – een journalistieke methode waarin dit voorheen van rijkswege gesubsidieerde orgaan sowieso excelleert. Andersdenkende ‘moslims en personen van kleur’ moet je er met een lantaarntje zoeken, wederhoor is er al even zeldzaam.

Wij staan dichter bij Oldenbarnevelt dan we denken (Martin Sommer Volkskrant 26 april 2019 p. 19):
Politiek commentator van de Volkskrant Martin Sommer hield woensdagavond in het Haagse perscentrum Nieuwspoort de Johan van Oldenbarnevelt-lezing. Hierin toont hij aan hoe actueel zijn visie op het begrip vrijheid en tolerantie is. Op 13 mei is het 400 jaar geleden dat medegrondlegger van onze staat Van Oldenbarnevelt werd vermoord.
Diens visie op vrijheid en tolerantie blijft actueel.
Windmolens
In het klimaatdebat worden natuurkundige gegevens over de opwarming vermengd met voorstellingen van
goed en kwaad. Het einde der tijden komt met de regelmaat van de klok voorbij. Kinderen demonstreren voor de generaties na ons, een metafysisch idee omdat we werkelijk niet kunnen weten hoe die generaties het er straks vanaf brengen. Er vallen woorden als klimaatschuld en vliegschaamte. Linkse partijen grijpen de opwarming aan om de discussie om te buigen naar het thema climate justice. Het kan nog krachtiger, als met impliciete verwijzing naar de Holocaust het woord klimaatontkenners valt. Zo wordt er van een natuurkundige wet een normatieve wet gemaakt. Niet alleen staat vast dat de aarde opwarmt, maar ook staat vast wat we moeten doen. In de woorden van Isaiah Berlin: de noodzaak, het gezamenlijke doel, brengt niet alleen met zich mee dat politiek een invuloefening is geworden, maar ook dat mensen worden gedwongen tot bepaalde opvattingen.
Transitie
De sprong van doel op middel, noemde de socioloog Van Doorn dat. Tegenwoordig gaat het niet meer over
revolutie maar over transitie, al liggen die twee akelig dicht bij elkaar. Ik haal een tweet aan van onze transitieprofessor Jan Rotmans, van 21 maart jongstleden. ‘In een overgangsfase van de transitie zien we chaos, en toenemende weerstand. Dat is een teken dat we bij de kern komen. De kunst is dan consistent door te gaan op de gekozen weg, die wordt gesteund door de grote meerderheid.’
Good old Oldenbarnevelt. Hij was geen liberaal, hij was een betweter en een opschepper. Hij leerde ons niet wat liberalisme was, maar hij was wel praktisch. Hij polderde over wat destijds de geopenbaarde waarheid was. Maar zijn tolerantie was in zijn uitwerking intolerant; hij schreef voor wat en vooral wat er niet gepreekt mocht worden. John Locke ging wat betreft godsdienstvrijheid aanzienlijk verder en vroeg zich af of mensen er onjuiste ideeën op na mochten houden. Hij zei ja, zolang het de samenleving of het algemeen belang geen schade doet. Isaiah Berlin liet zien dat een staat die zich toelegt op omgekeerde, het propageren van de juiste denkbeelden, het risico loopt te eindigen in tirannie.
Zover is het nu nog lang niet. Nederland is geen totalitaire staat. Maar wat we van Oldenbarnevelt opsteken, is
dat er voorstellingen zijn die zich tooien in het kleed van vrijheid en tolerantie, maar die in hun uitwerking het tegendeel daarvan kunnen zijn. In die zin staan wij dichter bij Oldenbarnevelt dan we zelf wel zouden denken.

Eindelijk meer dan alleen het ‘stockske’ (Martin Sommer Volkskrant 18 april 2019):
Het heeft vier eeuwen geduurd voordat Nederland de grootste staatsman uit zijn geschiedenis in de armen heeft gesloten, concludeert Martin Sommer, terwijl hij in Den Haag de Oldenbarnevelt-wandeling loopt.
De Oldenbarnevelt-wandeling begint bij Willem van Oranje, op het Plein in Den Haag.
Onze Vader des -Vaderlands heft op dit standbeeld zijn vingertje. Heel Nederlands. In zijn geval was het vermaan dat de gewetens vrij moesten zijn. Oranje is onomstreden de Grootste Nederlander. Maar de grootste staatsman uit onze geschiedenis, ook volgens premier Mark Rutte, heet Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619).

Wie geeft de microfoon aan de gematigde stem? (Daan Rovers Volkskrant 20 april 2019 Opinie p. 20-21):
Windenergie, het afschieten van edelherten in de Oostvaardersplassen, de antiracismedemonstratie, elk maatschappelijk twistpunt lijkt razendsnel vlam te vatten en te escaleren tot een hoogoplopend conflict tussen rabiate voor- en tegenstanders, dat met regelmaat ontaardt in bedreiging. Het is een teken des tijds: Nederlanders maken zich zorgen over de toenemende polarisatie, stelde het Sociaal en Cultureel Planbureau vast in de meest recente Burgerperspectieven(29 maart, 2019). Driekwart van de Nederlanders denkt dat meningsverschillen over maatschappelijke kwesties heviger worden.
Vooropgesteld: polarisatie kan ook heel productief zijn. Het kan nieuwe sociale energie vrijmaken, en problemen luid en duidelijk agenderen. Elke emancipatie begint met een polariserende dynamiek. Maar op een zeker moment helpt dieper ingraven het proces niet verder. Als ‘benoemen’ het redelijke midden is tussen zwijgen en overschreeuwen, dan slaat de pendel de laatste jaren zonder twijfel door naar het laatste.
Kunnen we dit overprikkelde opinieklimaat in enige mate weer ontspannen? En zo ja, hoe? Harvard-hoogleraar Cass Sunstein doet al jaren onderzoek naar polarisering en wijst allereerst op het belang van het in contact komen met standpunten van andersdenkenden. Nieuwe media bieden allerlei kansen om zelf op zoek te gaan naar interessante gesprekspartners en zo je sociale bubble een beetje te ontstijgen. Wie een beetje moeite doet kan daardoor juist gemakkelijker nieuwe bronnen aanboren dan in
real life. Je komt – als je dit wilt – in aanraking met heel andere opvattingen: met klimaatontkenners, complotdenkers, maar ook wetenschappers desgewenst. Die rijkdom aan gezichtspunten is beslist een voordeel van nieuwe media. Het is, om polarisatie tegen te gaan, zelfs een noodzakelijke voorwaarde om met andersdenkenden in aanraking te komen, maar nog geen voldoende.
Het publieke debat heeft niet alleen meningsuiting nodig, maar ook ambitie in meningsvorming. Dat lijkt mij een mogelijk antwoord op de zorgen uit het recente SCP-rapport. Dus: beste krantenredacties, programmamakers en journalisten: besteed eens wat meer aandacht aan de gematigde stem. Namens het overgrote deel van Nederland: hartelijk dank!

Een groot debat (Ariejan Korteweg Volkskrant 11 april 2019 p. 21):
Met de Denker des Vaderlands op zoek naar de gematigde stem.
Naast me op de verder lege perstribune zit de Denker des Vaderlands en die zegt: ‘Dit is micropolitiek, de Kamer bemoeit zich met personeelszaken. Hannah Arendt zou dit administratieve kwesties noemen, niks om in het parlement te behandelen.’ Daan Roovers pleit in Wij zijn de politiek voor een nieuw politiek bewustzijn en een beter begrip van vrijheid en verantwoordelijkheid. Want wij zijn heel wat meer dan ons brein: wij zijn de politiek.
Meer dan haar voorgangers wil Daan Roovers zich met politiek bezighouden. Politiek is te belangrijk om aan politici over te laten, zegt ze in Wij zijn de politiek, de interviewbundel die bij haar aantreden verscheen. Het huidige systeem is uitgewoond, tijd voor groot onderhoud. Het Haagse debat gaat te veel over middelen, te weinig over doelen. Daar komt bij dat de media de extremen opzoeken; de gematigde stem moet luider klinken.
Roovers haalt haar geliefde Hannah Arendt van stal:
‘In de politieke ruimte kun je juist vrij zijn van persoonlijke beslommeringen. In Den Haag is veel identiteitspolitiek, standpunten die hangen aan wat je zelf bent.’
Even later in de plenaire zaal ziet Roovers tevreden hoe met handopsteken wordt gestemd. ‘Daar hebben de Russische trollen geen vat op.’ Dan volgt een debat op z’n Hollands. Minister van Defensie Bijleveld die in alle toonaarden varieert op: ‘we zijn het eens’, ‘u weet als geen ander’, en ‘laten we met elkaar de juiste dingen doen.’ Elkaar dichtbij houden – ondanks de versplintering is dat het Haagse mantra. De stem van het midden, inderdaad. De DdV, vergoelijkend: ‘Gezegend de democratie waar dergelijke debatten worden gevoerd.’

Filosofisch kwintet 22 juli 2018 NPO1
Sinds de digitalisering kunnen we op dezelfde aarde wonen, en toch in totaal verschillende werelden leven.
Vraag is alleen: leven we nu nog wel samen? Is er nog sprake van een publiek debat? En welke gevolgen heeft dit voor de democratie? Is er nog genoeg saamhorigheid om ingewikkelde grensoverschrijdende problemen op te lossen?
'Volgen jullie op sociale media mensen met een totaal ander wereldbeeld?', vraagt Clairy Polak aan het begin van de uitzending. 'Ja,' zeggen filosofen Daan Roovers en Rogier De Langhe. Valerie Frissen, hoogleraar ICT, vertelt dat ze een vroege gebruiker van Twitter was, maar dat ze de laatste tijd een beetje is afgehaakt. Commerciële alrogitmes zorgen ervoor dat ze nog weinig andere perspectieven te zien krijgt. Philipp Blom: 'Onze eigen stem doet niet meer mee.' Ook hij vindt hij het problematisch dat de publieke ruimte een economische ruimte is geworden, met instanties die geld verdienen die aan likes en shares.
Filosoof Daan Roovers schetst het ideaal van een
publieke sfeer: 'Het is het gesprek dat we voeren over hoe we samenleven. Daarbij gelden twee regels: macht en geld spelen geen rol.' Juist als het om toegankelijkheid van het debat gaat ziet Valerie Frissen ook de voordelen van sociale media. 'Meningsuiting is voor grote groepen mensen toegankelijk geworden, minder elitair.' Philipp Blom trekt zijn wenkbrauwen op: 'Is democratie elitair? Ik zou zeggen dat democratie een elite nodig heeft, zolang iedereen maar toegang heeft om tot die elite te behoren.'
Een belangrijk probleem van de
filterbubbels is dat je niet weet welke informatie je nog kunt vertrouwen, aldus Daan Roovers. Bovendien: “Het zou kunnen dat je alleen maar in een zelfbevestigend perspectief valt en je niet meer verplaatst in een ander. Dat is een probleem voor de democratie.'
'Er zou een hele nieuwe
publieke sfeer kunnen ontstaan die we nog niet kennen,' oppert Valerie Frissen. Daan Roovers knikt: 'Ik denk dat de samenleving zich op een andere plek gaat afspelen. We voelen ons minder verwant met mensen die fysiek dichtbij zijn, dan met de mensen op afstand met wie we digitaal contact contact.'
Philipp Blom ziet juist in die ontwikkeling een groot probleem. 'Die mensen op afstand hebben andere lokale problemen dan wij.' Rogier De Langhe is optimistischer: '
We moeten totaal anders gaan denken. Niet meer als natiestaten, maar in platforms, en daar kunnen we internet juist goed voor gebruiken.'

De slotakte van een toneelstuk in Mali (Arnout Brouwer Volkskrant 30 april 2019 p. 10-11):
Wel is er tekst en uitleg over de Europese verantwoordelijkheid voor veiligheid dicht bij huis, waar de VS steeds minder aan zullen doen. Over smokkelroutes en broedplaatsen van extremisme en, om de linkse partijen mee te krijgen, de befaamde, geïntegreerde ‘3D-benadering’ en ‘solidariteit met de burgerbevolking van Mali’. Maar geen woord over bijstand aan bondgenoot Frankrijk of het doel de rechtsorde te versterken middels een tijdelijke zetel in de Veiligheidsraad.
Oud-bevelhebber van de strijdkrachten Dick Berlijn:
‘Wij in het Westen hebben bij dit soort missies veel moeite eerlijk te zijn over onze motieven. En als we meedoen, verklaren we bij vertrek de overwinning. Het lijkt soms een toneelstuk. Natuurlijk is de impact van deze missie op de lange termijn niet groot. Dat kan alleen als je een langdurig commitment hebt, en dat hebben wij niet.’

Wat is de geïntegreerde benadering? (1 mei 2014):
In het dagelijks spraakgebruik komt het begrip ‘de 3D-benadering’ vaak terug. Maar er zijn meer begrippen die in dezelfde context gebruikt worden, zoals:
(1) defence, diplomacy & development;
(2) security, governance & development;
(3) comprehensive approach;
(4) whole of government approach;
(5) geïntegreerde benadering.
De vraag doet zich voor welk begrip nu het beste de lading dekt.

Op aarde bestaat niet alleen de geїntegreerde ‘3D-benadering’, maar ook de ‘3P-benadering’. Juist managers in een bureaucratische organisatie zijn vaak gespeend van enig creatief ondernemerschap (4e productiefactor). Het is nu in het bijzonder de produktiefactor en de belastingbetaler arbeid die voor het mismanagement van de factor kapitaal mogen bloeden. Het gaat dus niet alleen om aandeelhouderswaarde. Primair draait het niet om het begrotingstekort van 3% van de overheid maar om het ecologische begrotingstekort van 35%. De 'People Planet Profit' aanpak levert langetermijnwinst op voor ondernemers en maatschappij. Anders gezegd gaat het om met de juiste mix van de vier produktiefactoren op basis van het concept cradle to cradle een duurzame samenleving te ontwikkelen.

Commentaar Groene-special Wat willen we onze kinderen leren? (Xandra Schutte De Groene Amsterdammer 9 mei 2019):
Voor je het weet jaag je iedereen in de gordijnen. Denk bijvoorbeeld aan de storm van kritiek die het Platform Onderwijs2032 onder leiding van oud-SCP-directeur Paul Schnabel over zich heen kreeg, ondanks alle inspraak die ook toen was georganiseerd. In haar eindrapport stelde de adviescommissie een nieuw curriculum voor waarin rekening werd gehouden met de zogeheten
21st century skills, de speciale vaardigheden die nodig zouden zijn om het te redden in een hoogtechnologische samenleving. Het was voor een groot deel van het onderwijsveld al te rigoureus – en het werd afgeserveerd.
Wat die rondgang ons bovenal leerde, en wat ook uit de thematische verhalen blijkt: we kunnen zo veel praten over wát onze kinderen moeten leren als we willen, uiteindelijk gaat het om het
hóe – en daarbij spelen goede, bevlogen leraren een sleutelrol. Zij komen volop aan het woord in dit nummer, en we moeten ze koesteren.

iGeneration: digitale versus tastbare realiteit Het smartphone-complex (Arthur Eaton De Groene Amsterdammer 9 mei 2019):
Groeit er een generatie watjes op? Jongeren zijn depressiever, minder sociaal en hebben vaker angststoornissen. Psychologen vragen zich af hoe de smartphone daar een rol bij speelt.
‘Het begon allemaal met één patiënt’, vertelt Daniel Kantor. ‘Een jongen die iedere sessie zijn telefoon meenam de spreekkamer in. Hij zat de hele sessie te appen.’ Kantor lijkt sprekend op een jonge Oliver Sacks. Grote zwarte baard, ronde bril, wijkende haarlijn. Als psychotherapeut is hij gespecialiseerd in de behandeling van adolescenten. Hij werkt en doceert in Lima, Peru. Ik sprak hem via Skype.
Kantor denkt even na en voegt daar dan aan toe: ‘De vraag is misschien:
waarom vluchten zoveel jonge mensen hun beeldschermen in? Wellicht moeten we dat zien als een uitnodiging om de tastbare realiteit te veranderen, in plaats van ons druk te maken over de digitale.’

Een scenario voor de toekomst van de bewustzijnsevolutie en Artificial Intelligence (Gerrit Teule).

Bewustzijnsevolutie en Artificial Intelligence (GAMMADELTA jrg. 5, nr. 3 april 2018 p. 28-63).
Het is de basis voor een “zichzelf creërend systeem”. In feite bewandelt de eonenhypothese de
gulden middenweg tussen onversneden materialisme en puur idealisme. De geestdeeltjes zijn natuurlijk en luisteren, in hun hoedanigheid als elektron, ook naar de kwantummechanische gedragsregels. Deze gedachte over de werk-zaamheid van eonen in onze wereld kent een aantal aspecten, die we in de volgende paragrafen behandelen.

Van Gerrit Teule ronden wij de serie artikelen af, die hij ons vanaf april 2018 presenteerde (GAMMADELTA september 2018 p. 4, 21-41):
33: d. Moet dit lijken op menselijke intelligentie en menselijke emoties?
Artificial Intelligence wordt vaak gekoppeld aan robots, al of niet in een semi-menselijk uiterlijk. Men vraagt zich dan af of deze humanoïden ook gevoelens zullen hebben: twijfels, angsten, stemmingswisselingen, emoties, etc. In het proces van AI is het inbouwen en imiteren van ‘subjectieve gevoelens’ en daarmee samenhangende tekortkomingen van de menselijke intelligentie een dure en ook onnodige zaak. Dat zal niet gebeuren, omdat we in de eerste plaats ook van deze gevoelens niet weten hoe alles in onszelf en ons brein werkt, en in de tweede plaats omdat het een AI-systeem alleen maar verzwakt, d.w.z. afhoudt van de taak die een AI-systeem moet vervullen. Emoties (of iets wat daar in machinale vorm op lijkt) en andere verstoringen hoeven in AI-systemen helemaal niet aanwezig te zijn.
29,30: Tegmark neemt zonder verdere discussie aan dat dit interface mogelijk zal zijn en hij heeft het dan ook over “uploads”, mensen die geheel zijn opgenomen in een computersimulatie. Frank Tipler deed dat ook in zijn boek “Fysica van de
onsterfelijkheid” (1994). Als echter de eonische theorie (Teilhard/Charon) juist is, dan is dit interface zelfs principieel onmogelijk, omdat de informatie is opgeslagen in aparte tijdruimten (eonen), die voor 3D-instrumenten ontoegankelijk zijn. In dat geval zal dus ook een cyborg niet of slechts in zeer beperkte mate mogelijk zijn.
Teilhard de Chardin –
De erfzonde en de ‘Zes Proposities’ (David Grumett en Paul Bentley):
HET NASPEL EN HET LEVEN NA DE DOOD (p. 76):
Teilhard herhaalt enigszins spottend, dat er als reactie op Humani generis twee mogelijkheden zijn: ofwel morgen treedt er een wijziging in de wetenschappelijke wetten van de soortvorming op, ofwel theologen gaan een veel nauwere solidariteit in de 'buitengewone interne cohesie' van een wereld accepteren, die zich momenteel in een proces van kosmogenese en antropogenese bevindt, waarin de mens en de rest van de geschapen orde voortdurend opnieuw worden gegenereerd. 73

Hoe de oprichter van WikiLeaks een hekel kreeg aan Clinton (Michael Persson Volkskrant 12 april 2019 p. 7):
Op 5 april 2010 publiceert Assanges klokkenluiderswebsite WikiLeaks een video met de titel Collateral Murder, die laat zien wat er gebeurt wanneer twee Amerikaanse helikopters het vuur openen op een groep Irakezen op een plein in Bagdad. Een aantal van de mannen dragen wapens, maar er zijn ook mannen met camera’s bij. Als een busje arriveert om de gewonden te helpen, krijgen de helikopterpiloten toestemming ook dat busje te doorzeven. Even later wordt ook een gebouw met raketten bestookt. Uiteindelijk vallen er twaalf tot achttien doden, onder wie twee Reuters-journalisten. Twee kinderen worden zwaargewond door Amerikaanse grondtroepen uit het busje gehaald.
Eindelijk: een beschuldiging tegen Assange
En dus blijft het ministerie van Justitie broeden op een geschikte beschuldiging. In maart vorig jaar, zo werd donderdag duidelijk, stelt het een verzegelde aanklacht op waarin Assange wordt beschuldigd van een poging om samen met Manning, in 2010 dus, een regeringscomputer te hacken (dit zou zijn gebeurd nadat Manning de honderdduizenden geheime documenten heeft doorgespeeld). De hack, die er kennelijk op neerkomt dat Assange een wachtwoord probeerde te raden, lijkt te zijn mislukt, maar dat doet er niet toe. Er is lang naar gezocht, maar Assange heeft een misdaad begaan.

Volgens Rob de Wijk hebben Assange en Snowden hun vrijheid voor niets ingeleverd (Trouw 31 oktober 2014):
Snowden zit nog steeds in Rusland waar hij tijdelijk asiel heeft gekregen. Venezuela wil hem ontvangen, maar met een ingetrokken Amerikaans paspoort komt hij er niet in. Assange zit in de Londense ambassade van Equador en mag van de Britse autoriteiten het land niet uit.

Chipmaker bestolen - of bespioneerd? (Joost de Vries Volkskrant 12 april 2019 p. 13):
Zijn de geheimen van het Nederlandse hightechbedrijf ASML echt gestolen door de Chinese spionnen? Zeker is dat het bedrijf uit Veldhoven is beroofd door zijn eigen medewerkers, de vraag is of de Chinese overheid er ook bij betrokken was.
De Nederlandse chipmachinefabrikant ASML is in 2015 slachtoffer geworden van bedrijfsspionage, berichtte Het Financieele Dagbladdonderdag. Chinese medewerkers stalen hoogtechnologische kennis en kaapten belangrijke klanten. Volgens het FD kan de zeer waardevolle informatie in handen zijn gevallen van de Chinese overheid. ASML-topman Peter Wennink spreekt dat met klem tegen. Drie vragen over deze precaire zaak.

Keert het IMF zich nu tegen de Big Tech? (Peter de Waard Volkskrant 12 april 2019 p. 28):
Omdat bedrijven met een hoge winstmarge minder hoeven te investeren om concurrenten achter zich te houden, groeit de economie ook langzamer. Volgens de berekeningen van het IMF werd in de onderzochte periode 1 procent aan economische groei verspeeld door de machtsconcentratie van bedrijven.
Hoewel de Big Tech in Europa al herhaaldelijk is bestraft vanwege misbruik van marktposities, dreigt het de komende periode alleen maar erger te worden, zo waarschuwt het IMF.
Regels om bedrijven te verplichten onderdelen af te stoten of zich helemaal op te splitsen zouden een mogelijkheid zijn om daar iets tegen te doen, net als regels die grote bedrijven verbieden nieuwe spelers die een bedreiging zijn op te kopen.
Maar het IMF zal daar zelf niet de vingers aan durven branden.

Urenco moest zich schamen (Leonie Hosselet en Nina Suyffel Volkskrant 25 maart 2014):
In de jaren zeventig wist de Pakistaanse atoomgeleerde Abdul Khan als spion bij Urenco geheime nucleaire kennis te vergaren over uraniumverrijking. Kennis die hij meenam naar zijn geboorteland, waar hij als 'de vader van het Pakistaanse kernprogramma' wordt gezien. Pakistan bracht in 1998 voor het eerst een atoombom tot ontploffing. Verder verkocht Khan volgens inlichtingendiensten nucleaire technologie aan onder meer Noord-Korea, Libië en Iran.
Op de top in Amsterdam wordt maandag gesproken over
, een relatief nieuwe dreiging. De deelnemende bedrijven werken aan richtlijnen om daarmee om te gaan. Verder wordt besproken hoe de productie van hoogverrijkt uranium vervangen zou kunnen worden door laagverrijkt uranium. Dat laatste is niet sterk genoeg voor een kernbom, maar wel voor kernenergie.

Jonge wijsgerige god (Rudy Schreijnders Volkskrant 30 maart 2016 p. 26):
De Franse filosoof René Descartes was al in de 17de eeuw op zoek naar zekere en onbetwijfelbare kennis. Kort door de bocht geformuleerd kwam hij uit op de basisgedachte dat hij denkt, en dus bestaat. Vandaar dat mensen met hun rede proberen de werkelijkheid om hen heen te begrijpen. Omdat dat ons steeds beter lukt, is het religieuze domein steeds kleiner geworden.
Religie in Nederland wordt - zo blijkt uit recent onderzoek - dan ook steeds verder teruggedrongen. Frank Meester interviewt Markus Gabriel, hoogleraar aan de Universiteit Bonn, getypeerd als 'de jonge god van de Duitse filosofie' (Sir Edmund, 26 maart.
Deze hoogleraar vindt dat het religieuze wereldbeeld niet verschilt van het wetenschappelijke en dat Darwins evolutietheorie een mythe is. Dat vind ik onbegrijpelijk voor een hoogleraar aan een universiteit. De waarde van wetenschap (systematisch verkregen objectieve kennis) en het verschil met religie (een mythische kijk op de werkelijkheid) behoort studenten in het eerste jaar van hun studie al bijgebracht te worden.
Vrij en autonoom
Natuurkundigen vatten de wereld op als de totaliteit van alle concrete dingen. Maar die opvatting van de wereld is volgens Markus Gabriel veel te beperkt. De belangrijkste dingen, zoals concepten, feiten en getallen, tref je er niet aan. Waar is het getal twee precies te vinden? Of het feit dat de aarde groter is dan de maan? Of de waardigheid van de mens? Volgens Gabriel is er niet een theorie over de wereld te bedenken die alles met alles verbindt: 'We moeten af van het idee dat alles verbonden is. Pas dan kunnen we onszelf omarmen als de vrije autonome mensen die we zijn. We worden door niets anders bepaald dan ons. We zijn misschien alleen, maar met een oneindig aantal mogelijkheden die het waard zijn om te ontdekken.'

'Terwijl wij feestten maakten zij wapens' of Waarom we vrij zijn als we denken (Frank Meester interview met Markus Gabriel Volkskrant 26 maart 2016 bijlage Sir Edmund p. 16-19):
Neurologen, biologen en postmodernisten krijgen er ongenadig van langs in zijn boeken. Een pittig gesprek met de spraakmakende Duitse filosoof Markus Gabriel.
VERSCHILT HET WETENSCHAPPELIJKE WERELDBEELD DAN NIET VAN HET RELIGIEUZE?
'In wezen niet. Ze nemen dezelfde positie in. Namelijk een standpunt vanuit nergens, dat alles overziet. Dat God vanuit nergens alles kan overzien, dat wisten we natuurlijk al, maar dat wetenschappers hetzelfde proberen te doen, beseffen helaas minder mensen.
'Ik maak dat graag duidelijk aan de hand van Google Earth. Stel nu eens dat er een Google Universe zou bestaan. Wat zou er gebeuren wanneer je steeds maar op min drukt en dus uitzoomt? Dan zou er een moment moeten komen waarop je het hele universum kunt overzien, echt alles. Maar dat moment bestaat natuurlijk niet. Want Google Universe zou dan ook zichzelf moeten laten zien binnen zichzelf. Dat is onmogelijk. Toch pretenderen wetenschappers dat wel te kunnen. Ze willen namelijk alles begrijpen en dat in een theorie vatten. Maar dat is incoherent.'
'Zo zie je dat ons concept over onszelf mee gaat bepalen wie we zijn en hoe we handelen. Geestige activiteiten veranderen dus door onze concepten over onszelf. Wanneer je ons reduceert tot iets biologisch als ons brein, kun je die zich historisch ontwikkelende geest nooit verklaren. Biologische processen vinden namelijk plaats onafhankelijk van hoe wij denken dat ze plaats vinden. Biologische processen zorgen voor zichzelf. Wij zijn meer dan dat. Als we denken zijn wij vrij.'

Daan Roovers is voormalig hoofdredacteur van Filosofie Magazine en de drijvende kracht achter De Nacht van de Filosofie. Ze is de opvolger van René ten Bos die de titel sinds 21 april 2017 droeg. Eerdere Denkers waren Hans Achterhuis en René Gude.

Wereldtop voor intellectuelen: verslag van de G8 van de Filosofie (22 april 2014):
Op De Filosofie Nacht van 18 april 2014 spraken acht grote denkers Peter Sloterdijk, Damon Young, John Gray, Zygmunt Bauman, Benjamin Barber, Markus Gabriel, Aziz al-Azmeh en Sophie Oluwole over de belangrijkste problemen van deze tijd, tijdens de G8 van de Filosofie in de Beurs van Berlage. Zij spraken onder andere over politieke structuren, het belang van onderwijs voor de volgende generatie, (medische) technologische veranderingen en privacy. Omdat naast daadkracht ruimte moet komen voor denkkracht.

Verruimend inzicht in de persoonlijkheid, het ego en de emoties (Piet Ransijn Civis Mundi Digitaal #33 oktober 2015):
Bespreking van Helena Bloem en Hans Komen, Gevangen door het ego De Weg van de Zonnevonk.
2.2 – 2.4 Ego-aspecten, eigendunk en wilskracht
Persoonlijkheidsaspecten, die emotioneel neutraal zijn, zoals de kernkwaliteiten van Ofman, verdichten zich tot ego-aspecten, die Ofman valkuilen noemt in zijn boek
Bezieling en kwaliteit in organisaties''. Dat zijn overtrokken eigenschappen die daardoor negatief werken. Door de energetische verdichting blokkeren zij vooral het intuïtieve aanvoelingsvermogen van onszelf, het contact met de essentie. (Zelf)vertrouwen wordt dan wantrouwen, mededogen wordt minachting, zelfkennis wordt zelfoverschatting. De adequate maat is uit balans, de matigheid die bij Griekse filosofen zoals Plato en Aristoteles maatgevend was. Zie hierover mijn artikelen in nr 32 en 29.\\ Het gaat vooral om het vinden van evenwicht en een middenweg door ego-gedrag te verminderen of te minimaliseren via waarneming vanuit de essentie en een adequaat zelfbeeld te vormen via zelfwaarneming en zelfreflectie.

Nogmaals: wat is neoliberalisme en wat het linkse alternatief? (Wim Couwenberg Civis Mundi Digitaal #19 juni 2013):
Wat nu in het neoliberalisme bestreden wordt, is dus een reveil van het klassiek-liberale marktdenken, waarop in de vorige eeuw vooral onder socialistische invloed en regie forse inbreuken gemaakt zijn door de gestage opbouw van de verzorgingsstaat met een te sterke groei van de collectieve sector als gevolg. Daardoor is de verzorgingsstaat en daarmee het socialisme als primaire inspiratiebron ervan sinds de jaren ’70 steeds meer in het slop is geraakt. Het socialisme verloor daardoor zijn toonaangevende ideologische invloed. Het is een gepasseerd station, betoogde in 1980 al de Franse socioloog A. Touraine[2]. Dat vond ook de Duits-Britse socioloog R. Dahrendorf[3]. De vraag is niet meer wat de sociaal-democratie inhoudt, maar wat er komt na het einde van de sociaal-democratie. Dahrendorf onderscheidt sinds de Franse Revolutie van 1789 in ideologisch opzicht twee grote ontwikkelingsstadia: de lange 19e eeuw (1789-1914) waarop het liberalisme een sterk stempel drukt, resulterend in de liberale en democratische rechtsstaat; en de korte 20e eeuw (1914-1991) waarin de sociaal-democratische thematiek op de voorgrond treedt en de liberale democratie ook een sociale dimensie krijgt. De thematiek van de sociaal-democratie wordt daardoor onderdeel van de gevestigde orde. Zij heeft sindsdien geen eigen antwoorden meer op de nieuwe maatschappelijke thematiek die met de problematiek van de stagnerende verzorgingsstaat op de politieke voorgrond treedt.
Het neoliberalisme heeft daarop vervolgens een eigen antwoord geformuleerd en neemt sindsdien de leiding in de maatschappelijke ontwikkeling over met het mensbeeld van de entrepreneur als ideaaltype. De sociaal-democratie restte niet veel anders dan zich daaraan aan te passen. Zij heeft dat gedaan met een Derde Weg politiek, een flexibele middenweg tussen marktwerking en staatsinterventie. Theoretisch is dat onderbouwd door de Britse socioloog Anthony Giddens. Die ziet daarin een reïncarnatie van sociaaldemocratische basiswaarden. Maar de juist geciteerde socioloog Ralf Dahrendorf bestrijdt dat,[4] evenals in Nederland Frits Bolkestein, en ziet er niet meer in dan een sociale variant van neoliberalisme. In Nederland was die Derde Weg niets nieuws. Zij was daar al geruisloos deel geworden van de politieke praktijk van de PvdA, zij het nauwelijks theoretisch verantwoord en verwerkt. Legitimering van die sociaaldemocratische praktijk wordt in de geest van het opkomende pragmatisme dan niet meer zozeer gezocht in argumenten en overwegingen ontleend aan ideologische uitgangspunten, maar voornamelijk in de effectiviteit ervan in de geest van het neoliberalisme. Dat heeft onlangs geleid tot het vertrek van PvdA coryfee Jan Pronk.
In zijn Den Uyl-lezing van 25 januari 2010 omschreef Wouter Bos als PvdA-leider die
Derde Weg als een relativering van de staat, een herwaardering van de markt en meer nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. In die lezing probeert Bos die Derde Weg te scheiden van de neoliberale praktijk, waarin het accent steeds meer verschoof naar het primaat van marktwerking. De sociaal-democratie is daarin ver meegegaan, zolang het economisch goed ging. Nu dat met de financieel-economische crisis van 2008 niet langer het geval is, lijkt de sociaal-democratie zich daarvan te distantiëren met zoals Bos stelt het afschermen van bepaalde delen van de publieke sector van verdere doorwerking van marktwerking. De Derde Weg wordt daarmee echter niet verloochend, zoals die lezing in perscommentaren geïnterpreteerd is, evenmin als het belang van marktprikkels om zonodig publieke diensten tot meer efficiency en effectiviteit aan te sporen.

Katholiciteit en Vrijzinnigheid. Mijn antwoord op religieuze identiteitscrisis (I) (Wim Couwenberg Civis Mundi Digitaal #16 januari 2013):
Verzet tegen modernisering leidt tot marginalisering van kerk en religie meent de religiecriticus Paul Cliteur, het streven naar modernisering ervan leidt onvermijdelijk tot verdamping van de hele religieuze inhoud. Het is dus kiezen tussen marginalisering of verdamping.[20] Maar modernisering zoals beoogd door traditionele en eigentijdse uitingen van religieuze vrijzinnigheid leidt alleen tot verdamping van een bepaalde religieuze orthodoxie uit een voorbije cultuurfase, maar niet tot verdamping van ieder religieus besef. Tussen religieuze orthodoxie en ongeloof is sinds de 19e eeuw een goed begaanbare middenweg gebaand door de vrijzinnige beweging. Die vrijzinnige middenweg spreekt mij juist aan.
Het religieuze bewustzijn, dat met de menswording van de evolutie tot ontwikkeling komt, blijft zodoende ook in de seculiere context van de moderniteit een integraal deel van het menszijn en tevens een noodzakelijke correctie op de één-dimensionale denkwijze die in de moderniteit de overhand krijgt en tot uitdrukking komt in de talrijke ‘ismen’ van het moderne denken.

Publiek-private samenwerking en wetenschappelijk onderzoek (Wim Couwenberg Civis Mundi Digitaal #6 juli 2011):
Aanvankelijk moeizame start
Het gaat hierbij om samenwerking tussen overheid of overheden en het bedrijfsleven ter realisering van projecten met zowel publieke als commerciële oogmerken. In de geest van de moderne management-literatuur is toepassing van pps in eerste instantie opgevat als een leerproces waar beide partijen doorheen moeten vóór deze nieuwe vorm van samenwerking op bevredigende wijze kan functioneren. Evenals in de discussie over de juridische vormgeving van openbare nutsbedrijven gaat het er om een middenweg te vinden tussen marktwerking en overheidssturing, voorzover noodzakelijk om de daarbij betrokken publieke belangen veilig te stellen.

Gerard Numan (Cursus: meesterlijke gedachten):
Filosofie is de kunst van het denken. Het levert geen weten op maar, mits goed beoefend, een gestaalde geest die wijd open staat voor de werkelijkheid, een gevoelige antenne heeft voor het eigen denkproces en dat van anderen en vlijmscherp foutieve denkconstructies fileert. Filosofie levert daar binnen ook schoonheid op en momenten van inzicht en verwondering. Klik hier voor een korte introductie in de filosofie.
In deze cursus staan 10 van de belangrijkste en mooiste kunststukjes uit de filosofiegeschiedenis centraal. Gedachten die belangrijk zijn geweest voor de mentale geschiedenis van de mens maar die bovenal inzichten opleveren die een ieder nog steeds kunnen verrijken. Die veel van de hedendaagse debatten overbodig zouden maken als ze beter gekend waren en die ons nog steeds kunnen verrukken.
Download de tekst bij de cursus
hier.

‘Aan het einde is er geen oké-sticker’ (Fokke Obbema interviewt Sanneke de Haan Volkskrant 30 september 2018):
Filosoof Sanneke de Haan kan niks met de vraag: wat is de zin van het bestaan? ‘De vraag klopt niet, ze is misleidend.’ Maar hoe valt het leven dan te duiden, wil Fokke Obbema van haar weten.
In beide richtingen studeerde ze cum laude af. Als filosoof promoveerde ze in 2015 magna cum laude in het Duitse Heidelberg. Inmiddels is ze 38 jaar, woont ze met haar vriend bij Arnhem en is ze verbonden aan de universiteit van Tilburg. Haar specialisatie is
filosofie en psychiatrie: ‘Het onderscheid tussen gek en niet-gek is een dun lijntje.’ In haar onderzoek draait het vaak om de vraag wat echt is en wat niet.
Wat is de zin van ons leven?
‘Eerlijk gezegd vind ik het begrip ‘zin’ niet van toepassing op het leven. ‘Zin’ suggereert dat het leven ergens goed voor moet zijn, dat er een objectief doel is dat je zou moeten kunnen bereiken.
Hebben die biologen toch niet enigszins gelijk? Na mijn hartstilstand realiseerde ik me dat mijn vrouw en kinderen de reden van mijn bestaan zijn.
‘Ja, dat begrijp ik wel. Maar ik vind niet dat je het leven tot dat biologische moet platslaan. Die drive zit in ieder van ons, zeker.
Maar houden van je naasten is zo veel rijker dan genenoverdracht of een stofje in onze hersenen. Dat gevoel valt niet uit te leggen met een hersenscan. En dat geldt ook voor onze verbondenheid.’
Zou je tevreden kunnen zijn wanneer je leven nu ten einde komt?
We jagen onszelf vaak op met voorwaarden voor geluk, toch weer dat sticker-idee. Dat zijn vaak illusies. In de wetenschappelijke wereld bijvoorbeeld is een vaste baan heel lastig. ‘Als ik die maar heb, dan ben ik veel ontspannener’, is zo’n illusie. Of: ‘Als ik maar een relatie heb dan ben ik gelukkig.’ Alsof er dan een vaste, permanente toestand intreedt. Maar zo zit het leven niet in elkaar. Het is het ene moment zo en het volgende moment weer anders. We blijven ploeteraars.’

Geen oplossingen in het mensentijdperk (Wilma de Rek interviewt René ten Bos Volkskrant 4 maart 2017 Bijlage Sir Edmund p. 20-23):
Denker des Vaderlands brengt boek uit over vernietigende invloed mens op aarde
De filosofie moet woorden geven als er geen woorden meer zijn, vindt de nieuwe Denker des Vaderlands René ten Bos. Bijvoorbeeld als het over de vernietiging van de aarde door de mens gaat, het onderwerp van zijn nieuwe boek.
De president van Amerika voelt de gevolgen ook niet.
'Donald Trump voelt alleen zijn eigen pik. Die man is nauwelijks interessant. Wat ik tijdens het schrijven van dit boek wel heb geleerd, is hoe groot het probleem is dat de VS heet. Ik zag in zo'n statistiekje dat de Amerikanen slechts 8 procent van de wereldbevolking innemen maar 35 procent van de menselijke biomassa, waar de Aziaten 61 procent van de wereldbevolking innemen en slechts 15 procent van die biomassa. Ik hoop dat de komst van Trump tot een catharsis leidt en dat dingen nu duidelijker worden. In Amerika komen mensen in actie, dat is positief; het land is weer gepolitiseerd. Dat was onder Obama nauwelijks het geval.'
U citeert de Britse socioloog Jason Moore, die voorstelt niet te spreken over het antropoceen maar over het capitaloceen.
'Hebzucht en verlangen worden in onze kapitalistische samenleving enorm aangemoedigd. Ergens in de 17de, 18de eeuw is het idee ontstaan dat het niet zo slecht is als het genot hoogtij viert. Tot die tijd dachten mensen dat het voor de maatschappelijke orde beter was als de amor socialis groter was dan de amor privatis, of de amor dei groter dan de amor sui. In de 18de eeuw wordt aan die gedachte getornd.
Inmiddels is de hele verlangensstructuur die onder dat kapitalisme zit een van de grote problemen van deze tijd. De kloof tussen verlangen en behoefte. In het kapitalisme moet je kopen wat je wil, niet wat je nodig hebt.'
Het 'zich willen toe-eigenen' dat bij het kapitalisme hoort, is een door en door mannelijke eigenschap, citeert u Michel Serres.
'Ja. Mannen eigenen zich dingen toe, ze omheinen de terreinen met prikkeldraad, zegt Serres, ze plaatsen piketpaaltjes. Ze denken ook dat ze zich een vrouw toe-eigenen door hun zaad in haar te spuiten. Serres verwijst naar de etymologie van het Franse en Engelse woord voor vervuiling, pollution, dat lang zaadlozing betekende. In de 18de eeuw heette zelfbevlekking nog 'the heinous sin of selfpollution'.'
Heeft Serres gelijk, zijn die verschillen tussen mannen en vrouwen er?
'Ik denk het wel, ik ken een paar vrouwen vrij goed en het valt me altijd op dat ze echt heel anders in elkaar zitten dan mannen.'

De Denker wilde vroeger filosoof worden (Peter Henk Steenwijk interviewt René ten Bos Trouw 4 maart 2017):
René ten Bos is sinds vandaag de nieuwe Denker des Vaderlands. Voor een arbeiderskind als hij lag het niet voor de hand dat hij filosoof zou worden. ‘Ergens speelt bij mij wel dat ik verrader ben van de arbeidersklasse.’
Dat klinkt tegenstrijdig.
“Mijn leven is een paradox. Ik kom uit een wereld die zich nu verraden voelt door de elite. Maar m’n vader zou niet achter een Geert Wilders zijn aangelopen. Hij ontmaskerde Wilders meteen. ‘Een kakventje, waardeloos. Een directeurszoontje.’ Zelf maakte ik de opwaartse gang en sommigen zullen me nu elitair noemen. We hebben tegenwoordig elite nodig om de niet-elite duidelijk te maken wat de elite is.
Lachend noemt u die managers. U hebt daar veel over geschreven. Vanwaar die lach?
Management is historisch gezien een prachtige manier om de tegenstelling tussen arbeid en kapitaal op te heffen. Arbeiders en kapitaal staan tegenover elkaar, zei Marx. De arbeiders komen in opstand, zo voorspelde hij, en dat loopt uit op een proletarische samenleving. Daar stak het kapitalisme een stokje voor: het vroeg die arbeiders of ze niet iets anders wilden worden, in ruil voor betere werkomstandigheden of scholing. Die arbeiders staakten hun revolutionaire pretenties met graagte.
In hun wereld werden ze volgens de Amerikaanse socioloog Charles Wright Mill medeplichtig gemaakt aan het kapitaal - daarom kwam het in het kapitalistische Westen nooit tot een communistische revolte. En hoe werden ze medeplichtig? Door manager te worden.

In dit kader is ook het afscheidscollege over de managementwetenschappen De kloof tussen theorie en praktijk van Prof. dr. Godfroij interessant.
Ik trek vijf conclusies:
1. Het gebrek aan relevantie van de managementwetenschappen is een reëel probleem. Een koerswijziging is nodig.
2. De hoofdoorzaak van dit probleem is de dominantie van een denkmodel en methodologie die niet voldoende aansluiten bij de praktijk. Alternatieve of zelfs klassieke benaderingen moeten de veelzijdigheid herstellen.
3. Ook de interactie tussen wetenschappers en praktijkmensen moet hersteld worden.
4. Onderzoeksgroepen die doorgaan hun koers te laten afhangen van tactisch gedrag binnen de wereld van de zuivere wetenschap, brengen hun eigen toekomst in gevaar door gebrek aan toegevoegde waarde voor de samenleving.
5. Het is dringend nodig het afrekensysteem ter discussie te stellen. Ik denk eerder aan afschaffen dan aan perfectioneren.

Jared Diamond, Wees zuinig op de polder (Volkskrant 12 juni 2004):
Er zijn twee scenario’s voor de komende vijftig jaar: een prachtig scenario dat we kiezen of een minder prettig (doemscenario) dat we niet kiezen. Of de Haïti’s, Rwanda’s, Iraks en Afghanistans vermeerderen zich, we kappen de laatste bossen, pompen de laatste olie op en gaan ten onder in oorlog en terrorisme, of we erkennen de problemen en doen er wat aan. De Eerste Wereld moet zijn ecologische impact matigen. Dat kan op twee manieren: minder bevolkingsgroei, en dat lukt al aardig. En minder consumptie. Er is vis en hout genoeg, als we het beter managen. Onmogelijk? Misschien. Maar doorgaan is geen optie. Daarom zeg ik: de toekomst wordt bepaald door de keuzes die we maken.
De balanceerdraad zien als een verbinding een brug, naar een betere toekomst op korte en langere termijn. Er is innerlijke moed voor nodig om over de draad te lopen. Het gevoel zegt dat we ons evenwicht kunnen verliezen, dat we kunnen vallen en ons gezicht kunnen verliezen. We worden angstig. De gedachte dat we kunnen vallen krijgt de overhand, gaat overheersen. De hindernis vermijden is kiezen voor de gemakkelijkste weg, niets doen. Alleen door onze denkgewoonten door ons voelen te laten beïnvloeden kunnen we een hoopvollere toekomst creëren, we hebben het zelf in handen. Door te ontspannen en rustig na te denken over wat ons aan de overkant wacht is het wel mogelijk de hindernis van de balanceerdraad te nemen. Voor het nemen van een innerlijke hindernis moeten we vaak eerst door een muur breken. Het spontane, argeloze kind in ons wakker schudden.

Volgens Jared Diamond zijn daarvoor de religies uitgevonden. Maar dit is niet waar. Religies zijn niet uitgevonden, maar maken deel uit van ons innerlijke bewustzijn. De wet van harmonie, de karmische wet is met antropogenese verbonden. Antropogenese geeft een aanwijzing voor de oplossing van het lastige vraagstuk van de oorsprong van het kwaad, en laat zien dat de mens zelf het ENE scheidt in verschillende tegengestelde aspecten (De Geheime Leer Deel II p. 309).

In 1987 signaleerde ik binnen Hoogovens dat ik een manager van de automatiseringsafdeling niet op enige substantiële informatica-kennis kon betrappen. Hij had wel kennis over de inhoud van de gereedschapskist, maar heeft het gereedschap zelf nooit leren gebruiken om als projectleider een informatiesysteem te bouwen. Bij een werkbespreking was zijn enige inbreng dat hij een kopje koffie voor je haalde. Voor zijn toegevoegde waarde, het over de schutting gooien van automatiseringsprojecten werd hij wel zeer riant beloond. Binnen de automatiseringsafdeling was het over de schutting werpen een gevleugelde uitspraak. Maar "wie kaatst moet de bal verwachten". De vraag komt dan naar voren waarom wordt zo'n manager door zijn chef de hand boven het hoofd gehouden? Maar toen ik in 1979 bij de automatiseringsafdeling solliciteerde werd ik al door een medewerker (W.R. heeft zijn pensioen bij Hoogovens gehaald) voor de eigen koninkrijkjes binnen Hoogovens gewaarschuwd. Het is wellicht aardig om te vermelden dat de boven aangehaalde manager in zijn vrije tijd toneelspeelde bij een amateurgezelschap dat de sprookjes van Hans Christian Andersen vertolkte. Het zal duidelijk zijn dat ook zijn chef, de directeur van de automatiseringsafdeling op het vakgebied informatica een keizer zonder kleren was. De directeur van de automatiseringsafdeling vertelde in 1980 trots, dat hij bij de automatiseringsafdeling de eerste drie academici had binnengehaald. Vanuit het hogere echelon van de automatiseringsafdeling is nooit van enige kennisoverdracht op het vakgebied informatica sprake geweest. Wel heeft de directeur van de automatiseringsafdeling de betreffende drie academici, waaronder de door mij aangehaalde manager naar topfuncties binnen de afdeling gepromoveerd. Een van deze managers heeft hem later opgevolgd.

Rutte wil ‘verkrampt’ Nederland weer ‘gaaf maken’ (Emile Kossen Elsevier 20 mei 2016):
Perspectief bieden
De premier zei ondanks de problemen vertrouwen te hebben in de toekomst. Hij riep zijn partijleden op om de handen uit de mouwen te steken om van Nederland ‘het gaafste land van de wereld’ te maken. ‘Het is onze taak om de mensen perspectief te bieden.’
Net als vorig jaar, toen Rutte de
‘dikke-ik mentaliteit’ van veel Nederlanders bekritiseerde, had hij speciale aandacht voor de manier waarop mensen volgens zijn liberale waarden met elkaar om moeten gaan. ‘Kijk niet neer op anderen, leerde ik van mijn vader. Kijk altijd naar de dag van morgen, leerde ik van mijn moeder.’

Volgens Buma moet er meer aandacht komen voor Nederlandse normen en waarden. Het CDA wil weer „eisen stellen”. Met een maatschappelijke dienstplicht voor alle achttienjarigen, een verplichte zomerschool voor zwakke leerlingen en een strenger integratiebeleid: „Het is meedoen, en anders krijg je geen vaste verblijfsvergunning.”
In de zorg en op de arbeidsmarkt steunde het CDA jarenlang liberale hervormingen. Maar nu wil de partij ook daar meer bescherming bieden. Buma: „Je zult maar een vaste baan willen en er niet aankomen. Geen hypotheek kunnen krijgen en geen auto kunnen kopen omdat je zzp’er bent. De fundamentele zekerheid van een inkomen is weg. We hebben dus minder flexwerk en meer vaste contracten nodig op de arbeidsmarkt.”

De waarschuwing van Houellebecq (Martin de Haan Volkskrant 22 april 2017 Bijlage Sir Edmund p. 18-21):
Wat gaat er mis in het land van het woord? Martin de Haan evalueert Frankrijk aan de vooravond van de presidentsverkiezingen. Houellebecq, constateert hij, legde bloot hoe gespleten het land is, al klopt zijn voorspelling niet dat Hollande wordt herkozen.
Toch is dat iets om bij stil te staan als je het land in al zijn gespletenheid beter wilt begrijpen. Natuurlijk is er de kloof tussen de hoogopgeleide elite veelal geschoold aan de grandes écoles en de gewone man, en natuurlijk zijn er de hoogoplopende sociale spanningen. Maar Frankrijk is ook altijd het land van het woord geweest, het land waar literatuur en filosofie 'de oude Kerk, het antieke geloof, de Franse droom' vormden, zoals de criticus Pierre Lepape het noemt in een prachtig boek uit 2003, niet voor niets Le pays de la littérature geheten. Die verbindende cultus is sinds de dood van volksheld Jean-Paul Sartre in 1980 vrij snel afgekalfd.
Identiteitscrisis
Niet alleen de mondialisering en de immigratie hebben Frankrijk in een paar decennia radicaal veranderd. De huidige malaise kan voor een groot deel ook op het conto worden geschreven van iets wat niet anders dan een identiteitscrisis kan worden genoemd:
Frankrijk is zijn positieve (literair-filosofische) zelfbeeld kwijt en sleept zich voort op zoek naar een nieuwe verbindende factor. Dat een Europeesgezinde jonge kandidaat als Emmanuel Macron, een typisch voortbrengel van het systeem van elitescholen, anno 2017 volle stadions trekt met een boodschap die nu eens niet op ressentiment of nostalgie is gestoeld, mag alleen al een klein wonder heten.

Voetnoot Lijden (Arnon Grunberg Volkskrant 13 februari 2017):
Waanzin is vrijheid, zoveel wordt duidelijk in deze verrukkelijke film, die het midden houdt tussen documentaire, pastiche en therapie. Gelukkig wordt de waanzin verder niet geromantiseerd.
Basis van de film is Houellebecqs handleiding hoe je in leven kunt blijven. De handleiding is, zoals vaker bij Houellebecq, niet gespeend van romantiek. Ook het larmoyante wordt niet geschuwd, desondanks is het een belangrijke tekst.
Er schuilt een les in deze film: het lijden is onvermijdelijk. In onze cultuur wil iedereen slachtoffer zijn - het slachtofferschap is verworden tot deugd - maar niemand wil waarlijk lijden.
Houellebecq schrijft dat we al dood zijn en dat we nu oog in oog staan met de onsterfelijkheid.
Oftewel, iedereen is de laatste soldaat in zijn eigen leger.

Zijn wij ons brein?
Nee, we zijn veel meer, vonden 17e-eeuwse Amsterdamse filosofen als Spinoza en Comenius. De menselijke geest is groots, oneindig veranderlijk en creatief (7 november 2015).

Verkenningen mbt de leringen van J. Krishnamurti – (lezing 4 P. Krishna maart 2013):
Ofwel we gaan naar experts en lezen wat zij gezegd hebben, en welke systemen zij aangeraden hebben. Zo kun je lezen wat Maria Montessori gezegd heeft, wat Rudolf Steiner gezegd heeft, wat Jean-Jacques Rousseau gezegd heeft, en vervolgens kijken naar de systemen die zij voorgesteld hebben en daaruit een eigen keuze maken. In dat geval stellen we ons weer afhankelijk op van de visie van de expert. Maar als we ook graag voor onszelf willen leren en ons niet alleen een systeem willen eigen maken, dan moeten we niet afhankelijk zijn van de experts. Omdat geen enkel systeem het probleem werkelijk oplost. In diepere zin komen de problemen niet voort uit een niet efficiënt werkend systeem. Zij komen voort uit het feit dat het denken dat zo’n systeem gebruikt niet over voldoende wijsheid beschikt.

R. Burnier Bespiegeling maakt ons menselijk (Theosofia februari 2009 p. 3):
In de Viveka-chudamani (Het Kroonjuweel van Wijsheid) van Sankaracharya wordt gezegd dat geboren worden als mens een buitengewoon voorrecht is. Ontelbare incarnaties moeten doorgemaakt worden in verscheidene soorten lichamen op verschillende niveaus van evolutie vóór de menselijke geboorte. Voor ons lijkt het vreselijk dat het zulke eonen van tijd kost, maar tijd is geen probleem voor andere wezens dan mensen. Zij leven en sterven vanzelfsprekend zonder zich druk te maken over de tijd. Maar in de fase als mens is er een nieuw soort energie nodig om innerlijke vooruitgang te boeken.
Lijden is één manier van leren. Karma reguleert dit proces. Maar dit is geen echt leren; het lijden maakt alleen het bewustzijn vaag bewust van een innerlijke behoefte. Het proces is langzaam en lange tijd duren het lijden en het vage leren voort, tijdens de overgang tussen de onbewuste activiteit van het premenselijke stadium en het bewuste bestaan van de mens. Dus wordt gezegd in de Viveka-chudamani dat het moeilijk is om als mens geboren te worden en dat een speciaal soort energie nodig is wil het menselijk leven vruchtbaar zijn.

Troostschrift of Veel te genieten in nieuwe Comenius (Erik van den Berg Volkskrant 14 mei 2016 bijlage Sir Edmund p. 30-31):
De vroomste religieuze beginselen draaien in de satire van Comenius steevast uit op bloedvergieten.
Het is een allegorisch reisverhaal waarin een jongeman, aangeduid als 'Pelgrim', op zoek gaat naar het goede in de wereld, die wordt voorgesteld als een stad waar alles en iedereen door elkaar krioelt. Op zijn zoektocht wordt Pelgrim begeleid door twee gidsen: Overalbij, een dubieuze handigerd voor wie alle deuren opengaan, en Begoocheling, de leugenachtige zegsman van de heerseres op aarde, koningin Wijsheid, die alles mooier voorspiegelt dan het is. Zal Pelgrim het ware en goede vinden? Nee natuurlijk, Comenius spant zich 36 hoofdstukken lang in om de ijdelheid van het menselijk bedrijf te demonstreren. Geen ambt of ambacht levert iets waardevols op, en de mens zelf biedt hooguit een lachwekkende of afstotende aanblik. Zo ziet Pelgrim de stadbewoners: 'Ze waren allemaal op z'n minst puistig, korstig en vlekkerig; bovendien had menigeen varkenslippen of hondentanden, sommigen ossenhoorns, anderen ezelsoren, een had een vossenstaart, een ander wolvenklauwen, sommigen zag ik met een langgerekte pauwenhals, anderen met een hoge kuif als een hop, anderen met paardenhoeven etc., maar de meesten leken nog op apen.' Op bijna elke pagina past Comenius dit stapeleffect toe, en of het nu zo bedoeld is of niet: de fanatieke opsommingen werken vier eeuwen na dato vanzelf op de lachspieren. Of sneeuw wit of zwart is, vuur koud dan wel heet blijkt een twistpunt onder geleerden ('nauwelijks had iemand iets geponeerd of iemand anders ging daar tegenin') en met een Komrij-achtig venijn worden hooggeplaatsten en hun lakeien te kijk gezet: 'Daar zag ik figuren die hun heren op hun wenken bedienen, hen aaiden, kussentjes in hun rug stopten, spiegeltjes voor hun gezicht ophielden, voor hen veertjes en vuiltjes opveegden, hun de rok en huisschoenen kusten; sommigen likten ook de klodders op die hun heer had uitgespuugd en uitgesnoten en waren vol lof over hoe dat smaakte.' Aan het eind van zijn afmattende tocht moet de Pelgrim het bijbelse woord van de Prediker beamen: 'Ik heb alles aanschouwd wat er onder de zon is, maar let wel: alles is zinloos en een kwelling voor de geest.'

Voor de theosofie geldt in eigen wezen God leren kennen. J. Krishnamurti: "De maatschappij is niet anders dan jij - jij bent de maatschappij. De maatschappelijke structuur is de structuur van jouzelf. Dus als je begint jezelf te begrijpen, dan begin je de maatschappij te begrijpen waar je in leeft. Die twee zijn niet elkaars tegengestelde. Voor een religieus mens gaat het er dus om een nieuwe manier van leven te ontdekken, van in deze wereld te leven, en een transformatie teweeg te brengen in de maatschappij waarin hij leeft. Want door zichzelf te veranderen verandert hij de maatschappij" (Bombay, 10 februari 1965)

De Reizen van de Pelgrim
“De weg zelf moet ieder alleen gaan.
Wat weet ik van jouw pelgrimstocht,
wat weet jij van de mijne?
Is dit niet juist het kernpunt
van onze overtuiging
dat ieder voor zich
in eigen wezen God leert kennen?
Uit: Hella Haasse, De scharlaken stad, Querido, 1952, blz. 81.

Pelgrims zijn ook zoekers. Dit werpt bij mij de vraag op wat het betekend zoekers of pelgrims te zijn op deze reis die wij allen aan het maken zijn.De aard van ons zoeken is afhankelijk van wat ertoe aanleiding gaf’. De eerste ‘regel’ op het pad is het zoeken naar de weg, het ontdekken van wat ons eigen pad is. Als we niet zoeken, als we ons niet realiseren dat we zoekers zijn op deze existentiële reis, dat we pelgrims zijn, dan is er ook geen richting, geen pad, geen weg. Er is geen weg totdat onze voeten het betreden hebben. Wat van het grootste belang is voor het vinden van zo’n weg, is het zoeken, het vragen. Misschien leren we, als we echte pelgrims zijn, met vragen te leven omdat we ons realiseren dat de pelgrimstocht zelf het antwoord vormt. Vragen brengen ons slechts op weg.
De magie van de pelgrimstocht, is de magie van de specifiek menselijke daad van zelfonderzoek – van voor de vraag staan wie of wat men eigenlijk is’. Dit is wat werkelijk met zoeken wordt bedoeld. Het is voor de vraag te staan wie men zelf is – dat is ons authentieke Zelf herinneren.

Hersenbeest is meeslepend opgeschreven (Suzanne Weusten Volkskrant 7 mei 2016 Bijlage Sir Edmund p. 27):
In een meeslepend betoog wast Marjan Slob een groepje luidruchtige hersenwetenschappers de oren. Wij zijn niet ons brein, want hersenen denken niet, foetert de filosofe.
Hersenwetenschappers kunnen geen objectieve kennis vergaren over innerlijke ervaringen, betoogt Slob. Gedrag kun je observeren, gedachten zijn privé. Weliswaar kunnen scans de fysiologie van hersenprocessen in kaart brengen, maar daarna stuiten ze op de vesting van de binnenwereld. En daarom hebben ze de geesteswetenschappen nodig, die een verfijnd instrumentarium hebben ontwikkeld om de menselijke geest te onderzoeken. Kunstbeschouwers, filosofen en historici hebben een vocabulaire om begrippen als 'zelf', 'bewustzijn' of 'vrijheid' te duiden. Hersenwetenschappers zouden van deze taal moeten profiteren, vindt ze, in plaats van ze neerbuigend weg te zetten als 'subjectief'.
Dat hersenwetenschappers en geesteswetenschappers met een verschillend instrumentarium de essentie van de mens kunnen begrijpen, beargumenteert ze aan de hand van specifieke vragen: wat is het verschil tussen brein en geest? Hoe kun je jezelf blijven en tegelijkertijd veranderen? Wat is bewustzijn?

Het is de mens die met behulp van zijn brein, de beide hersenhelften, 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde' met elkaar verbindt. Het gaat om het herkennen van de eenheid van alle leven.
Geestkunde en Natuurkunde zijn de twee zijden van dezelfde medaille, de natuurlijke eenheid, de eenheid der tegendelen van Heraclitus.

Geen vrije wil? Wat een denkfout! (Peter Giesen Volkskrant 17 november 2012):
De Nederlandse neuroloog Dick Swaab staat bij Daniel Dennett in de schurkengalerij. 'Wij zijn ons brein, zeker. Maar we zijn niet willoos aan dat brein overgeleverd.'

Wetenschappers als Ronald Plasterk, Gerard ’t Hooft, Dick Swaab en Victor Lamme fixeren zich op een kant van de medaille. In de Nederlandse politiek is het eenzijdige marktdenken dominant geworden. Of met andere woorden zijn politici en wetenschappers bereid over hun eigen schaduw te springen? Het aforisme van Linette Schuijt Organisatieadviseurs moeten zich opnieuw uitvinden. Of zichzelf opheffen. geldt ook voor politici Politici moeten zich opnieuw uitvinden. Of zichzelf opheffen. De paradigmawisseling van Linette Schuijt sluit op het rapport 'E i V' aan.

Richard de Brabander Wie wil er nou niet zelfredzaam zijn? De mythe van zelfredzaamheid
De cultuur van het nieuw kapitalisme (p. 142)
142: Met Sennett zouden we kunnen zeggen dat de manier waarop ons vandaag de dag wordt geleerd met crisissituaties om te gaan radicaal verschilt van een ethiek van het negentiende-eeuwse kapitalisme die ons oproept om juist in tijden van crisis te berusten in het lot dat ons toevalt en vast te houden aan principes, waarheden en zekerheden, ook al hebben zij niet gebracht wat we ervan verwachten. Getuigt deze volharding niet van het gebruik van de rede, van een oefening in autonomie, van volwassen gedrag waarin we ons niet laten leiden door gevoelens van afgunst en wrok en ons niet als slachtoffer van sociaaleconomische omstandigheden zien? Volgens Weber, die sterk werd beïnvloed door negentiende-eeuwse adepten van Kant, beantwoordt dit ethos aan de ‘protestantse ethiek’ die onlosmakelijk is verbonden met de (negentiende-eeuwse) ‘geest van het kapitalisme’, die vroeg om een ascetisch leven en hard werken (Weber, 2012).

Zo gaat Europa het niet redden (Evangelos Areteos Volkskrant 26 maart 2016 katern Vonk p. 2-5):
Europa moet zijn problemen onder ogen zien, waarschuwt Evangelos Areteos. Anders wacht een sombere toekomst.
Xenofobe krachten
Iedere politieke 'leider' heeft zijn eigen agenda, zijn eigen vrees om in zíjn land bedreigd te worden door de spectaculaire opkomst van nationalistische en xenofobe krachten, die hem zouden kunnen dwingen om iets te ondernemen tegen de 'barbaren' die zich voor de poorten hebben verzameld.
Onze waarden
In reactie op de aanslagen zeggen politici pal te staan voor 'onze manier van leven' en dat wij zullen overwinnen. Ik wil het graag geloven, maar het lukt me niet meer. Want waar zijn de waarden die aan 'onze manier van leven' ten grondslag liggen?
Integratiemodel
Maar de geschiedenis heeft ons geleerd dat veranderingen altijd komen van verlichte minderheden, nooit van meerderheden. En daarin, niet in de staten of de Europese instellingen, schuilt de hoop.
Naast de terugkeer van de extreme natiestaat biedt de geschiedenis ook een tegengif: deze nieuwe vorm van burgerschap, een progressieve en actieve vorm van burgerschap die geen grenzen kent, niet in geografisch en niet in culturele zin. En dat gaat nu al verschil maken.

‘Ongelijkheid en Sociale uitsluiting’, 'Tweedeling in de maatschappij en Xenofobe krachten', afbraak van de solidariteit dragen voor een belangrijk deel aan de actuele vraagstukken bij.

Het ‘of-of’ van de twee kanten van één medaille, de controverse tussen wetenschappers hangt met het probleem van de incommensurabiliteit samen. Incommensurabiliteit heeft betrekking op het reflexief bewustzijn, dus vanuit welk perspectief of perceptie (perception management) naar de éne werkelijkheid wordt gekeken. Het ‘en-en’ ontstaat door de invloed van buiten-wetenschappelijke factoren (psychologische, sociale en esthetische motieven77) echter niet te ontkennen. (Dissertatie Geen gemene maat Hein van Dongen p. 36).

Peter J. Smit Leven, bewustzijn en parapsychologie
Misschien is die fysieke evolutie wel de basis voor de steeds verder ontwikkelde mogelijkheden tot empathie en tot moraliteit. Je ziet dat soort aanzetten voor moraliteit in het dierenrijk. Niet alleen bij apen; amoeben helpen elkaar al bij de celdeling. Lynn Margulis, een evolutiebiologe, omschrijft dat het ontstaan van kernhoudende eencelligen een symbiose is van twee verschillende eencelligen. Kortom, samenwerking zit er al vroeg in de evolutie in, naast het selectiemechanisme van ‘the survival of the fittest’. Die onderlinge hulp van amoeben aan elkaar is uiterst vreemd. Daar is sprake van bewustzijn; niet dat we dat kunnen meten, maar we concluderen het op basis van het gedrag van die eencelligen. Evolutie gaat over gedrag en daarmee over moraliteit.

In de theosofie draait het om de principes Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap, het zelfreinigend vermogen, om innerlijke zelfontwikkeling (leer van de individualiteit), zuivering en verlichting en het rentmeesterschap.

Econoom Jan Pen (Volkskrant 24 december 2009): ‘Mijn opinie is minder stellig. Ik formuleer het allemaal niet zo hard meer. Ik heb wel een harde stem als het moet.’
Hij schraapt zijn keel en declameert de eerste twee strofen van Die grenadiere van Heinrich Heine.
‘Dan blijkt het grote verschil: de een wil naar zijn vrouw en zijn kind, de ander niet. Die wil soldaat blijven.'
‘Het is het meest pacifistische gedicht dat ik ken.’
Tiesse (zijn zoon): ‘Maar die ene wil blijven vechten voor de keizer.’
Jan: ‘Ja, ja, ja, het gaat om het verschil tussen die twee.’ Er valt een stilte. Niet voor het eerst, maar deze duurt langer.
Uiteindelijk zegt Jan: ‘ik herken er een ideaal in. Het ideaal van het pacifisme. Nou, hup, het is mooi geweest.’

Dat stomme economenvolk met zijn heilige koeien (Jan Pen 1976):
Een opmerkelijk voorbeeld is de inkomensverdeling. Er is onlangs een dik boek verschenen van de ethicus P.J. Roscam Abbing Ethiek van de inkomensverdeling waarin staat dat de een wel meer mag verdienen dan de ander, maar alleen in zoverre hij zich meer inspant of onaangenamer werk doet. De lezer blijft echter onkundig omtrent de orde van grootte waarin deze toelaatbare verschillen liggen. Een chirurg doet zwaar werk en moet erg goed opletten - hij mag dus wat meer geld krijgen dan de operatiezuster, want die mag desnoods eens eventjes suffen - maar hoe groot is dat verschil nu precies? Roscam Abbing vertelt het ons niet, en hij staat allerminst alleen in deze puur kwalitatieve manier van denken.
Daarom is het des te meer te waarderen dat Tinbergen sinds enkele jaren bezig is, de meest rechtvaardige inkomensverdeling kwantitatief te benaderen. Deze combinatie van econometrie en ethiek is nieuw, en wekt veel verbazing. Ik mocht er onlangs iets over vertellen op een conferentie van loondeskundigen uit allerlei landen; ze vonden het vreemd, maar wel erg interessant. Misschien geldt dit ook wel voor sommige lezers.

In de 20e eeuw stonden de vier wie vragen van Jan Tinbergen centraal. In de 21e eeuw draait het om de vier vragen van John Archibald Wheeler (p. 34) in het boek In Einsteins achtertuin van Amanda Gefter. Om het fenomeen leven beter te leren begrijpen draait het om de 'De vier wie-vragen' (Tinbergen's four questions). Er zullen ongetwijfeld nog vele nieuwe vakdisciplines worden ontdekt. De conclusie Hoe meer aandacht, hoe beter van Louis Schoonhoven sluit bij die van Marcelo Gleiser aan.

De natuurlijke selectie, de micro-evolutie van de darwinist Ronald Plasterk is niet het hele verhaal. Uiteindelijk gaat het er om de macro-evolutie, wat is leven in het universum te verklaren?

Het leven is een wonder, het gaat ons begrip te boven. Voor we het 'wat en hoe' (reciprociteit) van de emergentie (spontaneous order) van het leven volledig begrijpen - waarbij we eerder in millennia dan in honderden jaren moeten denken - is het zeker nuttig de boodschap van Marcelo Gleiser (p. 299) ter harte te nemen:
"Mensen! Word wakker en red het leven, met alles wat je ter beschikking staat! Leven is zeldzaam. Vereer het, koester het, laat het voortduren, verspreid het door het universum. Dat is ons allerhoogste doel als de denkende geesten van de kosmos".

We zijn niet meer, maar we hebben wel meer macht (Kees Broere Volkskrant 25 maart 2016 p. 18):
Een snuifje mondiaal perspectief, een onsje historie: ze kunnen geen kwaad in het terrorisme-debat.
Inclusieve samenleving
Maar, zo zeggen we dan: 'Wij zijn met meer'. Dat klopt en klopt niet.
Ja, wij zijn met veel meer, als het gaat om de mensen in bijvoorbeeld Nederland die het terroristisch geweld van radicale moslims verafschuwen en daaraan zelf nooit zullen deelnemen. Dat geldt zowel voor mensen wier geschiedenis al eeuwenlang een Nederlandse is, als voor nieuwkomers - ook al krijgen die vaak, zoals de Volkskrant in haar redactioneel commentaar duidelijk maakte, nog steeds niet de 'handreiking' die hoort bij een samenleving die niet alleen 'open' is, maar ook inclusief.
Maar het klopt natuurlijk vooral niet. Jaren geleden was ik zo naïef om voor de correspondentendagen van mijn krant een memootje te tikken. Daarin maakte ik gewag van een observatie, ooit gedaan door de Poolse journalist Ryzsard Kapuscinski, dat maar zo'n 9 procent van alle mensen in de wereld 'blank' genoemd kan worden. De roze mensen vormen slechts een heel kleine minderheid. Mijn toenmalige chef, een fantastische collega, deed het af als mijn 'hartenkreet'. Terwijl het slechts een nuchtere constatering is.
'Wij' zijn in dat opzicht niet met meer mensen. 'Wij' hebben wel, vooralsnog, heel veel meer macht. Het lijkt me zinnig die twee zaken goed te onderscheiden. Want al doen we graag alsof, we kunnen nog lang niet allemaal van hetzelfde genieten.

Ingevingen over zingeving (interview Gidi Heesakkers met Tim Fransen Volkskrant 4 december 2015 katern Vonk p. 7-8):
Cabaretier - én filosoof - Tim Fransen brak vorig jaar door met een show vol lichte antwoorden op zware vragen. Kan hij inmiddels zonder Nietzsche? En kan hij zonder appeltaart?
Nadat hij begin vorig jaar overtuigend jury- én publieksprijs van het Leids Cabaret Festival had gewonnen, gold Fransen als de grote belofte voor 2015. Hij trad daarvoor al geregeld op in comedycafé Toomler, thuisbasis van cabaretgezelschap Comedytrain, waarbij hij zich op 23-jarige leeftijd aansloot.
Daar ontmoette hij Theo Maassen, aan wiens oudejaarsconference hij meeschreef. Net als Maassen raakte hij goed bevriend met filosoof en voormalig Denker des Vaderlands René Gude, die hem aanmoedigde zijn lievelingsdenkers mee het toneel op te nemen.
Individualisme
En zo komt het dat Fransen in Het failliet van de moderne tijd op lichte toon een antwoord zoekt op de zware vraag of het leven voor de lege, cynische, egocentrische mens nog de moeite waard is om te worden geleefd. Of hoe hij de titel van zijn show verklaart:
'Het failliet van de moderne tijd is dat de werkelijke problemen van nu een gezamenlijke verantwoordelijkheid kennen, maar dat we te individualistisch zijn voor gezamenlijke oplossingen.'
Ben jij ook zo graag alleen?
'Ja. Ik moet alleen zijn om mezelf op een afstand te kunnen plaatsen van de wereld en los te komen van de gangbare gedachten die we allemaal hebben als we normaal functioneren. Als ik door Röcken loop en uit mijn comfortzone ben, lukt het beter de dingen die gebeuren te bevragen. Dat is de taak die de filosoof en misschien in mindere mate ook de cabaretier op zich neemt.
'Het is ook mijn tekortkoming, dat ik zo nodig alleen moet zijn. En het was ook de tekortkoming van Nietzsche. Ik denk dat hij zo vervreemd is geraakt van de wereld omdat hij zich helemaal niet meer wist te verhouden tot de wereld om hem heen.'
Dat lukt jou wel?
'Ja, maar ik moet er soms bewust mijn best voor doen. Relaties vind ik moeilijk. Ik duw een meisje al gauw weg, terwijl ik me ook wel realiseer hoe waardevol het kan zijn om iemand te hebben die je hand vasthoudt. En dat diegene niet per se een bedreiging hoeft te vormen voor mijn behoefte alleen te zijn.
'Connie Palmen heeft ooit gezegd dat ze haar grootste momenten van geluk ofwel ervaart in volledige afhankelijkheid, ofwel in juist volledige soevereiniteit. Als je iets wilt scheppen dat er nog niet is, moet je volgens mij op jezelf zijn teruggeworpen. Dan komt het toch echt op jezelf aan.'

N.V. Chandrasekhara Swamy De aloude filosofie en de moderne natuurkunde
Verstarde geesten stelden zich open, mensen begonnen na te denken, te redeneren en te filosoferen; steeds meer mensen zijn geneigd de opvattingen van ouderen in twijfel te trekken en zelf na te denken, en zijn zelfs zo moedig nu en dan hun eigen conclusies te trekken over het leven, het doel ervan en de deugdelijkheid van langgevestigde dogma’s! De wonderen van de natuur worden nauwkeuriger onderzocht en men begint meer eerbied te krijgen voor de intelligente manier waarop de wereld van de natuur is ingericht. Hoogst belangrijk is dat de gedachte van broederschap van alle wezens nu bijna het vroegere stilzwijgend aanvaarden van de superioriteit of minderwaardigheid van groepen mensen van een bepaald ras of geloof, heeft overvleugeld.
De tweede helft van de 20e eeuw was getuige van een bliksemsnelle stijging van technologische groei zoals die nooit tevoren plaatsvond. Het is nu een cliché om te zeggen dat er vandaag de dag evenveel wetenschappers in leven zijn als in de laatste 2500 jaar. Maar tegenwoordig staat de mensheid oog in oog met onoplosbare problemen en sommigen vestigen hun hoop op aloude oplossingen voor deze moderne problemen.
Nadat Schrödinger een revolutie in onze manier van denken teweeg had gebracht, ontstond er een hevige discussie, hetgeen hem deed opmerken: ‘Als ik had geweten wat er uit mijn onderzoek zou voortkomen, dan was ik er vanaf gebleven.’ Sindsdien zijn er veel experimenten uitgevoerd over de hele wereld, ook psychische experimenten. Langzamerhand absorbeert de fysica de parapsychologie ook. Zoals Hamlet tot Horatio zei: ‘Er zijn meer dingen tussen hemel en aarde, Horatio, dan waar gij van droomde in uw filosofie.’ Pas in 1981 en ’82 demonstreerde een groep van drie wetenschappers in Parijs voor altijd dat Einstein zich vergist had over de kwantummechanica: de observeerder is altijd een deel van de observatie.

Elsa-Brita Titchenell De goden zijn wij!
Als we de werkelijkheid toegeven van gevoelens, van kennis, of van gedachten, van magnetisme, of van vriendschap, of welke ‘dingen in de hemel en op aarde’ ook, waarvan Horatio niet kon dromen; en als we ons bewust zijn van schoonheid, droefheid, vreugde en leed, moeten we weten, evenals onze verre voorouders deden, dat we in een wereld leven waarin deze dingen bestaan. Aan menselijke eigenschappen, zoals moed of lafheid, vriendelijkheid, dubbelhartigheid en eerlijkheid werden in de legendarische traditionele kennis ook passende namen gegeven, en in de loop van de tijd kregen ze een eigen leven en persoonlijkheid. De namen die door de psychologen van lang geleden aan deze onzichtbare dingen werden gegeven, werden in de loop van de tijd verpersoonlijkte namen. We kennen ze bij deze namen, en in onze wereldwijze onwetendheid zien we ze als ‘goden’ of ‘afgoden’, die werden aanbeden door onze ‘onbeschaafde’ voorouders die niet beter wisten. Zo zullen onze instincten, driften en stemmingen door toekomstige geleerden misschien worden gezien, wanneer zij (wij) terugblikken op de mensheid van de twintigste eeuw vanaf de top van ons (dan) verder gevorderde stadium – als er tenminste iets meer dan plastic dozen overblijft om opgegraven te worden. Andere functies die we zonder veel bewuste beheersing uitoefenen: de spijsvertering, de groei van een foetus – laten we graag aan de natuur over. We zijn voortdurend in nauwe aanraking met mysteries in onze omgang met andere mensen, hun eigenaardigheden en eigenschappen, en die van onszelf.

De nouveaux philosophes wierpen een nieuw licht op de waarde die traditioneel aan de machtsfactor werd toegekend en die was meegegeven door of toegedicht aan het van Hegel en Marx overgeërfde gedachtegoed. Aldus betwistten zij het (Franse) stereotype dat een intellectueel noodzakelijkerwijs links zou zijn, zoals geïllustreerd werd door Jean-Paul Sartre of, vanuit een geheel andere gezichtshoek, Michel Foucault.
Belangrijk inspiratoren waren ten eerste de wel als peetvader geziene en tot het christendom teruggekeerde nouveau philosophe 'avant la lettre' Maurice Clavel en de joodse filosoof Emmanuel Lévinas. De affiniteit van sommige nieuwe filosofen lijkt groot te zijn met het - wellicht mede onder hun invloed - veranderende denken van een tijdgenoot als Philippe Sollers maar ook met Alain Finkielkraut en Pascal Bruckner.

Herman van Praag boek Het verstand te boven
Weten en geloven vullen elkaar aan in ons streven om enige greep te krijgen op ons bestaan. Religiositeit situeert hij in het irrationele domein van onze ziel. Rationaliteit en irrationaliteit, mits in evenwicht, brengen ons leven pas goed op smaak. De strijd van atheïsten tegen religiositeit is in zijn ogen tot mislukking gedoemd. Zij vechten tegen krachten, waartegen de ratio niet opgewassen is.
De auteur sluit zijn boek af met een slotbeschouwing over het joodse volk dat in de staat Israel een eigen politiek huis heeft gevonden met alle daarmee samenhangende problemen, waaronder Jodenhaat, zionshaat en joods zelfhaat. Wat heeft joden bewogen zion zo te gaan haten en het van binnenuit openlijk te gaan bedreigen, vraagt hij zich af. Ook in dit onderdeel komt de auteur tot een duidelijke, in dit geval politieke stellingname. Opneming van dit slotdeel in een boek met een heel andere probleemstelling is een keuze die alleen te verklaren valt uit de bewust beleden joodse achtergrond van de auteur die hem kennelijk noopte tot deze politieke stellingname in dit boek.
Breinfetisjisme
In zijn vakgebied, de psychiatrie, ziet Van Praag dit kennisproces van toenemende eenzijdigheid terug in een variant van de biologische psychiatrie die de mens tot zijn brein reduceert. De inmiddels overbekende slogan ‘wij zijn ons brein’ van zijn collega Dick Swaab, is representatief voor een tot het absurde doorgevoerd eenzijdig denken dat zich als ‘brein-fetisjisme’ laat typeren. Het is volgens Van Praag een schoolvoorbeeld van een geforceerde overschatting (‘overrekking’) van het vernuft, met gevaarlijke consequenties, zoals het ontkennen van de vrije wil en het reduceren van godsdienst tot resultante van hersencellen.
In Het verstand te boven gaat Van Praag op even polemische als humoristische manier in op diverse pretenties van atheïsten. Hierbij zet hij zijn grote ervaring en kennis als psychiater in.2 Werkelijke verlichting – zowel wat betreft helder inzicht in, als het draaglijke van het leven – is juist in dialoog tussen ‘aarde’ (vernuft) en ‘hemel’ (spiritualiteit, religiositeit, religie, het transcendente) te vinden en te verkrijgen. Hierbij is de menselijke activiteit van zingeving (betekenis geven) van groot belang − de aarde moet bewerkt worden, en dit vanuit een inspirerend rolmodel dat de Eeuwige en zijn profeten aanbieden.
2) Hij wijst op wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat de stap tot suïcide bij patiënten met een ernstige depressie bij gelovigen aanmerkelijk minder vaak genomen wordt dan door hen die deze religieuze steun (‘stressbuffer) missen. Dit wel met dien verstande dat binnen het geloof de positieve gevoelens en gedachten voorrang krijgen op de zwaarmoedige. Ook het aantal patiënten dat aan ernstige depressie lijdt, blijkt onder gelovigen significant minder.
In de geschiedenis zijn het ‘geniale acties’ die een vooruitgang voor de mensheid mogelijk maken, die daartoe een inspirerend perspectief aanreiken. Hiermee verzet Van Praag zich tegen evolutionaire opvattingen omtrent de ontwikkeling van ethisch bewustzijn, zoals deze bij biologen als Frans de Waal voorkomen.3
3) Zie bijvoorbeeld Frans de Waal, De bonobo en de tien geboden. Moraal is ouder dan de mens, Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2013.
Het verstand te boven is een rijk boek dat tot denken aanzet en ook vragen oproept. Bijvoorbeeld over de verhouding van individu en gemeenschap, over de zelfbepaling van de doelen die een individu zich − in afstemming op de ander en de samenleving − in zijn of haar leven stelt. Zo bijvoorbeeld de vraag of die zelfbepaling niet een grotere dialogische impact heeft dan Van Praag in zijn boek naar voren laat komen.4
4) Door een scherpe positiebepaling tegenover het neuraal determinisme van de biologische psychiatrie benadrukt Van Praag de vrijheid, de verantwoordelijkheid, de wil en het plannen in het leven van het ‘ik’. Hierdoor komt m.i. het gekozen perspectief – zie de tekst van Heschel die als motto voor het boek dient – in een aantal passages van het boek onder een zekere druk te staan.

Drs. Theo van Leeuwen Wereldfilosofie als uitnodiging tot innerlijke globalisering (12 april 2014)
De onverbrekelijke wisselwerking tussen mens en zijn omgeving is bepalend voor de voortgang van het leven op aarde. Het “gewaarworden van onze plaats” daarin zal bepalend zijn voor de kwaliteit van ons voortbestaan. Wat zijn de oorzaken van de problemen waar de moderne mens en onze planeet wereldwijd mee geconfronteerd worden, zoals de economische crisis, veiligheid, oorlog, klimaatverandering? Globalisering is niet alleen een puur politiek of economisch proces, zoals meestal wordt gedacht. Het is ook een avontuur in de diepte, in humanisering en wereldburgerschap.
Als we daarbij ook nog een stap terug doen in het bevoorrechten van welke visie op de wereld of culturele programmering dan ook, ontdekken we een globale dimensie van bewustzijn en spiritualiteit die de grote non-dualistische filosofen uit de wereldfilosofie met elkaar gemeen hebben. Door hun globale lens kijkend worden we ons bewust van het feit dat wij mensen de wereld mede scheppen door het gedrag van onze geest. Welke existentiële antwoorden kunnen de grote wereldfilosofen het Westen en de wereld bieden? Zij nodigen ons in elk geval uit tot een radicale metanoia, tot een omwenteling van onze vastgeroeste denkbeelden en van de manier waarop we ons leven, onze cultuur, onze planeet en toekomst benaderen.

De Wet van Eén impliceeert dat er maar één hoofdroute is. De fundamentele waarheid is dat er maar één oneindige Schepper, een oerbron is. De geschiedenis leert dat het voor de mensheid mogelijk is het 5D-concept experimenteel vast te stellen. Er is maar van één scheppingsgolf, één eeuwige evolutionaire kringloop sprake.

Cosmogenesis is the origin and development of the cosmos. This term "Cosmogenesis" was used by Helena P. Blavatsky to describe the content of Volume I of her two-volume The Secret Doctrine, published in 1888; volume II was called "Anthropogenesis" or the origin of humanity. Cosmogenesis is the term also used by the French Jesuit Priest and Scientist Pierre Teilhard de Chardin to describe the cosmological process of the creation of the Universe. Other processes included biogenesis and Noögenesis, culminating in an Omega Point
This principle, which describes the creation of the universe, can be detected in the Tao Te Ching (Daode Jing) as well.

Francis Heylighen, who contributed much to the development of the concept, distinguished in [2] three different perspectives on the global brain, organicism, encyclopedism and emergentism, that developed relatively independently but that now appear to have come together into a single conception.

Ben Goertzel Francis Heylighen Pioneer of the Global brain.
In 1996, Heylighen founded the "Global Brain Group", an international discussion forum that groups most of the scientists who have worked on the concept of emergent Internet intelligence. Together with his PhD student Johan Bollen, Heylighen was the first to propose algorithms that could turn the world-wide web into a self-organizing, learning network that exhibits collective intelligence, i.e. a Global brain.

Het globale brein is een speculatief concept in o.a. transhumanistische kringen, filosofie en mystiek ('sciencefiction'?), vergelijkbaar met (dan wel verwant aan) het concept van de noösfeer van respectievelijk Vladimir Vernadsky en Teilhard de Chardin, de Akasha-kronieken (waar o.a. Rudolf Steiner en Edgar Cayce te rade beweerden te gaan) en het "Akashic field" van de Hongaarse wetenschapsfilosoof Ervin László. Het begrip als zodanig werd in 1982 voor het eerst gebruikt door Peter Russell in zijn boek The Global Brain (video).
Stanislav Grof Evidence for the Akashic Field from Modern Consciousness Research.

Ervin Laszlo boek Kwantumshift in het wereldbrein Inleiding De revolutie van de werkelijkheid (p. 10):
Wij leven in een tijdsgewricht van bifurcatie waarin zich een fundamentele verandering in onze wereld voltrekt: een macroshift.
Hoofdstuk 2 De dynamiek van de macroshift (p. 27):
Bifurcatie doet zich onveranderlijk voor waar complexe systemen een onomkeerbare verandering ondergaan.
Evolutie door bifurcatie
De evolutie van complexe biologische én maatschappelijke systemen verloopt via bifurcaties.
Hoofdstuk 12 Metafysische, theologische en ethische implicaties, Twee domeinen van de werkelijkheid (p.118).
In het nieuwe concept vormen de twee domeinen van de werkelijkheid – het domein van de actuele entiteiten (het ‘ruimtetijddomein’) en het domein van het kosmisch plenum (het ‘velddomein’) - tezamen de werkelijkheid.
Evolutie door energie en informatie (p. 119/120)
De in-formatie (als proces) van het ruimtetijddomein door het velddomein leidt tot een toenemende complexiteit van de entiteiten die het ruimtetijddomein stofferen, alsmede tot de structurering van het velddomein waarin entiteiten zich manifesteren en waardoor zij met elkaar verbonden zijn. Het ruimtetijddomein wordt steeds meer geordend en tegelijkertijd neemt de entropie erin toe.
De nieuwe theologie (p.120).
Uit het nieuwe concept van de werkelijkheid laat zich ook een consequente en minimaal speculatieve theologie afleiden. In de theologie is God niet gescheiden van het scheppingsproces, maar maakt God deel uit van het universum. Gods schepping is niet het universum dat wij waarnemen en bewonen: zij bestaat uit de potenties van het universum voor zijn autocreatie.

In philosophy, Potentiality and Actuality are principles of a dichotomy which Aristotle used to analyze motion, causality, ethics, and physiology in his Physics, Metaphysics, Ethics and De Anima (which is about the human psyche).

Na het lezen van het artikel Autisme wereldreligies moet doorbroken in de Volkskrant van 18 oktober 2003 is met het verzamelen van informatie voor het rapport ‘E i V’ daadwerkelijk een begin gemaakt. Op basis van het 5Ddenkraam is het model van de ‘bewustzijnsschil’, de kwintessens uitgewerkt. De schil is uit de vijf definities Ether-paradigma, Reflexief bewustzijn, Meta-leren (het Nieuwe leren), de Hermeneutische cirkel en de Unificatietheorie (zie onderstaande middelste kwadrant) samengesteld. De hierbij gevolgde denkwijze wordt door de publicatie Het transcenderen van de conceptueel-symbolische kode van Francis Heylighens weergegeven.

Francis Heylighen licht bewustzijn toe aan de hand van vijf gezichtspunten ‘Sensation, Awareness, Experience, Self-awareness en First-person experience’. Net als bij NLP wordt er van een metamodel (Meta-model, Metamodeling) gebruik gemaakt. Al zijn in dit kader ook de inzichten van Ned Herrmann, Carl Jung, David Kolb en Timothy Leary interessant.

Pythagoras enAristoteles:Unificatietheorie enBewustzijnsschil:Ervin laszlo enFrancis Heylighen:
MonadeTriade1. Zwaartekracht (M/V)3. Spiegelsymmetrie4. Self-awareness2. Awareness
4. Doeloorzaak ----2. Werkoorzaak4. Hermeneutische cirkel ----2. Reflexief bewustzijnHolos ---Logos
||||||
1. Stofoorzaak ----3. Vormoorzaak1. Ether-paradigma ---3. Meta-lerenMythos ---Theos
TetradeDuade4. Materiesymmetrie2. Tijdsymmetrie1. Sensation -3. Experience
    5e element First-personexperience

Het mechanisme achter de 'natuurlijke selectie' wordt door de Heilige tetraktys van Pythagoras weergegeven. De getallen van Pythagoras brengen een relatie, een specifieke categorie van betrekkingen tot uitdrukking. Pythagoras was een cyberneticus. De mens maakt deel uit van auto- en kruiskatalytische systemen (Ervin Laszlo lees: binnen een natiestaat en buiten een stelsel van natiestaten).

Leo Apostel De dialectiek van de Verlichting Adorno en Horkheimer — Een paradoxale bron voor een herbeginnen

Francis Heylighen (cyberneticus): De cursus 'Complexiteit en Evolutie' is gegroeid uit mijn eigen onderzoek, en poogt een synthese te geven van de verschillende wetenschappelijke (en filosofische) domeinen waarop ik actief ben geweest. Ik ben als .onderzoeksprofessor. (d.w.z. dat ik slechts één cursus geef) verbonden aan het Centrum Leo Apostel van de VUB. Het doel van dit Centrum, geformuleerd door de bekende wijsgeer Leo Apostel, is de transdisciplinaire integratie van de verschillende exacte en humaan-wetenschappelijke disciplines, en in het bijzonder de constructie van integrerende wereldbeelden. Daarnaast ben ik als .editor. verantwoordelijk voor het internationale Project Principia Cybernetica, dat zich tot doel stelt een wereldbeeld te ontwikkelen dat specifiek gebaseerd is op de evolutie van complexe systemen. Dit onderzoek heeft praktische toepassingen, o.a. in het ontwikkelen van een intelligent, zelforganiserend web.

Het rapport ‘E i V’ sluit op het overkoepelend evolutionair-systemische wereldbeeld (ESW) van Francis Heylighen aan.

Waarom is de wereld zoals hij is?
De huidige toestand van het universum is gedeeltelijk het resultaat van toeval (want variatie is intrinsiek onvoorspelbaar), gedeeltelijk van rationeel begrijpbare wetmatigheden (want het concept “fitness” en zijn afgeleiden, zoals sluiting, laat ons toe in zekere mate te voorspellen welke variaties geselecteerd zullen worden).
Waar komt de wereld rondom ons vandaan?
Evolutionaire principes en concrete waarnemingen laten ons toe te reconstrueren hoe alle fundamentele systemen één na één uit elkaar geëvolueerd zijn: Big Bang, elementaire deeltjes, atomen, moleculen, sterren, planeten, cellen, meercelligen, dieren, mensen, ... Etc.

Uiteindelijk draait alles om zes niveaus. De Bijbel geeft al aan de 7e dag is een rustdag. Voor de zevende dag geldt these + antithese = synthese. God en Zoon staan diametraal tegenover elkaar, maar vormen met de Heilige Geest een drie-eenheid. In de Drie-eenheid God, Zoon en Heilige Geest (these + antithese = synthese) zit het eenheidsbewustzijn verborgen. De cirkel is rond.
Het mechanisme 'These + Antithese = Synthese' van Hegel biedt een handvat om het verticale bewustzijn te doorgronden.
Volgens Rinus Kiel heeft Hegel de deur geopend naar een volstrekt relativisme. Maar diametraal tegenover het volstrekt relativisme staat het volstrekt absolutisme.
Tegenover het aardse staat het hemelse, tegenover het relatieve, de zero tolerance op aarde staat het absolute, tegenover Chaos, Gaia en Eros staat het Goede, Ware en Schone, tegenover Asat staat Sat, tegenover Alpha staat Omega.

In de politiek is de feedback te veel op opportunistische korte termijn belangen gericht. Het zijn mensen die aan de ’eeuwige wederkeer’ op basis van het kwalitatieve en/of kwantitatieve feedforward-feedback-mechanisme sturing geven. Het 5Ddenkraam legt de nadruk op feedforward besturing. Het is effectiever te voorkomen dan te genezen. Houden we ons bezig met creëren of nabootsen dat’s the question. De vraag blijft actueel kiezen we voor het eigen koninkrijkje, de 'bv Ego' of het koninkrijk in de hemel, het hemelse rijk?

In de systeemleer staat de ‘4’ voor het terugkoppelingsmechanisme, dat op de invoer, de verwerking en de uitvoer volgt. De hemelse ‘1 2 3’ ontstaat wanneer de aardse ‘4’, het terugkoppelingsmechanisme harmonie creëert. Dit terugkoppelingsmechanisme heeft op de levenskunst, de zin van het leven betrekking. Een tipje van de sluier wordt opgelicht. De driehoek van Pythagoras is nog steeds actueel. Het ultieme ordeningsprincipe, de negentropie of het IBS (integraal besturingssysteem) van Ken Wilber is al millennia bekend.

Filosofen, wetenschappers, theologen, mystici, kunstenaars en opvoeders hebben vaak gesproken over ‘de nieuwe mens’. Maar in de laatste eeuwen worden hun uitspraken over onze tijd steeds indringender. Het is gemakkelijk hierover via internet uitspraken te vinden van Schelling, Hegel, Nietzsche, Helena P. Blavatsky, Henri Bergson, Nader Angha, Sri Aurobindo, Jean Gebser, Pierre Theilhard de Chardin, Arthur M. Young, Edward Haskell, E.F. Schumacher, Erich Jantsch, Alfred North Whitehead, Terrence McKenna, Osho, Jeff Foster, Byron Katie, Kalindi, Jon Kabat-Zinn, ,Thich Nhat Than, Eckhart Tolle, Andrew Cohen of Ken Wilber.

De echte innovaties vinden op het snijvlak tussen disciplines plaats. De moraal van het verhaal wordt op het snijvlak van individu en collectief manifest. Vijand denken plaatst vaak superieur tegenover inferieur. Je wordt niet superieur door de ander als inferieur te zien.

In welke richting mogen wij dan verwachten dat de evolutie verder gaat?
Antwoord: Hiervoor ziet Teilhard de Chardin maar één mogelijkheid. In miljarden jaren tijds heeft zij zich gericht op het ontstaan van het leven (de biogenese) en het bewustzijn (de psychogenese); nu zij zich grenzen gesteld ziet op het gebied van het individuele bewustzijn, liggen voor de noögenese de perspectieven op het collectieve vlak.

De vraag van Ervin Laszlo blijft actueel hoe heeft het universum zich kunnen ontwikkelen tot een toestand waarin de biologische evolutie überhaupt kon plaatsvinden? Het lijkt mogelijk een verband te leggen tussen het standaardmodel en de driehoek van Pythagoras. Het is een aanzet, niet om vanuit de natuurkunde, maar met name vanuit de geestkunde verschillende disciplines in één model samen te voegen. Het ontstaan en de eerste ontwikkeling van de mensheid heeft zich niet op aarde maar in de geestelijke wereld afgespeeld. De relatie tussen geest (ongemanifesteerde, hogere Zelf) en lichaam, de ziel staat nog steeds centraal.

In het rapport 'E i V' draait het primair om de wisselwerking (wederkerigheid) tussen het Quartic reciprocity (quadrivium, viersprong, vier gezichtspunten) psychologie, sociologie, filosofie en ethiek, die samen een 5Ddenkraam vormen. Deze interdisciplinaire aanpak (de vier pijlers psychologie, sociologie, filosofie en ethiek) in het rapport ‘E i V’ sluit nauw aan bij:
- Pythagoras
‘bron van harmonie’: 'Meetkunde, Rekenkunde, Sterrenkunde en Muziek ',
- Fritjof Capra De eenheid van leven (p. 69) 'Materiёle structuur, Vorm, Proces en Betekenis',
- H.P. Blavatsky De Geheime Leer
de synthese van 'Religie, Wetenschap, Filosofie en Kunst'.

Fritjof Capra boek Het levensweb (p. 24): De huidige paradigmaverschuiving in de wetenschap is, in de grond van de zaak, een verschuiving van de natuurkunde naar de levenswetenschappen.
Het idee om op basis van complementariteit fysica en metafysica met elkaar te verbinden is eerder door Werner Heisenberg en door Fritjof Capra , in zijn boek The tao of physics, naar voren gebracht. Het boek van Capra beschrijft een onderzoek naar de parallellen tussen de moderne fysica en de oosterse mystiek. Het 5D-concept wil benadrukken dat het universele mechanisme, het universele patroon van het wat vastligt. Het is zoals het is, daar kan de wetenschap weinig aan veranderen.

Het vierde perspectief, dat Fritjof Capra in zijn boek De eenheid van leven beschrijft ontsluit een nieuwe 'innerlijke' dimensie (p. 74). Ruimtelijk ontstaat er op deze manier een piramide.

Fritjof Capra De eenheid van leven de ontdekking van de verborgen overeenkomsten tussen het biologische, het psychologische en het sociale leven
In zijn nieuwste boek De eenheid van leven presenteert Fritjof Capra, de wereldberoemde auteur van o.m. De tao van fysica, een nieuw begrip van wat leven eigenlijk is. De mens moet zich deel weten van het grote geheel en daarnaar handelen. Globalisering, biotechnologie en ecologische bewustwording zijn trends die ingrijpen in de levende netwerken waarvan ook de mens onderdeel is. Capra laat zien hoe het biologische en het sociale leven samenhangen. Vanuit zijn wetenschappelijk én spiritueel gedreven visie, schildert hij een indrukwekkend panorama van de eenheid van leven.
Capra heeft uiteindelijk een positieve boodschap: de mensheid als geheel, maar ook elk individu, kan keuzes maken tussen de kansen en bedreigingen die de toekomst brengt. Wij kunnen tegengestelde ontwikkelingen met elkaar verzoenen om het leven op deze planeet te behouden en te versterken.

De Theosofische Vereniging in de wereld van nuDanielle Audoin
Eenheid waargenomen hebben, de onderlinge afhankelijkheid van alles wat afgescheiden lijkt te zijn, wat onbegrijpelijk, ja zelfs onzinnig is in de ogen van de mens van de wereld. In zijn boek De Tao van Fysica werpt de natuurkundige Fritjof Capra licht op deze diepe overeenkomst tussen de laatste wetenschappelijke ontdekkingen en de kennis van de werkelijkheid die de mystici hebben verworven door directe waarneming. Hij wijst er ook op dat de wetenschappers dezelfde moeilijkheden ontmoeten als de mystici bij hun pogingen om uitdrukking te geven aan hun ontdekkingen, want woorden en ideeën kunnen niet datgene uitdrukken wat ons gewone waarnemingsvermogen te boven gaat. Einstein heeft gezegd dat datgene wat verwijst naar de werkelijkheid alleen onzeker kan zijn en dat datgene wat zeker is er geen aanspraak op kan maken naar de werkelijkheid te verwijzen.
Maar als de mens voor zichzelf verantwoordelijk is, is hij dat ook voor de ander. Want daar waar eenheid is, is ook
onderlinge afhankelijkheid. Als het hele verschijnsel van de manifestatie een eenheid is, dan is de mensheid nog des te meer in zijn geheel een eenheid, een groot lichaam. In een menselijk lichaam heeft elke cel zijn eigen leven, zijn eigen taak, maar alle cellen werken samen in harmonie voor deze eenheid, namelijk het hele lichaam. Als een cel ziek is, is het hele lichaam aangedaan en uit zijn evenwicht gebracht. Elk mens is een cel in het grote lichaam dat de mensheid is en elk mens is verantwoordelijk voor de goede gezondheid of de ziekte hiervan. De lichamelijke, emotionele of mentale gezondheid van elk van ons doet de hele mensheid aan, dat wil zeggen, elk van onze broeders. En de gezondheid van de mensheid doet alle rijken van de natuur aan en misschien wel de hele kosmos. In de wereld van nu beginnen de mensen zich bewust te worden van de onderlinge afhankelijkheid van alle volken van de aarde, van het feit dat het onmogelijk is de problemen van de anderen langs je heen te laten gaan. Het is duidelijk dat het onder andere gaat om een economische en politieke bewustwording. Maar voor de meeste mensen gaat het niet veel verder. Men realiseert zich niet op welk punt onze gedachten, gevoelens en zelfs onze dagelijkse daden, waarvan we denken dat ze geen enkel effect op de ander hebben, een werking hebben die veel verder reikt dan ons kleine persoontje en zelfs verder dan onze directe omgeving. Mevrouw Blavatsky zegt in De Sleutel tot de Theosofie: ‘Omdat de mensheid absoluut uit één en dezelfde essentie voortkomt… en omdat deze essentie één is, is er niets dat iets slechts voor een staat of een mens kan veroorzaken zonder alle andere staten en mensen schade toe te brengen.

Het 5Ddenkraam, de Bewustzijnsschil is een model om de verborgen 5e Dimensie, de Antropogenese van H.P. Blavatsky of de Christogenese van Teilhard de Chardin te duiden.

Het principe van de complementariteit laat zien dat er niets nieuws onder de zon is. De éne werkelijkheid heeft betrekking op het Hermetische axioma, de wederkerigheid tussen Zo binnen, zo buiten en Zo boven, zo beneden, die op basis van het zelfbewustzijn, het Reflexief Bewustzijn met behulp van de lemniscaat tot uitdrukking kan worden gebracht.

De relatie tussen ‘Zo binnen, Zo buiten' versus 'Zo boven, Zo beneden', psychologie versus sociologie verdient meer aandacht. Op het snijvlak van beide disciplines gaat het primair om de samenhang en wisselwerking. Psychologie en sociologie kunnen wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden. Door beide domeinen (Bio-psycho-sociale model en Sociale psychologie) als complementair te beschouwen en met de filosofische dimensie te verbinden ontstaat een completer zicht op de complexe werkelijkheid.

Het Akasha-veld (morfogenetische veld, collectieve onbewuste, noösfeer, eonische matrix) bestaat voor de mens uit het samenspel van de domeinen genetica (genen), memetica (Weltstoff) en celbiologie (spiegelneuronen). Voor het zelfbewustzijn speelt het spiegelneuron een cruciale rol. Het zelfbewustzijn, dat meta-leren mogelijk maakt, kan als een recursiefproces (Dierenriem, Dodecaëder) worden opgevat.

Concepten voor het beschrijven van de verborgen 5e Dimensie:

 Ongemanifesteerd: (verborgen 5e Dimensie)Gemanifesteerd (5D-concept):
Vyâsadeva (Vyasa)KrishnaOosterse filosofie (Upanishads)
PythagorasTriadeTetrade (De Gulden Verzen van Pythagoras)
BoeddhaVerlichtingVier edele waaarheden (Five Wisdoms)
JezusDrie-eenheidChristendom (Twee naturenleer)
Ramond LlullAbsolute PrincipesArs Generale Ultima
Baruch de SpinozaÉne werkelijkheidEthica
H.P. Blavatsky'Aether en Ether'Aeon, Aion (Logos, Sat en Asat)
Friedrich NietzscheZarathustraEeuwige terugkeer (Levenskunst)
Carl JungUnus MundusHuwelijksquaterniteit (overlevingsmechanisme)
Teilhard de ChardinWeltstoffNoösfeer (Materie-bewustzijn, Alpha en Omega)
Martinus ThomsenHet eeuwige wereldbeeldHet derde testament
David BohmFluxQuantum Hologram theorie
James LovelockGaeaGaia-hypothese
Jean Charon (Gerrit Teule)EonElektron (Periodiek systeem/Elektronenconfiguratie)
Amit GoswamiBrahman (= Atman)Geest en Lichaam (Lichaam en Geest)
Ervin LaszloAkasha-veldNulpuntenenergieveld (Non-lokaal bewustzijn)
Fritjof CapraLEVENHet levensweb
Richard DawkinsMemenMemetica (Genetica en Celbiologie)
Rupert SheldrakeMorfogeneseMorfogenetische veld
Peter Russell (Global brain)Ken uzelvePersonal development
Edward WittenSnaartheorieSpiegel- en Supersymmetrie, M-theorie (Kwintessens)
Tim JacksonStructure follows StrategyProsperity Without Growth
Francis HeylighenMetasystem Transition TheoryPrincipia Cybernetica Project
Leraar en LeerlingIlija TrojanowArnon Grunberg

In zijn boek Nulpunt Revolutie past Benjamin Adamah het griekse begrip aion toe.
Gerrit Teule werkt in zijn boek Wat Darwin niet kon weten de eonische hypothese van Jean Emile Charon uit.
Om de fenomenen aion en eon te duiden maken zowel Adamah als Teule van negentropie (negatieve entropie) die orde schept uit de chaos gebruik.

Jan Wicherink boek Ontheemde Zielen Ontwaken (p. 28): De attractoren van de chaostheorie zetten het hele idee van oorzaak en gevolg op hun kop. Causaliteit is gebaseerd op de idee dat voor ieder effect een oorzaak moet bestaan in de tijd die voorafgaat aan het effect. In de chaostheorie is de attractor echter de oorzaak, de ongeziene kracht in de natuur die het effect, de gebeurtenissen uit zowel het verleden als uit het heden naar zich toe trekt. De attractoren in chaostheorie vormen de kracht die de Griekse filosoof Aristoteles entelechie (doelgerichtheid) noemde, het doel dat de gebeurtenissen naar zich toe trekt.

Benjamin Adamah bespreekt in zijn boek de torus op pagina 112, Gerrit Teule op p. 149 en Jan Wicherink op p. 179: Het verhaal van Adam en Eva zou dus wel eens een verwijzing kunnen zijn naar de manier waarop de materiële wereld geconstrueerd wordt uit de ether! De val uit het paradijs begon toen de Eenheid van de Schepper, Zijn eeuwige bewustzijn, de ether, de eerste torusvorm voortbracht. De eerste stap in de schepping was tegelijkertijd de afscheiding van de Eenheid. De val uit het paradijs zou uitgelegd kunnen worden als de afscheiding van de Eenheid in de illusoire fysieke wereld van schijnbaar afgescheiden delen.
P. 178: De Phi-spiraal (Lorenz Attractor) beschrijft het oppervlak van de torus, het basiselement van de materie. Wanneer we de Phi-spiraal in de tetraëder plaatsen en deze langzaam laten ronddraaien en we schijnen vervolgens een licht vanachter de Phi-spiraal, dan zullen alle Hebreeuwse letters vanzelf verschijnen als schaduwen op de binnenwand van de tetraëder. Dus de Hebreeuwse letters van het alfabet zijn projecties van de Gulden snede-spiraal!
Ken Wilber geeft in zijn boek Integrale visie op p. 119 een kunstzinnige voorstelling van de spiraaldynamiek.

Memetica is de studie naar de evolutie van cultuur en ideeën, naar analogie van de genetica.
Een van de eersten die zich volgens Jules Ruis (Chaostheorie) met "memen" en "memetica" bezighielden was Dr. Clare W. Graves.

George Holmes: During the early part of the twentieth century, it was realized that ‘atoms’ are not truly indivisible or atomic, but are composed of further elements–the protons, electrons and neutrons. These three elements of material nature embodying the positive, negative and neutralizing forces. The electromagnetic force is the primary force governing the life of the atom, and it requires a fourth element–the photon, which is the messenger force which mediates electromagnetic interactions within the atoms, and between atoms.
Subsequently, these elements were further broken down into quarks–with protons composed of two ‘up quarks’ and one ‘down quark,’ and neutrons composed of one up quark, and two down. Each have an inner triad of quarks which cannot be separated, and which are bound together by their own messenger particles, gluons, which mediate the sub-atomic ‘strong force.’

 

Pamela Sodi: David Bohm, een physicus aan de Universiteit van Londen, heeft de Quantum Hologram theorie ontwikkeld die zegt dat het 'geheel' besloten ligt in ieder deel. Bohm suggereert dat de subatomische deeltjes in het experiment van Aspect met elkaar in contact staan, niet omdat ze op een mysterieuze wijze met elkaar communiseren maar omdat het idee dat ze separaat zijn een illusie is. Hij suggereert dat deze deeltjes niet onafhankelijk van elkaar bestaan maar dat ze deel uitmaken van een fundamenteel Totaal iets.

Lode Stevens: Misschien nog vreemder is een versie van de superstringtheorie, de M-theorie. Elementaire deeltjes zijn in feite golfachtige vibraties van uiterst dunne zogenaamde strings. Driedimensionale membranen (het ruimtelijk equivalent van een string) drijven hierin in de vijfde dimensie (tijd is de vierde dimensie). Parallele branen botsen (dit geeft een big bang) en drijven terug uit elkaar. Dit proces kan zich herhalen in een voortdurende cyclus van creatie en destructie. Maar laat ons wel wezen, alhoewel de superstringtheorie successen kent, die dan wel (nog) steeds louter theoretisch zijn, ontbreekt elk experimenteel bewijs.
Dit geldt ook voor de 5D-concepten in het bovenstaande overzicht.

De in de bijlage ‘Nu, Verleden en Toekomst’ en met name de in het rapport De beleving van tijd van J.F. Coeterier gerubriceerde definities laten zien dat het definiëren van het verschijnsel tijd nog niet zo eenvoudig ligt. Waandenkbeelden blijven ontstaan zolang de geesteswetenschappers en de natuurwetenschappers los van elkaar blijven functioneren. Voor wat betreft ruimte en tijd kan er maar een waarheid zijn, die voor beide domeinen geldt. Het is wenselijk dat de discrepantie die er over de begrippen ruimte en tijd is ontstaan wordt opgeheven.

Stelling: Een paradigmawisseling van Thomas Kuhn, een revolutie in het wetenschappelijke denken treedt op, wanneer de grens die tussen de domeinen van natuurwetenschappers en geesteswetenschappers is ontstaan wordt doorbroken.
Het dilemma waar de wereld voor staat is al eerder verwoord door Jan Willem Schulte Nordholt: ‘Want het lijkt waar te blijven dat pas dringende noodzaak de eenwording kan stimuleren’.
In het rapport 'E i V' wordt de stelling verdedigd dat een duurzame samenleving mogelijk is door met beide zijde van de medaille, de geestkunde en de natuurkunde, rekening te houden.

Frank Visser:
Ken Wilber heeft enkele jaren biochemie gestudeerd, en lange tijd zag het er ook naar uit dat hij in die richting door zou gaan, en misschien zelfs zou uitblinken. Maar al tijdens zijn eerste studiejaren verdiepte hij zich in de oosterse filosofie en de westerse psychologie, en hij raakte ervan overtuigd dat zijn roeping gelegen was in het samenbrengen van deze twee werelden. Binnen enkele jaren, hij was toen nog pas 23 jaar oud, schreef hij de resultaten van zijn privé-studies op in een boek, The Spectrum of Consciousness, dat het eerste zou blijken te zijn van een imposant oeuvre. Hierin worden de hoofdlijnen uiteengezet van een visie op de mens en de werkelijkheid waarin de inzichten van Oost en West beide tot hun recht komen -- niet alleen die van de spreekwoordelijke Freud en Boeddha, maar ook die van Piaget en Patanjali, Kohlberg en Confucius, Skinner en Shankara, Neumann en Nagarjuna, Bodhidharma en Bowlby, Plato en Padmasambhava -- om slechts enkele illustere namen te noemen. Zijn werk als geheel is gemotiveerd door het streven om te komen tot een "wereldfilosofie". Inclusiviteit is wel de meest kenmerkende eigenschap van Wilbers visie.

H.P. Blavatsky De Geheime Leer Deel II, hoofdstuk 24 Het kruis en het pythagorische tiental (p. 659):
De mystieke kant van de interpretatie moet dus aan de intuïtie van de onderzoeker worden overgelaten. Wij maken nog één opmerking in verband met het geheimzinnige getal vijf. Het symboliseert tegelijkertijd de geest van het eeuwige leven en de geest van het aardse leven en de aardse liefde – in het menselijke samenstel; en het sluit goddelijke en helse magie in, en de universele en de individuele quintessens van het zijn.

De natuurlijke ethiek van Spinoza hangt ongetwijfeld met de 4e dimensie, de co-reflectie van Teilhard, het projectiemechanisme van Jung en de weerspiegeling van Blavatsky samen.

Baruch de Spinoza: Toch kan de natuur niet worden weerstreefd en behoudt ze haar vaste en onveranderlijke orde.
De filognosie heeft het in deze context over het natuurlijke, ongeconditioneerde, authentieke bewustzijn.
Bewustzijn wordt omschreven als subjectieve reflectie op indrukken uit de buitenwereld (weten van wat je ziet, hoort of voelt en daarover kunnen vertellen) of op eigen mentale processen (weten van wat er in je omgaat en daarover kunnen vertellen). Het is een onderwerp van studie in de moderne filosofie, psychologie en cognitieve neurowetenschap.

Wim van den Dungen Sepher Yetzirah (Levensboom):
Indien we 'sepher' met ruimte en 'sephar' met tijd vergelijken, dan betreft 'sippur' (of 'communicatie') de 'quintessense' of 'vijfde dimensie'. Aan de vierdimensionale 'kubus' van het Aardse bestaan wordt een vijfde 'hyper'-dimensie toegevoegd.

Het 5Ddenkraam heeft betrekking op de relatie tussen de gemanifesteerde wereld en de ongemanifesteerde wereld, op de microkosmos en de macrokosmos, op de Snaartheorie en de Unificatietheorie, op ‘Energie en Materie’ en ‘Ruimte en Tijd’, op de mens en de 5e dimensie. Deze relatie wordt door ‘Energie en Tijd’, de kwintessens tot uitdrukking gebracht.

De psyche (reflexief bewustzijn, zelfreflectie) werkt als een spiegel (weerspiegeling). Het is deze spiegel, het spiegelneuron, dat zorgt voor de golfbewegingen in de geschiedenis. Welke kant van de medaille, de aardse Tetrade (Standaardmodel, de gemanifesteerde werkelijkheid) of de hemelse Triade (ongemanifesteerde werkelijkheid), laten we overheersen? Alleen wanneer we ons meer met de Triade verbinden komt de beschaving een stapje verder. Meer opties zijn er niet en dat was al bij Pythagoras (De Gulden Verzen van Pythagoras) bekend.

Ervin Laszlo en Jude Currivan boek KOSMOS een integrale visie op de wereld (p. 51):
De contouren van een alomvattend model van de kosmos als de integrale werkelijkheid zal ons duidelijk worden hoe de allesdoordringende aard van non-lokale connecties, ontstegen aan de bekende grenzen van tijd en ruimte, ons aanspoort tot de erkenning dat wij niet alleen de muziek van de schepping zijn, maar ook de musici die haar spelen en de componisten die haar co-creëren.

Ervin Laszlo bespreekt in zijn boek Kwantum shift in het wereldbrein twee domeinen van de werkelijkheid (p.118).
In het nieuwe concept vormen de twee domeinen van de werkelijkheid – het domein van de actuele entiteiten (het ‘ruimtetijddomein’) en het domein van het kosmisch plenum (het ‘velddomein’).
120: Uit het nieuwe concept van de werkelijkheid laat zich ook een consequente en minimaal speculatieve theologie afleiden. In de theologie is God niet gescheiden van het scheppingsproces, maar maakt God deel uit van het universum. Gods schepping is niet het universum dat wij waarnemen en bewonen: zij bestaat uit de potenties van het universum voor zijn autocreatie.

Volgens Ervin Laszlo is het kwantumvacuüm de oerbron van geest en materie. Het concept ‘in-formatie’ van David Bohm wordt gebruikt om de structuur, de relaties tussen beide te beschrijven. Het begrip ‘in-formatie’ licht Ervin Laszlo in zijn boek Het Akasha-veld, Verbinding en geheugen in kosmos en bewustzijn (p. 67) toe. Sri Aurobindo: ‘Alles is bewustzijn (…). Op verschillende niveaus van zijn eigen manifestaties is dit universum een graduatie van bewustzijnsniveaus (p. 111)’.

De in het rapport 'E i V' besproken ommekeer maakt het mogelijk het kritieke omslagpunt van Ervin Laszlo te voorkomen.

Diametraal tegenover de hokjesgeest, of wel groepsdenken, die de problemen veroorzaken staat de integrale denktrant, het 5D-concept. Uiteindelijk draait het om de vraag investeren we in wat ons bindt of in wat ons scheidt, in een ontspannen of een toenemende gespannen sfeer? Het herkennen van wisselwerkingen, patronen en reciprociteit biedt een opening naar een theorie van alles. Bij de theorie van alles gaat het om het inzicht in verborgen symmetrieën, de 5e dimensie.

Dit nieuwe inzicht van Carl Woese sluit bij de epigenetica aan. Het impliceert dat in een universum waar alles met alles samenhangt dat wij zowel scheppers als medescheppers zijn en daardoor de culturele evolutie beïnvloeden. Het milieu, de omgevingsfactoren waarin wij leven kunnen wel eens een doorslaggevender rol gaan spelen dan de natuurlijke selectie volgens Darwin. Of met andere woorden wij kunnen er met zijn allen zo’n rommeltje van maken dat de holos-beschaving van Ervin Laszlo een illusie wordt. Ook menselijke samenlevingen ondergaan een evolutieproces dat analoog is aan dat in de biologische sfeer van opbloeien, rijpen, verwelken en tenslotte afsterven. Het wordt nu duidelijk dat de mythe van de schijnmarkt aan vervanging toe is.

In het nieuws We hebben sinds Parijs alleen maar gepráát over de CO2-uitstoot (Evert de Vos De Groene Amsterdammer 11 april 2019 p. 5):
We doen al genoeg.
Dat laatste is zeker niet waar. Nederland is kampioen CO2-uitstoot: per hoofd van de bevolking stoten we in Europa het meeste CO2 uit en op wereldschaal staan we in de top-tien per capita, met vooral notoire olie- en/of kolenverslaafden als Saoedi-Arabië, Canada en de VS boven ons.
De kleinverbruikers bleken vier keer zo zwaar belast te worden als de industrie, terwijl de grote bedrijven twee keer zoveel subsidie krijgen. Het moet voor de industrie duurder worden om CO2 uit te stoten, daarover is bijna iedereen het eens. De methode verschilt echter. De milieubeweging en de oppositie willen een generieke heffing, die in meer of mindere mate teruggesluisd wordt naar bedrijven die daadwerkelijk investeren.

Afdwingen (Dirk Bezemer De Groene Amsterdammer 11 april 2019 p. 9):
In de discussie over de energietransitie worden bedrijven als vervuilers vaak tegenover de overheid als vergroener geplaatst. Auteurs Dirk Schoenmaker en Willem Schramade, beiden verbonden aan de Erasmus Universiteit, pakken het in hun boek Principles of Sustainable Finance anders aan. Ze gaan op zoek naar krachten richting vergroening binnen de wereld van de private financiering.
Omdat alle burgers op haar grondgebied zullen profiteren, is het redelijk dat ze allen meebetalen (
waarbij de sterkste schouders het meest kunnen dragen).
Dus moet de overheid een tweesporenbeleid volgen. Enerzijds een duidelijk speelveld voor bedrijven creëren, bijvoorbeeld door een effectieve CO2-heffing. Deal er maar mee, bedrijven, want het gaat echt gebeuren. Anderzijds moet de staat het voortouw nemen in grootschalige vergroeningsprojecten, die niemand anders kan oppakken. Bijkomend voordeel zal zijn dat het bedrijfsleven kan meeliften op overheidsinitiatief, waar mogelijk in publiek-private partnerships en door publieke cofinanciering.
Een leefbaar klimaat is een publiek goed. In een leerboek over de principes van duurzame financiering kan een hoofdstuk over de inzet van overheidsfinanciën daarom niet ontbreken.

De mensheid versus de fossiele industrie (Jaap Tielbeke De Groene Amsterdammer 11 april 2019 p. 26-31):
De klimaatzaak tegen Shell past in een bredere trend: in tal van landen worden fossiele bedrijven voor de rechter gedaagd, omdat ze willens en wetens vasthouden aan een verdienmodel dat financiële schade en humanitaire ellende veroorzaakt.
De klimaatcrisis is zo urgent dat we niet kunnen wachten totdat beleidsmakers eindelijk het licht zien, redeneren zij. Het is tijd dat de rechter ingrijpt.
Zoals de zaak tegen Shell laat zien, belanden niet alleen regeringen in het beklaagdenbankje. Een van de redenen dat politici niet in actie komen, is dat fossiele multinationals dwarsliggen. Zij frustreren effectief klimaatbeleid en blijven doorgaan met het opgraven van kolen en het oppompen van olie en gas, ook al waarschuwen wetenschappers al decennialang voor de desastreuze gevolgen. Elke megaton CO2 extra in de atmosfeer vergroot de kans op extreme stormen, bosbranden en overstromingen. Vooral mensen in armere werelddelen ondervinden nu al de gevolgen, zoals de ravage die cycloon Idai vorige maand achterliet in Mozambique laat zien.
De discussies in de Haagse rechtszaal zullen in elk geval met veel interesse gevolgd worden door de internationale groep rechtsgeleerden die hun expertise aanwenden
om een oplossing te zoeken voor de klimaatcrisis die oliemaatschappijen al een halve eeuw geleden zagen aankomen. Deze juristen begrijpen dat het wetboek kan helpen om maatschappelijke veranderingen aan te jagen, dat dappere rechters een doorbraak kunnen forceren op de momenten dat politici het laten afweten en dat een boer uit Peru of een milieuorganisatie uit Nederland een pleidooi kan houden die wereldwijde gevolgen heeft. Met iedere nieuwe zaak zwelt de vloed verder aan en wordt de fossiele industrie verder in de verdediging gedrongen.

Werklozen van Wall Street (Peter Giesen Volkskrant 14 maart 2009):
De Amerikaanse socioloog Richard Sennett gelooft, kredietcrisis of niet, in de veerkracht van de samenleving.
Het kantoorpersoneel zag de crisis allang aankomen, zegt hij. Terwijl de topmanagers hun financiële producten nog verkochten als solide en innovatieve beleggingen, sprak men op kantoor al van ‘sprookjesgoud’ en ‘rotzooi-obligaties, met de nadruk op rotzooi’.
Hierin schuilt voor Richard Sennett ook de ware betekenis van de kredietcrisis. De financiële elite, die de afgelopen decennia de economie domineerde, is met een enorme klap van haar voetstuk gevallen. Daardoor is ook haar ideologie in diskrediet geraakt: het geloof in de zegeningen van een radicaal vrije markt, het geloof in sociale ongelijkheid als een heilzame stimulans voor economische groei, de fixatie op kortetermijnwinst ten koste van continuïteit op langere termijn.
Volgens Sennett betekent de kredietcrisis ook een zware klap voor het idee dat de samenleving een meritocratie is, die mensen naar verdienste beloont. ‘Het is nu aangetoond dat je economisch zeer succesvol en toch zeer incompetent kunt zijn. Dat is een grote verandering in waarden, omdat rijkdom tot voor kort aan competentie werd gekoppeld.’

In hoeverre is er van het peterprincipe of het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van Hans Christian Andersen c.q. de 4e macht sprake? De bekende 4e macht kan gewenste veranderingen tegenhouden. In bureaucratische organisaties staat veelal niet de klant, waar het feitelijk om moet draaien, maar het bouwen van koninkrijkjes centraal.

De weg naar verbetering verloopt nu relatief langzaam omdat de brokkenpiloten elkaar de hand boven het hoofd houden en geen contact meer hebben met de werkvloer. Het zelfreinigend vermogen is verloren gegaan. De brokkenpiloten die de poblemen hebben gecreëerd moeten zich nu als een ware Baron von Munchhausen aan hun eigen haren uit het moeras trekken. Door het privatiseren van het onderwijs, de wooncorporaties en de zorg heeft de overheid het stuur uit handen gegeven en dreigt de cash cow Nederland volledig te worden uitgemolken. De ernst van de vraagstukken is omgekeerd evenredig met de aandacht die er in de politiek aan wordt gegeven. Er zal niets wezenlijks veranderen zolang we niet bereid zijn de ogen te openen voor wat er echt aan de hand is. Door alleen retoriek en een Nederlandse code voor goed openbaar bestuur worden de problemen niet opgelost. Er is een overtuigender boodschap nodig om de eigen onmacht te camoufleren.

Het verslag van Frank Visser van de manifestatie “Klaar om te wenden?” bij het afscheid van ex-SER voorzitter Herman Wijffels laat zien dat er tussen de microkosmos en de macrokosmos wel degelijk een verband bestaat. Om met het veranderen van de structuur een begin te maken is de strategie “Klaar om te wenden?” een uitstekend initiatief.
Spiral Dynamics is kort gezegd een theorie over de ontwikkeling van waardepatronen in de mens en de samenleving, die door de Amerikaanse psycholoog Clare Graves – een tijdgenoot en geestverwant van Maslow -- is ontwikkeld.
Don Beck is net terug van een bezoek aan het Midden-Oosten, waarvan hij op de hem eigen wijze verslag deed. Hij poneerde de uitdagende stelling dat het in het huidige Midden-Oosten niet om religie gaat, zoals het in het toenmalige Zuid-Afrika niet om ras ging, wat betreft de kern van het conflict. Veeleer zijn er botsende waardepatronen, die aan het licht gebracht moeten worden voordat aan een oplossing kan worden gedacht.
Op basis van Spiral dynamics is het mogelijk integrale, gemeenschappelijke visies te ontwikkelen.

Het rapport E i V beoogt, net als de bewustzijnsfilosofie, aan het gezichtspunt van Ervin Laszlo een steentje bij te dragen. Dit aanvullende inzicht is niet alleen door E-learning tot stand gekomen, maar berust ook op het dualisme, tegenstellingen en de binaire code van machinetalen. Voor het delen van kennis is internet een uniek medium.

Bram Moerland: Gnosis en Christusbewustzijn Wij hebben als mens twee naturen.
Er is hier een grote verwantschap met het boeddhistische begrip 'boeddha-natuur'. Elk mens, alle wezens en alle dingen hebben boeddha-natuur, leert het boeddhisme. Het spirituele pad van het boeddhisme heeft als doel het bewustzijn van de individuele mens te verenigen met zijn eigen boeddha-natuur, die tegelijk ook de boeddha-natuur is van de ganse werkelijkheid.
Precies zoals in het boeddhisme wordt verteld dat een mens die de boeddha-natuur in zichzelf heeft gerealiseerd, tegelijkertijd ook de innerlijke vereniging met de boeddha-natuur van de ganse werkelijkheid zal ervaren, zo leert de gnostiek dat kennis van het zelf tegelijkertijd ook kennis van het Al is: Wie zichzelf kent, kent het Al.

Het kernkwadrant rechts laat de ommekeer zien. Hoe we door de maskers te verwijderen ons weer met de natuurlijke kringloop van de schepping (1 t/4 van boven naar beneden) kunnen verbinden. Het Ether-paradigma brengt de ommekeer tot uitdrukking. Het Ken uzelve leidt er toe dat we op chaos en groupthink grip kunnen krijgen.

Triade en Tetrade:Natuurlijke kringloopAccent van het aanzicht ligt op:Kernkwadrant:
- Mythos1. Oude TestamentRechtvaardigheid4. Creativethink
- Theos2. Nieuwe TestamentUniversaliteit van mensenrechten3. Zelfregulering
- Logos3. VerlichtingGelijkheid, gelijke kansen voor iedereen2. Groupthink
- Holos4. IntegratieRechtvaardigheid en Gelijkheid1. Chaos

Filognostisch spreken we van een cultureel en een natuurlijk bewustzijn: cultureel een relatief en instabiel, materialistisch bewustzijn dat op basis van materiële motieven de tijd manipuleert, en natuurlijk een meer absoluut bewustzijn op basis van het respect voor de in de hemel waargenomen orde van de zon, de maan en de sterren. De beginselen van de filognosie worden met de beginselen van het bahai-geloof en de theosofie vergeleken:

      Drievoudigevolutieplan,
Filognosie: 1e doorsnede:2e doorsnede:Bahá'í-geloof(Bahá'u'lláh):Blavatsky:Deel I, p. 210:
RuimteI FeitenMethode en WetenschapReligieReligieGedachtegang 1ReligieMonadisch
MaterieIII PrincipesDe Persoon en de PolitiekWetenschapGeloofGedachtegang 2WetenschapStoffelijk
TijdII PersoonAnalyse en SpiritualiteitNatuurBewustzijnGedachtegang 3FilosofieVerstand, Ziel
   PolitiekSpiegelsGedachtegang 4 

Het boek De Ether Bestaat! van René Meijer past de scheppingsvolgorde (Delen I, II en III) toe. De filosofie achter het rapport ‘E i V’ is als het ware de ommekeer, het maakt van de aanzichten 1, 2 en 3 gebruik. Echter de drie assen van het kompaskwadrant kunnen net als de Drie-eenheid volgens Aurelius Augustinus wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden.
De lemniscaat van Daniel Ofman toont het creatieproces, het laat zien hoe de Tetrade met de Triade, de ‘natuurlijke selectie’ wordt verbonden.
Het heelal bestaat omdat we het kunnen waarnemen. Er moet tegenstelling zijn tussen subject en object, anders kan niet van bewustwording worden gesproken.

UnificatietheorieKompaskwadrant:Drie aanzichten: Filognosie (Vyâsadeva):
RuimteKwalitatieve as2. Top down en Bottom upFilosofie en EthiekI Methode en Wetenschap
MaterieKwantitatieve as1. Segulier en RegulierPsychologie en SociologieIII Persoon en Politiek
TijdVerticale as3. Analyse en OntwerpScheppingsleer en BewustzijnsevolutieII Analyse en Spiritualiteit

René Meijer boek De Ether Bestaat (p. 21):
De tijd is het leven, de beweging van de materie in de ruimte. De ruimte is de tijdsafstand, het fenomeen van de zwaartekracht, tussen materiële voorwerpen. De materie is het electromagnetische effect van de werking van de tijd op de potentie van de uitdijende ruimte, de tijd die bij de wet van reactie van lineair cyclisch werd en zo in tegenstelling de zwaartekracht, de oerpotentie dus, omvormde tot materie (zij het niet geheel, blijkens het niet kunnen vinden van de z.g. onzichtbare 'donkere materie', die volgens 5.20: 38 in de Bhâgavata Purâna drie kwart van de schepping beslaat). De hele schepping is een permutatie van de begrippen tijd, ruimte en materie.

De éne werkelijkheid is dat het universum in het menselijke bewustzijn wordt weerspiegeld. De driehoek van Pythagoras en de categorieën van Aristoteles symboliseren hoe de innerlijke wereld met de uiterlijke wereld, religie en wetenschap, 'Wat en Hoe; Hoe en Wat' met elkaar worden verbonden. De beschavingstransformatie die in het holos tijdperk plaats vindt bouwt op eerdere transformaties voort:

Morele kompas:Culturele evolutie (filosofie)Reciprociteit:Blauwdruk:Principes:Ethiek:Hoofdstukken:
4. LemniscaatZo beneden, Zo bovenWatUnificatieMoraal van het verhaalSophia perennis7.48.4
3. Verticale asMorele kompasHoeDuurzaamheidBroederschapIntegratie7.38.3
2. Kwalitatieve as7. Filosofie en 8. EthiekWatKerk en StaatVrijheidVrijheid7.28.2
1. Kwantitatieve as5. Psychologie en 6. SociologieHoeDemocratieGelijkheidRechtvaardigheid7.18.1

De relatie tussen macro en micro, de reciprociteit berust op het Hermetisch Axioma Zo boven, zo beneden; Zo beneden, zo boven of de uiterlijke werkelijkheid is een weerspiegeling van de innerlijke werkelijkheid en vice versa. Filosofisch wordt de ziel bezien als een psyche of spiegel van het zelf bestaande uit rede, geest en verlangens.

Begrijpen is volgens Spinoza de dingen zien in hun ‘logische afhankelijkheid’.

Carl Jung noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, ‘acausale geordendheid’. Het begrip toeval (synchroniciteit) wordt in verband gebracht met ‘logische afhankelijkheid’ en ‘acausale geordendheid’.

Barbara Hannah, boek Jung zijn leven zijn werk (p. 319): Jung toonde aan dat synchronistische gebeurtenissen slechts een specifiek voorbeeld lijken te zijn van een veel breder natuurlijk beginsel, dat hij ‘acausale geordendheid’ noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, zoals in het geval van de discontinuïteiten in de fyica (de geordendheid van energiekwantums, nucleair verval enzovoort) of de natuurlijke getallen.

 

Dr. Amit Goswami boek Creatieve evolutie Darwinisme en Intelligent Design
Amit Goswami heeft zijn carrière gewijd aan het integreren van wetenschap en spiritualiteit. In Creatieve evolutie wordt duidelijk dat zuiver bewustzijn en niet materie, de primaire kracht in het universum is. Dit inzicht is totaal anders dan de algemeen aanvaarde theorieën waarin evolutie gezien wordt als het resultaat van simpele natuurwetenschappelijke reacties. Volgens dr. Goswami zal de biologie moeten integreren met gevoel, betekenis en de doelgerichtheid van het leven. De belangrijkste gedachte in dit boek is het idee van een scheppend principe achter de biologische ontwikkeling, waarbij evolutie met intelligent design wordt verenigd met neo-Darwinisme. Hierdoor zullen andere biologische problemen opgelost worden. Het resultaat is een paradigmaverschuiving in de biologie en in de visie van een samenhangend geheel. De auteur noemt dit ‘wetenschap in bewustzijn’.

Karma kan ook aan de hand van het Yin/Yang-symbool en de Vijf Fasen worden geïllustreerd. Het symbool brengt drie opties tot uitdrukking, de natuurlijke -, de beheers - en de vernietigende kringloop. Amit Goswami, maakt in zijn boek De kwantum dokter, de nieuwe wetenschap van gezondheid en genezing, op p. 175 van hetzelfde Yin/Yang-symbool gebruik.

De Vijf Fasen van het Yin/Yang-symbool laten zien dat het primair om 10 Dimensies (10 relaties) gaat. De 5 relaties die de bollen met elkaar verbinden, een pentagoon toont de natuurlijke -, de scheppende kringloop, de oerbron, terwijl de 5 interne relaties een pentagram de beheers - en de vernietigende interacties uitbeelden.

2. De verlopen houdbaarheidsdatum van het materialistische paradigma.
Er zijn nogal wat westerse mensen die het wetenschappelijk bewezen achten dat er na de dood geen bewustzijn mogelijk is. Deze mensen denken dat de natuurwetenschap heeft aangetoond dat er alleen materie bestaat en dat bewustzijn een bijverschijnsel van de materie is. Men redeneert: ‘moleculen zijn ooit samengeklonterd tot levende cellen en deze levende cellen zijn doorgeëvolueerd tot hersencellen. Deze hersencellen produceren het bewustzijn, dus als de hersenen afsterven, stopt ook het bewustzijn’.
Deze denkwijze, die alle natuurverschijnselen reduceert tot materie, wordt aangeduid als ‘het materialistische paradigma’. In de wetenschapsfilosofie is een paradigma een manier van kijken en denken die als verklaringsgrond dient voor de werkelijkheid. Zo is er lang gedacht dat de platte aarde het middelpunt was van het heelal. Toen duidelijk werd dat de aarde een piepklein bolletje is in een onmetelijk groot heelal betekende dit een enorme omwenteling in het Westerse denken. Een dergelijke omwenteling in het kijken en denken noemt de wetenschapsfilosofie ‘paradigmaverschuiving’. Welnu, een dergelijke paradigmaverschuiving is er tegenwoordig aan de gang met betrekking tot het wetenschappelijke denken over de verhouding tussen materie en bewustzijn. Voor het onderwerp ‘leven na de dood’ is deze omwenteling van groot belang. Binnen het nieuwe natuurwetenschappelijke paradigma is het namelijk juist zeer plausibel dat bewustzijn geen hersenen nodig heeft om te kunnen bestaan.
het juist wetenschappelijk plausibeler is om aan te nemen dat het bewustzijn de materie schept. En dat materie vergaat, maar het bewustzijn niet. Ter verheldering wordt in het onderstaande een drietal stellingen verhelderd:
1) De reikwijdte van onze zintuigen is uiterst beperkt.
2) Wat onze zintuigen waarnemen als materie, ruimte en tijd is schijn.
3) Bewustzijn creëert materie
De kwantumfysicus Goswami legt uit dat de menselijke waarneming de trillingshoogte (frequentie) van golven zodanig verlaagt dat ze deeltjes worden. Het is dus zeer letterlijk zo dat het bewustzijn de materie creëert.

Dr Amit Goswami (hoogleraar natuurkunde) in de 2-delige documentaire (Afl.1): Wetenschap en spiritualiteit worden vaak als onverenigbare domeinen gezien. Toch hebben wij mensen vragen aan beide domeinen. Niet alleen als het om doel en zingeving van het leven gaat, maar vooral voor begrip en inzicht in onszelf en onze omgeving. Wetenschap en spiritualiteit worden vaak aan elkaar getoetst en soms wordt er een wisselwerking geforceerd. Wat zijn de consequenties hiervan? Wat voor relatie hebben wetenschap en spiritualiteit met elkaar. Mag je ze met elkaar verbinden of zijn het gescheiden domeinen? Presentatie: Narsingh en Kirtie.

Jan Wicherink, boek Ontheemde Zielen Ontwaken (p. 7):
De waarheid is dat wetenschap en spiritualiteit slechts twee verschillende gezichtspunten zijn van hetzelfde adembenemende universum. Het dualisme tussen wetenschap en spiritualiteit is een kunstmatige tweedeling die geïntroduceerd werd door Descartes omdat hij geloofde dat onze werkelijkheid perfect verklaard kon worden zonder een goddelijke oorzaak (p. 194).
P. 35: Wat we hier hebben is een model van het brein dat zegt dat bewustzijn niet het epifenomeen, het resultaat is van hersenactiviteit, maar dat het brein zelf gezien moet worden als een grote antenne of ontvanger van een universeel bewustzijn dat alom aanwezig is in het universum!
P. 45: Goswami gelooft dat de paradoxen van de kwantumwetenschap alleen opgelost kunnen worden door een tegenovergestelde visie aan te nemen m.b.t. bewustzijn. De gangbare wereldvisie is dat bewustzijn beschouwd wordt als het resultaat, het neveneffect of epifenomeen van hersenactiviteit.
Amit Goswami’s religieuze hindoeïstische achtergrond had hem geleerd dat de geest van Brahman de enige oorzaak van het universum was, zijn wetenschappelijke sceptische achtergrond weigerde dit echter te geloven. Uiteindelijk gaf hij toe en accepteerde dat zijn geloof al die tijd al de waarheid gesproken had.
P. 84): Daniel Winter en David Wilcock interpreteerden deze Cymatica-experimenten en beiden zijn het er over eens dat de Platonische interferentiepatronen ook voorkomen in de ether en dat het deze interferentiepatronen zijn die het atoom vormgeven.
P. 92: Het anti-zwaartekrachteffect wordt significant versterkt en gaat gepaard met de formatie van het pentagram, enkel en alleen wanneer de interne windsnelheden van de orkaan zich opbouwen tot de extreme categorieën 4 en 5 op de Saffir-Simpson schaal.
Volgens Daniel Winter is de vorm van het pentagram die we in een tweedimensionale satellietfoto zien in werkelijkheid een driedimensionale dodecaëder en de hexagonale vorm stelt het bovenaanzicht voor van een icosaëder.
P. 114: Het hologram van de gehele mensheid op aarde lijkt op wat Carl Jung de collectieve geest van de mens noemt.
P. 121: Onderzoeker John Michell, auteur van het boek ‘New view over Atlantis’, gelooft dat al deze bouwwerken zowel op het land als onderwater toebehoorden aan een geomantische traditie die eens algemeen bekend was op aarde. Michell benadrukt in zijn boek: ‘We leven temidden van de ruïnes van oude antieke bouwwerken
waarvan de grootschaligheid tot nog toe door de enorme afmetingen onzichtbaar is gebleven’.
123/124: De meest waarschijnlijke verklaring voor al deze piramiden die gevonden zijn zowel onder water als op het land, is dat ze allemaal erfenissen zijn van de verzonken beschavingen van Atlantis en Mu of Lemuria. Deze beschavingen moeten wel kennis hebben gehad van de ether en het aardraster.
P. 146: Bij nader onderzoek van het bovenaanzicht van DNA blijkt dat het de vorm van een dodecaëder heeft. Er zijn tien Phi-spiralen voor nodig om de spiraalvormige dodecaëdervorm van DNA te vormen. Het DNA-molecuul als golfvorm is afgestemd op het hart en is in staat om haar ‘akoestische emoties’ te ontvangen.
P. 153: Het darwinisme is een dogma geworden, een soort geloof op zichzelf en het wordt tegenwoordig heviger verdedigd dan ooit. De reden is begrijpelijk vanuit een wetenschappelijk standpunt. De axioma’s van de wetenschap zelf staan namelijk op het spel.
Ervin Laszlo zegt dat we verder moeten kijken en dat we de evolutie van het universum in zijn geheel in de discussie moeten betrekken. Volgens Laszlo is de echte vraag hoe het universum zich heeft kunnen ontwikkelen tot een toestand waarin de biologische evolutie überhaupt kon plaatsvinden.
P. 196: Dus eindelijk beginnen wetenschappers zichzelf te bevrijden van hun boeien, hun zelfopgelegde dogma’s dat alle werkelijkheden objectief en deterministisch moeten zijn en dat God geen onderdeel uitmaakt van het spel. De wetenschap begint zelf te openbaren dat er een universeel bewustzijn bestaat dat overal en in alles aanwezig is.
Wanneer we dit feit accepteren, kunnen we eindelijk wetenschap met Oosterse esoterische wijsheid samenvoegen en op een zilveren dienblaadje een nieuwe grootse visie presenteren: een wereldomvattend nieuw bewustzijn dat op deze planeet in deze opmerkelijke tijd van de menselijke geschiedenis geboren wordt.
Ons individuele bewustzijn is niet afgescheiden van het universele bewustzijn, van God. We zijn en waren nooit gescheiden van God. Het ego is eenvoudig een vals geloof in een individueel zelf. Net zoals er geen dualiteit bestaat tussen de materiële en immateriële wereld, zo bestaat er ook geen verschil tussen het individuele bewustzijn van de mens en het universele bewustzijn van God.
P. 199: Het overtuigende bewijs van een onaards gesofisticeerd wetenschappelijke begrip kwam uit de mond van Carla Rueckert die zelf geen enkele wetenschappelijke achtergrond had. Ra legde uit dat de beschaving van een planeet kan evolueren als een groepsbewustzijn waarbij elk individueel bewustzijn samensmelt, wat veel gelijkenis heeft met het collectieve onderbewustzijn van Carl Jung. Het collectieve bewustzijn heeft toegang tot alle ervaringen van alle individuen die ooit in die beschaving leefden, de Akasha-kronieken.
Het egoconcept, het geloof in een afzonderlijke individualiteit is een vervormde zienswijze van de werkelijkheid, aldus Ra. De fundamentele waarheid is dat er maar één oneindige Schepper is en dat alle percepties van individualiteit eenvoudigweg illusies zijn. Vandaar dat Ra’s leer de Wet van Eén wordt genoemd.
P. 202: De channelling van de 'The Law of One' (Wet van een) door Carla Rueckert, hoewel zeer opmerkelijk, is zeker niet uniek. In 1969 stelde Jane Roberts een boek samen ‘Seth speaks’ van een vijfde dimensie entiteit die zichzelf identificeerde als Seth. Verrassend genoeg schetsen de leer van Ra en Seth nauwgezet en consistent een wetenschap en kosmologie die in deze tijd lijkt te worden bevestigd door de wetenschap.
Volgens de channeling van zowel Seth als de ‘Law of One’ heeft de mensheid altijd hulp ontvangen van buitenaards leven verkerend in hogere bewustzijnsdimensies in het universum. Deze entiteiten zijn verder ontwikkeld in de cycli van reïncarnatie naar de eenheid met God. Zij willen ons helpen in onze evolutie. In hun begripsvorming heeft het concept van gescheidenheid opgehouden te bestaan en door ons te helpen, helpen ze hun eigen evolutie! Om dit te kunnen inzien moeten we begrijpen dat we feitelijk multidimensionale wezens zijn die in meerdere dimensies tegelijkertijd bestaan, maar de mensheid is zijn bewustzijn hiervan verloren, aldus Ra.
P. 211: De globalisering heeft de wereld in een groot dorp veranderd zodat we niet langer kunnen negeren wat in afgelegen delen van de wereld gebeurt; het nieuws wordt in enkele minuten wereldwijd uitgezonden. Het probleem van de globalisering is dat lokale economieën nu zwaar afhankelijk zijn van de wereldeconomie; onrust waar ook ter wereld draagt het potentieel in zich om onze lokale economieën te verstoren. De economische ontwikkeling van China is een serieuze bedreiging voor de werkgelegenheid in alle Westerse landen. Naties zijn niet langer in staat om alle milieuproblemen waar ze voor staan zelf op te lossen. De oorlog tegen terrorisme kan niet gewonnen worden indien we het kernprobleem niet herkennen - onze foute ‘hullie en zullie’ redenering, de foutieve overtuiging dat wij aan de ‘juiste’ zijde staan van de ‘as van het kwaad’.
P. 211/212: Het overtuigende bewijs van een onaards gesofisticeerd wetenschappelijke begrip kwam uit de mond van Carla Rueckert die zelf geen enkele wetenschappelijke achtergrond had. Ra legde uit dat de beschaving van een planeet kan evolueren als een groepsbewustzijn waarbij elk individueel bewustzijn samensmelt, wat veel gelijkenis heeft met het collectieve onderbewustzijn van Carl Jung. Het collectieve bewustzijn heeft toegang tot alle ervaringen van alle individuen die ooit in die beschaving leefden, de Akasha-kronieken.

Niets te verbergen en toch bang of 'Ik walg niet meer zo van mezelf als vroeger' (Wilma de Rek interviewt Arnon Grunberg Volkskrant 19 november 2016 bijlage Sir Edmund p. 18-19):
Grunberg deelt zijn fascinatie voor schaamte met socioloog Joop Goudsblom (1932), met wie hij bevriend is en die eens schreef dat de schaamte bij Grunberg zo diep zit 'dat hij uitzonderlijk ver durft te gaan om die schaamte te trotseren'.
'Goudsblom had vroeger een schaamteclubje waar ook psychiater Louis Tas deel van uitmaakte. Toen ik de leeftijd bereikte waarop ik daarbij had gekund, was Tas al dement, niet lang daarna is hij gestorven. Maar schaamte is inderdaad een belangrijk thema. Een psychiater zei laatst tegen me: jij schrijft dingen op die sommige mensen pas durven te vertellen als ze in therapie zijn.'
Volgens Goudsblom is het gekke aan schaamte het dubbele: Je wilt jezelf verbergen, maar doet het tegenovergestelde en maakt jezelf juist zichtbaar. Laat jij daarom je intiemste zelf zo gemakkelijk zien?
'Ik ben aan toneel gaan doen om die schaamte te overwinnen, ermee te spelen. Toneel was mijn redding, een manier om op een gecontroleerde manier alles te laten zien. Schrijven is dat ook. Daar kan het. Dat deze brieven nu in een boek staan, heeft ook iets veiligs, de boekvorm schept afstand.'

====

Samenvatting (Homo sapiens, Perceptie, Bezieling, Onbewust, Ethica, Kwintessens)

Marcelo Gleiser: Mensen! Word wakker en red het leven, met alles wat je ter beschikking staat! Leven is zeldzaam. Vereer het, koester het, laat het voortduren, verspreid het door het Universum. Dat is ons allerhoogste doel als de denkende geesten van de kosmos (boek Een scheurtje in de rand van de schepping p. 299).
Toon Hermans: Bent u overtuigd van een voortbestaan? ‘Zoals er de nacht is en de dag, het licht en het donker. Altijd zijn er die twee polen. Zo zal er dus ook het bovennatuurlijke zijn tegenover het natuurlijke.
Griet Op de Beeck: Ik ben ervan overtuigd dat we allemaal een blinde vlek hebben en dat daar de kern van alle waarheden ligt.
Stelling: Waar de gulden middenweg loopt is al millennia bekend. Het is niet nodig het wiel opnieuw uit te vinden. De middenweg geldt zowel top down als bottom up en is afhankelijk van de rollen die we bewust of onbewust in de maatschappij spelen. Er is niets nieuws onder de zon.
Stelling: Binnen de context van de groepsdynamiek dient om te overleven, elke organisatie niet alleen als een lerend systeem, maar vooral als een levend systeem te worden benaderd.

Op aarde bestaat niet alleen de geїntegreerde ‘3D-benadering’, maar ook de ‘3P-benadering’. Juist managers in een bureaucratische organisatie zijn vaak gespeend van enig creatief ondernemerschap (4e productiefactor). Het is nu in het bijzonder de produktiefactor en de belastingbetaler arbeid die voor het mismanagement van de factor kapitaal mogen bloeden. Het gaat dus niet alleen om aandeelhouderswaarde. Primair draait het niet om het begrotingstekort van 3% van de overheid maar om het ecologische begrotingstekort van 35%. De 'People Planet Profit' aanpak levert langetermijnwinst op voor ondernemers en maatschappij. Anders gezegd gaat het om met de juiste mix van de vier produktiefactoren op basis van het concept cradle to cradle een duurzame samenleving te ontwikkelen.

Het niet-weten van David Elders heeft op de 11e dimensie, Ain Soph in de Levensboom betrekking. Terwijl de Natuurkunde op zoek is naar de bronnen van zwaartekrachtsgolven, richt de theosofie zich op de oerbron, lees de instandhouder. Het basisprincipe van complementariteit dat al door Heraclitus naar voren is gebracht heeft op de ‘eenheid der tegendelen’ (Enantiodromie of 'These + Antithese = Synthese', Hindoe-trimurti, 'Brahman - Vishnu - Shiva', 'Boeddha - Dharma - Sangha' in het Boeddhisme, de kabbalistische abstracte drie-eenheid van het Jodendom, 'Vader - Zoon - Heilige geest' in het Chistendom en de Drievuldige Godin,Three Mothers van de Godinnenbeweging) het overbruggen van tegenstellingen betrekking.

Plato's Ideeën wereld:
Plato verdeelde de werkelijkheid in twee zijnssferen, materie en geest met als schakel de ziel. Het Antahkarana, nous legt de virtuele verbinding tussen epithumia en thumos. Het zelfbewustzijn, dat meta-leren mogelijk maakt, kan als een recursiefproces worden opgevat. Het universum (universele quintessens) creëert een levend wezen dat in staat is zichzelf te aanschouwen en te reguleren. Het universum kijkt als het ware op een bewust niveau naar zichzelf. De in het brein, het geheugen opgeslagen informatie kan opnieuw worden geprojecteerd. We zijn aan onze eigen perceptie, het eigen perspectief overgeleverd. Het reflexieve ik, het zelfbewustzijn ondergaan we niet alleen als een ontologisch gegeven, maar veeleer als een fenomenologisch feit.

Bewustzijnsevolutie en Artificial Intelligence (GAMMADELTA jrg. 5, nr. 3 april 2018 p. 28-63).
Het is de basis voor een “zichzelf creërend systeem”. In feite bewandelt de eonenhypothese de
gulden middenweg tussen onversneden materialisme en puur idealisme. De geestdeeltjes zijn natuurlijk en luisteren, in hun hoedanigheid als elektron, ook naar de kwantummechanische gedragsregels. Deze gedachte over de werk-zaamheid van eonen in onze wereld kent een aantal aspecten, die we in de volgende paragrafen behandelen.

De paranoia, oftewel de marktfundamentalisten in het Westen kunnen met de moslimfundamentalisten in het Oosten worden vergeleken. Deze 'scoringsdrift', deze mentaliteit heeft dezelfde wortels Demon est deus inversus (Hogere – en Lagere Tetraktis). Fundamentalisme is op haar beurt weer een reactie op het secularisme en is vermoedelijk op dezelfde onderbuikgevoelens, epithumia van Plato gebaseerd. Maar gelukkig bestaat er ook thumos.

Stelling: Voor een juiste balans tussen individuele en collectieve belangen dienen net als 'Kerk en Staat' het 'publieke en private' domein duidelijk door een derde domein (derde weg, middenweg, rechtvaardigheid, ‘bron van harmonie’) van elkaar te worden onderscheiden. Het privatiseren van de publieke sector komt er in feite op neer dat de overheid in eigen doel schiet. Door het stuur uit handen te geven los je geen problemen op.

Om het huidige tijdsgewricht te duiden verwijst de dwarsdenker Thilo Sarrazin in het interview ‘Werk eerst de ongelijkheid weg’ in de Volkskrant van 8 december 2012 naar de victoriaanse tijd. Wellicht is het handig voor Nederlanders aan de periode van de reformatie aandacht te besteden en is het raadzaam het boek Lof der zotheid van Erasmus nog eens ter hand te nemen. Het is opvallend dat de twee wetenschappers Dick Swaab en Victor Lamme, net als eerder Luther, niet in het bestaan van de vrije wil geloven. De geschiedenis lijkt zich te herhalen.

Luther verzette zich tegen het idee dat de mens zelf zijn redding moet bewerkstelligen. Hij greep terug op de teksten van de apostel Paulus, waarin deze uitlegt dat redding voortkomt uit de genade van God, niet uit werken van de mens. Luther verzette zich daarom sterk tegen de handel in aflaten. Een belangrijk verschil tussen Luther en een verlichte denker als Erasmus was dat Luther de leer van de vrije wil tot het goede afwees, terwijl Erasmus deze juist verdedigde.

De hamvraag is waarom de wetenschap aan herhalende patronen in de geschiedenis geen aandacht besteed?
Het morele kompas biedt net als het kernkwadrant, het enneagram, de levensboom, de psychologie van Carl Jung en van Roberto Assagioli een mogelijkheid om het zelfbewustzijn, de zelfkennis te verruimen. Het 5D-concept laat zien dat aan deze modellen hetzelfde balansmechanisme , het onderkennen dus van ons afweermechanisme (sublimering) ten grondslag ligt. Drie andere denkmodellen die hetzelfde mechanisme hanteren zijn de derde weg, de I Ching (boek van Rudolf Ritsema, Stephen Karcher) en de esoterie (Wet van dynamische balans). De vraag die naar voren komt is: Waarom is het zoals het is? Het antropisch principe geeft het antwoord.

Stelling: Is het wetenschappelijk bezien interessant dat door ‘trial and error’ bestuur het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden? Aan de hand van het geweten laten zich herhalende patronen in de geschiedenis wel degelijk verifiëren. De herhalende patronen, de universele patronen, het universele mechanisme ligt vast. Het is zoals het is (antropisch principe), daar kan de wetenschap weinig aan veranderen.

Zeepbellen doen zich niet alleen op de financiële markten voor maar ook in de wetenschap. Een schoolvoorbeeld van halfslachtige denkkaders tonen wetenschappers als Victor Lamme en Dick Swaab, die zich slechts met één kant van de medaille, met Cargo Cult Science bezighouden. Victor Lamme maakt de denkfout dat een hersenscan niet meer toont dan de wetenschap waarop de EEG is gebaseerd. Een computer kan wel het denken, maar niet het voelen, de menselijke emoties (begeerte) simuleren. Of met andere woorden een EEG of fMRI kan wel elektromagnetische spanningen registreren, maar het is de mens die ze moet interpreteren en de cliënt die aan de hand van deze informatie moet leren zijn gedrag aan te passen.

In de systeemleer staat de ‘4’ voor het terugkoppelingsmechanisme, dat op de invoer, de verwerking en de uitvoer volgt. De hemelse ‘1 2 3’ ontstaat wanneer de aardse ‘4’, het terugkoppelingsmechanisme harmonie creëert. Dit terugkoppelingsmechanisme heeft op de levenskunst, de zin van het leven betrekking. Een tipje van de sluier wordt opgelicht. De driehoek van Pythagoras is nog steeds actueel. Het ultieme ordeningsprincipe, de negentropie of het IBS (integraal besturingssysteem) van Ken Wilber is al millennia bekend.

In de publicatie Dubbele Poort worden de vijf bewustzijnsniveaus van Francis Heylighen toegelicht. Net als bij NLP wordt er van een metamodel (Meta-model, Metamodeling) gebruik gemaakt. Al zijn in dit kader ook de inzichten van Ned Herrmann, Carl Jung, David Kolb en Timothy Leary interessant.

In het rapport ‘E i V’ komt het Ether-paradigma en het 5D-concept aan de orde. Dit 5Ddenkraam is gebaseerd op de oerbron, de oerstof.
In het 5D-concept is God (het eerste grondbeginsel, noumenon) ook inherent in het scheppingsproces aanwezig.
De lineaire, de circulaire en spiraal beweging in de macrokosmos staan respectievelijk voor ‘Materie en Tijd’, ‘Energie en Tijd’ en ‘Energie en Materie’.
De lineaire, de circulaire en spiraal beweging in de macrokosmos correleren met het lineaire, het cyclische en lemniscaatdenken in de microkosmos.
Om de interacties tussen geest en materie te illustreren wordt van het 5D-concept en Ether-paradigma gebruik gemaakt. Het zelfbewustzijn, het reflexief bewustzijn (bewustzijn van bewustzijn) brengt als het ware verschillende aggregatieniveaus van het bewustzijn (communicatie) tot uitdrukking. Met behulp van het bewustzijn van bewustzijn kunnen autonome keuzes worden gemaakt.
Krishnamurti: Alleen als het denken – en niet alleen het denken, maar ook het leven – volledig harmonieus is, zonder tegenstellingen. Alleen zo’n denken kan waarheid vinden, kan waarheid waarnemen. Waarheid is niet iets abstracts, waarheid is hier.

De ultieme blauwdruk van het leerproces (‘Avatar’, oerbron) blijft in de schepping verborgen. Wel is het mogelijk voor de mensheid van kennis uit de oerbron gebruik te maken. Het is met behulp van meditatie of gebed, het Onze vader mogelijk om orde te scheppen in de chaos. Het is een illusie te geloven dat we de schepping kunnen beheersen. Het geloof in een nieuwe toren van Babel, met de huidige kredietcrisis als gevolg, is daar een duidelijk voorbeeld van.

Harry Palmer heeft ook een op de innerlijke en uiterlijke werkelijkheid gebaseerde 'techniek' Avatar ontwikkelt. Wat buiten de geest valt wordt als objectieve werkelijkheid gezien en wat binnen de geest wordt ervaren, wordt als subjectieve werkelijkheid gezien.

De geschiedenis leert dat de oplossing van de unificatietheorie al millennia bekend is. Het hangt er alleen maar vanaf hoe je het probleem formuleert. Op het snijvlak tussen geesteswetenschappers en natuurwetenschappers ligt het gemeenschappelijke raamwerk, de Unificatietheorie.

De goddelijke synthese wordt door de Drie-eenheid, Logoi, Eon (Aeon, Aion) tot uitdrukking gebracht. In het rapport ‘E i V’ wordt een gulden middenweg met het principe Complementariteit toegelicht.

De Triade symboliseert de eenheid der tegendelen (Complementariteit).
Atma-Buddhi-Manas (Geest, hogere ongemanifesteerde Zelf) in de mens wordt door de drie Logoi {'Vader, Zoon en Heilige Geest' of 'Brahma, Vishnu en Shiva' (‘Scheppen, Onderhouden en Vernietigen’) of 'Isis, Osirus en Horus'} in de Kosmos weerspiegeld (Weerkaatsing, Toverlantaarn, Tetragrammaton). Alles in het universum ontstaat als gevolg van de interacties tussen de rechter- en linkerhersenhelft, dus van polaire tegenstellingen, de dualiteit in de gemanifesteerde werkelijkheid. Vishnu is die zuivere bovenzinnelijke persoon.

De wijsheidssleutels 1, 2 en 3 dragen een macro en de sleutels 5, 6 en 7 een micro karakter. De 4e sleutel, de schakel tussen buiten en binnen draagt beide karakteristieken. De schakel, de ziel brengt de reflexieve dynamiek 'zo binnen, zo buiten; zo buiten, zo binnen' tot uitdrukking. Sleutel 1 kan in samenhang worden gezien met sleutel 7, sleutel 2 met 6, en sleutel 3 met 5. De sleutels weerspiegelen zich in elkaar waardoor de macrokosmos en de microkosmos met elkaar worden verbonden. De supersymmetrie in het universum komt daardoor (1 + 7, 2 + 6 en 3 + 5 = 8) tot uitdrukking en kan met behulp van een lemniscaat worden gesymboliseerd.

De Geheime Leer Deel I, Hoofdstuk Alaya, de universele ziel (p. 81):
Volgens Hegel zou het ‘onbewuste’ de omvangrijke en moeizame taak van het ontwikkelen van het Heelal slechts hebben ondernomen in de hoop een helder zelfbewustzijn te bereiken. In dit verband moet men bedenken dat de Europese pantheïsten, wanneer zij geest, die zij als equivalent van Parabrahm opvatten, onbewust noemen, aan die uitdrukking ‘geest’ niet de betekenis hechten die er gewoonlijk aan wordt toegekend. Die uitdrukking wordt namelijk gebruikt bij gebrek aan een betere term om een diep mysterie te symboliseren.

De ‘le grand agent magique’ van Eliphas Levi correleert met de ongrijpbare patronen, schakelnetwerken van Prof. van Peursen en met de spiegelneuronen van Marco Iacoboni.

De ether definitie van Jan Börger toont de basisbouwsteen, de complementariteit tussen 'Symmetrie en Gebroken symmetrie’, een scheurtje in de rand van de schepping, de asymmetrie (asymmetry) van Marcelo Gleiser, die door de 'positieve- en negatieve as' (‘en-en’/’of-of’ mechanisme) van het kernkwadrant van Daniel Ofman kan worden weergegeven. Diametraal tegenover het kernkwadrant staat het maskerkwadrant (‘eigen volk eerst’). We zijn het zelf die de schommelingen veroorzaken. Donald Trump c.s. maken bewust of onbewust van het maskerkwadrant gebruik en kunnen op deze manier voor relatief grote schommelingen op aarde zorgen. Om een gezonder maatschappelijk klimaat te creёren gaat het, in het kader van filosofie primair om gedragsverandering, een cultuuromslag, die van binnenuit moet komen..

Door de geleidelijke overgang van het Rijnlandse naar het neoliberale model heeft een cultuuromslag plaatsgevonden en het laat zien dat een land, politici ook kunnen blunderen. De economische crisis berust op de volgende paradox in de financiële wereld. De maatregelingen die zijn genomen om een beurskrach, zoals in 1929 te voorkomen zijn door de banken-lobby, het niet meer relevant verklaren van de Glass-Steagall wet, geleidelijk weer afgebroken. Het mechanisme, dat aan de sluipenderwijs overgang van het Rijnlandse naar het neoliberale model ten grondslag ligt wordt in het boek van Het Goddelijke Plan van G. Barborka in hoofdstuk XI De leer van de twee paden, Left-hand path and right-hand path besproken.

In welke richting mogen wij dan verwachten dat de evolutie verder gaat?
Antwoord: Hiervoor ziet Teilhard de Chardin maar één mogelijkheid. In miljarden jaren tijds heeft zij zich gericht op het ontstaan van het leven (de biogenese) en het bewustzijn (de psychogenese); nu zij zich grenzen gesteld ziet op het gebied van het individuele bewustzijn, liggen voor de noögenese de perspectieven op het collectieve vlak.

De quintessens van het verhaal is dat om een duurzame samenleving te creëren er maar een pedagogische 'Hoofdroute' is, er een ommekeer in het denken, de alteriteit van Emmanuel Lévinas nodig is. Met het inzicht dat ether biedt is het wel mogelijk de levenscycli op aarde beter te beheersen. Voor dit inzicht wordt ook de term 5Ddenkraam (5D-concept) gebruikt. Het geeft aan op welke wijze synthese kan worden bereikt. Het accent licht in het rapport ‘E i V’ niet specifiek op het systeemdenken, de levenscycli op aarde, maar op het 5e element, de blauwdruk achter de levenscycli. De teloorgang van de materiële wereld kan door de geestelijke wereld worden opgelost. De 5e dimensie maakt het zelf-bewustzijn, het bewustzijn van het bewustzijn, het meta-bewustzijn, het kosmisch bewustzijn, het non-lokaal bewustzijn zichtbaar.

Hoofdstuk XIII van de Bhagavad Gita heeft op de relatie tussen ‘Kshetra en Kshetrajna’, ’Kenner en Kenproduct’ (Kenproduct: Kennis, Wijsheid en Waarheid van het hogere Zelf) het leerproces (internalisering) betrekking. Het consequent volgen van deze route, een ommekeer in het denken, het Rechterpad van Balancerend leiderschap maakt het mogelijk het evenwicht op aarde te herstellen.

De Gulden middenweg heeft op deze ’Hoofdroute’ betrekking. De verborgen 5e Dimensie komt in de vierde Anti-Dühring wet naar voren.
Jasper Schaaf geeft in zijn boek Boeddhisme en betrokkenheid (p. 53) een vierde Anti-Dühring wet, de 'wet' van de Spirale Form der Entwicklung, oftewel de spiraalvorm van de ontwikkeling. Wanneer door tegenspraak iets nieuws ontstaat is er sprake van een ontwikkeling, één met een richting.
Zo kan bijvoorbeeld in de economie een spiraalvormige keten van interacties gedurende langere tijd de richting bepalen naar hoogconjunctuur of naar crisis. Geen eeuwige richting, wel een van langere duur.

Jude Currivan boek Het 8e Chakra (p. 93):
Carl Jung heeft een brede bewustzijnscategorie gedefinieerd die voor ieder van ons toegankelijk is: het ‘collectief onbewust’, dat volgens hem het archief is van ons volledig cultureel erfgoed.
Bovendien identificeerde Jung een groep van creatieve oerprincipes die hij ‘archetypen’ noemde. Heel het collectief onbewuste is doortrokken van hun essenties, zodat ze in zowel ons individuele leven als in dat van de hele mensheid tot expressie komen.
176: Albert Einstein, Isaac Newton en Carl Jung waren alle drie een pleitbezorger van de wisselwerking tussen het bezielde zonnestelsel en de menselijke psyche – de oude wetenschap van de astrologie.

De Eeuwige wederkeer van Nietzsche, de Kringloop van noodzakelijkheid, De leer van de twee paden, Left-hand path and right-hand path wordt met behulp van het interactionisme verklaard. In het functionalisme, het structuralisme, het symbolisch interactionisme en in ruiltheorieën is wederkerigheid een centraal thema, zij het vanuit verschillende invalshoeken en onder verschillende benamingen. We zijn het zelf die de golfbewegingen, schommelingen op aarde veroorzaken en het hangt samen met hoe we het leven interpreteren. Een nieuw perspectief, een perspectiefwisseling, een nieuw paradigma ontstaat door de heilige boeken te bestuderen, te herinterpreteren. De verbeeldingskracht wordt daardoor gestimuleerd. Voor bijzonderheden zie ook BRES #315 Bewustzijn in beweging mei/juni 2019 - thema Verbeelding.

Want wij zijn heel wat meer dan ons brein: wij zijn de politiek. De DdV Daan Roovers toont een paradigmawisseling wat betreft het inzicht van Dick Swaab, dat de wil niet bestaat.

De paren van tegenstellingen ‘1 + 7’, ‘2 + 6’ en ‘3 + 5’ brengen de 'Spiegelsymmetrie en het Complementariteitsbeginsel' tot uitdrukking. Het Ene manifesteert zich als het vele door een proces van emanatie (emanationisme). De ‘8’ wordt door de lemniscaat weergegeven.

In het 5D-concept zijn de 'metafysica, het bovennatuurlijke en de fysica', 'geestkunde en natuurkunde', 'Bewustzijnsevolutie en Evolutietheorie', 'Unificatietheorie en Snaartheorie', twee complementaire kanten van één medaille. Het is het projectiemechanisme, de spiegelsymmetrie die beide met elkaar verbindt.

Het 5D-concept symboliseert de metafysische wereld, de keerzijde van de medaille, de verborgen 5e Dimensie, die het Meta-leren mogelijk maakt. Het laat zien dat er langzamerhand wel degelijk van verifieerbare feiten kan worden gesproken. Het punt is namelijk dat de geschiedenis zich tot het einde der dagen zal blijven herhalen. Wanneer is, in tegenstelling tot wat Hegel stelt, de mensheid bereid van de geschiedenis te leren? Het mechanisme survival of te fittest bestaat echt, daar is geen twijfel over. Wel over de interpretatie van dit fenomeen. Het rapport ‘E i V’ gaat er van uit dat in het bijzonder de psychologie, de sociologie en de filosofie het plaatje van de biologen kan completeren. Het is de arrogantie van de biologen die menen dat zij het alleenrecht hebben om het verschijnsel mens te verklaren. Hoe dom kunnen wetenschappers zijn te pretenderen de wijsheid met betrekking tot het ontstaan van leven in pacht te hebben?

Kunst maakt het mogelijk, het ultieme meta-leren, de metafysica te duiden. De kwintessens van het rapport 'E i V', het Meta-leren berust op het bewustzijn van bewustzijn (helicopterview, Top down perspective).
Het innerlijke bewustzijn (zelfbewustzijn, reflexief bewustzijn, bewustzijn van bewustzijn) is een levenscyclus (Huwelijksquaterniteit) die in het universele bewustzijn ligt besloten. Bewustzijn manifesteert zich door een levensyclus. Er bestaat niet alleen bewust en onbewust, maar ook het verschijnen en verdwijnen van het bewustzijn. Het bewustzijn is continu aan verandering onderhevig. Religies leggen op het innerlijke universum de nadruk.

ASML is vermoedelijk slachtoffer geworden van bedrijfsspionage. In de jaren zeventig wist de Pakistaanse atoomgeleerde Abdul Khan als spion bij Urenco over uraniumverrijking geheime nucleaire kennis te vergaren.

De technology driven wetenschap, de alomtegenwoordigheid van markten, lees atomisering creëert platland. Filosofie zorgt dat de auto op de goede weghelft blijft rijden, creëert balans, namelijk dat we ons aan de nieuwe tijdgeest aanpassen. Terwijl de alomtegenwoordigheid van religie, kosmisering, de Eeuwige wederkeer leert ons dat er niets nieuws is onder de zon. Spirituele leraren laten zich niet door een retorisch foefje misleiden.

Michael Sandel verscherpt tegenstellingen om zo eigen morele overtuigingen duidelijker te maken. Hij noemt het een oefening in zelfkennis, de kern van filosofie.

Om het gedrag van mensen beter te leren begrijpen gaat het er om de inzichten van filosofen en mystici met elkaar te verbinden.

De moraal van het verhaal is dat ethiek zowel de oorzaak van het probleem als de oplossing ervan laat zien. Het gaat volledig mis, er ontstaat een breuk wanneer extremen van het kapitalisme gaan overheersen, de moraal, de regulerende principes buiten het verkoopverhaal worden gehouden, het gedrag wordt amoreel. Het zijn juist de waarden en normen, die mensen met elkaar verbinden. Of anders gezegd de onzichtbare muren tussen 'Wij en Zij', waardoor we de ander uitsluiten, dienen we af te breken. In plaats van dat een dialoog twee partijen nader tot elkaar brengt, kunnen de meningen ook verharden en ontstaat er een loopgraven oorlog.

Het VVD campagneteam maakt optimaal misbruik van het 'foefje' dat in het universum zit ingebakken. Het selling point voor de VVD is het economisme dat Jesse Klaver bestrijdt. Het bestrijden van de ‘dikke-ik mentaliteit’ is mogelijk door de waarden en normen van Sybrand Buma centraal te plaatsen.

De bloedrode zon symboliseert er is niets nieuws onder de zon. Dit wordt niet alleen door boeken als De weg van Michael Puett en Leraar met hart en ziel Over persoonlijke en professionele groei van Parker J. Palmer, maar ook door recent besproken boeken De ondergrondse spoorweg (Buitenhof 22 januari 2017), De Nederlandse paus Adrianus van Utrecht 1459-1523 en Halleluja (VPRO boeken 22 januari 2017) tot uitdrukking gebracht.
Fritjof Capra heeft uiteindelijk een positieve boodschap: de mensheid als geheel, maar ook elk individu, kan keuzes maken tussen de kansen en bedreigingen die de toekomst brengt. Wij kunnen tegengestelde ontwikkelingen met elkaar verzoenen om het leven op deze planeet te behouden en te versterken.

Arnon Grunberg borduurt in zijn Abel Herzberglezing voort op het werk van Hannah Arendt, Immanuel Kant, Jacques Derrida en Emmanuel Levinas. Een Wijze Ging Voorbij het leven van Abel J. Herzberg van Arie Kuiper laat zien, hoe het oeuvre van Abel Herzberg het mogelijk maakt de waarheid dichter te benaderen. Abel Herzberg schreef het boek AMOR FATI de aanhankelijkheid aan het levenslot : zeven opstellen over Bergen-Belsen. Abel Herzberg beoogt de diepere lagen in de menselijke natuur te doorgronden.

De menselijke natuur is wat alle menselijke wezens met elkaar gemeen hebben. Deze natuur, de menselijke aard is al duizenden jaren vrijwel hetzelfde gebleven. De geschiedenis leert dat de aard van het beestje nog niet zo gemakkelijk is te veranderen. We zijn echter allemaal acteurs en spelen bewust of onbewust onze rollen op aarde. Het levenstoneel op aarde ligt vast (behoud van energie), maar desondanks heeft de mens de vrijheid om naar eigen individuele wensen en verlangens aan het wereldtoneel deel te nemen. De manier waarop we onze rol in het rollenspel invullen wordt vooral beïnvloed door het script dat aan onze rol ten grondslag ligt. Of met andere woorden de cultuur waardoor ons gedrag wordt bepaald.

De dominante visie, het materialistische paradigma geldt zowel in de wetenschap als in de politiek. In het rapport Eenheid in Verscheidenheid worden de contouren geschetst hoe 'probleem en oplossing' van de culturele evolutie (cultuuroverdracht, lees reciprociteit) met elkaar samenhangen. De oplossing van het ééndimensionale marktdenken ‘u vraagt, wij draaien’ heeft een psychologische (Deel IV), een sociologische (Deel V) en een filosofische (Deel VI en VII) dimensie.

Voetnoot of Beschaving of Gelukkig is nu de westerse beschaving onze Führer (Arnon Grunberg Volkskrant 24 augustus 2015):
Altijd als ik de woorden 'westerse cultuur' of 'westerse beschaving' lees, moet ik even aan de Führer denken. De Führer was een groot liefhebber van opera en van Wagner, de Führer waardeerde de kunsten, iets wat van de meeste Nederlanders helaas niet kan worden gezegd. Hij heeft alles op alles gezet om de Duitse theaters tot diep in de oorlog open te houden. De relatie tussen de Führer en beeldhouwer Arno Breker is ook zeer interessant.
Feitelijk is Nederlandse kunstsubsidie een erfenis van de Duitse bezetting. Kan Toneelgroep Amsterdam niet in de programmaboekjes zetten: 'Deze voorstelling kon mede tot stand komen dankzij de Führer.'
Als Jood én Duitser zeg ik: natuurlijk, de Führer had zo zijn fouten, maar al met al was hij een typisch product van de westerse beschaving.
Zoals bekend is de Führer er niet meer, maar gelukkig is nu de westerse beschaving onze Führer.

Arnon Grunberg artikel Techniek gaat haar gang (Volkskrant 5 april 2014, bijlage Sir Edmund p. 25-27).
Grunberg verwijst naar Martin Heidegger die stelt dat we geen meester zijn over techniek: wij vliegen het vliegtuig, maar het vliegtuig vliegt ook ons. Grunberg schrijft: ‘Dat schuldig zijn aan is dus in feite het aanleiding geven tot; het samenspel van de vier verschillende oorzaken (Aristoteles) brengt iets te voorschijn wat er eerst niet was, het brengt ‘het verborgene in het onverborgene’. Deze activiteit noemt Heidegger het ‘ontbergen’ (Entbergen), waarmee hij het Griekse aletheia (waarheid) in verband brengt. etc. Het ontbergen is, als ik het goed heb begrepen, het scheppen of beter gezegd het zichtbaar maken van waarheid.

'Tussen mij en mijn moeder waren alle problemen opgelost' (interview Sara Berkeljom Volkskrant 2 mei 2015, bijlage Sir Edmund p. 8-13):
De postume publicatie van haar memoires beschouwt hij als het belangrijkste effect van zijn schrijverschap. Arnon Grunberg over zijn bijzondere relatie met moeder Hannelore (documentaire Joodse omroep 3 mei 2015).
Hield je rekening met haar in wat je schreef?
'Nee. Ik heb altijd het idee gehad dat mijn ouders onvoorwaardelijk van mij hielden. Anders had ik Blauwe maandagen nooit kunnen schrijven. Zij had de pech mijn moeder te zijn, en ik heb misschien de pech dat ik haar zoon was, maar ik heb nooit zelfcensuur toegepast omwille van haar.
'Ze heeft me nooit complimenten gegeven over mijn werk. Complimenten geven vindt ze slecht, ze was altijd relativerend of afkeurend. Het idee dat het nooit goed genoeg is, zit erg in me, het idee dat je eigenlijk altijd faalt. Ik zie dat niet als iets ergs, ik zie het als een motor. Het drijft me ertoe altijd door te gaan. Ik ben een gelukkig mens. Soms verdrietig en weemoedig, maar in wezen gelukkig.'
Fragment uit
Blauwe maandagen (1994)
'We hadden witte porseleinen borden, ik geloof dat ze Rosenthal heetten, ze hadden in ieder geval een naam, die borden. Die gooide mijn moeder op de grond. Eerst riep ze: 'Ik kook nooit meer voor jullie.' Dan begon ze met het servies. Mijn vader riep: 'Doe het dan, dat heb je al honderd keer beloofd, houd voor één keer in je leven eens je belofte.'
Tegen mij riep ze: 'Jij bent net zo'n ongedierte als je vader, de hele familie van je vader is ongedierte, en ongedierte eet maar van de grond.' Daarna gooide ze het eten, een biefstuk met brood, dat ze voor mij had bewaard, zo over het Perzisch tapijt.'

Het boek Lof der zotheid van Erasmus (27 oktober 1466, 1467 of 1469(?) - 12 juli 1536) is een nieuwe versie van de De goddelijke komedie van Dante (14 mei en 13 juni 1265 – 13/14 september 1321).

Het verschijnsel dat Erasmus in zijn boek Lof der zotheid signaleert lijkt verdacht veel op problemen die zich nu in de publieke marktsector (gezondheidzorg, onderwijs en sociale woningbouw) voordoen. Of met andere woorden was het eerder de geestelijkheid, nu is het de bestuurlijke elite die het laat afweten. De zogenaamde marktwerking in het onderwijs is nutteloos geweest en heeft niet tot produktiviteitsverbetering geleid (Volkskrant 21 juni 2012). De politiek is geen deel meer van de oplossing, maar de kern van het probleem geworden. De hamvraag is nu of je voor het 'oplossen of doorschuiven' van problemen riant wordt beloond?

Het concept van een wereldbrein wordt niet alleen door Peter Russell, maar ook door andere wetenschappers als Deepak Chopra, Francis Heylighen, Ervin Laszlo en Ulrich Libbrecht aannemelijk geacht. Het is de mens die met behulp van zijn brein, de beide hersenhelften, 'Lichaam en Geest', 'Macrokosmos en Microkosmos', 'God en Zoon', 'Hemel en Aarde' met elkaar verbindt. Het gaat om het herkennen van de eenheid van alle leven.

Het is mogelijk oude inzichten aan nieuwe inzichten te toetsen. Uiteindelijk blijkt dat er niets nieuws is onder de zon.

Een ommekeer in het denken, de alteriteit van Emmanuel Lévinas is nodig. Als we de zaken werkelijk willen veranderen dienen we aan het geestelijke kapitaal meer aandacht te besteden. In het 5Ddenkraam zijn 'Kosmogonie van Pythagoras en Antropogenese', de metafysica, het bovennatuurlijke en de fysica, 'Geestkunde en Natuurkunde' de twee complementaire kanten. Het gaat er om dat we leren ons met de natuurlijke kringloop, de lemniscaat te verbinden.

Veel vakantiegangers zijn bang voor vakantie (Govert Derix Volkskrant 21 juli 2015 p. 17):
Lof der ledigheid
Gekke diersoort, die mens. Zelfs op vakantie neemt hij niet de tijd om tot zichzelf te komen.
Eén van de troostrijkste ideeën uit de geschiedenis van de filosofie is het horror vacui, letterlijk: de afschuw voor de leegte. Volgens dit denkbeeld heeft de natuur een hekel aan lege plekken. Overal waar op het eerste gezicht niks te ontdekken valt, blijkt ze bij nadere inspectie druk doende er met bacteriën, onkruid of andere verrassingen korte metten te maken met de leegte. Zelfs in het zogenaamde vacuüm in de natuurkunde schijnen vanuit het niets voortdurend deeltjes op te duiken.
Troostrijk is deze gedachte omdat ze doet inzien dat de eventuele verdwijning van de mens bij lange na niet het einde van het leven op aarde hoeft te betekenen. Na de zondvloed ontluikt er een nieuw paradijs van planten en dieren. Met misschien op termijn zelfs een intelligente levensvorm die eindelijk begrijpt hoe je je in die tuin hebt te gedragen. etc.
De filosoof Erich Fromm had het over de angst voor de vrijheid. De mens in de zogenaamde vrije samenlevingen lijkt er alles aan te doen om die vrijheid te neutraliseren met zoveel mogelijk verplichtingen, ons intussen zorgend makend over de vraag of we het in de ogen van anderen wel goed doen. etc.
Tegengeluid
In een tijd waarin veel politici nog roepen dat we 'banen, banen en nog meer banen!' nodig hebben, is een tegengeluid dringend gewenst. We gaan juist toe naar een toekomst die in grote mate in het teken staat van vrije tijd. Misschien komen we zelfs in een omgekeerde wereld terecht, zodanig dat mensen straks zes weken in het jaar werken en voor de rest moeten zien te genieten van de vacante plekken in hun agenda's.
Onder een boom liggen
Mijn suggestie zou zijn dat de Partij voor de Vakantie niet meteen zwicht voor zo'n angst voor de vrijheid, maar dat ze uitdraagt wat vakantie in de kern betekent. Namelijk een speelveld waarop vanuit het niets nieuwe dingen kunnen ontstaan. Vakantie als een kans om te leren omgaan met de leegte, ook om te voorkomen dat de waan van de dag je opzadelt met een negatieve innerlijke leegte.
Misschien kan een Partij voor de Vakantie ons overtuigen van het belang van een amor vacuï, een passie voor de leegte, als voorwaarde voor levensvervullingen die ertoe doen. Als we allemaal van tijd tot tijd vakantie nemen van onszelf, zou het paradijs zomaar terug kunnen komen. Niet alleen in onze overvolle hoofden, maar ook in de oververhitte wereld om ons heen.
Of, vrij naar Horatius: 'Waarom de geest vermoeien met raadsels over oneindigheid? Laten wij liever onder een boom gaan liggen!'

Om de snaartheorie (M-theorie) te beschrijven maakt Edward Witten van zowel spiegelsymmetrie als van supersymmetrie gebruik. Om de unificatietheorie te belichten past het rapport ‘E i V’ ook beide principes toe, maar belicht spiegelsymmetrie en supersymmetrie (complementariteit) vanuit een ander gezichtspunt. Dit gezichtspunt is gebaseerd op het Standaardmodel, de C-, P- en T-symmetry. De T-symmetry wordt door de eeuwige duur, het eeuwige nu tot uitdrukking gebracht.

Het rapport 'E i V' laat zien dat het wiel, de unificatietheorie van Eenheid in Verscheidenheid al is uitgevonden. In principe draait het om één medaille met twee kanten. De mystieke weg (Laozi, Pythagoras, Plato, Jezus, Boeddha, Mohammed, Ramon Lull, Blaise Pascal, Bahá'u'lláh, Hazrat Inayat Khan, Blavatsky, Sri Aurobindo, Carl Jung, Teilhard de Chardin, Maslow) berust op ervaringen uit het verleden. Voor acceptatie van de nieuwe unificatietheorie dient aan één voorwaarde te worden voldaan namelijk dat de wetenschappelijke wereld akkoord gaat dat er maar een natuurlijke tijd bestaat, de eeuwige duur, het nu. De theorie kan dan een houvast bieden voor de toekomst.

Het boek Mystiek van Bruno Borchert (p. 168): Grote mystieken zoals Boeddha en Jezus gaven als leidraad aan: het egocentrische, hebzuchtige ‘ik’ prijsgeven, vrijkomen uit begeerte, arm van geest worden.
Het ik beleeft dan zijn diepste grond niet vanuit het ik zelf, maar vanuit de andere kant van deze grond: God.
169: In Krishna en de bhakti-yoga wordt oosterse mystiek menselijk warm, in het neoplatonisme wordt de werkelijheid een schaduw van het echt Werkelijke. De technische houding toont nu haar verderfelijke keerzijde in zover de mens zich hooghartig als centrum van de kosmos waar wil maken. Zonder de nodige eerbied. Echter, alleen maar harmonie, alleen maar respect voor de natuur, alleen maar rust, alleen maar orde in zichzelf, alleen maar zich invoegen in de grote kosmische weg, dit alles zou de welvaart onmogelijk maken, evenzeer als de inzet om armoede en onrecht op te heffen.

De filosoof Emmanuel Lévinas noemt de ontmoeting met de Ander “een gebeurtenis”, zelfs “een fundamentele gebeurtenis”; het is het belangrijkste, het hoogst mogelijke wat kan worden beleefd. Lévinas laat zien dat het Ik niet zonder De Ander kan bestaan. Alleen als we De Ander leren kennen kunnen we onszelf leren kennen.

De lemniscaat symboliseert het leerproces tussen het geestelijke en het lichamelijke, de binnenwereld en de buitenwereld. De éne werkelijkheid heeft net als bij Ayurveda op de "kennis van het leven", de oerbron betrekking. De lemniscaat verbindt het aardse met het hemelse (eeuwige nu in de hemel), de evolutionaire kringloop.

Het ‘Hoe en Wat’ in de gemanifesteerde wereld staat tegenover het ‘Wat en Hoe’ in de ongemanifesteerde wereld. De éne werkelijkheid is dat het universum in het menselijke bewustzijn wordt weerspiegeld. De driehoek van Pythagoras en de categorieën van Aristoteles symboliseren al hoe de innerlijke wereld met de uiterlijke wereld (Binnen- en Buitenwereld), 'Wat en Hoe; Hoe en Wat' met elkaar worden verbonden.

De psyche (reflexief bewustzijn, zelfreflectie) werkt als een spiegel (weerspiegeling). Het is deze spiegel, het spiegelneuron, dat zorgt voor de golfbewegingen in de geschiedenis. Welke kant van de medaille, de aardse Tetrade (Standaardmodel, de gemanifesteerde werkelijkheid) of de hemelse Triade (ongemanifesteerde werkelijkheid), laten we overheersen? Alleen wanneer we ons meer met de Triade verbinden komt de beschaving een stapje verder. Meer opties zijn er niet en dat was al bij Pythagoras (De Gulden Verzen van Pythagoras) bekend.

In philosophy, Potentiality and Actuality are principles of a dichotomy which Aristotle used to analyze motion, causality, ethics, and physiology in his Physics, Metaphysics, Ethics and De Anima (which is about the human psyche).

Quasideeltjes zijn een nieuwe categorie deeltjes, die het wellicht mogelijk maken de hypothese van het bestaan van Aions - Aeonen - Eonen te duiden, om dus op langere termijn het inzicht in Akasa te verdiepen. Maar het terrein van de verborgen 5e dimensie ('Waarnemer = Waargenomene'), de Kwintessens blijft een complex vraagstuk, waarvoor de hypothese ‘Geest = Licht = Creativiteit’ geldt. Het meditatie-diagram van Blavatsky maakt het mogelijk 'Waarnemer = Waargenomene', de dualiteit op te heffen. De disidentificatie oefening van Roberto Assagioli is op het meditatie-diagram van Blavatsky gebaseerd. Meditatie is geen middel tot een doel. Zij is beide, ‘Middel en Doel’, ’Vorm en Inhoud’, het ‘Hoe en Wat’ (reciprociteit).
Wat betreft ‘Geest = Licht = Creativiteit’ verwijs ik graag naar het boek Hebben wij een ziel? Zo ja, waar dan? (p. 43 en hoofdstuk 16 p. 291) van Gerrit Teule.

De donkere kant van het licht (John Algeo 14 december 2014):
Een oud kabbalistisch motto stelt dat Demon est Deus inversus, ‘de duivel is de omgekeerde God’, ofwel ‘de duivel is een aanvulling op God.’ De Ierse dichter William Butler Yeats nam als zijn mystieke naam in de kabbalistische Orde van de Gouden Dageraad, de voorletters aan van dat Latijnse motto, D.E.D.I. Maar die letters vormen ook de Latijnse werkwoordsvorm dedi, wat betekent: ‘ik heb gegeven’ en suggereert dus woordspelig dat het duivelse een goddelijk geschenk is.

H.P. Blavatsky Geheime Leer Deel II, Hoofdstuk 24 Het kruis en het pythagorische tiental (p. 660):
Het achttal of de 8 symboliseert de eeuwige en spiraalvormige beweging van de cyclussen, de 8, ∞, en wordt op zijn beurt gesymboliseerd door de Mercuriusstaf. Het geeft de regelmatige ademhaling van de Kosmos aan, bestuurd door de acht grote goden – de zeven uit de oorspronkelijke moeder, de ene en de triade.

Het godsbeeld van de acht: Het godsbeeld van de acht is de God die regelmatig optrad in het klassieke Griekse drama: de Deus ex machina. Dit betekent letterlijk: 'de God die uit een machine verschijnt' om ervoor te zorgen dat alles goed afloopt. De acht verwijt God dat hij dingen niet snel afhandelt en niet doeltreffend laat gebeuren. De acht leeft met de idee dat God een probleem-oplosser zou moeten zijn. Hij heeft moeite met het christendom waarin Jezus als machteloos wordt afgeschilderd. Voor een acht is het moeilijk om in te zien dat het Lam Jezus nog steeds machtig is, maar dat macht een nieuwe betekenis heeft gekregen. In zekere zin heeft de acht een tegenstrijdig godsbeeld: aan de ene kant wil hij dat God zijn bevelen uitvoert, terwijl hij God niet echt respecteert of begrijpt; aan de andere kant ziet hij God als Deus ex machina, die hij zou willen respecteren, maar hij is er niet zeker van of hij hem kan respecteren omdat Hij de dingen niet op zijn manier voor elkaar krijgt. Om deze reden heeft de acht het vaak moeilijk met geloof.

De mystieke paradox is dat het Lam Gods, het ongemanifesteerde Zelf, draagt of wegneemt de zonden van de wereld. Iets dat onbeweeglijk weerloos is, zelfs niet eens aanwezig, heeft tóch rechtstreeks invloed op wat is. Maar: wanneer het geëist wordt, ontstaat verdrukking. En doet Het zijn mond niet open: wanneer jij het enneagram wil doorgronden, is en blijft het onbegrijpelijk. Zo blijft het hek van het mystieke domein gesloten.

De definitie Meta-leren plaats de ander centraal. De bijbel leert ons dat er slechts één weg is tot het behoud en dat is Jezus Christus, die zegt:
Ik ben de Weg, de Waarheid, en het Leven... Niemand komt tot de Vader dan door mij!
De Bijbel gebruikt voor het ongemanifesteerde Zelf de metafoor van het Lam Gods. Het Lam Gods staat buiten alles en is er tóch het centrum van.

De beide zijde van de medaille kunnen echter niet gelijk zijn anders is er sprake van een evenwichtssituatie. Het is de Oerbron van universeel leven (Solovjov) die het systeem in beweging houdt. Van deze oerbron is echter nog niets bekend. Daar kunnen we alleen maar naar gissen.
In een open, dynamisch systeem moet er echter van een gebroken symmetrie (Broken_symmetry) sprake zijn. Volledig (vol en ledig/leeg) gelijk duidt immers op een evenwichtstoestand.
Symmetry and Symmetry Breaking ('First published Thu Jul 24, 2003; substantive revision Wed Feb 13, 2008).

De cultuurfilosoof Peter Sloterdijk hanteert in zijn boek Sferen voortdurend het oxymoron. Een oxymoron is een speciaal geval van de paradox: daar is wel een zekere tegenspraak aanwezig, maar bij nadere beschouwing lost die tegenspraak zich op. Bij de oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil echter in stand.

De boeken van Benjamin Adamah, Ervin Laszlo, Jules Ruis (website), Gerrit Teule en Jan Wicherink hebben een punt gemeenschappelijk en dat is de chaostheorie. Ook in het onderzoek ‘E i V’ is de chaostheorie als verbindende schakel naar voren gekomen.
Benjamin Adamah bespreekt in zijn boek de torus op pagina 112, Gerrit Teule op p. 149 en Jan Wicherink op p. 179.

Begrijpen is volgens Spinoza de dingen zien in hun ‘logische afhankelijkheid’.

Carl Jung noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, ‘acausale geordendheid’. Het begrip toeval (synchroniciteit) wordt in verband gebracht met ‘logische afhankelijkheid’ en ‘acausale geordendheid’.

Barbara Hannah, boek Jung zijn leven zijn werk (p. 319): Jung toonde aan dat synchronistische gebeurtenissen slechts een specifiek voorbeeld lijken te zijn van een veel breder natuurlijk beginsel, dat hij ‘acausale geordendheid’ noemde, een modaliteit die er eenvoudigweg is, zonder oorzaak, zoals in het geval van de discontinuïteiten in de fyica (de geordendheid van energiekwantums, nucleair verval enzovoort) of de natuurlijke getallen.

In de snaartheorie zijn ’Energie en Tijd’ twee complementaire grootheden. Uiteindelijk draait het om de vraag hoe kijken we tegen de primaire energiebron, de oerbron (de eeuwige levensbron, het 5D-concept) aan?
Het lijkt er op dat de aanhangers van de evolutietheorie voor het Higgsdeeltje gaan en de mensen met een spirituele inslag voor het spanningsveld tussen twee polen, de reciprociteit. In supersymmetrie heeft ieder elementair deeltje een zogenaamde supersymmetrische partner.

Het Higgsdeeltje is aangetoond en nu ligt er de uitdaging aan de metafysica, de keerzijde van de medaille, de onderliggende eenheid in verscheidenheid, de diepere samenhang te ontcijferen. Anders gezegd het Higgsdeeltje, het Godsdeeltje weerspiegelt de eenheidsvisie, de ‘E i V’. Het Higgsdeeltje heeft de symmetrie van het standaardmodel doorbroken.

Het higgsdeeltje is echter net als de verborgen 5e Dimensie voor ons oog niet zichtbaar. De kwintessens van het rapport ‘E i V’ is dat de verborgen 5e Dimensie toont hoe de vier natuurkrachten met elkaar samenwerken.

Fohat is dus de verpersoonlijkte elektrische levenskracht, de transcendentale verbindende eenheid van alle kosmische energieën, zowel op de onzichtbare als op de gemanifesteerde gebieden, waarvan de werking – op reusachtige schaal – lijkt op die van een door de WIL voortgebrachte levende kracht, bij die verschijnselen waarbij het schijnbaar subjectieve inwerkt op het schijnbaar objectieve en dat tot handeling aanzet. Fohat is niet alleen het levende symbool en het voertuig van die kracht, maar wordt door de occultisten ook als een entiteit beschouwd. De krachten waarop hij inwerkt zijn kosmisch, menselijk en aards en oefenen hun invloed uit op al die verschillende gebieden. Op aards gebied wordt zijn invloed gevoeld in de magnetische en werkzame kracht die wordt voortgebracht door de sterke wens van de magnetiseur. Op kosmisch gebied is zijn invloed gelegen in de opbouwende kracht die bij het vormen van dingen – van het planetenstelsel tot de glimworm en het gewone madeliefje – het plan van de ontwikkeling en de groei van dat bepaalde ding realiseert. Dit plan is besloten in het denkvermogen van de natuur, of in het goddelijke Denken.

Materie-bewustzijn van Teilhard heeft op het universele bewustzijn (’Energie en Materie’) betrekking. Zonder geest ('Energie') bestaat er geen bewustzijn en zonder bewustzijn geen 'Materie'. 'Geest en Materie' horen bij elkaar als de twee zijden van een medaille, die door de Bewustzijnsschil, ‘Ether-paradigma’ (etherisch dubbel) met elkaar worden verbonden. Het etherische dubbel is de blauwdruk waarnaar het fysiek lichaam gebouwd is. Men moet begrijpen dat de fysieke vorm van de mens niet eenvoudigweg geschapen wordt door de wisselwerking van fysische faktoren.

Zo epigenetica 'nature en nurture' verbindt zo legt Memetica (Weltstoff) een relatie tussen de genen van het DNA en de hersencellen (neuronen), tussen genetica en celbiologie. Sommigen zien de secularisatie van bepaalde richtingen in de christelijke godsdienst als een teken van een succesvolle meme. Een "starre" en moeilijk veranderende godsdienst zal volgens deze memetheorie versplinteren in een "succesvol" geseculariseerd deel en (talloze) kleine afsplitsingen.

In het rechter kwadrant zijn de lagere gebieden samen met de hogere schematisch weergegeven. Het brengt de spiegelsymmetrie (4., 5./3., 6./2. en 7./1.) in de zevenvoudige samenstelling van de mens tot uitdrukking. Het vierde beginsel maakt het mogelijk dat de andere balans en harmonie vinden.

De oerbron En-Soph, het mysterie van leven, staat buiten de levensboom. In een flits (godsvonk, bewustzijnstoestand) kunnen we God (eenheidsbewustzijn) ervaren. Het eenheidsbewustzijn is het punt waarin de micro - en de macrokosmos met elkaar correleren en van waaruit het universum manifest wordt als schepping.

De oudste mimesistheorie is van Plato. De mimesistheorie van Plato is onderdeel van zijn Ideeën-leer, die de wereld verdeelt in een zintuiglijke en een geestelijke wereld. De geestelijke wereld is werkelijk, de zintuiglijke is een illusie, want veranderlijk. Men moet zich volgens Plato richten op het geestelijke en streven naar de hoogste wijsheid, namelijk die van het Goede, het Ware en het Schone.

Voor een beknopte beschrijving van de begrippen microkosmos en de macrokosmos wordt verwezen naar het boek Nulpunt Revolutie van Benjamin Adamah. P. 113: Dat wat geen buiten kent (+1) en Dat wat geen binnen binnen kent (-1). Ik denk dat Herakleitos het er mee eens zou zijn geweest dat binnen de eenheid der tegendelen-redenering er geen iets is zonder niets en geen niets zonder iets.

Geheime Leer Deel III (p. 646): Het hart is het middelpunt van het geestelijke bewustzijn, evenals de hersenen het middelpunt van het verstandelijke bewustzijn vormen.

Het ‘of-of’ bestaat bij gratie van het 'en-en', dualisme bij gratie van het non-dualisme. Schepping en bewustzijnsevolutie staan niet los van elkaar, maar vullen elkaar aan. Het concept van de ENE WERKELIJKHEID (de ‘Werkelijkheid’ met hoofdletter W), bestaat echt. De bewustzijnsevolutie bestaat bij gratie van de Scheppingsleer , het atheïsme bij gratie van het theïsme, de dood bij gratie van het leven.

De fundamentele waarheid is dat er maar één oneindige Schepper, een oerbron is. Het is voor de mensheid mogelijk het 5D-concept experimenteel vast te stellen. Er is maar van één scheppingsgolf, één eeuwige evolutionaire kringloop sprake.
Juist de verscheidenheid aan 5D-concepten laat zien dat de verschillende puzzelstukjes naadloos in elkaar passen en de waarheid zeer dicht naderen.

Het verschijnsel kan ook aan de hand van het Yin/Yang-symbool en de Vijf Fasen worden geïllustreerd. Het symbool brengt drie opties tot uitdrukking, de natuurlijke -, de beheers - en de vernietigende kringloop. Amit Goswami, maakt in zijn boek De kwantum dokter, de nieuwe wetenschap van gezondheid en genezing, op p. 175 van hetzelfde Yin/Yang-symbool gebruik.

In het rapport 'E i V' wordt de stelling verdedigd dat, door zowel met de geestkunde als met de natuurkunde rekening te houden, een duurzame samenleving mogelijk is.
Synthese ontstaat door these + antithese. Net als de Drie-eenheid kunnen tijd, ruimte en materie wel onderscheiden, maar niet gescheiden worden.
Ook fractals vertonen drie eigenschappen tegelijkertijd: iteratie, gebroken dimensie en zelfgelijkvormigheid.

====

Zie ook:

Boeken:

Externe Links

<< vorige | volgende >>

Categorie: Artikelen | Rapport | Auteur: Harry Nijhof


Deze pagina werd sedert 16 dec. 2007 keer bekeken.